UWAGI BIURA PRAWNEGO

 

NACZELNEJ IZBY APTEKARSKIEJ

 

W SPRAWIE OGÓLNYCH WARUNKÓW UMÓW NA REALIZACJĘ RECEPT

ORAZ

RAMOWEGO WZORU UMOWY NA REALIZACJĘ RECEPT

 
   W dniu 8 grudnia br. Minister Zdrowia podpisał rozporządzenie w sprawie ogólnych warunków umów na realizację recept oraz ramowego wzoru umowy na realizację recept. Należy podkreślić, że Naczelna Rada Aptekarska, w tym jej Biuro Prawne, od początku negowało i neguje instytucję umów na realizację recept. Wyeliminowanie obecnie przepisu o umowach z polskiego porządku prawnego jest jednakże możliwe albo w drodze zmiany ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych albo w drodze orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Celem udziału Naczelnej Rady Aptekarskiej, w tym jej Biura Prawnego, w pracach nad projektem ww. rozporządzenia było maksymalne ograniczenie przepisów niekorzystnych dla aptek i aptekarzy. Pierwsza wersja projektu rozporządzenia była skrajnie rygorystyczna i zawierała szereg przepisów uderzających w apteki.

 

 
§ 1 ust. 1 – przedmiot umowy.

   W porównaniu do pierwotnej wersji projektu z dnia 17 czerwca 2011 r. dodano w ust. 1 pkt 2, w którym zawarto zobowiązanie podmiotu prowadzącego aptekę do stosowania limitów, cen oraz odpłatności i dopłat świadczeniobiorcy w wysokości określonej w obwieszczeniu, o którym mowa w art. 37 ust. 1 ustawy oraz marż detalicznych, o których mowa w art. 7 ustawy.

 
   Obowiązek stosowania marż detalicznych wynika już z art. 7 ust. 5 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych, zaś zobowiązanie do stosowania limitów, cen oraz odpłatności i dopłat świadczeniobiorcy w wysokości określonej w obwieszczeniu, o którym mowa w art. 37, wynika już z art. 41 ust. 2 pkt 3 ww. ustawy.
 
§ 1 ust. 3 – termin zawarcia umowy.

   Dodano normę, że umowę z podmiotem prowadzącym aptekę zawiera dyrektor oddziału wojewódzkiego Funduszu, o którym mowa w ust. 2, lub osoba przez niego upoważniona, niezwłocznie, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia kompletnego wniosku.

   Doprecyzowano, że umowa zawierana jest na wniosek zainteresowanego podmiotu prowadzącego aptekę złożony do oddziału wojewódzkiego Funduszu właściwego dla adresu prowadzenia apteki.
 
Zmiany korzystne dla aptek – określają maksymalny termin zawarcia umowy oraz podmiot wnioskujący o zawarcie umowy. Zmiana zgodna z uwagami NRA.
 
§ 2 – odpowiedzialność stron.

   W porównaniu do pierwotnej wersji projektu dodano normę, że oddział wojewódzki Funduszu, o którym mowa w § 1 ust. 2, jest odpowiedzialny za terminowe dokonanie refundacji cen leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych, wydanych na podstawie recept zrealizowanych zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa.
 

   Zmiana korzystna dla aptek.

 

   W pierwszej wersji przewidywano wyłącznie odpowiedzialność podmiotu prowadzącego aptekę. Zmiana zgodna z uwagami NRA.
 
§ 3. - obowiązki podmiotu prowadzącego aptekę.

   W porównaniu do pierwotnej wersji projektu dodano normę, że podmiot prowadzący aptekę jest zobowiązany do poinformowania w formie pisemnej lub elektronicznej oddziału wojewódzkiego Funduszu, o którym mowa w § 1 ust. 2, o każdej zmianie ewidencji osób zatrudnionych w aptece, w terminie, o którym mowa w art. 45 ust. 6 ustawy.

 

   Pierwotna wersja projektu zakładała obowiązek prowadzenia odrębnej  „Ewidencji personelu fachowego zatrudnionego w aptece” jako załącznik do umowy.

 

   Obecnie apteka nie będzie musiała prowadzić dodatkowej ewidencji dla potrzeb NFZ. Będzie musiała jedynie zgłaszać do NFZ w formie pisemnej lub elektronicznej oddziału wojewódzkiego Funduszu zmiany w ewidencji osób zatrudnionych w aptece w terminach składania zestawień zbiorczych, tj.:
- za okres od 1 do 15 dnia danego miesiąca - do pięciu dni roboczych od dnia zakończenia okresu rozliczeniowego;
- za okres od 16 dnia do końca miesiąca - do pięciu dni roboczych od dnia zakończenia okresu rozliczeniowego.
Kara umowna za brak zgłoszenia została zmniejszona z 5% kwoty refundacji za 12 okresów rozliczeniowych do kwoty 200 zł.
 

 

Zmiana uwzględnia uwagi NRA.
 
§ 4. – dedykowany serwis internetowy.

   W porównaniu do pierwszej wersji projektu dodano normę, że czynności związane z zawarciem i wykonaniem umowy na realizację recept mogą być wspierane przez serwis internetowy, wskazany w umowie na realizację recept, nieodpłatnie.

   Wskazano, że po zawarciu umowy na realizację recept podmiot prowadzący aptekę jest zobowiązany do korzystania z serwisu, o którym mowa w ust. 1, oraz do aktualizacji danych związanych z wykonaniem umowy na realizację recept.

  

 

   Zmiana uwzględnia w tym zakresie uwagi NRA.
 
§ 5. – kontrola wykonywania umowy.

   W porównaniu do pierwotnej wersji projektu dodano normę, że oddział wojewódzki Funduszu, o którym mowa w § 1 ust. 2, przeprowadza kontrolę wykonywania umowy na realizację recept w sposób określony w art. 47 ustawy. Pierwotnie proponowano § 6 z rozbudowanym zakresem kontroli, co zostało zakwestionowane m. in. przez NRA.

 

Zmiana uwzględnia uwagi NRA.
 
§ 6. (w 1. wersji § 7) – zniszczenie, utrata lub kradzież recept.

   W porównaniu do pierwotnej wersji projektu wykreślono obowiązek informowania NFZ o zawieszeniu prowadzenia działalności lub jej nieprowadzeniu, który był zagrożony karą umowną w wysokości 20% kwoty refundacji za ostatni okres rozliczeniowy.

   Zgodnie z nowym przepisem, w przypadku zniszczenia, utraty lub kradzieży recept, podmiot prowadzący aptekę lub kierownik apteki jest zobowiązany w terminie 7 dni od dnia ich ujawnienia powiadomić o tym pisemnie oddział wojewódzki Funduszu, o którym mowa w § 1 ust. 2, a jeżeli zniszczenie, utrata lub kradzież recept jest wynikiem wystąpienia siły wyższej – w terminie 7 dni od dnia jej ustąpienia.

   Nie ma kary umownej za niewykonanie tego obowiązku. BYŁA KARA w wysokości 75% KWOTY REFUNDACJI OTRZYMANEJ NA PODSTAWIE uszkodzonych lub zniszczonych recept.

 

 

Zmiana uwzględnia uwagi NRA.
 
§ 7. (w 1. wersji § 9) -  zwrot refundacji.

   Nie dokonano istotnych zmian w tym przepisie.

 

 

   NRA żądała, aby ewentualne potrącenia następowały wyłącznie do wyczerpaniu trybu odwoławczego, o którym mowa w art. 42 ww. ustawy (Podmiotowi prowadzącemu aptekę, który zawarł umowę na realizację recept, przysługuje zażalenie do Prezesa NFZ na czynności dyrektora wojewódzkiego oddziału Funduszu dotyczące realizacji umowy).
 
§ 8 (w 1. wersji § 11) - kary umowne.
 
W porównaniu do pierwotnej wersji projektu bardzo istotnie ograniczono przypadki, kiedy będzie można nałożyć kary umowne oraz zmniejszono ich wysokości.
 
Rozporządzenie zawiera następujące regulacje dotyczące kar umownych:

1)     kara za realizację recepty przez osobę nieposiadającą kwalifikacji i uprawnień do jej realizacji – było 5% kwoty refundacji (kwota refundacji uzyskana przez aptekę za dwanaście kolejnych okresów rozliczeniowych objętych umową na realizację recept, licząc od pierwszego okresu rozliczeniowego, w którym doszło do naruszenia umowy na realizację recept) - jest 2% kwoty refundacji za 12 okresów rozliczeniowych;

2)    kara za przedstawienie danych niezgodnych ze stanem faktycznym, na podstawie których oddział wojewódzki Funduszu, o którym mowa w § 1 ust. 2, dokonał refundacji – było 10% kwoty refundacji za 12 okresów rozliczeniowych, obecnie jest 2% kwoty refundacji za 12 okresów rozliczeniowych;

3)    kara za niepoinformowanie o zmianach w ewidencji osób zatrudnionych w aptece – była kara 5% kwoty refundacji za 12 okresów rozliczeniowych, jest 200 zł za każdy przypadek;

4)    zniesiono karę za sporządzenie i złożenie zestawienia zbiorczego przez osobę nieuprawnioną – była kara w wysokości 10% kwoty refundacji za 12 okresów rozliczeniowych;

5)    zniesiono karę za pobieranie od świadczeniobiorców opłat niezgodnych z ustawą - była kara w wysokości 10% kwoty refundacji za 12 okresów rozliczeniowych;

6)     zniesiono karę umowną za niewykonanie obowiązku informowania o zniszczeniu lub utracie recept; BYŁA KARA w wysokości 75% KWOTY REFUNDACJI otrzymanej na podstawie uszkodzonych lub zniszczonych recept;

7)     kara za nieprzekazanie danych, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 3 i 5, w terminach określonych w art. 45 ust. 6 ustawy (dane o obrocie i zestawienia) – jest 200 zł za każdy przypadek;

8)     kara za nieudzielenie informacji, o której mowa w art. 44 ust. 1 ustawy (obowiązek poinformowania świadczeniobiorcę o możliwości nabycia leku objętego refundacją, innego niż lek przepisany na recepcie, o tej samej nazwie międzynarodowej, dawce, postaci farmaceutycznej, która nie powoduje powstania różnic terapeutycznych, i o tym samym wskazaniu terapeutycznym, którego cena detaliczna nie przekracza limitu finansowania ze środków publicznych oraz ceny detalicznej leku przepisanego na recepcie) – jest 200 zł za każdy przypadek;

9)     kara za niewydanie leku, środka spożywczego specjalnego przeznaczenia żywieniowego; wyrobu medycznego na żądanie, o którym mowa w art. 44 ust. 2 zdanie pierwsze ustawy (osoba wydająca leki, środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyroby medyczne objęte refundacją ma obowiązek, na żądanie świadczeniobiorcy, wydać lek, o którym mowa w ust. 1, którego cena detaliczna jest niższa niż cena leku przepisanego na recepcie) jest 200 zł za każdy przypadek;

10)   dodano karę za realizację umowy na realizację recept niezgodnie z udzielonym zezwoleniem na prowadzenie apteki –  jest 2% kwoty refundacji za 12 okresów rozliczeniowych;

 

 

   Zgodne częściowo z uwagami NRA.
 
§ 9 (w 1. wersji § 12) - wezwanie do zapłaty kar umownych.

   Nie dokonano istotnych zmian w tym przepisie.

 

 

   NRA żądała, aby ewentualne potrącenia następowały wyłącznie do wyczerpaniu trybu odwoławczego, o którym mowa w art. 42 ww. ustawy (art. 42 - Podmiotowi prowadzącemu aptekę, który zawarł umowę na realizację recept, przysługuje zażalenie do Prezesa NFZ na czynności dyrektora wojewódzkiego oddziału Funduszu dotyczące realizacji umowy).
 
§ 10 (w 1. wersji § 13) – wygaśnięcie i rozwiązanie umowy.

   Dodano ust 3, w brzmieniu: „3. Podmiot prowadzący aptekę, którego umowa na realizację recept wygasła lub została rozwiązana, jest zobowiązany:

1) powiadomić pisemnie oddział wojewódzki Funduszu, który był stroną tej umowy, o miejscu przechowywania recept zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 7 ustawy, w terminie 7 dni od dnia wygaśnięcia lub rozwiązania umowy;

2) udostępnić recepty do kontroli na każde wystąpienie oddziału wojewódzkiego Funduszu, o którym mowa w pkt 1.
Zmiana nie jest niekorzystna dla aptek.
 
§ 11. – rozłożenie należności na raty.

 

Nowy przepis.

 

Stanowi on, że dyrektor oddziału wojewódzkiego Funduszu, o którym mowa w § 1 ust. 2, w stosunku do należności Funduszu, o których mowa w § 7 ust. 2 lub § 9 ust. 3, w przypadkach szczególnych, uzasadnionych sytuacją finansową podmiotu prowadzącego aptekę, oraz z uwzględnieniem stanu posiadanych środków finansowych, może spłatę przysługujących oddziałowi wojewódzkiemu Funduszu, o którym mowa w § 1 ust. 2, należności oraz naliczonych od nich odsetek ustawowych rozłożyć na raty. Rozłożenie na raty następuje w formie pisemnego porozumienia.
 

 

Nie ustrzeżono się pomyłki. Powinien być wskazany § 9 ust. 2.
 
§ 12 (w 1. wersji § 15)  - doręczanie oświadczeń stron.

   Zmiany nieistotne.
 
Dawny § 14 – wykreślono.

   Przewidywał pozaustawowe przypadki rozwiązania umowy.

 

 

   Zmiana uwzględnia uwagi NRA.
 
II.
WZÓR UMOWY Nr ....................
NA WYDAWANIE REFUNDOWANEGO LEKU, ŚRODKA SPOŻYWCZEGO SPECJALNEGO PRZEZNACZENIA ŻYWIENIOWEGO ORAZ WYROBU MEDYCZNEGO NA RECEPTĘ – załącznik nr 2 do rozporządzenia.
 
§ 1.
   Postanowienie to dotyczy określenia kierownika apteki i nie uległo zmianie.

 
§ 2.

   Dotyczy nadania aptece numeru identyfikacyjnego i jego stosowania.

 

 
§ 3.
   W pkt 1-5 i 7 powtarza obowiązki aptek, które wynikają z ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych.

   Dodano zasadę, że wyliczania kwot, o których mowa w pkt 1 i 2 (limity, ceny, odpłatności i dopłaty świadczeniobiorcy. marże detaliczne), dokonuje się z zaokrągleniem do drugiego miejsca po przecinku.

 

 
§ 4.

   W ust. 1 postanowiono, że Oddział Funduszu zobowiązuje się refundować ceny leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych, wydanych na receptę zrealizowaną zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa oraz postanowieniami niniejszej umowy.

 

   W ust. 2 postanowiono, że należność z tytułu refundacji ceny leku, środka spożywczego specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobu medycznego, w tym ewentualne odsetki ustawowe, o których mowa w art. 46 ust. 6 ustawy, Oddział Funduszu wypłaca na rachunek bankowy podmiotu prowadzącego aptekę o nr …. .
 
   Postanowienie nie są niekorzystne dla aptek.

 

   Za zbędny uznać należy zwrot „zobowiązuje się refundować ceny (…) zgodnie z (…) postanowieniami niniejszej umowy”.
NRA stoi na stanowisku, że prawo do refundacji określa ustawa.
 
§ 5.

   W porównaniu do pierwotnej wersji projektu bardzo istotnie ograniczono obowiązki aptek.
 
   ZREZYGNOWANO Z „Ewidencji personelu fachowego zatrudnionego w aptece” i "Harmonogramu czasu pracy apteki" jako załączników do umowy.
 

 

ZMIANA UWZGLĘDNIA STANOWISKO NRA.
 
§ 6.
   Dotyczy zwrotu refundacji i zapłaty kar umownych.

 

   Ust. 1 – powtórzenie art. 43 ust. 1 pkt 6 ustawy.

 

   Ust. 2 – wynika z OWU, powtórzenie.

 

   Ust. 3:
„Podmiot prowadzący aptekę jest zobowiązany do umieszczenia w aptece w widocznym i łatwo dostępnym miejscu: informacji o zawarciu umowy na realizację recept, w szczególności w formie widocznego z zewnątrz znaku graficznego, według wzoru określonego przez Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia oraz informacji, o której mowa w art. 44 ust. 1 ustawy (obowiązek poinformowania świadczeniobiorcy o możliwości nabycia leku objętego refundacją, innego niż lek przepisany na recepcie, o tej samej nazwie międzynarodowej, dawce, postaci farmaceutycznej, która nie powoduje powstania różnic terapeutycznych, i o tym samym wskazaniu terapeutycznym, którego cena detaliczna nie przekracza limitu finansowania ze środków publicznych oraz ceny detalicznej leku przepisanego na recepcie).

   Ust. 4.
   Powtórzenie obowiązku ustawowego. Przepis brzmi:

„Podmiot prowadzący aptekę jest zobowiązany zapewnić sporządzanie przez aptekę korekt danych o obrocie lekami, środkami spożywczymi specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobami medycznymi, objętymi refundacją, wynikających ze zrealizowanych recept, w związku z czynnościami Oddziału Funduszu, o których mowa w art. 45 ust. 13 oraz art. 47 ust. 15 ustawy”.
Ustawa stanowi w art. 43 ust. 1 pkt 6, że „Apteka w celu realizacji świadczeń objętych umową na realizację recept ma obowiązek zwrotu refundacji ceny leku, środka spożywczego specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyrobu medycznego łącznie z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia, w którym wypłacono refundację do dnia jej zwrotu, w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania do zapłaty, jeżeli w wyniku weryfikacji lub kontroli informacji, o których mowa w pkt 2, lub kontroli, o której mowa w pkt 3 i 4, zostanie stwierdzone, że realizacja recepty nastąpiła z naruszeniem przepisów ustawy, przepisów o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz przepisów o zawodach lekarza i lekarza dentysty;”
 
Postanowienie umowy nie są bardziej niekorzystne dla aptek niż przepisy ustawy, które powtarzają.

 

   Na tym etapie nie można ich zmienić.
   NRA kwestionuje konstytucyjność art. 43 ust. 1 pkt 6 ww. ustawy, dotyczącego zwrotu refundacji.
 
§ 7.
   Oddziałowi Funduszu przysługuje prawo do dokonania potrącenia nienależnie przekazanych środków oraz kar umownych wraz z odsetkami ustawowymi z należności przysługującej od Narodowego Funduszu Zdrowia podmiotowi prowadzącemu aptekę, zgodnie z zasadami określonymi w § 7 i 9 OWU.
 

 

   NRA żądała, aby ewentualne potrącenia następowały wyłącznie do wyczerpaniu trybu odwoławczego, o którym mowa w art. 42 ww. ustawy (art. 42 - Podmiotowi prowadzącemu aptekę, który zawarł umowę na realizację recept, przysługuje zażalenie do Prezesa NFZ na czynności dyrektora wojewódzkiego oddziału Funduszu dotyczące realizacji umowy).
 
§ 8.
   Brzmi: „Umowa zostaje zawarta na czas nieokreślony i obowiązuje od dnia …”.

 

 
§ 9.
   Brzmi: „Oddział Funduszu rozwiązuje umowę na realizację recept ze skutkiem natychmiastowym w przypadkach określonych w art. 41 ust. 6 ustawy”.

 

 

   Ma charakter informacyjny.
 
§ 10.
   Brzmi: „Dedykowanym aptece serwisem internetowym jest serwis ……”.

 

 
§ 11.
   Ust. 1 brzmi:
„1. W sprawach nieuregulowanych niniejszą umową mają zastosowanie przepisy ustawy, ustawy z dnia 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne, ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008,  Nr 164, poz. 1027, z późn. zm.), ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty, ustawy z dnia 19 kwietnia 1991 r. o izbach aptekarskich (Dz. U. z 2008 r. Nr 136, poz. 857, z 2010 r. Nr 107, poz. 679 oraz z 2011 r. Nr 113, poz. 657) oraz aktów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, OWU oraz Kodeksu cywilnego.”.

 

 

Ma charakter informacyjny.

 

   Ust. 2 brzmi: „2. W sprawach nieuregulowanych niniejszą umową, w zakresie dotyczącym korzystania z dedykowanego aptece serwisu internetowego, zastosowanie mają akty wydawane przez Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 25 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych”.
 

 

   Budzi zastrzeżenia norma, że w pewnym zakresie, tj. w zakresie dotyczącym korzystania z dedykowanego aptece serwisu internetowego jedna strona może kształtować obowiązki drugiej strony.

   Podkreślić należy, że w trakcie prac nad tym projektem próbowano dodać postanowienie szersze, że we wszystkich sprawach nieuregulowanych niniejszą umową zastosowanie mają akty wydawane przez Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia.