Betakoronawirus zespołu ostrej niewydolności oddechowej (SARS-CoV-2) zainfekował około 78 milionów osób i wywołał ponad 1,7 miliona zgonów. Jego kulista struktura zawiera kwas rybonukleinowy otoczony białkami nukleokapsydu, lipidami i peptydami płaszcza oraz najbardziej zewnętrznie – białkami kolca (spike).
Zarówno białka nukleokapsydu, jak i kolców są silnymi antygenami dla organizmu gospodarza. Te antygeny wirusowe mogą być rozpoznawane przez limfocyty B lub prezentowane przez kompleksy MHC (układ zgodności tkankowej) limfocytom T, co powoduje wytwarzanie przeciwciał, zwiększone wydzielanie cytokin i aktywność cytolityczną w ostrej fazie zakażenia.
Która część SARS-CoV-2 jest najbardziej immunogenna?
Nowy betakoronawirus jest w ponad 90% podobny w budowie do wirusa SARS-CoV-1, który wywołał epidemię na początku XXI wieku. Wykorzystując dane historyczne z tej epidemii, naukowcy wytypowali najbardziej immunogenny region wirionu, którym okazało się białko spike i na tej podstawie zaprojektowano szczepionki. Zawierają one opakowane wektorem gotowe białko kolca lub mRNA czy DNA, które dostarcza informacji, w jaki sposób organizm ma je wytworzyć samodzielnie po podaniu preparatu.
Czym się charakteryzują nowe warianty koronawirusa?
Potwierdzenie wysokiej skuteczności szczepionek było długo oczekiwaną informacją. Niestety, pojawiły się również doniesienia o nowych wariantach i mutacjach wirusa SARS-CoV-2. Oczywiście mutował on już wcześniej – przykładowo wersja D614G pojawiła się w Europie w lutym i wywołała większość zachorowań. Szczepionki podane dotychczas wykazywały więc skuteczność wobec tego wariantu. Dopiero wyniki ostatnich badań rzucają nieco światła na kwestie terapii osoczem i immunogenności szczepionek.
Nowa, brytyjska linia filogenetyczna SARS-CoV-2 nazwana B.1.1.7 zawiera mutację N501Y, a właściwie zbiór 17 mutacji, co powoduje jej 2,5 raza większe powinowactwo do głównego receptora ludzkiego ACE2. Linia brazylijska B.1.1.248 oprócz mutacji N501Y, ma też mutację E484K i w związku z tym 13 razy większą siłę wiązania z receptorem ACE2. Ostatecznie wykryto kolejną linię brazylijską z dodatkową zmianą określoną jako K417V, czyli B.1.351 lub 501Y.V2. Wariant zawierający wszystkie typy opisanych zmian jest bardziej stabilny, ma wyższą ekspresję i zwany jest wariantem południowoafrykańskim.
Wszystkie nowe linie są również bardziej zakaźne. Można oczekiwać, że większa liczba gospodarzy będzie oznaczać większą liczbę przypadków śmiertelnych, ale nie w ujęciu procentowym. Czytaj więcej: Mutacja, wariant czy szczep – czym się różnią?
Skuteczność osocza ozdrowieńców wobec mutacji SARS-CoV-2
Dotychczasowe doniesienia potwierdzają spadek neutralizacji przeciwciał osocza rekonwalescentów wobec nowych wariantów. Naukowcy odkryli, że osocze ozdrowieńców znacznie gorzej neutralizowało wariant 501Y.V2 w porównaniu do wariantów, które krążyły wcześniej podczas pandemii. Osocze niektórych ludzi działało lepiej w obecności 501Y.V2 niż innych, ale we wszystkich przypadkach siła neutralizująca była znacznie osłabiona.
Zespół kierowany przez wirusolog Penny Moore z National Institute for Communicable Diseases i University of the Witwatersrand w Johannesburgu w RPA, zbadał wpływ surowicy rekonwalescencyjnej na różne kombinacje mutacji kolców występujących w wariancie 501Y.V2.
