cheap nolvadex uk kamagra fast online clomid pct mg canine prednisone 20 mg genuine 100 mg viagra effet viagra 25mg buy viagra sildenafil viagra 200mg danger online viagra kamagra buy line zithromax 200 mg chlamydia lexapro purchase online ultrafarma viagra generico cheap cialis alternative viagra 25 mg ausreichend cheapest cialis au celebrex 200mg wikipedia 100 mg viagra lozenges cialis 20mg holland buy viagra store dose 40 mg cialis 20 mg generic cialis cialis 100mg uk synthroid 0.075 mg clomid 150 mg daily viagra 2 pills online buy diflucan iv buy cipro 500 mg hydrochlorothiazide generic drug lisinopril 3759 buy levitra 20 mg bestellen synthroid 100 mg ingredients cheap cialis information viagra árak 50 mg 200 mg cialis levitra 10mg wirkung viagra online penale diflucan medicine online viagra 100 mg pvp viagra 100 mg bijsluiter ic propranolol 20mg online viagra cheap cialis online berlin cialis 10 oder 20 mg pastiglie levitra 10 mg strattera 40 mg hartkapseln 100mg levitra buying xenical 50mg brand viagra 1600 mg zoloft irish viagra online cialis cena5mg buy viagra cancun Cialis 5 mg 60 Tabs wiki generic cialis zoloft dosage 100mg zovirax 200 mg belgie achat cialis 10 mg daily cialis 5 mg 50 mg zoloft high cialis 20 mg foro buy nexium tire cipro 500 mg posologia clomid 100mg iui xenical 120 mg achat nexium 40mg com lexapro 5 mg drug buy cytotec online generic propecia 1 mg viagra online cheap .68 viagra 100 mg effects cialis online deutchland zithromax 500 mg daily cvs cialis 10mg prescription viagra 100mg cheap propecia tables augmentin 625 mg tab viagra online ordering glucophage metformina 850 mg synthroid 100 mg bula acquisto levitra online generic cialis 24 remedio viagra generico cheap cialis info generic viagra canadian viagra online reato kamagra 100mg test cialis levitra generic nexium 40 mg lek lexapro vs. generics taking 1000 mg valtrex cipro 500buy effet viagra 50 mg online viagra pakistan lexapro 20 mg pill viagra non generico buy metformin cheap clomid mail order glucophage 800 mg buy prednisone dependable generic cialis generic viagra .60 tetracycline generic name hydrochlorothiazide 12.5 mg tab generic wellbutrin xl 2012 strattera 10mg doxycycline 200 mg online bactrim mg kg 200mg cialis generic kamagra online belgie lisinopril 10 mg vademecum diflucan 150 mg cijena nexium 10 mg preparacion augmentin antibiotico 875 mg kamagra 100mg kaufen tetracycline backorder generic cialis tablets celebrex 100 mg wikipedia clomid 50 mg reviews ontario viagra online prednisone tmj disorder online viagra sellers valtrex generic m122 buy daily cialis doxycycline 100mg human 60mg cialis india viagra online jelly generic cialis for .50 lasix 2 5 mg augmentin 625 mg propranolol bula 10mg viagra online amsterdam 40 mg strattera effects cheapest kamagra gels 200 mg clomid online buy cialis london cialis online legit cialis cheap generic azithromycin 500 mg zithromax cialis 10mg. generic 800 mg viagra reviews viagra 100mg usa cheap viagra subscribe strattera purchase online propranolol 20 mg tablet nexium 20 mg leaflet erythromycin bestellen online glucophage Ž xr 500mg buy genuine viagra 40 mg cialis usa buy online diflucan cheapest zoloft doxycycline buy overnight cvs lexapro 30 mg nolvadex generic cheap lisinopril 70mg cytotec 250mg viagra online free taking 200 mg viagra buy 100mg clomid buy 200 mg viagra cheap valtrex pills cialis online.nz buying viagra delhi prednisone 10mg reviews generic for hydrochlorothiazide buy 1 mg propecia viagra online ohio cytotec to buy viagra cheapest generic prednisone dose 20 mg generic propecia august 2013 buy propecia viagra generique 50mg cytotec 200 mg oral diflucan 150 mg kapszula walgreens generic lexapro medicament zithromax 250 mg zithromax buy europe buy hydrochlorothiazide 50 mg mexico cialis 2.5 mg jersey viagra 150mg uses celebrex 200 mg buy viagra melbouren 500mg glucophage british levitra online levitra 10 mg 8 table buy cheap hydrochlorothiazide generic zithromax online generic brazilian cialis buy viagra tampa cialis price 5mg zoloft 250 mg daily amoxil 250 mg 5ml zoloft generic kmart 50 mg viagra cost generic lexapro safe cialis 5mg preco clomid 50 mg cost clomid with hmg online paypal kamagra teva prednisone 5mg annunci cialis generico order women viagra cialis 100mg generic diflucan 100 mg tab zoxan generic cipro acheter cialis 20 mg metformin 1000 mg beipackzettel buy cialis 36 hr buy viagra visa levitra order online cialis 2.5 mg tablets nexium 20 mg cena 25 mg zoloft alcohol augmentin 475 mg zoloft dosage 300 mg wellbutrin 10 mg order cheap wellbutrin cialis 12 mg asda viagra 100mg augmentin dosage 375 mg augmentin 4000 mg day prednisone 4 mg daily propranolol online canada doxycycline 100mg tab cialis generic 40mg pms hydrochlorothiazide 12.5 mg lisinopril tab 5mg diflucan 150 mg capsulas augmentin 5oomg 200 mg doxycycline chlamydia zoloft 150 mg dose buy cytotec malaysia valtrex buy generic buy cipla viagra metformin er 750 mg cialis generic malaysia cheap cialis au posologia cialis 5mg lasix 100mg iv augmentin 875 mg cena lasix 40 mg ulotka to buy prednisone customer levitra 10mg doxycycline 100mg uk nexium 500mg online receipt viagra erythromycin 500mg qds order propecia online propecia 0 5 mg buy 10 mg cialis propecia .25mg cialis 300 mg diflucan capsules 50mg wellbutrin 150 mg erfahrungen strattera buy australia 2.5 mg cialis online kamagra 100 mg uputstvo cialis e20 mg acheter clomid 50mg levitra generico bayer doxycycline hyclate cheap buy viagra 3 days generic lexapro insurance online viagra greece review cialis 80 mg generic lexapro ohio lasix retard buy 250 mg zithromax chlamydia doxycycline genericon nexium 20mg uses buy kamagra bangkok cipro cap 500mg cialis 10 mg preisvergleich nolvadex 20mg online zoloft 50 mg bula clomid pharmacy online cialis 2.5mg buy buy viagra edinburgh indiana online viagra is buspar generic fluconazole generic diflucan celebrex 200mg cena clomid 50mg europe cialis professional ordering online canadian cialis generic amoxil cheap priced viagra 2.5 mg cialis price prednisone merck 20 mg levitra 10 mg beipackzettel clomid 50mg tabs generic 10mg levitra nexium hp7 generic thuoc prednisone 10 mg levitra 20 mg 10 tablets clomid 100mg take nexium 40 mg cheap lexapro en generico propecia 1 mg pret cialis 5mg different bactrim ds 800 160 mg generic viagra online 20 online levitra cheap zithromax 500 mg posologie lexapro generic withdrawal viagra buy real tablette nexium 40 mg generic viagra 24 hours cialis generique 10mg synthroid de 75 mg cialis 20 mg pharmaceuticals levitra 30mg forum lasix 4 mg cialis 5mg two levitra 10 mg 12 stk lexapro generic version 2012 cheapest cialis us buy lasix 500mg Cialis 20mg 120 Tabs medicine cipro 500mg cheap viagra costco propranolol por 40 mg metformin 1000 mg axcount propranolol online kaufen opiniones viagra online ic propranolol 40 mg strattera 60 mg prix priligy 60 mg filmtabletten nexium 40mg pdf lexapro 20 mg cost buying dogs prednisone doxycycline 500mg buying taking 40mg levitra viagra 50 mg uso viagra 50 mg tab buy nexium 20 mg cialis 5 mg efecto levitra 10 mg endikasyonlari viagra 50 mg pills doxycycline 100mg instructions strattera online kopen cialis 2.5mg 5mg viagra mg differences cialis 2.5 mg forum dapoxetine 30mg tab viagra generic date 2012 viagra adelaide buy cialis 2.5 mg daily clomid 100mg fertility generic wellbutrin 100mg glucophage 500 mg online buy valtrex online celebrex 40mg cheapest kamagra wholesale buy propecia 10 mg viagra generic walgreen zovirax cheap online metformin 500 mg cancer priligy online uk buy viagra shop nexium 40 mg preis 50mg clomid men cialis 20 mg appearance 10mg propranolol daily strattera de 80 mg metformin glucophage 250 mg viagra onlinevwestern union taking 30 mg lexapro synthroid 15 mg cytotec misoprostol genericos viagra online check generico di levitra augmentin 1000 mg fiyati cialis buy hungary prednisone tablet 5 mg thuoc nexium 200mg buy cialis gel cytotec ghana buy drug lexapro 10 mg 40mg nexium bid clomid online overnight remboursement cialis 5mg dapoxetine online canada propecia 1mg uk cialis generic 100mg glucophage 500 mg tablet 10mg lisinopril buy kamagra uk tetracycline 250 mg availability 200mg clomid pct propranolol cloridrato 40mg buy zithromax 2g 25mg brand viagra generic zoloft dosages fox 125 mg viagra glucophage de 500mg cialis 5 mg efficacy misoprostol cytotec 200mg levitra 10 mg apotheke 1 nexium 40 mg augmentin to buy kamagra canada online buy cialis calgary metformin sleep disorders doxycycline 100mg works cialis 5 mg testimonials doxycycline online shop cialis 20 mg espanol cheap zovirax prescription priligy generico acquisto valtrex online purchase online cialis stores augmentin 400 mg dosis indicaciones diflucan 150 mg prednisone online order viagra online 4rx cialis online site jual levitra 20mg kamagra tablets online buying doxycycline online hydrochlorothiazide 25 mg wikipedia cipro bula 500mg xenical information online buy a viagra prednisone 5 mg benefits augmentin 875 mg indicatii 400 mg of wellbutrin clomid buy europe cialis 20 mg bear cialis 5mg cheep cialis generico 5m buy 20 mg cialis clomid 100mg online synthroid ordering levitra 20mg online strattera 60mg depression doxycycline mylan 100 mg viagra 100 mg generico viagra 100mg satchel buying 40mg cialis cialis .5 generic xenical 300 mg priligy 30mg nhs valtrex drug online strattera 40 mg merck viagra 25mg young phenergan suppository 25 mg order nolvadex online doxycycline 20 mg europe lasix 80 mg cost branded levitra online viagra dubai buy viagra vega 100mg buy amoxil paypal cheap viagra edmonton bad generic wellbutrin doxycycline 1000mg overdose prednisone dosage 10 mg xenical 120 mg faydalari nexium generic substitute levitra 20 mg cheap cialis auckland preco xenical 240 mg propecia generic online cipro 1000 mg prostatitis 40 mg cialis online buy viagra wholesale buy viagra philipines generic cialis 30 mg generic nexium europe synthroid 100 mg lexapro 2.5 mg tablet generic kamagra viagra tamoxifen clomid buy many mg celebrex lisinopril 40 mg 3761 viagra generic soon buy cipro 250 mg prednisone 10mg information generic cialis 30mg zithromax 750mg chlamydia cytotec 200mg misoprostol levitra online mtab phenergan 10mg dose generic doxycycline 150 mg purchase strattera cheap cialis strong 40 mmg highest mg strattera kamagra 10mg thailand paypal generic propecia metformin 1000 mg pills wellbutrin generic cheap 100mg clomid 6 days buy lisinopril cheap online viagra legit dejstvo kamagra 100mg lexapro mail order overdose nexium 40 mg

29.07.2015.
Aptekarz Polski
Start.
Aktualności
Opieka farmaceutyczna
Wszechnica
Manuał aptekarski
W aptece
Lex Apothecariorum
Edukacja
Farmacja na świecie
Rynek leków
Panorama samorządu
Biblioteka
Historia farmacji
Muzealny kalejdoskop
PharmaExpert
Nowe rejestracje
Świat w pigułce
Chwila oddechu
Sport to zdrowie
Forum wydarzeń
Galeria
Przegląd prasy
Warto wiedzieć
Rozmowy Redakcji
Listy do Redakcji
Z uniwersytetu
Numer 106/84 online
Menu witryny
Wydawnictwo NIA
Zamów Aptekarza






mapa strony: Start. arrow Manuał aptekarski arrow 06.2011 - "Suplementacja witaminą D. Skutki niedoboru i nadmiaru."


 


06.2011 - "Suplementacja witaminą D. Skutki niedoboru i nadmiaru." Drukuj Email
czerwiec 2011, nr 58/36 online
 
SUPLEMENTACJA WITAMINĄ D.

SKUTKI NIEDOBORU I NADMIARU.

 

    Witamina D występuje w postaci 2 związków: witaminy D2 (ergokalcyferol), która znajduje się w różnych roślinach i grzybach (pieczarki, kurki), oraz witaminy D3 (cholekalcyferol) występującej w organizmach zwierzęcych i powstającej w wyniku syntezy skórnej pod wpływem promieniowania słonecznego (UV-B). Ilość witaminy D określana jest w jednostkach międzynarodowych IU (International Unit; 1 mikrogram = 40 IU).
 
   Pierwszym etapem aktywacji metabolicznej (hydroksylacji) witaminy D jest 25-hydroksykalcyferol (25OHD) wytworzony w wątrobie. Wartość stężenia 25OHD w surowicy jest najdokładniejszym wskaźnikiem zaopatrzenia organizmu w witaminę D; stężenia prawidłowe u zdrowych dzieci mieszczą się w granicach 20-80 ng/ml (50 nmol/l – 200 nmol/l), a u osób dorosłych: od 30 ng/ml (75 nmol/l). Jednakże w pracach dotyczących dzieci z zaburzeniami metabolizmu kostnego lub przewlekłymi chorobami układu szkieletowego wykazano, że najbardziej skuteczne dla poprawy mineralizacji i zabezpieczenia procesów rozwoju kośćca są stężenia 25OHD w surowicy powyżej 30ng/ml.
 
   Metabolit wątrobowy jest substratem do syntezy w nerkach najbardziej aktywnego metabolitu witaminy D: 1,25 dwuhydroksycholekalcyferolu (1,25(OH)2D). Oddziałuje on na komórki, tkanki i organy poprzez receptor dla witaminy D (VDR). Rozmieszczenie receptora VDR pozwoliło na wyróżnienie 2 głównych działań: klasycznego (kalcemicznego) związanego z metabolizmem kostnym (wpływ, poprzez obecny receptor, na funkcje jelita, kości, nerek i przytarczyc) oraz nieklasycznego nazwanego działaniem plejotropowym, które wiąże się z obecnością receptora VDR w wielu zdrowych narządach i tkankach (nadnerczach, tarczycy, trzustce, przysadce, skórze), ale też w zmienionych chorobowo np. w komórkach nowotworowych.
 
   Źródła witaminy D: synteza skórna, produkty żywnościowe, suplementacja. Organizm ludzki posiada zdolność syntezy witaminy D3. Powstaje ona w skórze z prowitaminy (ta z kolei z 7-dehydrocholesterolu, pod wpływem promieniowania UVB, o długości fal 290-315 nm), która uwalniana jest do krwi, gdzie łączy się z białkiem wiążącym i ostatecznie dostaje się do wątroby.
 
   W Polsce synteza skórna zachodzi od kwietnia do września, w godzinach 10-15, przy zapewnieniu minimum 15 min. ekspozycji na słońce 18% powierzchni ciała (przedramiona, kończyny dolne) bez stosowania filtrów ochronnych.
 
   Drugim źródłem zaopatrzenia w witaminę D są produkty ją zawierające. Witamina D3 znajduje się w największej ilości w tłustych rybach morskich, takich jak: łosoś (400IU/100g), makrela, sardynki, tran (400IU/łyżeczkę), żółtko jaja kurzego (20IU), śladowe ilości w maśle i mleku.
 
   Jednakże w wielu sytuacjach, obecnie coraz powszechniej, jedynym pewnym źródłem zaopatrzenia organizmu w witaminę D pozostają suplementy. Są to liczne preparaty zawierające tylko witaminę D lub wielowitaminowe z witaminą D. Większość z nich jest zalecana w ścisłych dawkach przez lekarzy „na receptę”, a niektóre tylko jako suplementy diety. W Europie wszystkie preparaty zawierają witaminę D3 (D2 – USA).
 
   Przyczyny niedoboru witaminy D w zdrowej populacji są bardzo liczne, związane m.in. z upośledzeniem lub nawet brakiem procesów syntezy skórnej (warunki klimatyczne, stosowanie filtrów przeciwsłonecznych, coraz dłuższym przebywaniem w pomieszczeniach sztucznie oświetlonych…), niedostateczną podażą w diecie, starzeniem się i upośledzeniem hydroksylacji. Poza tym istnieje wiele zaburzeń dotyczących wątroby, nerek, przewlekłych chorób przewodu pokarmowego, w których deficyty witaminy D są bardzo częste.
 
   Odpowiednie zaopatrzenie organizmu w tę witaminę jest konieczne w każdym okresie życia, chociaż wydaje się, że najbardziej ścisłe i przestrzegane powinno być u dzieci (w tym niemowląt) i młodzieży.
 
   W związku z tym zostały opracowane, przez Zespół Ekspertów, aktualne (2009) polskie zalecenia dotyczące profilaktyki niedoboru witaminy D [1,10,11]. W zaleceniach tych, oprócz zapotrzebowania na witaminę D, w poszczególnych okresach życia i dawek suplementacji, podane zostały informacje dotyczące zawartości wapnia i witaminy D w produktach żywnościowych, oraz dawki lecznicze tej witaminy w ciężkich niedoborach. Szczególnego zwrócenia uwagi wymagają  następujące zalecenia: dawka dzienna witaminy D nie może być niższa od 400IU w całym okresie rozwojowym, przy czym należy uwzględnić ilość w mieszankach mlecznych w pierwszych latach życia, suplementacja tą witaminą jest bardzo potrzebna w okresie pokwitania (z wyłączeniem miesięcy letnich) i dorastania, oraz u osób po 65 roku życia (800-1000IU/dobę). Poza tym zalecenia uwzględniają podaż witaminy D kobietom w ciąży i karmiącym; podkreśla się też ważną rolę wapnia, którego właściwa ilość (zgodna z normami zapotrzebowania) jest niezbędna do kalcemicznego  działania witaminy D. W szerokim piśmiennictwie z tego zakresu polecana jest podaż wapnia z dietą, co wpływa na najlepsze (i bez możliwych niepożądanych następstw) wchłanianie, przyswajanie i wykorzystanie wapnia w celach mineralizacji kośćca.
 
   Niedobór witaminy D, jak wynika z aktualnej literatury z tego zakresu (w tym prac badawczych), jest powszechny i bardzo znaczący, „hipowitaminoza D wydaje się być współczesną epidemią w wielu populacjach świata”.
 
   Skutki niedoboru przejawiają się, przede wszystkim, w zaburzeniu jej najsilniejszego i znanego już od bardzo dawna działania kalcemicznego. Niedobór witaminy prowadzi do krzywicy u dzieci lub osteomalacji (u osób dorosłych), osteopenii lub osteoporozy w każdym okresie życia. Udowodniono działanie przeciwzłamaniowe witaminy D, które zaznacza się już przy dawce suplementacji w granicach 482-770 IU/dobę i osiągnięciu stężenia 25OHD w surowicy nie mniejszym aniżeli 30ng/ml (75nmol/l). Witamina D oprócz dobrze poznanego wpływu na homeostazę wapniową, zwiększa siłę mięśni, a jej niedobór powoduje osłabienie mięśni szkieletowych, co sprzyja upadkom i w konsekwencji złamaniom kości.
 
   W ostatnich latach udowodniono, na podstawie szerokich badań dotyczących plejotropowego działania witaminy D, że jej niedobór (niskie wartości stężenia w surowicy 25OHD) sprzyja powstawaniu nowotworów, m.in. raka jelita grubego, piersi, prostaty. Zwiększa zapadalność na nadciśnienie tętnicze i choroby układu krążenia, infekcje górnych dróg oddechowych oraz ryzyko wystąpienia gruźlicy i astmy. Okazało się, iż niedobór witaminy D prowadzi do obniżenia aktywności układu odpornościowego oraz zwiększa podatność na choroby autoimmunizacyjne, ryzyko wystąpienia cukrzycy typu 1. Poznano także jej skuteczność przeciwłuszczycową oraz zwiększoną, przy obniżonych jej stężeniach w organizmie, zachorowalność na choroby układu nerwowego, w tym stwardnienie rozsiane i depresję.
 
   Wobec dużych niedoborów witaminy D, zarówno u dzieci jak też osób dorosłych, przy jednoczesnym poznaniu  jej korzystnego, ogólnoustrojowego działania, podaż tej witaminy z różnych źródeł, w tym suplementacja nabiera bardzo ważnego, istotnego znaczenia. Z drugiej strony należy pamiętać o przestrzeganiu dawek zalecanych, gdyż zbyt wysokie jej ilości zwłaszcza u osób w starszym wieku  mogłyby stanowić zagrożenie mineralizacją naczyń wieńcowych.
 
   Przeciwskazania do stosowania preparatów witaminy D mogą być względne (przemijające), jak hiperkalciuria i hiperkalcemia, oraz bezwzględne: idiopatyczna hiperkalcemia niemowląt, zespół Williamsa oraz ciężka niedoczynność tarczycy.
 
   Do przedawkowania witaminy D obecnie dochodzi bardzo rzadko, gdyż dominują jej niedobory. W piśmiennictwie podkreśla się, że przedawkowanie witaminy D przy stosowaniu standardowych dawek leczniczych (nawet do 7000-10000IU/dobę) nie jest możliwe. Dawki uderzeniowe już dawno zostały wycofane i to nie tylko u dzieci ale i u osób dorosłych. Jeżeli jednak z jakichś przyczyn (np. przewlekłe stosowanie nadmiernych ilości witaminy D) dochodzi do przedawkowania to pojawiają się objawy związane ze skutkami podwyższonego stężenia wapnia w surowicy. Te początkowe objawy kliniczne, to: brak łaknienia, bóle brzucha, zaparcia, wymioty, bóle głowy, osłabienie, senność, u małych dzieci zaś słabe przyrosty masy ciała i zahamowanie rozwoju psychoruchowego. Występuje także często wielomocz i wzmożone pragnienie, zaburzenia rytmu i neurologiczne. Na skutek przewlekłego, znacznego nadmiaru witaminy D może wystąpić kamica lub wapnica nerek, zwapnienia w tkankach miękkich a nawet uogólniona demineralizacja kośćca.
 
   W postępowaniu, przy pojawieniu się przedawkowania, należy odstawić preparaty witaminy D na okres 3-6 miesięcy, oznaczyć stężenie 25OHD w surowicy, zastosować dietę ubogowapniową i obfite pojenie.
 
   Objawy przedawkowania witaminy D spotykane są sporadycznie, natomiast skutki jej niedoboru, zwłaszcza w przypadku działania plejotropowego mogą być bardzo poważne i ujawnić się w każdym okresie życia. A zatem rozważna i regularna podaż witaminy D, czy to z dietą czy w suplementacji powinna być zalecana nie tylko dzieciom i młodzieży ale też u osób dorosłych, a szczególnie w wieku podeszłym.
 
                    Prof. dr hab. n. med. Danuta Chlebna-Sokół
                    Klinika Propedeutyki Pediatrii i Chorób Metabolicznych Kości
                    Uniwersytetu Medycznego w Łodzi

Fot. Dreamstime.com

Piśmiennictwo

1.    Zespół Ekspertów: Aktualne (2009) polskie zalecenia dotycząc profilaktyki niedoboru witaminy D. Medycyna Praktyczna 2010, 1, 1-5.
2.    Chlebna-Sokół D., Karalus J.: Study of the influence of environmental factors on serum witamin D metabolites concentrations in children with low bone mass. Polish J. of Environ. Stud. 2008, vol. 17, No 4a, 67-71
3.    Chlebna-Sokół., Karalus J.: Correlations between vitamin D metabolites and parameters of bone mineral density in children with  idiopathic osteoporosis and osteopenia. Clin. Exp. Med. Lett. 2009, 50(4), 221-225.
4.    Golec J., Chlebna-Sokół D.: Stan zaopatrzenia w witaminę D dzieci z niską masą kostną. Endokrynologia Pediatryczna, 2011, 10, 1, 27-35.
5.    Holick MF.: Vitamin D: importance in the prevention of cancers, type 1 diabetes, heart disease and osteoporosis. Am. J. Clin. Nutr. 2004, 79(3), 262-371.
6.    Holick MF.: The vitamin D deficiency pandemic and consequences for nonskeletal health: mechanisms of action. Mol Aspects Med., 2008, 29(6), 361-368.
7.    Holick MF.: Vitamin D: a D – lightful health perspective. Nutr. Rev., 2008, 66(10), 182-194.
8.    Karalus J., Chlebna-Sokół D.: Optymalne stężenie witaminy D jako ważny czynnik rozwoju
i utrzymania prawidłowej masy kostnej dzieci i młodzieży. Endokrynologia Pediatryczna, 2008, 7, 2, 75-82.
9.    Karalus J., Chlebna-Sokół D. The clinical efficacy of vitamin D in children with primary low bone mass. Pediatric Endocrinology,Diabetes and Metabolism. 2011, 17,1,35-40
10.    Marcinowska-Suchowierska E. i wsp.: Suplementacja witaminy D u ludzi dorosłych. Terapia, 2010, Reprint z nr 10 (247).
11.    Płudowski P., Karczmarewicz E., Czech-Kowalska J. i in.: Nowe spojrzenie na suplementację witaminą D. Standardy Medyczne. Pediatria, 2009, 6, 1, 1-16.     

 

 

 
« poprzedni artykuł   następny artykuł »
cookies.jpg
WYDARZENIA
DOKUMENTY
strategia.jpg