W naszej strefie klimatycznej czynnikami etiologicznymi zakażeń grzybiczych najczęściej są drożdżaki, głównie z rodzaju Candida, dermatofity, a także grzyby pleśniowe.
Grzyby chorobotwórcze zgodnie z podziałem kliniczno-diagnostycznym zaliczamy do czterech grup:
- Drożdżaki (np. Candida spp., Cryptococcus spp.)
- Dermatofity (np. Trichophyton spp.)
- Grzyby pleśniowe (np. Aspergillus spp.)
- Grzyby dimorficzne (np. Coccidioides immitis, Histoplasma capsulatum)
Jakie typy grzybic mogą zaatakować organizm?
W zależności od lokalizacji wyróżniamy: grzybice powierzchowne, które ograniczają się do zewnętrznych warstw skóry, błon śluzowych, włosów lub paznokci oraz grzybice układowe – narządowe, w tym jednoukładowe lub wieloukładowe, a także fungemie – grzybice uogólnione, związane z obecnością grzybów we krwi.
Czytaj także: Dermatozy i pielęgnacja skóry głowy.
Jakimi lekami przeciwgrzybiczymi dysponujemy?
W zakażeniach grzybiczych stosowane są leki antymikotyczne. W zależności od zakresu i umiejscowienia zakażenia mogą być stosowane miejscowo lub ogólnie. Leki te obejmują kilka grup. Krótką charakterystykę przedstawiono w tabeli.
Antybiotyki polienowe działają grzybobójczo poprzez oddziaływanie z ergosterolami błony komórkowej grzyba tworząc kanały transbłonowe, co skutkuje depolaryzacją błony i wyciekiem zawartości komórki na zewnątrz. Doprowadza to do lizy komórki.
Czytaj także: Receptura okiem praktyka. Substancje przeciwdrobnoustrojowe we współczesnej recepturze.
Jakie jest zastosowanie antybiotyków polienowych?
Zarówno nystatyna, jak i natamycyna są stosowane wyłącznie w leczeniu miejscowym. Nystatyna po podaniu doustnym nie wchłania się z przewodu pokarmowego, dlatego wykorzystywana jest w profilaktyce i leczeniu drożdżakowych zakażeń jamy ustnej, gardła oraz przewodu pokarmowego. Antybiotykiem polienowym stosowanym w zakażeniach układowych jest amfoterycyna B (AmB).
Czytaj także: Niektóre aspekty kandydoz jamy ustnej oraz Nystatyna.
Jakie działania niepożądane mogą wystąpić podczas stosowania amfoterycyny B?
Amfoterycyna B wykazuje wiele możliwych działań niepożądanych wskutek niespecyficznego wiązania ze sterolami błony komórkowej komórek ssaków. Do najczęstszych zaliczamy nefrotoksyczność, a także reakcje związane z samym podaniem. Lek należy podawać w powolnym wlewie. Pojawienie się form lipidowych AmB, wśród których możemy wyróżnić postać liposomalną – L-AmB oraz formę kompleksu lipidowego – ABLC, poprawiło profil bezpieczeństwa substancji bez jej utraty skuteczności. W trakcie stosowania AmB konieczna jest kontrola stężenia elektrolitów, z uwagi na możliwość hipokaliemii.
Jakie są właściwości farmakokinetyczne amfoterycyny B?
Wiązanie leku z lipidem poprawia jego kinetykę poprzez powolne uwalnianie, a jednocześnie ułatwia wychwyt przez krążące monocyty i fagocyty, co sprzyja transportowi do ogniska zakażenia. Formy lipidowe penetrują lepiej do wątroby, śledziony oraz płuc. W płucach wyższe stężenie osiąga ALBC, natomiast w OUN L-AmB. AmB stanowi lek z wyboru w leczeniu kryptokokowego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych. Preparaty lipidowe osiągają stosunkowo niskie stężenia w moczu, dlatego w przypadku infekcji obejmującej drogi moczowe zalecane jest stosowanie formy klasycznej (deoksycholanu). Istnieją dane mówiące, że liposomalna postać AmB odznacza się najlepszą tolerancją. Z uwagi na długi okres półtrwania, może być podawana raz dziennie.
Czytaj także: Postacie leków pozajelitowych.
Jakie jest ryzyko wystąpienia interakcji?
AmB nie jest metabolizowana przez enzymy cytochromu CYP450, dlatego ryzyko interakcji jest stosunkowo niskie. Należy jednak zwrócić uwagę na leki o potencjale nefrotoksycznym, a także powodujące zaburzenia elektrolitowe.
Czytaj także: Interakcje lek-choroba oraz Na interakcje między lekami pomóc może farmaceuta.
