Kwas hialuronowy – właściwości i efektywność
Hialuronian jest związkiem o dużej masie cząsteczkowej naturalnie występującym w chrząstce oraz mazi stawowej. Zbudowany jest z naprzemiennie występujących reszt N-acetyloglukozaminy i kwasu glukuronowego połączonych wiązaniami β(1-4) oraz β(1-3).
Hialuronian pełni ważną rolę w przypadku mazi stawowych jako substancja nawilżająca, zamiatacz wolnych rodników, a także bierze udział w regulacji czynności komórek, takich jak wiązanie białek. Poza funkcją smarną oraz nawilżającą w stawach, wykazuje się również właściwościami wypełniającymi przestrzeń [13,14].
Podczas rozwoju ChZS endogenny kwas hialuronowy w stawach ulega depolimeryzacji z dużej masy cząsteczkowej (6500 – 10900 kDa) na mniejszą (2700 – 4500 kDa), co skutkuje redukcją właściwości mechanicznych oraz lepkosprężystych mazi stawowej w zaatakowanym chorobowo stawie. Na rynku farmaceutycznym kwas hialuronowy występuje w postaci zastrzyków oraz jako składnik preparatów podawanych doustnie. Egzogenny kwas hialuronowy nie przywraca i nie zastępuje w pełni właściwości zdepolimeryzowanego, endogennego kwasu hialuronowego mazi stawowej, jednakże może przyczynić się do złagodzenia odczuwanego bólu [13]. Czytaj więcej” Kwas hialuronowy – młodość i zdrowie.
Mechanizm działania kwasu hialuronowego
Mechanizm działania egzogennego kwasu hialuronowego obejmuje proces syntezy proteoglikanów i/lub glikozaminoglikanów, działanie przeciwzapalne oraz udział w podtrzymywaniu lepkosprężystości. Kwas hialuronowy po podaniu doustnym wiąże się z receptorem TLR4 (ang. toll-like receptor 4) i sprzyja ekspresji interleukiny 10 (IL-10) przyczyniając się do działania przeciwzapalnego w ChZS [13].
Efektywność kwasu hialuronowego
Przegląd badań dotyczących doustnego podania kwasu hialuronowego sugeruje, że pacjenci przyjmujący wysokie dawki czystego kwasu hialuronowego zgłaszali pozytywny wpływ na ból kolan w porównaniu do placebo. Natomiast jeśli chodzi o bezpieczeństwo przyjmowania omawianego związku, wśród grupy osób przyjmujących kwas hialuronowy w 12-miesięcznym badaniu nie zaobserwowano żadnych statystycznie istotnych skutków ubocznych [13,14].
Rola hialuronidaz w działaniu kwasu hialuronowego
W przypadku zastrzyków z kwasem hialuronowym, warto zwrócić uwagę, że niektóre badania opisują ogólny korzystny efekt, podczas gdy inne przedstawiają tylko niewielkie korzyści. Dlaczego skuteczność u pacjentów może być tak odmienna po zastosowaniu zastrzyków z kwasem hialuronowym? Otóż jedną z potencjalnych przyczyn zróżnicowanych efektów jest poziom hialuronidaz występujący w mazi stawowej pacjenta. Hialuronidazy są grupą enzymów, które uczestniczą w rozkładaniu kwasu hialuronowego poprzez dzielenie wiązań β(1-4) występujących w jego budowie, rozkładając duże cząsteczki na mniejsze przed ich degradacją [13].
Badania sugerują, że zarówno miejscowe zastrzyki, jak i doustne podawanie kwasu hialuronowego wpływają korzystnie na łagodzenie objawów ChZS, zwłaszcza u osób u których choroba występuje na wczesnym etapie. Wykazano również, że doustna suplementacja kwasu hialuronowego podczas stosowania zastrzyków może wydłużyć korzyści wynikające z iniekcji, jednakże w celu określenia dokładnych wyników leczenia skojarzonego konieczne jest przeprowadzenie dalszych badań w tym kierunku [13].
Piśmiennictwo:
[1] García-Coronado, J. M., Martínez-Olvera, L., Elizondo-Omaña, R. E., Acosta-Olivo, C. A., Vilchez-Cavazos, F., Simental-Mendía, L. E., & Simental-Mendía, M. (2019). Effect of collagen supplementation on osteoarthritis symptoms: A meta-analysis of randomized placebo-controlled trials. International Orthopaedics, 43(3), 531-538.
[2] Porfírio, E., & Fanaro, G. B. (2016). Collagen supplementation as a complementary therapy for the prevention and treatment of osteoporosis and osteoarthritis: a systematic review. Revista Brasileira de Geriatria e Gerontologia, 19(1), 153-164.
[3] Vasiliadis, H. S., & Tsikopoulos, K. (2017). Glucosamine and chondroitin for the treatment of osteoarthritis. World journal of orthopedics, 8(1), 1.
[4] Zhu, X., Wu, D., Sang, L., Wang, Y., Shen, Y., Zhuang, X., … & Jiang, L. (2018). Comparative effectiveness of glucosamine, chondroitin, acetaminophen or celecoxib for the treatment of knee and/or hip osteoarthritis: a network meta-analysis. Clin Exp Rheumatol, 36(4), 595-602.
[5] Oertzen-Hagemann, V., Kirmse, M., Eggers, B., Pfeiffer, K., Marcus, K., de Marées, M., & Platen, P. (2019). Effects of 12 weeks of hypertrophy resistance exercise training combined with collagen peptide supplementation on the skeletal muscle proteome in recreationally active men. Nutrients, 11(5), 1072.
[6] Zdzieblik, D., Oesser, S., Gollhofer, A., & König, D. (2017). Improvement of activity-related knee joint discomfort following supplementation of specific collagen peptides. Applied Physiology, Nutrition, and Metabolism, 42(6), 588-595.
[7] Shaw, G., Lee-Barthel, A., Ross, M. L., Wang, B., & Baar, K. (2017). Vitamin C–enriched gelatin supplementation before intermittent activity augments collagen synthesis. The American Journal of Clinical Nutrition, 105(1), 136-143.
[8] Zhu, X., Sang, L., Wu, D., Rong, J., & Jiang, L. (2018). Effectiveness and safety of glucosamine and chondroitin for the treatment of osteoarthritis: a meta-analysis of randomized controlled trials. Journal of orthopaedic surgery and research, 13(1), 170.
[9] Agiba, A. M. (2017). Nutraceutical formulations containing glucosamine and chondroitin sulphate in the treatment of osteoarthritis: emphasis on clinical efficacy and formulation challenges. Int J Curr Pharm Res, 2, 1-7.
[10] Kucharz, E. J., Kovalenko, V., Szántó, S., Bruyère, O., Cooper, C., & Reginster, J. Y. (2016). A review of glucosamine for knee osteoarthritis: why patented crystalline glucosamine sulfate should be differentiated from other glucosamines to maximize clinical outcomes. Current medical research and opinion, 32(6), 997-1004.
[11] Williams, C., & Ampat, G. (2020). Glucosamine Sulfate. In StatPearls [Internet]. StatPearls Publishing.
[12] Simental-Mendía, M., Sanchez-Garcia, A., Vilchez-Cavazos, F., Acosta-Olivo, C. A., Pena-Martinez, V. M., & Simental-Mendía, L. E. (2018). Effect of glucosamine and chondroitin sulfate in symptomatic knee osteoarthritis: a systematic review and meta-analysis of randomized placebo-controlled trials. Rheumatology international, 38(8), 1413-1428.
[13] Bowman, S., Awad, M. E., Hamrick, M. W., Hunter, M., & Fulzele, S. (2018). Recent advances in hyaluronic acid based therapy for osteoarthritis. Clinical and translational medicine, 7(1), 6.
[14] Mason, V., Fratter, A., & Pellizzato, M. Efficacy and absorption of hyaluronic acid and N-acetyl-D-glucosamine for the treatment of osteoarthritis: a review.
