do you need rx requip side effects of levaquin order live crawfish louisiana buy online no prescription cheap lamisil cheap online no prescription buy lasix no prescription maxalt get geriforte toronto online vpxl purchase free or low cost kamagra gold what is lincocin for dogs haldol direct pharmacy where to get sinequan pct citalopram 20 mg tablet image american express costco card login canada lowest price ralista can you purchase cialis over counter colospa on line no script best etodolac prices buy clomid online lowest price praziquantel buy aceon discount pioglitazone tablets used buy voveran inhaler canada cheap atarax buy online walmart pharmacy hours idaho falls is it illegal to order pills online accutane lawsuit california xenical pharmacies prescription price discounts epivir-hbv spain wellbutrin 3 weeks now vasodilan prices cvs cheap brafix sale uk lipitor side effects joint pain pariet delivery london rogaine 2 usa sale zofran cost canadian best place to buy retin-a ge canada pharmacy and american express prazosin precio mexico vytorin usa today side effects of long term use of zyprexa toradol prescription canada generic from prandin tadacip now pilex 40 mg pharmacy naprosyn 100mg cheep where to buy cheap generic cytotec cheapest levitra in the uk skipping sugar pills levlen ed blopress cost comparison fast accutane delivery buy paxil in usa price of levitra at walgreens singulair to buy online watch one man one jar online generic benfotiamine uk paypal compazine legal us levitra professional italiano non insulin dependent diabetes what over the counter drug is comparable to celebrex imitrex by mail indian pharmacy triamterene how to take revia mg what does avalide look like buy effexor xr from mexico online pet pharmacies online renagel cheap overseas pharmacy no prescription pulmicort post cycle therapy ciplox buy cheap prescription order allegra buy premarin hong kong actos rebates coupons buy nizagara in australia where do i buy neurontin indinavir online order forum acheter alli ventolin drug oversea most reputable online canadian pharmacy minocycline tablets vs capsules xenical generico prec,o drugstore foundation made for dry skin what is protonix iv herbal shampoo suppliers india cheap actos prescription buy metformin ginkgo brahmi reviews legal buy trandate online canada dulcolax india tinidazole canadian medications without prescription atorlip-10 suppositories buy ibuprofen 600 mg make you sleepy erythromycin quick delivery uk what does the pill diclofenac do cheap risperidone .25 mg dutas generic cheap costs how do i get a prescription without insurance purchase generic lanoxin betapace dosage recommended amaryl birth control online india can you purchase birth control pills online acquistare lioresal in italia how to use digoxin reputable online pharmacy in canada is zyrtec over the counter for kids protonix doctors online purchase fincar elocon generico online where to get mentats in fallout new vegas allopurinol online shipping is there a drug comparative to crestor why is there a shortage of metoclopramide cystone without a prescription cheapest retino-a cream 0,025 tablets uk most reliable place to buy keftab online ngu treatment azithromycin dosage can buy antibiotics without prescriptions cheap muscle pharm products where can i order prednisolone robaxin no prescription reviews nitroglycerin explosion youtube can you buy shallaki over the counter in germany benadryl dose for cats toradol medication cost dutas in the uk cost of generic zofran at walmart endep side effects strong herbal viagra uk buy brand flagyl er is nolvadex illegal in usa buy vasotec there generic version zovirax buy carbozyne in india online lexapro cost assistance para que se usa el motilium colchicine compounding pharmacy injection skelaxin supplier in uk generic risperdal manufacturers india generic uk paypal celadrin how does accutane work on blackheads allinopurinol online canadian zyprexa medication where to buy generic pills for rumalaya a good web page to buy antabuse with no script ondansetron side effects in dogs best mexican pharmacies buying order prandin online in usa sale etodolac current price actonel can you order trental can you take amitriptyline daily famvir italiano sinemet prescription only mail order pharmacy companies careers periactin australia pharmacy cheap stromectol ivermectin buy stromectal glucophage online pharmacy lifta tadalafil 20mg where to buy cefixime 400 mg antabuse effects when drinking erection packs 2 over counter 24 x 100 mg kamagra tablets vasodilan online uk buy generic sinequan online with prescription ketoconazole side effects shampoo metronidazole antibiotic. over the counter cost of diclofenac patch what is the generic drug for benicar hct buy roaccutane cheap online cheap ampicillin usa seroquel generico mirapex canada prescription there generic proscar buy penegra boots pharmacy buy purinethol in ireland feldene over counter uk buy abana generic how to get tretinoin 0,05 retin-a 0,025 without insurance current price prograf generic fenofibrate cost order levlen cheap what is mobic medication is ceftin available on line in canada phenergan overnight delivery prednisone 5mg for dogs side effects glucotrol xl generico online side effects of flovent in kids coupon code where to buy voltaren us paxil 20 mg weight loss promethazine codeine syrup online buy do i need a prescription for micardis fertomid without insurance deltasone online in usa ultra low dose augmentin why does clomid cause weight gain what is the dose of valtrex for oral herpes order diamox canada low cost vardenafil still have acne after accutane buy lady era 100mg online fda approved valtrex no prescription post cycle therapy phenergan how to purchase accutane online best drugstore mineral foundation sensitive skin to buy clozaril online pharmacy next day delivery uk how much is generic topamax buy cheap tinidazole using pay pal proventil ordering pariet what does robaxin make you feel valtrex medication assistance symbicort better than pulmicort purchase albendazole on line in india get medrol toronto where to buy ginseng avapro dosage information skelaxin price generic buying levitra on line buy estrace paypal ampicillin online lowest prices guaranteed is generic cholestoplex available in usa best place to buy ampicillin online enzyte male enhancement supplement reviews chloroquine cost in canada generic brand for paxil amiloride hcl midamor where to buy viramune ointment efavirenz sustiva side effects epivir-hbv medicine children how much is viagra super active tablets phenergan canada no prescription cialis information viagra vs cialis buy citalopram 100mg online cramps during ovulation on clomid no rx dilantin online uso adecuado de las pastillas cytotec ordering arimidex from canada lotrisone from mexico accutane express canada canadian pharmacy pulmicort where to buy lincocin with visa cholestoplex phone orders anafranil dosering side effects of saw palmetto on men finestaride overnight shipping claritin hong kong rx buy without can buy antibiotics my dog online aspirin online store how long does it take for remeron to work for depression no prescription thyroid medication uk lipitor to buy in the uk without a prescription exelon side effects long term use best drugs to take for sex what is correct dosage of prednisone for a man sumycin uses xeloda roche price viagra american express lipitor generic price reduction my kamagra oral jelly coupons prednisone dose pack prednisone dosepak dosage cialis generico economico acai berry site coupons order hyzaar canada stromectol 10 mg what are the side effects of diclofenac potassium buy motrin in usa cheap colchicine sale uk online pharmacy uk retino-a cream 0,05 where can i get dipyridamole buy doxazosin mesylate online how to order ceftin online buy actoplus met online in usa generic motilium canada where to buy clozaril with amex buspar buy online india without script buy allopurinol online pharmacy diovan hct drug class what do xenical tablets do buy mentat fallout 3 cheap vantin pills buy generic viagra plus synthroid drug wiki venlor mail order online pharmacy uk celebrex coumadin alcohol interaction plavix in croatia order erexin v online what's better cialis or viagra how do you get viagra in canada buy allergy order cheap atarax antibiotics online what is arimidex used for men metoclopramide hydrochloride during pregnancy vand cymbalta gdje kupiti pilex tablete side effects of finpecia 1mg lisinopril prescription prices where can i buy micronase in canada can i buy birth control pills online rosuvastatin indian manufacturers levitra professional pharmacy non prescription benadryl femcare delivery pilex prices ortho tri-cyclen delivery calan online in usa zerit mail order where is lipitor manufactured zocor patent expiry uk methotrexate drug canadian pharmacy where cane i buy alligator gar buy orlistat 60 in canada the online drugstore isoptin mentax delivery betnovate hand eczema procardia barato how often to use ventolin hfa best antibiotic treatment for gonorrhea naproxen sodium side effects ampicillin iv compatibility zyvox pill shortage wellbutrin sr side effects weight gain buy generic propecia united states 100 mg amitriptyline brand amoxil tablets uses doxycycline hyclate side effects vomiting is generic asacol available in usa buy metoclopramide online without prescription lexapro 5mg withdrawal viagra billig kaufen deutschland depakote online meds glucophage metformin 500 mg suprax order in the us avodart australia hair loss when will generic lexapro be available in the us buy trileptal online reviews best pharmacy to order levitra what is purinethol tablets cheap amaryl no prescription clomid pills iui can order lotensin online cordarone medication class erythromycin generic drug fucidin without prescription miami buy zantac online cheap celadrin uk brand name anxiety attacks nhs ditropan dosage weight low price combivent uk accutane indian max zofran dose orlistat online legally levitra plus without script can you get hydrochlorothiazide over counter decadron medicine children champix price in canada purchase baclofen lowest price does entocort make you gain weight buy cheap keppra using pay pal can you order hytrin pfizer coupons and samples synthroid price comparison xenical uk no prescription hoodia medication order viagra super active to buy in australia buy bactrim 10 maximum effective dose of lisinopril alphagan online price buy biaxin canada weight loss diet for women with pcos online diarex india overseas pharmacy no prescription zerit nexium store generic affordable buy brafix pills buy dilantin cheap best celexa prices rxlist voltaren drug best place to buy tulasi prilosec dosage recommended comprar kamagra em portugal sildenafil viagra side effects buying generic drugs online celebrex equivalent in india can you really order pain pills online isoptin side effects prograf generic price best weight loss pills for women yahoo answers lisinopril drug class hoodia p57 reviews side effects tadapox 40 mg pharmacy saw palmetto with paypal payment zestoretic online legally my vermox coupons where to buy penicillin g estrace .01 cream cost buy asthma medications online cleocin where to get glyset generico italiano buy oxytrol in india online colchicine shop net deltasone pharmacy order buy actoplus met pills in the mexico very cheap relafen flovent dose for eosinophilic esophagitis metformin in italia how to take calan sr acquisto avalide sicuro online discount order buy aceon allegra commercial allergies what is tamoxifen 20 mg used for 2 aleve pills what type of medication is haldol buy unisom with e check where to buy permethrin 5 cream what is the generic name for zofran augmentin on line no prescription sildenafil dose in pulmonary hypertension cleocin gel cost in canada discount canadian pharmacy lithium imitrex stat dose pen instructions cephalexin reviews doxycycline (many brand names and generic) online pharmacy overnight delivery no prescription where to buy cheap generic grifulvin v med cab torsemide cheap cytoxan no prescription how much lipitor to take doxycycl hyc 100mg cap for acne prescription meds online canada 1000 games 1066 order evista no rx canadian pharmacy how much does viagra cost at cvs januvia sales 2009 suhagra 100 mg cipla trileptal best price zyvox reviews and dosage buy shuddha guggulu with no script best medication for anxiety and depression 2011 terbutaline asthma dose keppra medicine online what does cialis sublingual ethionamide results forum zenegra 100mg tablet brafix online legally order online no prescription cheap adalat generic fucidin paypal 2.5 mg cialis online low cost seroflo buy usa cheap adalat order live crawfish houston aricept 5 mg coupon european clinical pharmacy conference viagra spam google search results does vytorin make you gain weight brand name cialis no prescription what is casodex medication acquisto floxin sicuro online where can i get amoxil prevacid without prescription medication benadryl cough medicine for children best american online pharmacies is aceon a prescription drug asacol prescription discount card yasmin pill usa torsemide dose compared lasix fincar pharmacy valtrex dosage herpes labialis where serpina valtrex cream dosage lithium orotate side effects weight gain ordering glucotrol xl pharmacy rx lamisil generico mexico mycelex-g uk next day delivery rumalaya capsules emsam on the internet pilex order by phone craigslist usa cars florida ordering diclofenac gel suppliers of provera in us what is normal dose of doxycycline for acne research chemical nolvadex buy patient reviews on buspar erythromycin online mexico tadapox sublingual dosage best medication for social anxiety and paranoia quibron-t australia pharmacy micronase generico online price of lisinopril without insurance cheap prozac no prescription generic viagra soft safe yasmin sethi chess set sale trazodone pills buy buy cheap minipress using pay pal buy cheap bactrim online pharmacy purchase nizagara online ditropan comments buy reglan quick order zerit lasix uni pharmacy how much is adderall without insurance cheap ponstel uk hydrea mg tablet liv miami purchase tickets doxycycline recommended dosage malaria advair coupon 50 plavix maximum dosage vpxl generic for ceftin online with out prescription champix cost in india clomid success rate by age children;s benadryl dosage instructions is voltaren emulgel a prescription drug generic pills for orlistat colchicine compounding pharmacy pei diclofenac lloyds pharmacy can you buy clonidine over the counter levaquin uses is there a generic for biaxin amoxicillin clavulanate 875 mg alcohol valtrex with mastercard actos phone orders skelaxin no rx order cefixime pill brand amoxil online legally what is coreg cr for onde comprar xenical mais barato no brasil buy zerit in india online amitriptyline shop net buy cialis professional mg pulmicort tablets price purchase actos generic 30mg duetact coupon finastride 5 mg buy singulair sales 200 buy promethazine with codeine syrup with no prescription no prescription duetact seroquel xr dosage for depression buy micronase no prescription fast delivery buy actoplus met have no prescription viagra super active online in us brand name trimox online pariet package sinemet dosage recommended ponstel discount voucher drugs act like viagra overnight silagra lanoxin without prescription canada where to buy nolvadex clonidine pas cher italie reviews on methotrexate femara dose for ovulation comprar florinef en mexico generic promethazine buy canada diltiazem cream australia buy amoxil online canada delivery discounts styplon side effects long term use buy florinef acetate danazol max dose where can i buy the medical abortion pill how to use tamoxifen citrate seroquel reviews panic attacks online apotheke l-tryptophan zyloprim allopurinol side effects what is trileptal drugs zaditor order canada bactrim no prescription overnight delivery canadian pharmacy januvia pills diabetes viagra prescription online consultation zovirax tablets no prescription can you buy nizagara in ireland online pharmacy coreg cr generic equivalent inderal buy canada buy brand apcalis sx buy anafranil 200 zetia 100mg tablet buy acai capsules zyprexa velotab prospect starlix online elavil for depression reviews can you get promethazine for strep throat generic viagra soft tabs online xenical canada cost zoloft generico online glucophage xr spc buy tadacip without a script buy chloramphenicol 100 how to mix amoxicillin powder with water purchase propecia in uk where can i get himcolin mevacor without script permethrin over the counter uk terramycin vet capsules billig ginseng online kaufen diclofenac sodium gel otc

Aptekarz Polski
Opieka farmaceutyczna
Manuał aptekarski
W aptece
Lex Apothecariorum
Farmacja na świecie
Rynek leków
Panorama samorządu
Historia farmacji
Muzealny kalejdoskop
Nowe rejestracje
Świat w pigułce
Chwila oddechu
Sport to zdrowie
Przegląd prasy
Warto wiedzieć
Rozmowy Redakcji
Listy do Redakcji
Forum wydarzeń
Z uniwersytetu
Numer 100/78 online
Menu witryny
Wydawnictwo NIA
Zamów Aptekarza

mapa strony: Start. arrow Manuał aptekarski arrow 06.2011 - "Suplementacja witaminą D. Skutki niedoboru i nadmiaru."


06.2011 - "Suplementacja witaminą D. Skutki niedoboru i nadmiaru." Drukuj Email
czerwiec 2011, nr 58/36 online



    Witamina D występuje w postaci 2 związków: witaminy D2 (ergokalcyferol), która znajduje się w różnych roślinach i grzybach (pieczarki, kurki), oraz witaminy D3 (cholekalcyferol) występującej w organizmach zwierzęcych i powstającej w wyniku syntezy skórnej pod wpływem promieniowania słonecznego (UV-B). Ilość witaminy D określana jest w jednostkach międzynarodowych IU (International Unit; 1 mikrogram = 40 IU).
   Pierwszym etapem aktywacji metabolicznej (hydroksylacji) witaminy D jest 25-hydroksykalcyferol (25OHD) wytworzony w wątrobie. Wartość stężenia 25OHD w surowicy jest najdokładniejszym wskaźnikiem zaopatrzenia organizmu w witaminę D; stężenia prawidłowe u zdrowych dzieci mieszczą się w granicach 20-80 ng/ml (50 nmol/l – 200 nmol/l), a u osób dorosłych: od 30 ng/ml (75 nmol/l). Jednakże w pracach dotyczących dzieci z zaburzeniami metabolizmu kostnego lub przewlekłymi chorobami układu szkieletowego wykazano, że najbardziej skuteczne dla poprawy mineralizacji i zabezpieczenia procesów rozwoju kośćca są stężenia 25OHD w surowicy powyżej 30ng/ml.
   Metabolit wątrobowy jest substratem do syntezy w nerkach najbardziej aktywnego metabolitu witaminy D: 1,25 dwuhydroksycholekalcyferolu (1,25(OH)2D). Oddziałuje on na komórki, tkanki i organy poprzez receptor dla witaminy D (VDR). Rozmieszczenie receptora VDR pozwoliło na wyróżnienie 2 głównych działań: klasycznego (kalcemicznego) związanego z metabolizmem kostnym (wpływ, poprzez obecny receptor, na funkcje jelita, kości, nerek i przytarczyc) oraz nieklasycznego nazwanego działaniem plejotropowym, które wiąże się z obecnością receptora VDR w wielu zdrowych narządach i tkankach (nadnerczach, tarczycy, trzustce, przysadce, skórze), ale też w zmienionych chorobowo np. w komórkach nowotworowych.
   Źródła witaminy D: synteza skórna, produkty żywnościowe, suplementacja. Organizm ludzki posiada zdolność syntezy witaminy D3. Powstaje ona w skórze z prowitaminy (ta z kolei z 7-dehydrocholesterolu, pod wpływem promieniowania UVB, o długości fal 290-315 nm), która uwalniana jest do krwi, gdzie łączy się z białkiem wiążącym i ostatecznie dostaje się do wątroby.
   W Polsce synteza skórna zachodzi od kwietnia do września, w godzinach 10-15, przy zapewnieniu minimum 15 min. ekspozycji na słońce 18% powierzchni ciała (przedramiona, kończyny dolne) bez stosowania filtrów ochronnych.
   Drugim źródłem zaopatrzenia w witaminę D są produkty ją zawierające. Witamina D3 znajduje się w największej ilości w tłustych rybach morskich, takich jak: łosoś (400IU/100g), makrela, sardynki, tran (400IU/łyżeczkę), żółtko jaja kurzego (20IU), śladowe ilości w maśle i mleku.
   Jednakże w wielu sytuacjach, obecnie coraz powszechniej, jedynym pewnym źródłem zaopatrzenia organizmu w witaminę D pozostają suplementy. Są to liczne preparaty zawierające tylko witaminę D lub wielowitaminowe z witaminą D. Większość z nich jest zalecana w ścisłych dawkach przez lekarzy „na receptę”, a niektóre tylko jako suplementy diety. W Europie wszystkie preparaty zawierają witaminę D3 (D2 – USA).
   Przyczyny niedoboru witaminy D w zdrowej populacji są bardzo liczne, związane z upośledzeniem lub nawet brakiem procesów syntezy skórnej (warunki klimatyczne, stosowanie filtrów przeciwsłonecznych, coraz dłuższym przebywaniem w pomieszczeniach sztucznie oświetlonych…), niedostateczną podażą w diecie, starzeniem się i upośledzeniem hydroksylacji. Poza tym istnieje wiele zaburzeń dotyczących wątroby, nerek, przewlekłych chorób przewodu pokarmowego, w których deficyty witaminy D są bardzo częste.
   Odpowiednie zaopatrzenie organizmu w tę witaminę jest konieczne w każdym okresie życia, chociaż wydaje się, że najbardziej ścisłe i przestrzegane powinno być u dzieci (w tym niemowląt) i młodzieży.
   W związku z tym zostały opracowane, przez Zespół Ekspertów, aktualne (2009) polskie zalecenia dotyczące profilaktyki niedoboru witaminy D [1,10,11]. W zaleceniach tych, oprócz zapotrzebowania na witaminę D, w poszczególnych okresach życia i dawek suplementacji, podane zostały informacje dotyczące zawartości wapnia i witaminy D w produktach żywnościowych, oraz dawki lecznicze tej witaminy w ciężkich niedoborach. Szczególnego zwrócenia uwagi wymagają  następujące zalecenia: dawka dzienna witaminy D nie może być niższa od 400IU w całym okresie rozwojowym, przy czym należy uwzględnić ilość w mieszankach mlecznych w pierwszych latach życia, suplementacja tą witaminą jest bardzo potrzebna w okresie pokwitania (z wyłączeniem miesięcy letnich) i dorastania, oraz u osób po 65 roku życia (800-1000IU/dobę). Poza tym zalecenia uwzględniają podaż witaminy D kobietom w ciąży i karmiącym; podkreśla się też ważną rolę wapnia, którego właściwa ilość (zgodna z normami zapotrzebowania) jest niezbędna do kalcemicznego  działania witaminy D. W szerokim piśmiennictwie z tego zakresu polecana jest podaż wapnia z dietą, co wpływa na najlepsze (i bez możliwych niepożądanych następstw) wchłanianie, przyswajanie i wykorzystanie wapnia w celach mineralizacji kośćca.
   Niedobór witaminy D, jak wynika z aktualnej literatury z tego zakresu (w tym prac badawczych), jest powszechny i bardzo znaczący, „hipowitaminoza D wydaje się być współczesną epidemią w wielu populacjach świata”.
   Skutki niedoboru przejawiają się, przede wszystkim, w zaburzeniu jej najsilniejszego i znanego już od bardzo dawna działania kalcemicznego. Niedobór witaminy prowadzi do krzywicy u dzieci lub osteomalacji (u osób dorosłych), osteopenii lub osteoporozy w każdym okresie życia. Udowodniono działanie przeciwzłamaniowe witaminy D, które zaznacza się już przy dawce suplementacji w granicach 482-770 IU/dobę i osiągnięciu stężenia 25OHD w surowicy nie mniejszym aniżeli 30ng/ml (75nmol/l). Witamina D oprócz dobrze poznanego wpływu na homeostazę wapniową, zwiększa siłę mięśni, a jej niedobór powoduje osłabienie mięśni szkieletowych, co sprzyja upadkom i w konsekwencji złamaniom kości.
   W ostatnich latach udowodniono, na podstawie szerokich badań dotyczących plejotropowego działania witaminy D, że jej niedobór (niskie wartości stężenia w surowicy 25OHD) sprzyja powstawaniu nowotworów, raka jelita grubego, piersi, prostaty. Zwiększa zapadalność na nadciśnienie tętnicze i choroby układu krążenia, infekcje górnych dróg oddechowych oraz ryzyko wystąpienia gruźlicy i astmy. Okazało się, iż niedobór witaminy D prowadzi do obniżenia aktywności układu odpornościowego oraz zwiększa podatność na choroby autoimmunizacyjne, ryzyko wystąpienia cukrzycy typu 1. Poznano także jej skuteczność przeciwłuszczycową oraz zwiększoną, przy obniżonych jej stężeniach w organizmie, zachorowalność na choroby układu nerwowego, w tym stwardnienie rozsiane i depresję.
   Wobec dużych niedoborów witaminy D, zarówno u dzieci jak też osób dorosłych, przy jednoczesnym poznaniu  jej korzystnego, ogólnoustrojowego działania, podaż tej witaminy z różnych źródeł, w tym suplementacja nabiera bardzo ważnego, istotnego znaczenia. Z drugiej strony należy pamiętać o przestrzeganiu dawek zalecanych, gdyż zbyt wysokie jej ilości zwłaszcza u osób w starszym wieku  mogłyby stanowić zagrożenie mineralizacją naczyń wieńcowych.
   Przeciwskazania do stosowania preparatów witaminy D mogą być względne (przemijające), jak hiperkalciuria i hiperkalcemia, oraz bezwzględne: idiopatyczna hiperkalcemia niemowląt, zespół Williamsa oraz ciężka niedoczynność tarczycy.
   Do przedawkowania witaminy D obecnie dochodzi bardzo rzadko, gdyż dominują jej niedobory. W piśmiennictwie podkreśla się, że przedawkowanie witaminy D przy stosowaniu standardowych dawek leczniczych (nawet do 7000-10000IU/dobę) nie jest możliwe. Dawki uderzeniowe już dawno zostały wycofane i to nie tylko u dzieci ale i u osób dorosłych. Jeżeli jednak z jakichś przyczyn (np. przewlekłe stosowanie nadmiernych ilości witaminy D) dochodzi do przedawkowania to pojawiają się objawy związane ze skutkami podwyższonego stężenia wapnia w surowicy. Te początkowe objawy kliniczne, to: brak łaknienia, bóle brzucha, zaparcia, wymioty, bóle głowy, osłabienie, senność, u małych dzieci zaś słabe przyrosty masy ciała i zahamowanie rozwoju psychoruchowego. Występuje także często wielomocz i wzmożone pragnienie, zaburzenia rytmu i neurologiczne. Na skutek przewlekłego, znacznego nadmiaru witaminy D może wystąpić kamica lub wapnica nerek, zwapnienia w tkankach miękkich a nawet uogólniona demineralizacja kośćca.
   W postępowaniu, przy pojawieniu się przedawkowania, należy odstawić preparaty witaminy D na okres 3-6 miesięcy, oznaczyć stężenie 25OHD w surowicy, zastosować dietę ubogowapniową i obfite pojenie.
   Objawy przedawkowania witaminy D spotykane są sporadycznie, natomiast skutki jej niedoboru, zwłaszcza w przypadku działania plejotropowego mogą być bardzo poważne i ujawnić się w każdym okresie życia. A zatem rozważna i regularna podaż witaminy D, czy to z dietą czy w suplementacji powinna być zalecana nie tylko dzieciom i młodzieży ale też u osób dorosłych, a szczególnie w wieku podeszłym.
                    Prof. dr hab. n. med. Danuta Chlebna-Sokół
                    Klinika Propedeutyki Pediatrii i Chorób Metabolicznych Kości
                    Uniwersytetu Medycznego w Łodzi



1.    Zespół Ekspertów: Aktualne (2009) polskie zalecenia dotycząc profilaktyki niedoboru witaminy D. Medycyna Praktyczna 2010, 1, 1-5.
2.    Chlebna-Sokół D., Karalus J.: Study of the influence of environmental factors on serum witamin D metabolites concentrations in children with low bone mass. Polish J. of Environ. Stud. 2008, vol. 17, No 4a, 67-71
3.    Chlebna-Sokół., Karalus J.: Correlations between vitamin D metabolites and parameters of bone mineral density in children with  idiopathic osteoporosis and osteopenia. Clin. Exp. Med. Lett. 2009, 50(4), 221-225.
4.    Golec J., Chlebna-Sokół D.: Stan zaopatrzenia w witaminę D dzieci z niską masą kostną. Endokrynologia Pediatryczna, 2011, 10, 1, 27-35.
5.    Holick MF.: Vitamin D: importance in the prevention of cancers, type 1 diabetes, heart disease and osteoporosis. Am. J. Clin. Nutr. 2004, 79(3), 262-371.
6.    Holick MF.: The vitamin D deficiency pandemic and consequences for nonskeletal health: mechanisms of action. Mol Aspects Med., 2008, 29(6), 361-368.
7.    Holick MF.: Vitamin D: a D – lightful health perspective. Nutr. Rev., 2008, 66(10), 182-194.
8.    Karalus J., Chlebna-Sokół D.: Optymalne stężenie witaminy D jako ważny czynnik rozwoju
i utrzymania prawidłowej masy kostnej dzieci i młodzieży. Endokrynologia Pediatryczna, 2008, 7, 2, 75-82.
9.    Karalus J., Chlebna-Sokół D. The clinical efficacy of vitamin D in children with primary low bone mass. Pediatric Endocrinology,Diabetes and Metabolism. 2011, 17,1,35-40
10.    Marcinowska-Suchowierska E. i wsp.: Suplementacja witaminy D u ludzi dorosłych. Terapia, 2010, Reprint z nr 10 (247).
11.    Płudowski P., Karczmarewicz E., Czech-Kowalska J. i in.: Nowe spojrzenie na suplementację witaminą D. Standardy Medyczne. Pediatria, 2009, 6, 1, 1-16.     



« poprzedni artykuł   następny artykuł »