Farmaceuci z całej Polski stają do walki z epidemią palenia oraz jej znacznymi kosztami ekonomicznymi. W ramach inicjatywy firmy Kenvue „Rzuć palenie z farmaceutą 2.0” przeszkoleni pracownicy aptek zapewnią pacjentom kompleksowe wsparcie w procesie odejścia od nałogu. Inicjatywa społeczna ma budować przyszłość wolnej od tytoniu i pokazać ogromny potencjał farmaceutów w walce z chorobami stylu życia.
W trakcie XI Kongresu Wyzwań Zdrowotnych w Katowicach na nowo rozgorzała dyskusja na temat opieki farmaceutycznej nad pacjentem uzależnionym od papierosów. Ministerstwo Zdrowia poinformowało, że ekonomiczne skutki palenia w Polsce szacuje się na około 57 miliardów złotych rocznie[1]. I tu pojawia się odwieczne pytanie – lepiej zapobiegać czy leczyć?
Jak jest teraz?
Dane mówią same za siebie. Według raportu NFZ[2] liczba osób, którym udzielono świadczeń w latach 2013-2019 (brak publicznie dostępnych danych za lata 2020-2025) z zakresu leczenia uzależnień z rozpoznaniem głównym F17 wg ICD–10, utrzymywała się w całym okresie na podobnym poziomie, około 800 pacjentów rocznie.
– Mamy w Polsce prawie 9 mln palaczy, tylko 3 publiczne poradnie leczenia uzależniania od nikotyny i jedną infolinię, które nie są w stanie odpowiedzieć na wszystkie potrzeby pacjentów. W ubiegłym roku ruszył projekt „Moje Zdrowie”, w ramach którego jako jedna z wielu ma być przeprowadzana drobna interwencja antytytoniowa, ale pacjent na końcu i tak trafi do apteki – mówi Barbara Smela, Head of Regulatory CEE, Kenvue. – I właśnie na tym miejscu łańcucha opieki zdrowia się skupimy. Na rozwiązaniach, które są proste, dostępne i realnie pomogą pacjentom w wyjściu z nałogu. – dodaje.
Nowe „narzędzie profilaktyczne” w zasięgu ręki
W farmaceutach jest ogromny potencjał. Opieka farmaceutyczna nad pacjentem palącym może być podstawowym narzędziem do walki z wieloma chorobami, chociażby nadciśnieniem tętniczym, POChP, cukrzycą czy nowotworami. Badania mówią, że wsparcie farmakologiczne i jednoczesne wsparcie profesjonalisty zdrowia to od 3 do 5 razy większe szanse na sukces w rzuceniu palenia.
Firma Kenvue już od 2 lat realizuje projekt „Rzuć palenie z farmaceutą”, w ramach którego edukuje pracowników aptek, jak wesprzeć pacjenta w walce z nałogiem. Tylko w zeszłym roku certyfikowany program dotyczący palących pacjentów kardiologicznych realizowany wspólnie z regionalnymi izbami aptekarskimi ukończyło 1500 farmaceutów. Dziś firma idzie krok dalej. Firma Kenvue kontynuuje swoją misję. Startuje projekt „Rzuć palenie z farmaceutą 2.0” realizowany wspólnie z ekspertami Śląskiej Izby Aptekarskiej.
– Przygotowujemy kolejne wartościowe materiały i umożliwiamy ciągły rozwój zawodowy pracowników aptek. Włączamy do programu edukacyjnego następne grupy pacjentów. Mamy tu ogromną pracę do wykonania w zakresie wsparcia w rzuceniu palenia pacjentów pulmonologicznych, diabetyków, pacjentów w obszarze zdrowia psychicznego, ale także uzależnienia od papierosów, pacjentów, którzy chcą zostać rodzicami, bo wiemy, jak palenie wpływa na płodność zarówno u kobiet, jak i mężczyzn. Wrócimy na chwilę do pracy z pacjentem onkologicznym – bo niestety czasem jest za późno na profilaktykę, ale jest jeszcze tzw. teachable moment, gdzie palacz w obliczu diagnozy jest naprawdę zmotywowany do zmiany stylu życia. Opowiemy o pacjentach kardiologicznych i o tym, że palenie tytoniu odpowiada za 50% wszystkich zgonów, których można było uniknąć wśród palaczy – wylicza Barbara Smela.
Śląska Izba Aptekarska jest zaangażowana w projekt jako parter merytoryczny, przede wszystkim jednak dostrzega ogromną wartość projektu, który przełoży się na przyszłość polskiej farmacji.
– Opieka farmaceutyczna jest jednym z kluczowych kierunków rozwoju nowoczesnej farmacji i realnym wsparciem dla systemu ochrony zdrowia. Farmaceuci jako najbardziej dostępni profesjonaliści medyczni, mogą skutecznie pomagać pacjentom w podejmowaniu decyzji zdrowotnych – także w procesie rzucania palenia. Projekt „Rzuć palenie z farmaceutą” pokazuje, że nawet krótka rozmowa w aptece może uruchomić trwałą zmianę stylu życia. Szczególnie istotna jest opieka nad pacjentami z chorobami przewlekłymi, u których zaprzestanie palenia poprawia bezpieczeństwo i skuteczność terapii. To przykład praktycznego wykorzystania kompetencji farmaceuty w profilaktyce i edukacji zdrowotnej. Rozwijając takie usługi, wzmacniamy rolę farmaceuty jako partnera pacjenta w procesie leczenia. Apteka staje się dzięki temu naturalnym miejscem pierwszego kontaktu w profilaktyce chorób cywilizacyjnych – podkreśla Prezes Rady Śląskiej Izby Aptekarskiej, dr. n. farm. Justyna Kazimierczak.
Prezes ŚIA dodaje, że w wielu krajach Europy Zachodniej oraz w Kanadzie programy rzucania palenia prowadzone przez farmaceutów są standardowym elementem systemu ochrony zdrowia i przynoszą wymierne efekty zdrowotne oraz ekonomiczne.
Konsultacje „Rzuć palenie z farmaceutą” będą się odbywać wyłącznie w oznaczonych aptekach. Oprócz indywidualnego wsparcia pacjenci otrzymają tam materiały edukacyjne i wskazówki dotyczące żywienia w trakcie rzucenie palenia czy radzenia sobie z typowymi objawami odstawienia produktów tytoniowych.
Część działań edukacyjnych i komunikacyjnych odbywa się również dzięki współpracy z Naczelną Izbą Aptekarską.
Artykuł partnerski
[1] Komunikat Ministerstwa Zdrowia z dnia 10 marca 2026 r. na temat przyjęcia przez Radę Ministrów projektu ustawy zawierającej m.in. zapisy o całkowitym zakazie sprzedaży jednorazowych e-papierosów. Dostęp: https://www.gov.pl/web/zdrowie/rada-ministrow-zdecydowala-ws-jednorazowych-e-papierosow
[2] Centrala Narodowego Funduszu Zdrowia: Departament Analiz i Innowacji. (2021, lipiec). NFZ o zdrowiu. Choroby
Odtytoniowe. Dostęp: https://ezdrowie.gov.pl/
