28 marca 2026 r. na Wydziale Farmaceutycznym Uniwersytetu Medycznego w Łodzi odbyła się konferencja „Zielona ścieżka medycyny – pomost między tradycją a nowoczesnością”, w której uczestniczyło blisko 150 osób, w tym studenci, pracownicy uczelni oraz farmaceuci i technicy farmaceutyczni.
Organizatorem wydarzenia byli studenci łódzkiego Oddziału PTSF, z koordynatorką główną Wiktorią Mastalerz na czele. W przygotowaniach aktywnie uczestniczyli również pracownicy Wydziału Farmaceutycznego Uniwersytetu Medycznego w Łodzi, – dr n. farm. Anna Magiera oraz dr n. farm. Anna Marchelak, których specjalistyczna wiedza stanowiła wsparcie zarówno podczas planowania programu konferencji, jak i w trakcie jej trwania. Konferencję poprowadzili studenci Aleksandra Usajewicz i Filip Mrówczyński, dbając o jej sprawny przebieg oraz przyjazną atmosferę.
Podczas części wykładowej zaproszeni eksperci wygłosili prelekcje o różnorodnej tematyce, obejmującej m.in. zastosowanie surowców roślinnych w medycynie i kosmetyce, jakość leków roślinnych oraz projektowanie badań naukowych nad substancjami roślinnymi, dzięki czemu uczestnicy mogli poszerzyć swoją wiedzę o aktualne zagadnienia z tego obszaru.
Zaproszonymi prelegentami byli: dr Rafał Chmielecki – prezes Polskiego Komitetu Zielarskiego, mgr Krzysztof Nowak – prezes firmy Kawon, dr Kamil Pawłowicz – ekspert Komisji Farmakopei Europejskiej i kierownik Działu Rejestracji w firmie Phytopharm, dr Aldona Adamska-Szewczyk – kierownik ds. medycznych w firmie Bionorica, prof. Tomasz Baj – prezes Okręgowej Izby Aptekarskiej w Lublinie, prof. Monika Czerwińska – kierownik Katedry i Zakładu Biochemii i Farmakogenomiki Wydziału Farmaceutycznego Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, prof. Katarzyna Gaweł-Bęben – dziekan Kolegium Medycznego Wyższej Szkoły Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie oraz organizatorka konferencji Natural Cosmetics International Meeting, lek. med. Ewa Koźmińska-Badr – przewodnicząca Sekcji Fitoterapii Polskiego Towarzystwa Medycyny Rodzinnej, dr Małgorzata Horoszkiewicz – wykładowczyni Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu, a także pracownicy Zakładu Farmakognozji Wydziału Farmaceutycznego Uniwersytetu Medycznego w Łodzi – prof. Monika Olszewska, dr Anna Marchelak i dr Anna Magiera.
W pierwszym wykładzie dr Rafał Chmielecki omówił źródła pozyskiwania surowców roślinnych do produkcji leków, suplementów i kosmetyków oraz porównał zbiory ze stanu naturalnego z uprawami, wskazując na przewagę kontrolowanych upraw pod względem jakości i powtarzalności. Prelegent przedstawił także aktualną sytuację rynkową, zwracając uwagę na w tym spadek powierzchni upraw w Polsce, trudności plantatorów oraz rosnący import surowców z zagranicy.
Mgr Krzysztof Nowak przedstawił historię i misję firmy zielarskiej Kawon, której celem jest produkcja wyrobów roślinnych o wysokiej, powtarzalnej jakości oraz bezpieczeństwie stosowania. Omówił także proces produkcji i rolę działu jakości w nadzorze nad całym łańcuchem – od pozyskania surowca po gotowy produkt. Podkreślił także znaczenie dobrej praktyki uprawy i zbioru, kontroli dostawców oraz właściwej technologii suszenia surowców roślinnych.
Dr Kamil Pawłowicz przedstawił podstawowe ramy prawne dotyczące leków roślinnych, zwracając uwagę na ich złożony i zmienny skład oraz potrzebę standaryzacji i kontroli jakości. Omówił rolę Farmakopei Europejskiej w ustalaniu standardów oraz kwestie związane z jakością surowców roślinnych, w tym zagrożenia wynikające z zanieczyszczeń mikrobiologicznych i chemicznych.
Dr Aldona Adamska-Szewczyk wyjaśniła podstawy fitoinżynierii w badaniach nad lekami roślinnymi. Podkreśliła znaczenie medycyny opartej na dowodach (EBM) w ocenie skuteczności i bezpieczeństwa substancji roślinnych, przedstawiając przykłady badań przedklinicznych i klinicznych. Omówiła także wybrane preparaty roślinne uwzględnione w wytycznych terapeutycznych.
Prof. Tomasz Baj omówił zmiany zachodzące na rynku produktów ziołowych w Polsce, w tym powierzchnię upraw, strukturę sektora, wartość rynku oraz znaczenie eksportu. Przedstawił także główne wyzwania i trendy rozwojowe, wskazując na spadek liczby leków roślinnych przy jednoczesnym wzroście liczby suplementów diety. Zwrócił uwagę na wpływ uwarunkowań ekonomicznych i rejestracyjnych na kierunek tych zmian.
Prof. Monika Olszewska omówiła problem zafałszowań i zanieczyszczeń roślinnych produktów leczniczych i suplementów diety. Zwróciła uwagę, że szczególnie dotyczy to suplementów diety ze względu na słabszą kontrolę jakości. Przedstawiła przykłady nieprawidłowości, w tym zastępowanie gatunków roślin oraz dodawanie substancji syntetycznych, takich jak sildenafil czy sibutramina. Podkreśliła również potrzebę zaostrzenia regulacji i kontroli jakości suplementów diety.
Prof. Monika Czerwińska przedstawiła proces projektowania badań naukowych nad substancjami roślinnymi, pokazując przejście od modeli in vitro do in vivo. Omówiła badania nad wpływem ekstraktów roślinnych na procesy zapalne, na przykładzie derenia jadalnego, rokitnika zwyczajnego i pigwowca japońskiego. Zaprezentowała wyniki analiz dotyczących m.in. bariery jelitowej, mikrobiomu oraz badań na modelach zwierzęcych. Wykład pokazał cały schemat badań – od hipotezy po weryfikację wyników.
Prof. Katarzyna Gaweł-Bęben omówiła najważniejsze trendy w kosmetykach naturalnych XXI wieku, łączących tradycyjne surowce z nowoczesnymi technologiami i zasadami zrównoważonego rozwoju. Przedstawiła nowoczesne składniki aktywne, takie jak senolityki i substancje „microbiome-friendly”, oraz źródła ich pozyskiwania. Zwróciła także uwagę na zjawisko „greenwashingu” i sposoby oceny jakości kosmetyków naturalnych.
Dr Anna Marchelak omówiła mechanizmy stresu, w tym rolę osi HPA i kortyzolu, oraz jego konsekwencje zdrowotne w wymiarze psychicznym i somatycznym. Przedstawiła możliwości zastosowania fitoterapii w zaburzeniach psychicznych, osłabieniu odporności oraz w chorobach układu pokarmowego i sercowo-naczyniowego związanych ze stresem. W wystąpieniu odniosła się do wyników badań klinicznych potwierdzających skuteczność i bezpieczeństwo wybranych substancji roślinnych.
Dr Anna Magiera omówiła koncepcję adaptogenów, ich udział w fitoterapii oraz mechanizmy działania i efekty farmakologiczne. Przedstawiła aktualny stan badań klinicznych, wskazując na potencjalne korzyści zdrowotne oraz ograniczenia związane z bezpieczeństwem stosowania. Zwróciła uwagę na problemy terminologiczne i regulacyjne dotyczące adaptogenów. Szerzej omówiła substancje roślinne ujęte w monografiach EMA oraz inne popularne na rynku polskim i europejskim, takie jak Ashwagandha.
Lek. med. Ewa Koźmińska-Badr omówiła problem antybiotykooporności i nadużywania antybiotyków. Wskazała także rolę fitoterapii jako wsparcia w terapii zakażeń. Przedstawiła możliwości stosowania leków roślinnych, zarówno jako uzupełnienia, jak i alternatywy dla terapii syntetycznych. Jako przykład wskazała preparaty z liści bluszczu pospolitego w leczeniu infekcji dróg oddechowych. Zwróciła także uwagę na znaczenie jakości produktów oraz różnice między lekami roślinnymi a suplementami diety.
Na zakończenie części wykładowej dr Małgorzata Horoszkiewicz omówiła zakażenia układu moczowego (ZUM), ich etiologię oraz czynniki ryzyka. Przedstawiła również substancje roślinne stosowane w terapii ZUM, takie jak liść brzozy, liść borówki brusznicy i naowocnia fasoli, podkreślając ich wielokierunkowe działanie oraz potwierdzoną skuteczność i bezpieczeństwo.
Zaproszeni goście podzielili się doświadczeniami, perspektywami i praktycznymi rekomendacjami podczas panelu ekspertów, co zaowocowało żywą dyskusją z udziałem uczestników. Ogólnodostępną część konferencji zakończył quiz sprawdzający wiedzę z zakresu fitoterapii, a zwycięzcy otrzymali nagrody książkowe.
Następnie odbyły się warsztaty dla studentów, które łączyły wiedzę teoretyczną z praktyką. W trakcie zajęć prowadzonych przez dr n. farm. Annę Marchelak i dr n. farm. Annę Magierę uczestnicy wykonywali m.in. analizy HPLC-PDA oraz komponowali własne mieszanki ziołowe. Dr hab. n. farm. Agnieszka Kicel przeprowadziła zajęcia z oceny jakości suplementów roślinnych z wykorzystaniem HPTLC-PDA, a dr hab. n. farm. prof. UM Izabela Grzegorczyk-Karolak poprowadziła warsztat dotyczący formulacji kosmetyków roślinnych. Lek. med. Ewa Koźmińska-Badr przedstawiła zastosowanie aromaterapii w praktyce, a mgr Roman Filipiak omówił interakcje leków i suplementów roślinnych stosowanych przewlekle przez pacjentów.
Patronat honorowy nad wydarzeniem objęli przedstawiciele władz samorządowych i uczelnianych, Marszałek Województwa Łódzkiego, Prezydent Miasta Łódź, Rektor Uniwersytetu Medycznego w Łodzi oraz Dziekan Wydziału Farmaceutycznego UM w Łodzi. Wsparcia udzieliły również organizacje zawodowe i studenckie, w tym Okręgowa Izba Aptekarska w Łodzi, Polskie Towarzystwo Opieki Farmaceutycznej, Polski Komitet Zielarski, IFMSA-Poland Oddział Łódź, Studenckie Towarzystwo Naukowe oraz Samorząd Studentów UM w Łodzi.
Partnerami konferencji były firmy z sektora farmaceutycznego, medycznego i zielarskiego, m.in. Kawon, Herbapol Wrocław, Phytopharm, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, OptimaNatura oraz Zielarz Polski, które dostarczyły m.in. materiały edukacyjne. Wśród patronów medialnych wydarzenia znaleźli się: Polskie Towarzystwo Medycyny Rodzinnej (PTMR), portal edukacyjny „Fitoterapia Praktyczna”, program miejski „Młodzi w Łodzi”, portal „Puls Medycyny” oraz łódzka rozgłośnia „Radio Parada”.
Otwarcie konferencji „Zielona ścieżka medycyny – pomost między tradycją a nowoczesnością”.
Od lewej: Wiktoria Mastalerz – wiceprzewodnicząca ds. Nauki i Edukacji łódzkiego oddziału Polskiego Towarzystwa Studentów Farmacji oraz główna koordynatorka konferencji; Filip Mrówczyński i Aleksandra Usajewicz – studenci kierunku farmacja na Uniwersytecie Medycznym w Łodzi, pełniący rolę konferansjerów.
Pamiątkowe zdjęcie wykładowców, prowadzących warsztaty oraz partnerów wydarzenia.
W górnym rzędzie od lewej: dr Aldona Adamska-Szewczyk, prof. Katarzyna Gaweł-Bęben, prof. Tomasz Baj, mgr Krzysztof Nowak, mgr Roman Filipiak, mgr Przemysław Benroth (Kierownik Działu Relacji Medycznych, Wrocławskie Zakłady Zielarskie Herbapol) W dolnym rzędzie od lewej: lek. med. Ewa Koźmińska-Badr, prof. Izabela Grzegorczyk-Karolak, dr Anna Marchelak, prof. Monika Olszewska, dr Anna Magiera, dr Małgorzata Horoszkiewicz.
Panel dyskusyjny „Quo vadis, fitoterapio? Aktualna sytuacja i perspektywy rozwoju”.
Od lewej prowadzący Aleksandra Usajewicz i Filip Mrówczyński, eksperci dr Aldona Adamska-Szewczyk, prof. Tomasz Baj, dr Małgorzata Horoszkiewicz, mgr Roman Filipiak, lek. med. Ewa Koźmińska-Badr, dr Kamil Pawłowicz.
Studenci oraz dr hab. n. farm. inż. Agnieszka Kicel podczas warsztatu „Wykorzystanie techniki HPTLC-PDA do oceny jakości suplementów diety pochodzenia roślinnego”.
