Kamizelka defibrylująca może zapobiec nagłej śmierci sercowej. Kardiolodzy apelują o refundację

Podczas konferencji prasowej, która odbyła się 12 marca 2026 roku w Warszawie, eksperci z Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego oraz przedstawiciele organizacji pacjentów zaapelowali do Ministerstwa Zdrowia o przyspieszenie refundacji kamizelki defibrylującej (WCD). Urządzenie stosowane jest u pacjentów zagrożonych nagłym zgonem sercowym, jednak w Polsce dostęp do tej technologii nadal zależy od indywidualnej zgody Narodowego Funduszu Zdrowia. Zdaniem specjalistów brak systemowej refundacji może prowadzić do nierówności w dostępie do tej potencjalnie ratującej życie technologii.

Specjaliści reprezentujący Polskie Towarzystwo Kardiologiczne przypomnieli, że wniosek o refundację kamizelki defibrylującej został złożony już w lutym 2023 roku. A 30 stycznia 2024 roku rozwiązanie uzyskało pozytywną opinię oraz rekomendację prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji (AOTMiT). Mimo to procedura refundacyjna nadal nie została zakończona.

Czym jest kamizelka defibrylująca?

Kamizelka defibrylująca (wearable cardioverter-defibrillator, WCD) to urządzenie przeznaczone dla pacjentów z wysokim ryzykiem zaburzeń rytmu serca. Stosuje się ją najczęściej jako rozwiązanie tymczasowe, zanim lekarze podejmą decyzję o wszczepieniu stałego kardiowertera-defibrylatora (ICD).

Urządzenie ma postać elastycznej koszulki noszonej bezpośrednio na skórze. System składa się z:

elektrod monitorujących zapis EKG,
elektrod defibrylujących,
przenośnego monitora sterującego,
modemu umożliwiającego telemonitoring pacjenta.

Kamizelka stale analizuje rytm serca. W przypadku wykrycia zagrażającej życiu arytmii uruchamia alarm ostrzegawczy, a jeśli pacjent nie zareaguje, ostrzega osoby postronne, które nie powinny dotykać chorego. Następnie układ automatycznie dostarcza terapię wysokoenergetyczną przerywającą arytmię.

Dlaczego kamizelka defibrylująca jest ważna dla pacjentów?

Nagły zgon sercowy często występuje w okresie przejściowym – np. po zawale serca lub w trakcie leczenia niewydolności serca. W wielu przypadkach ryzyko arytmii może się zmniejszyć po kilku miesiącach terapii. W takich sytuacjach kamizelka defibrylująca działa jako tymczasowe zabezpieczenie życia pacjenta.

Jak podkreślają eksperci, dane kliniczne wskazują, że:

nawet około 50% pacjentów korzystających z WCD może uniknąć wszczepienia na stałe kardiowertera-defibrylatora
urządzenie pozwala bezpiecznie przejść okres najwyższego ryzyka arytmii.

Problem z dostępnością

Obecnie w Polsce kamizelka defibrylująca nie znajduje się w koszyku świadczeń gwarantowanych. Oznacza to, że jej zastosowanie wymaga indywidualnej zgody płatnika (NFZ).

Zdaniem lekarzy taki system powoduje wiele problemów:

różne interpretacje zasad rozliczeń w oddziałach NFZ,
długi czas oczekiwania na decyzję płatnika,
zwiększone obciążenie administracyjne dla szpitali
zwiększony nakład pracy dla personelu medycznego.

W efekcie to może skutkować nierównościami w dostępności technologii, uzależnionymi od lokalnych uwarunkowań w danym województwie.

Pacjenci i lekarze wspólnie apelują do Ministerstwa Zdrowia

Podczas spotkania głos zabrały także organizacje pacjentów zrzeszone w Porozumieniu Organizacji Kardiologicznych. Ich przedstawiciele podkreślali, że przedłużający się proces refundacyjny budzi duże obawy wśród pacjentów zagrożonych nagłą śmiercią sercową.

– Jeśli poprawnie wnioskujemy na podstawie dostępnych danych i komentarzy czołowych polskich kardiologów zrzeszonych w PTK, kamizelka defibrylująca jest rozwiązaniem bezpiecznym, skutecznym klinicznie i opłacalnym dla systemu ochrony zdrowia. Dlatego zwróciliśmy się do pani Minister Jolanty Sobierańskiej-Grendy z apelem o interwencję i przyspieszenie procesu administracyjnego, którego efektem będzie włączenie kamizelki defibrylującej do koszyka świadczeń gwarantowanych bez dalszych opóźnień – powiedziała Agnieszka Wołczenko, prezes Stowarzyszenia EcoSerce.

Organizacje pacjentów zadeklarowały również gotowość do udziału w rozmowach z Ministerstwem Zdrowia, Narodowym Funduszem Zdrowia oraz środowiskiem kardiologicznym w celu wypracowania optymalnego modelu finansowania tej technologii.

Czy refundacja spowoduje wzrost liczby procedur?

Jednym z tematów poruszonych podczas konferencji była również potencjalna obawa płatnika publicznego przed znaczącym wzrostem liczby procedur po wprowadzeniu refundacji.

Do tej kwestii odniósł się prof. Marcin Grabowski, kierownik I Katedry i Kliniki Kardiologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. Ekspert zaznaczył, że kamizelka defibrylująca jest stosowana wyłącznie u pacjentów najwyższego ryzyka nagłego zgonu sercowego, a kwalifikacja do tej terapii ma charakter wysokospecjalistyczny.

– Dotychczasowe kwalifikacje pacjentów do zabezpieczenia z wykorzystaniem WCD były rozsądne, co potwierdzają decyzje płatnika dotyczące rozliczeń tych procedur. Daje to solidne podstawy do refundacji w ramach koszyka świadczeń. Wydaje się oczywiste, że kryteria kwalifikacji pozostaną takie same, natomiast łatwiejsza ścieżka refundacyjna usprawni funkcjonowanie tego modelu opieki. Zdecydowanie nie dostrzegam tu pola do ewentualnych nadużyć czy nawet niecelowego rozszerzenia stosowania tej metody – podkreślił prof. Grabowski.

Kamizelka defibrylująca może obniżyć koszty leczenia

Eksperci zwracają uwagę, że refundacja WCD mogłaby być korzystna również dla systemu ochrony zdrowia. Alternatywą dla zastosowania kamizelki jest często długotrwała hospitalizacja na oddziale monitorowanym.

– Miesięczny koszt stosowania kamizelki to równowartość zaledwie kilku lub kilkunastu dni w szpitalnym łóżku z monitoringiem – podkreśla prof. Przemysław Mitkowski z Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego w Poznaniu.

– Szpitale mogą obawiać się zabezpieczania pacjentów z wykorzystaniem kamizelki defibrylującej ze względów formalnych, szczególnie jeżeli w przeszłości nie uzyskały zgody płatnika na refundację. Nie jest to sytuacja korzystna dla pacjentów – podkreślił prof. Przemysław Mitkowski, kierownik Pracowni Elektroterapii Serca w Uniwersyteckim Szpitalu Klinicznym w Poznaniu. Jak zaznaczył ekspert, włączenie WCD do koszyka świadczeń gwarantowanych pozwoliłoby uporządkować system rozliczeń oraz zapewnić przejrzyste zasady finansowania tej formy terapii