buy us antivert order online lithium online in usa dosering av voltaren retin-a cream diclofenac medication information levlen reviews skin is cefixime available over the counter generico del nexium order etodolac 500 mg viagra generika kaufen erfahrungen can you buy viagra sublingual in ireland cheap overnight how to take cialis 5 mg toprol xl low dose birth control non prescription tegretol can you get menosan generic vytorin cost tamoxifen pill shop discount code triamterene 37.5mg sandoz where to buy phentermine 37.5mg tablets buy diflucan online from usa purchasing viagra soft online uk zestril prescription coupon order singulair no prescription what is in allopurinol medication coumadin clinic physicians regional naples florida albuterol inhaler generic name alli weight loss aid starter pack 90 ea fastest biaxin uk delivery allopurinol medication guide gout topamax from usa pharmacy can i buy glucophage over the counter buy propecia 1 mg drugstore products discount wholesale drugstore code 2012 seroquel pharmacy online billig cipro online kaufen tamoxifen medicinenet pinworm medicine vermox canada drugs tadacip with prescription mail-order indocin rosuvastatin generic canada eulexin for sale online zovirax suspension children low cost overnight brand advair diskus flomax and avodart combo brand name for furosemide uk buy retin a gel australia norvasc virus diflucan capsules 50mg order alesse no prescription us where can i buy paxil online buy propranolol in ireland buy viagra soft online no prescription albuterol sulfate inhalation solution price online altace purchase buy elocon xr without prescription anafranil medicine side effects what does carafate do for dogs bactroban ointment generic brand order tricor no rx canadian pharmacy where to buy wellbutrin online snovitra super power without prescription luvox 100mg efeitos colaterais synthroid no prescription cheap maximum losec dosage viagra generic price levitra when to take viagra for best results cheapest orlistat 120mg what is parlodel 2.5 mg 6 mercaptopurine dosage forms diflucan over counter can buy viagra in malta how much does xenical cost ranbaxy recalls generic lipitor from the us market allegra stratton private eye when to take xenical tablets review diamox suppliers overseas betamethasone sodium phosphate pregnancy actoplus met prix en pharmacie en france acne treatment drugs accutane can i buy nizoral from pet shop azithromycin dosage pediatric ambasciata di cipro in italia generic kamagra oral jelly safe lisinopril without rx buyers of pulmicort canada order topamax on line mexico genuine minocin best price chloroquine tablets us online canadian pharmacy zyprexa roxithromycin 300 mg is it safe to buy tadacip on line? bystolic over the counter effexor xr and alcohol blackouts where can i get kamagra chewable azithromycin dosage children weight can order zestoretic online lansoprazole 30 mg reviews safe lanoxin buy hydrochlorothiazide msds how to order probalan online buy alesse hong kong what is colchicine used for what is olanzapine prescribed for meclizine over counter canada fexofenadine dosage for children buy lamisil for daily use midamor comprare can you cut prilosec tablets etodolac perth australia craigslist london uk tickets generic zyprexa online precose in croatia when is the drug actos going generic buy lariam online cheap renagel price usa xalatan cheapest generic medication for femara duetact to buy in england promethazine hydrochloride 10mg generic inderal buy canada beconase aq australia price overseas pharmacy no prescription actonel how to import exelon what is the generic form of lexapro where to buy cheap generic ortho tri-cyclen fenofibrate micronized vs fenofibrate cost of celebrex from canada augmentin and alcohol intake viagra men;s health super v8 viagra order kamagra on line uk how long does it take to get used to baclofen what does promethazine contain chloroquine lowest price lioresal online ordering what is prednisone indicated for canadian pharmacy medrol dosepak generic ciplox us cheap phd pharma whey ht nhs pharmacy support worker cheap fucidin prevacid lawsuit buy generic saw palmetto online cheap cialis generic levitra viagra long term side effects of stromectol purchase avapro canada sales cheap norvasc buy advair diskus online cialis pills online in the usa best over the counter medicine for low back pain what does minocycline do for acne viagra cena beograd luvox dosage recommended abilify dosage instructions zanaflex medicine online order viagra jelly from prescription cheap ventolin salbutamol inhaler buy 1 pharmacy adalat ups benzac tablets for purchase how much is bactrim tablets buy prometrium discount buy viagra super active mexican pharmacies buy lotrel cheap generic retin-a ge usa pharmacy order compazine buy brand vytorin american actonel anacin online shipping is is safe to take 40mg of cialis what conditions does lamictal treat do you need rx sinemet can you buy viagra over the counter usa generic januvia medication information very early ovulation on clomid aurochem tadalafil what does dramamine do to your body benadryl perth australia tofranil online albendazole usa pharmacy inhouse pharmacy biz reviews buy amoxicillin online usa saw palmetto harvesting company frostproof florida over counter nexium substitute buy coumadin warfarin all types unisom pills cong dong chua thuoc medrol printable alli coupon 2011 genuine cipro buy birth control online canada no prescription generic drug for elavil low price viagra canada buy kamagra online erectile brand advair diskus pharmacy order bactrim forte ulotka dla pacjenta buy uroxatral pills online celebrex medicine flomax lawsuit settlements cozaar online shipping generic plavix reviews order online cheap cipro without cordarone bonus pills buy actos pioglitazone online kamagra gold next day shipping allegra for sale australia cleocin for sale online mail order generic nootropil buy citalopram online com lopid no prescription overnight delivery topamax suppliers overseas ro accutane pharmacy voltaren worldwide sales original finpecia online alphagan next day cheap olanzapine usa where can you buy the abortion pill online what is diflucan used to treat buy online minocycline generic twins multiples with clomid pregnancy side effects of ciproxin cheap cialis uk generic prilosec otc dose mg para que se usa flomax what is the cost of lexapro at walmart asthma symptoms toddler cephalexin new zealand canadian pharmacy tadalafil no prescription half price januvia what does alli do to your body urispas order by phone buy cipro australia low price tadacip uk maxaman non perscription countries overnight viagra order phone in order for diflucan how to use prilosec otc elimite online australia venlor brand order research grade zestril can you buy neurontin in ireland online pharmacy mestinon cost of zovirax pills neurontin 100 mg tid how to get paroxetine drug buy synthroid tablets asthma uk scotland aldactone through buy lincocin online overnight cost of arimidex without insurance snovitra super power express canada buy alligator gar drugstore online free or low cost viagra where can i buy retin a micro online which uk site to buy orlistat generic viagra cialis without a transcript abana online what does nolvadex d 100 mg diclofenac quickest terramycin drug tetracycline xenical price in singapore finax ships from india tricor 10 mg cost to buy desyrel in uk order diflucan 120 mg arimidex weight gain what type of antibiotic is chloramphenicol angela women;s ginseng online tadalafil wirkung versta"rken rumalaya forte from europe online generic sarafem fosamax tablets from buy ebay alli diet pills order diarex tablets is there a generic for bentyl sarafem for pms reviews dapoxetine india price how to use ashwagandha plant decadron 0 5 alphagan without prescription sex timing tablets for men in pakistan zithromax on line for sale no script citalopram from canada generic naprosyn buy canada what class of drugs is amantadine bupron sr sublingual dosage does generic viagra work reviews forum pharmacy online pharmacy no prescription needed lopid is nexium generic available in the us generic differin in drugs vulgaris aricept discount cytotec on the internet que es bactrim f cost of aricept 10 mg keflex dose for uti where can i buy prevacid cialis hearing loss lawsuit can taking aspirin cause weight gain brand lasix buy online pharmacy uk tramadol imitrex over counter drug benicar online store what is the difference between metformin and metformin hydrochloride canada pharmacies online that sell styplon fastest purinethol uk delivery wellburton sr 150 no prescription visa yasmin side effects weight gain topamax side effects eyes depression medication cymbalta side effects over the counter substitute for plavix kamagra results forum vpxl pills online in the mexico game of thrones season 1 episode 3 promethazine sublingual dosage trazodone buy on line low decadron generic drug for voltaren noroxin spain over counter buy kamagra jelly uk online reviews on serevent forzest generic lortab elixir wiki buy avodart from india lisinopril 10mg vs 20mg generic benemid no prescription what is lotrisone made of actos medication manufacturer cymbalta coupons free buying clomid online australia femara discount voucher billig forzest online kaufen pilex on the internet plendil discount code i pill serpina website can zyprexa tablets be crushed zyrtec maximum dosage per day exelon stock price quote cipla ltd mumbai address singulair generic equivalent what is diclofenac used for buy innopran xl online overnight buy aricept cheap online canadian pharmacy prednisolone tablets side effects 25mg low price nolvadex uk cheap purinethol free delivery can i get sominex pulmicort coupon code can i get toradol best diet pills on the market in south africa mail order generic lariam can i buy vermox online betnovate gm ointment para que se usa el bactrim f wellbutrin sr canada head office best pharmacy to order cialis sublingual clomid dose male how to get estrace how to order evista online alesse generic aviane order prograf 120 mg simplotan information citalopram long-term usage canadian healthcare online reviews oder mg tablets of cytotec periactin no prescription needed robaxin delivery buy generic noroxin online no prescription medication called promethazine order zetia in cozaar generic yet plavix drug in usa pharmacy best non prescription alternative viagra information on clonidine medication world;s top generic drug manufacturers cheap cialis tablets uk tablets picture renagel oral can i get high off prilosec naprosyn online bestellen motilium domperidone medicine order imuran canada erythromycin for sale usa all natural viagra substitute prednisolone online overnight shipping retino-a cream 0,05 lawsuit skelaxin on line purchase fun things to buy with paypal valtrex without a perscription generic metformin names rocaltrol 0.25ug american diabetes association aspirin recommendation citalopram over the couter best online pharmacy generic betapace aspirin side effects cheap avodart pills can you buy roxithromycin over the counter in germany current price tofranil suprax next day british columbia pharmacies online unisom overnight pharmacy comprar rosuvastatin portugal cheap abilify 5mg pharmacy online sale of zithromax finax with american express buy baytril for rats valtrex price australia flovent medication classification canadian pharmaceuticals association order tricor overnight bupropion hcl uses pet meds with no prescription aldactone reviews hair loss aldactone buy on line health canada etodolac venta kamagra espan~a buy rythmol cheap quiero comprar zenegra buy crestor capsules voltaren gel back pain review alesse new zealand order priligy dapoxetine tamoxifen medication online buy adalat usaa ordering yasmin on line buy amoxicillin no rx generic drug voltaren gel nootropil prices at costco protonix order by phone buy augmentin cheap generic drugs dipyridamole shelf life feldene phone orders bupron sr pharmacy online purple pharmacy in los algodones mexico what types of asthma inhalers are there cheap viagra 50mg tablets buy maxalt pills how to purchase motrin online cheap pills fast buy benicar with e check mexican pharmacy no prescription hytrin serevent children dose how to import desyrel cost of exelon medication buy lamisil no prescription cheap price remeron pills sweat zoloft-without-prescriptions lisinopril 20mg online pharmacy get cabgolin toronto lynoral generic wikipedia drugs us online pharmacy no prescription eulexin can diovan hct cause weight gain coversyl plus hd side effects midamor pills drugstore noroxin doctors online indian generics online cipro imuran paypal viagra on line ebay dramamine tablets australia american lady era cefixime 400 mg dose buy capoten boots haridra australia pharmacy long term side effects of nexium use buy chloroquine online no prescription united states college of pharmacy online courses buy aldactone pills canadian healthcare system costs do you need rx retino-a cream 0,025 suhagra for sale online india ortho tri-cyclen shoppers drug mart can buy prilosec online health canada cialis soft baclofen barato mircette canada head office buy atarax online with mastercard eurax 40mg buy tretinoin 0,025 in india online buy albendazole tablets 400 mg avandamet over counter uk arimidex prices usa side effects of methotrexate for ectopic augmentin medication side effects buy biaxin quick buy cialis from india what does cytotec taste like where can i buy viagra over the counter in ireland nexium generic australia e coli ampicillin resistance accutane australia buy online online pharmacy uk seroflo metronidazole for dogs canada cephalexin brand positioning inhaler buy generic advair diskus aceon order allegra over the counter vs prescription chloromycetin medication side effects snorting meloxicam get you high 2010 nike air max men us pharmacy online evista wellbutrin generic cost cvs brand dostinex buy buy tadalafil 5mg buy shuddha guggulu pills online fast differin delivery ordering low dose exelon buy over the counter nymphomax online generic name for depakote sprinkles aceon prescriptions prevacid 15 mg solutab generic overnight pharmacy abilify prescription drug protonix i.v norvasc from mexico generic lexapro 2012 reviews viagra cialis sale prescription cefadroxil kapsul adalah remeron india aciphex with no rx buy generic depakote online cheap generic nizagara betnovate ointment eczema female cialis generic usa walmart pharmacy depo provera abilify express canada indian generics online shallaki where to confido what is the drug claritin used for should take viagra before after eating bactroban 40mg requip in the uk now fertomid tablets us online kyburz nitroglycerin bioshock singulair generic version cheapest rumalaya liniment tablets uk esomeprazole pregnancy synthroid prescription dosage us pharmacy online voveran buy procardia 10 artane boys industrial school records levitra super active without nitrofurantoin side effects in pregnancy purchase glucotrol xl online prednisona 20 mg bula posologia buy tenormin hong kong non prescription rhinocort nitroglycerin dosage and administration cheapest casodex tablets uk revatio online ordering amaryl manufacturer india information coversyl medication kamagra chewable tablets from buy voltaren lawsuit canada generic name plendil fosamax over counter uk buy methotrexate from india ciproxin 750 mg 10 tablet how to treat gonorrhea and chlamydia naturally glycomet medicine details indian pharmacy finpecia very cheap venlor diclofenac sodium topical gel usage generic dostinex how to order va prescriptions online synthroid usa price of cialis without insurance generic uk paypal metoclopramide kamagra prix en pharmacie en france toradol 40 mg pharmacy low cost clozaril online order levitra from uk without prescription nizagara for sale usa buy ophthacare mg online i pill albenza website promethazine w codeine syrup for sale buy crestor pills in the india exelon corporation stock carafate prices clomid cost uk where to buy trimox ointment is it bad to take 2 unisom pills ciplox for purchase best place to order trileptal in us acquistare atacand in italia free prograf medication indian metformin order cialis medication by mail coumadin warfarin package insert meridia skyrim dawnbreaker bactrim dosage for acne side effects of betnovate scalp lotion get digoxin toronto ranitidine generic reviews florinef 0.1 mg 100 tb voveran sr generico online to buy tamoxifen american deltasone phone in order for diakof singulair online price acquisto cialis online italia aciphex to buy from europe kamagra uk coupon 100 mg levitra plus zestril with no rx maxalt generic reviews canada pharmacy no prescription needed efectos secundarios de la prednisona 5 mg deltasone prednisone online drugstore what does accutane do lexapro for ocd treatment cialis sales 2011 pharmacy acai berry pas cher cheap calcium carbonate buy online where can i order clomid online does lamictal cause weight gain loss cheap eldepryl india buy avodart mg online for lady era next day delivery zantac 150 sale albendazole tablet wiki prograf for sale philippines diakof billig kaufen viagra precio mexico pfizer better than saw palmetto nolvadex for pct steroids buying propecia for dogs where purchase cozaar kamagra oral jelly sale does alavert cause weight gain suhagra pharmacies iv lopressor side effects buying aka clomid levitra plus overnight best bupropion generic triamterene generic 2013 drugs crestor 40 mg daily purchasing menosan online uk prednisone asthma cats how much does viagra sell for russian pharmacy boston ma buy paxil online united states nexium canada companies only average cost of minocycline what does sominex german remedies ltd bangalore grifulvin v no prescription needed differin visa how long does it take for depakote er to take effect ceftin shopping generic etodolac cost nootropil for sale cheap arimidex usa best pharmacy to order fertomid how do i know i need viagra how to use voltaren creighton online pharmacy program brand advair diskus paypal mifepristone misoprostol buy diprosone what is doxycycline used for drug protonix wyeth generic version diabecon dosage too high us pharmacy online avalide can you only get orlistat on prescription is cipro over the counter 800 mg viagra canadian milk antibiotics indian pharmacy rhinocort where can i get retin-a ge pills isoniazid medicine online ampicillin side effects in cats norvasc medication assistance program safe take propecia while trying conceive side effects of meloxicam in dogs billig ponstel online kaufen side effects of long term use of zovirax viagra how to get a prescription astelin tablets for sale reminyl no prescription compare prices order voltaren low cost arjuna cheap mobic 15 mg online best over the counter acne meds

Aptekarz Polski
Opieka farmaceutyczna
Manuał aptekarski
W aptece
Lex Apothecariorum
Farmacja na świecie
Rynek leków
Panorama samorządu
Historia farmacji
Muzealny kalejdoskop
Nowe rejestracje
Świat w pigułce
Chwila oddechu
Sport to zdrowie
Przegląd prasy
Warto wiedzieć
Rozmowy Redakcji
Listy do Redakcji
Forum wydarzeń
Z uniwersytetu
Numer 99/77 online
Menu witryny
Wydawnictwo NIA
Zamów Aptekarza

mapa strony: Start. arrow Manuał aptekarski arrow 06.2011 - "Suplementacja witaminą D. Skutki niedoboru i nadmiaru."


06.2011 - "Suplementacja witaminą D. Skutki niedoboru i nadmiaru." Drukuj Email
czerwiec 2011, nr 58/36 online



    Witamina D występuje w postaci 2 związków: witaminy D2 (ergokalcyferol), która znajduje się w różnych roślinach i grzybach (pieczarki, kurki), oraz witaminy D3 (cholekalcyferol) występującej w organizmach zwierzęcych i powstającej w wyniku syntezy skórnej pod wpływem promieniowania słonecznego (UV-B). Ilość witaminy D określana jest w jednostkach międzynarodowych IU (International Unit; 1 mikrogram = 40 IU).
   Pierwszym etapem aktywacji metabolicznej (hydroksylacji) witaminy D jest 25-hydroksykalcyferol (25OHD) wytworzony w wątrobie. Wartość stężenia 25OHD w surowicy jest najdokładniejszym wskaźnikiem zaopatrzenia organizmu w witaminę D; stężenia prawidłowe u zdrowych dzieci mieszczą się w granicach 20-80 ng/ml (50 nmol/l – 200 nmol/l), a u osób dorosłych: od 30 ng/ml (75 nmol/l). Jednakże w pracach dotyczących dzieci z zaburzeniami metabolizmu kostnego lub przewlekłymi chorobami układu szkieletowego wykazano, że najbardziej skuteczne dla poprawy mineralizacji i zabezpieczenia procesów rozwoju kośćca są stężenia 25OHD w surowicy powyżej 30ng/ml.
   Metabolit wątrobowy jest substratem do syntezy w nerkach najbardziej aktywnego metabolitu witaminy D: 1,25 dwuhydroksycholekalcyferolu (1,25(OH)2D). Oddziałuje on na komórki, tkanki i organy poprzez receptor dla witaminy D (VDR). Rozmieszczenie receptora VDR pozwoliło na wyróżnienie 2 głównych działań: klasycznego (kalcemicznego) związanego z metabolizmem kostnym (wpływ, poprzez obecny receptor, na funkcje jelita, kości, nerek i przytarczyc) oraz nieklasycznego nazwanego działaniem plejotropowym, które wiąże się z obecnością receptora VDR w wielu zdrowych narządach i tkankach (nadnerczach, tarczycy, trzustce, przysadce, skórze), ale też w zmienionych chorobowo np. w komórkach nowotworowych.
   Źródła witaminy D: synteza skórna, produkty żywnościowe, suplementacja. Organizm ludzki posiada zdolność syntezy witaminy D3. Powstaje ona w skórze z prowitaminy (ta z kolei z 7-dehydrocholesterolu, pod wpływem promieniowania UVB, o długości fal 290-315 nm), która uwalniana jest do krwi, gdzie łączy się z białkiem wiążącym i ostatecznie dostaje się do wątroby.
   W Polsce synteza skórna zachodzi od kwietnia do września, w godzinach 10-15, przy zapewnieniu minimum 15 min. ekspozycji na słońce 18% powierzchni ciała (przedramiona, kończyny dolne) bez stosowania filtrów ochronnych.
   Drugim źródłem zaopatrzenia w witaminę D są produkty ją zawierające. Witamina D3 znajduje się w największej ilości w tłustych rybach morskich, takich jak: łosoś (400IU/100g), makrela, sardynki, tran (400IU/łyżeczkę), żółtko jaja kurzego (20IU), śladowe ilości w maśle i mleku.
   Jednakże w wielu sytuacjach, obecnie coraz powszechniej, jedynym pewnym źródłem zaopatrzenia organizmu w witaminę D pozostają suplementy. Są to liczne preparaty zawierające tylko witaminę D lub wielowitaminowe z witaminą D. Większość z nich jest zalecana w ścisłych dawkach przez lekarzy „na receptę”, a niektóre tylko jako suplementy diety. W Europie wszystkie preparaty zawierają witaminę D3 (D2 – USA).
   Przyczyny niedoboru witaminy D w zdrowej populacji są bardzo liczne, związane z upośledzeniem lub nawet brakiem procesów syntezy skórnej (warunki klimatyczne, stosowanie filtrów przeciwsłonecznych, coraz dłuższym przebywaniem w pomieszczeniach sztucznie oświetlonych…), niedostateczną podażą w diecie, starzeniem się i upośledzeniem hydroksylacji. Poza tym istnieje wiele zaburzeń dotyczących wątroby, nerek, przewlekłych chorób przewodu pokarmowego, w których deficyty witaminy D są bardzo częste.
   Odpowiednie zaopatrzenie organizmu w tę witaminę jest konieczne w każdym okresie życia, chociaż wydaje się, że najbardziej ścisłe i przestrzegane powinno być u dzieci (w tym niemowląt) i młodzieży.
   W związku z tym zostały opracowane, przez Zespół Ekspertów, aktualne (2009) polskie zalecenia dotyczące profilaktyki niedoboru witaminy D [1,10,11]. W zaleceniach tych, oprócz zapotrzebowania na witaminę D, w poszczególnych okresach życia i dawek suplementacji, podane zostały informacje dotyczące zawartości wapnia i witaminy D w produktach żywnościowych, oraz dawki lecznicze tej witaminy w ciężkich niedoborach. Szczególnego zwrócenia uwagi wymagają  następujące zalecenia: dawka dzienna witaminy D nie może być niższa od 400IU w całym okresie rozwojowym, przy czym należy uwzględnić ilość w mieszankach mlecznych w pierwszych latach życia, suplementacja tą witaminą jest bardzo potrzebna w okresie pokwitania (z wyłączeniem miesięcy letnich) i dorastania, oraz u osób po 65 roku życia (800-1000IU/dobę). Poza tym zalecenia uwzględniają podaż witaminy D kobietom w ciąży i karmiącym; podkreśla się też ważną rolę wapnia, którego właściwa ilość (zgodna z normami zapotrzebowania) jest niezbędna do kalcemicznego  działania witaminy D. W szerokim piśmiennictwie z tego zakresu polecana jest podaż wapnia z dietą, co wpływa na najlepsze (i bez możliwych niepożądanych następstw) wchłanianie, przyswajanie i wykorzystanie wapnia w celach mineralizacji kośćca.
   Niedobór witaminy D, jak wynika z aktualnej literatury z tego zakresu (w tym prac badawczych), jest powszechny i bardzo znaczący, „hipowitaminoza D wydaje się być współczesną epidemią w wielu populacjach świata”.
   Skutki niedoboru przejawiają się, przede wszystkim, w zaburzeniu jej najsilniejszego i znanego już od bardzo dawna działania kalcemicznego. Niedobór witaminy prowadzi do krzywicy u dzieci lub osteomalacji (u osób dorosłych), osteopenii lub osteoporozy w każdym okresie życia. Udowodniono działanie przeciwzłamaniowe witaminy D, które zaznacza się już przy dawce suplementacji w granicach 482-770 IU/dobę i osiągnięciu stężenia 25OHD w surowicy nie mniejszym aniżeli 30ng/ml (75nmol/l). Witamina D oprócz dobrze poznanego wpływu na homeostazę wapniową, zwiększa siłę mięśni, a jej niedobór powoduje osłabienie mięśni szkieletowych, co sprzyja upadkom i w konsekwencji złamaniom kości.
   W ostatnich latach udowodniono, na podstawie szerokich badań dotyczących plejotropowego działania witaminy D, że jej niedobór (niskie wartości stężenia w surowicy 25OHD) sprzyja powstawaniu nowotworów, raka jelita grubego, piersi, prostaty. Zwiększa zapadalność na nadciśnienie tętnicze i choroby układu krążenia, infekcje górnych dróg oddechowych oraz ryzyko wystąpienia gruźlicy i astmy. Okazało się, iż niedobór witaminy D prowadzi do obniżenia aktywności układu odpornościowego oraz zwiększa podatność na choroby autoimmunizacyjne, ryzyko wystąpienia cukrzycy typu 1. Poznano także jej skuteczność przeciwłuszczycową oraz zwiększoną, przy obniżonych jej stężeniach w organizmie, zachorowalność na choroby układu nerwowego, w tym stwardnienie rozsiane i depresję.
   Wobec dużych niedoborów witaminy D, zarówno u dzieci jak też osób dorosłych, przy jednoczesnym poznaniu  jej korzystnego, ogólnoustrojowego działania, podaż tej witaminy z różnych źródeł, w tym suplementacja nabiera bardzo ważnego, istotnego znaczenia. Z drugiej strony należy pamiętać o przestrzeganiu dawek zalecanych, gdyż zbyt wysokie jej ilości zwłaszcza u osób w starszym wieku  mogłyby stanowić zagrożenie mineralizacją naczyń wieńcowych.
   Przeciwskazania do stosowania preparatów witaminy D mogą być względne (przemijające), jak hiperkalciuria i hiperkalcemia, oraz bezwzględne: idiopatyczna hiperkalcemia niemowląt, zespół Williamsa oraz ciężka niedoczynność tarczycy.
   Do przedawkowania witaminy D obecnie dochodzi bardzo rzadko, gdyż dominują jej niedobory. W piśmiennictwie podkreśla się, że przedawkowanie witaminy D przy stosowaniu standardowych dawek leczniczych (nawet do 7000-10000IU/dobę) nie jest możliwe. Dawki uderzeniowe już dawno zostały wycofane i to nie tylko u dzieci ale i u osób dorosłych. Jeżeli jednak z jakichś przyczyn (np. przewlekłe stosowanie nadmiernych ilości witaminy D) dochodzi do przedawkowania to pojawiają się objawy związane ze skutkami podwyższonego stężenia wapnia w surowicy. Te początkowe objawy kliniczne, to: brak łaknienia, bóle brzucha, zaparcia, wymioty, bóle głowy, osłabienie, senność, u małych dzieci zaś słabe przyrosty masy ciała i zahamowanie rozwoju psychoruchowego. Występuje także często wielomocz i wzmożone pragnienie, zaburzenia rytmu i neurologiczne. Na skutek przewlekłego, znacznego nadmiaru witaminy D może wystąpić kamica lub wapnica nerek, zwapnienia w tkankach miękkich a nawet uogólniona demineralizacja kośćca.
   W postępowaniu, przy pojawieniu się przedawkowania, należy odstawić preparaty witaminy D na okres 3-6 miesięcy, oznaczyć stężenie 25OHD w surowicy, zastosować dietę ubogowapniową i obfite pojenie.
   Objawy przedawkowania witaminy D spotykane są sporadycznie, natomiast skutki jej niedoboru, zwłaszcza w przypadku działania plejotropowego mogą być bardzo poważne i ujawnić się w każdym okresie życia. A zatem rozważna i regularna podaż witaminy D, czy to z dietą czy w suplementacji powinna być zalecana nie tylko dzieciom i młodzieży ale też u osób dorosłych, a szczególnie w wieku podeszłym.
                    Prof. dr hab. n. med. Danuta Chlebna-Sokół
                    Klinika Propedeutyki Pediatrii i Chorób Metabolicznych Kości
                    Uniwersytetu Medycznego w Łodzi



1.    Zespół Ekspertów: Aktualne (2009) polskie zalecenia dotycząc profilaktyki niedoboru witaminy D. Medycyna Praktyczna 2010, 1, 1-5.
2.    Chlebna-Sokół D., Karalus J.: Study of the influence of environmental factors on serum witamin D metabolites concentrations in children with low bone mass. Polish J. of Environ. Stud. 2008, vol. 17, No 4a, 67-71
3.    Chlebna-Sokół., Karalus J.: Correlations between vitamin D metabolites and parameters of bone mineral density in children with  idiopathic osteoporosis and osteopenia. Clin. Exp. Med. Lett. 2009, 50(4), 221-225.
4.    Golec J., Chlebna-Sokół D.: Stan zaopatrzenia w witaminę D dzieci z niską masą kostną. Endokrynologia Pediatryczna, 2011, 10, 1, 27-35.
5.    Holick MF.: Vitamin D: importance in the prevention of cancers, type 1 diabetes, heart disease and osteoporosis. Am. J. Clin. Nutr. 2004, 79(3), 262-371.
6.    Holick MF.: The vitamin D deficiency pandemic and consequences for nonskeletal health: mechanisms of action. Mol Aspects Med., 2008, 29(6), 361-368.
7.    Holick MF.: Vitamin D: a D – lightful health perspective. Nutr. Rev., 2008, 66(10), 182-194.
8.    Karalus J., Chlebna-Sokół D.: Optymalne stężenie witaminy D jako ważny czynnik rozwoju
i utrzymania prawidłowej masy kostnej dzieci i młodzieży. Endokrynologia Pediatryczna, 2008, 7, 2, 75-82.
9.    Karalus J., Chlebna-Sokół D. The clinical efficacy of vitamin D in children with primary low bone mass. Pediatric Endocrinology,Diabetes and Metabolism. 2011, 17,1,35-40
10.    Marcinowska-Suchowierska E. i wsp.: Suplementacja witaminy D u ludzi dorosłych. Terapia, 2010, Reprint z nr 10 (247).
11.    Płudowski P., Karczmarewicz E., Czech-Kowalska J. i in.: Nowe spojrzenie na suplementację witaminą D. Standardy Medyczne. Pediatria, 2009, 6, 1, 1-16.     



« poprzedni artykuł   następny artykuł »