billige viagra kaufen buy diazepam 10mg online uk different viagra low cost viagra canadian pharma viagra gel sava pharma tadalafil shpejtesia e zerit wikipedia online pharmacy genuine medications search,http,mesinpromo,arsw,derive,... kamagra from india online rx canada dexamethasone tablets bp 0.5 mg bayer levitra buy lidocaine buy arimidex no prescription uk buy neurontin without perscription mebex for hair looking for sildenafil cialis in pakistan price purchase medicine what is cheaper than cilais wellbutrin xl no prescription viagra pakistan cytotec maroc buy generic cialis us company buy viagra usa html acyclovir buy pharmacy online malaysia synthriod without a script free hydrocodone prescriptions online top rated sites to buy viagra nebivolol medicpills can i buy viagra at a store in pa avec quoi remplacer le viagra best all natural viagra buy synthroid without rx baclofen erowid zithromax capsulesno prescription que es amantadina where can i get levitra pills to buy roaccutane cheapest generic taladifil brand name buspar online flagyl medication viagra in germany tretinoin no prescription legal online pharmacy united states buy levitra professional tokyo police club where can i get tetracycline marine d3 walmart mex meds blue sky pharmacycanda online viagra review cipro 750 bay on line closest natural thing to viagra lexapro coupons viagra pagamento al corriere bayer brand levitra new zealand motilium viagra online dublin buy metronidazole online want to buy viagra no prescription pharmacy in india gnc ed pills can you buy zofran over the counter discount canadian pah 1897 order azitromicina 500 mg online lowest price tadalafil purchase viagra online from canada pharmacy puerto rico prevacid online novolog flexpen cost without insurance ondansetron buy nifedipine sublingual, 10 mg lisinopril online no prescription price of lisinopril without insurance propecia 28 tablets california cialis 5 mg best price sex stories prednisone for sale viagra online ie viagra patent expiration date in canada viagra online tesco buy tenormin no prescription best lisinopril no prescription canada staxyn vs cialis no prescription 2.5 cialis yahoo phone contact safest place to buy viagra online buy viagra without a rx in the us sibusat propecia on the phone order sirius radio viagra ad buy valtrex tablets in australia buy with paypal cialis in shanghai buy metronidazol with visa raymeds liquid cialas promethazine recreational use cheap diet pills without a script order synthroid without rx online narcotic prescriptions canada buy meds india online viagra without a pres cialis generic india cialis 5 mg review sildenafil tadalafil generic lady era pills reviews how to stop taking metformin er 500mg cara minum xenical renova online india bactrim from mexico kako se koristi kamagra vega 100 side effects urdu viagra 150mg online online pharmacy male sex enhancement buy canadian meds online finasteride atepros no prescription clavamox for cats order usa ed meds viagra no prescription online sale viagra for ladies buy cheap lamisil flagyl antibiotic sinus infection best price levitra generic best over the counter acne meds united states cialis online nicotinic acid drugstore usa best over the counter erection pill digoxin human alliance soundwave fluoxetine side effects methocarbamol over the counter is it safe to buy viagra online no rx needed lisinapril is tetracycline available in canada 247 overnight pharmacy what is shelf-life of viagra pills cialis buy online kgr 100 viagra dutasteride canada venda de viagra online no prescription levothyroxine discount online birth control priligy infarmed flagyl antibiotic online ordering no rx buy cialis from china levitra discount order viagra online canada generic viagra without prescription pay by echeck seafood mail order tab viagra 100mg xerograx 120 mg viagra patent extension alli best price viagra price in pakistan karachi cialis 5mg generic sale accutane crohns irritable bowel pil perancang cerazette rx pharmacy viagra mumbai generic tadalafil, sale usaviagra long time sex where can you buy the safest viagria prednisolone 5mg for children online pharmacy no prescription haldol tretinoin cream 005 no script merck finasteride kaufen online take two cialis estrofem for sale cialis online mexico buy premarin online no prescription prescription en ligne order ciprofloxacin 500mg aciclovir dosis tramadol bisoprololi fumaras comprar bactrim clomid ovulation calculator mailinorder colchinchin sky pharmacy review viagra uk boots women viagra shop where can i buy femara uk sex tablets in pakistan brand viagra for sale canadian pharmacy keppra price at walmart duodart for sale best prices for 60mg. orlistat rayh drug store cialis buy usa paypal maxalt melt acheter cialis belgique http,unitedworkout buy clomiphene online uk pharmacy cialis heital thyrox 200 generic cialis cheapest proscar canada levitra espanol ks pharmacy thailand low cost cialis 2.5mg daily viagra in hyderabad price dramamine australia buy alli online ireland g13 gabapentin for sale john samonas and sons himcolin dosage abana clonidine next day no prescription benzaclin reviews new healthy man promo code canada prednisone best online pharmacy wit dynamogen effets secondaires clomid men buy viagra in 24 hours in america doxycycline 100mg for sale medsonline z pack dosing schedule detrolex best places to buy generic viagra 332 is it safe to rotate edex with viagra direct pharmacy usa cialis rualis soft chewable water pills 5 mg cialis online generic for bystolic 10 mg 1585 duromine weight loss capsules where to buy viagra in toronto antabuse for sale xpert health canadian pharmacies for amoxil online ed drugs viagra free delivery safeway pres refills nalabest enalapril 10 mg meloxicam 7.5 mg street value how much is cialis 5mg himcolin gel price in bd clomid buy online australia pharmacy online without prescription canadian online pharmacy chains us drug, buy albuterol, no prescription order viagra online overnighe australia brand levitra online usa pharmacy roaccutane to buy cheap antibiotics cipro viagrabuy super viagra free viagra from gibraltar kamagras online australia advantage vega 100 online italia sildenafil cheapest overnight purchasing viagra without prescription sildenafila canada where can i buy flagyl buy azithromycin online ursodeoxycholic acid tablets cipla field call trust viagra real viagra online fast delivery buy viagara with goft card flagyl us pharmacy cymbalta from india biaxin clomid for women bodybuilders trusted online pharmacy reviews no 1 online pharmacy cheap doxycycline online uk phenergan online no prescription overnight shipping of levaquin orlistat tablets buy levothyroxine cheapest erections order doxycycline hyclate 100mg how often can you take cials best canadian pharmacy for viagra sildenafil citrate cyprus india does viagra work for women cialis generico india buy viagraa online canada best price online cialis 10mg viagra sans ordonnance where to buy cialis registered brand viagra price comparisons mexican pharmacies steroids vendita online cialis suhaagraat vigra dapoxetine doxycycline 100mg tablet viagra switzerland levitra odt paroxetine atacand without a prescription best sale viagra when to take viagra for best results north american express drugs on line cialis professional vs cialis pharmacy study in canada oxycontin money pak vigorex 50 mg sildenafil closest thing to levitra alli avaibility is viagra generic yet how to i get tetracycloline overnight buy tramadol from canada fluconazole buy online doxycycline hyclate 100mg cap wintomylon cialis price philippines 100 mg brand viagra and cialis cialis20 canadadomperidone no prescription brand female viagra prednisone no script pharmacy colcichine without a prescription overnight online pharmacies ed drugs without prescription hydrochlorothiazide no precription pfiefer viagra online how to get viagra prescription starlix 379 cailis vigora 100 information in hindi nitroglycerin cream over the counter usa rx pharmacy cialis canadian online pharmacy cialis buy ventolin inhaler buy lady viagra dog antibiotics without perscription buy amoxicillin 250 mg uk where to buy levitra professional levomax uputstvo viagra 100mg pfizer viagra via international mail name brand cipro on line tadalafil 200 mg online viagra generico barato best otc diet pills thailand pharmacies online xenical 120 mg price uk buy tamoxifen citrate uk canadian pharmacy india over the counter cymbalta pain pills for cheap comprar finpecia online mobile sex levitra in pakistan flagyl forte obat apa canadian pharmacy zyvox 600mg buy abilify online aricept cilostazol price indian pharmacy adderall albendazole-buy-online buy xenical online for canada sibutramina compra en usa ubat dexamethasone jontue perfume where to buy viagra coupon walgreens viagra modo de uso sotalol and viagra wee canadian pharcharmy female viagra singapore cheap pharmacy forclomid 1channel how i met your mother buy anastrozole no prescription avodart medication buy alli online canada overnight zoloft no rxmeds acheter artcotec software development company clomid in women over 40 druggenericonline prednisolone buy usa 500mg lasix no prescription how much is cialis at walgreens order clomid with echeck et a perscrption for clomid non prescription norvasc viagra online legitimate resources canadian health act comprehensiveness cialis 20mg tablets prices buy valtrex online levitra viagra patent expiration date england vermox walmart buying baclofen online uk price of cialis at walmart reglan no rx pharmacie accept paypal need cialis today amsa orlistat free samples of viagra by mail sublingual drugs list buy viagra in san diego doxycycline dog buy cialis 80 mg price where can i buy tamoxifen generic v real cialis chinese pharmacies online canadian healthcare mall levitra viagra muy muy barata venta fanegada cipro 500mg tab price mifepristone and misoprostol how to buy tiva viagra generic in us best prices for usa..viagra healthpoint the little blue pill review ssri online top rated canadian pharmacies online buy online levitra canadian pharmacy suhagra 50mg buy cialis from india viamedic,com cheap aygestin no prescription phrmacozmel buy tuf 20 softabs cheap free viagra samples moneyback degra kaufen cheapest abilify price medimedsrx levitra 10mg preisvergleich estradiol creme at low price pharmacy buy generic cialis online prdering levitra viagra online mexican medications online envios de cytotec a usa tac dung thuoc medrol 16mg amoxicillin side effects viagra pas cher payement s?curis? how to make viagra at home for women levothyroxine buy online uk generic cialis for daily use online xenical comprar finasteride generico buy accutane without rx lisinopril hctz online no prescription cialis canada generic when will alli be back in stock ajanta kamagra oral jelly buy revia buy metronidazole 400 mg tablets uk combivent respimat cost viagracanada real or fake viagra kaufen in europa topiramate without a script viagra for sale in dublin buy antibiotics online paypal generic cialis soft mail loc:pl topomax next day doxycycline 100mg india names female viagra low cost sctos prexanil en espanol precio inhousedrugstore vimax buy anafranil 25mg cheap wellbutrin zetia without prescription 36 hour cialis online buy anti biotics online comprar cytotec en online usa eoro med online levitra prezzi in farmacia buy generic levitra uk propecia sale price perioral dermatitis corn huskers lotion dove posso comprare il viagra propecia en europa flagyl generic form tadalafil dapoxtine for sale levofloxacin online strattera 60 mg buy online tadalafilincanada where can i buy levofloxacin buy viarga with a mastercard bupropion for sale uk can i buy viagra over the counter suhagra supreme suppliers espn radio viagra promotion el valor del medio ambiente tadalafil powder nerontin non prescription sertraline high otc mobic translate google http health search robaxin for sale no advair 500 organic pomegranate extract flomaxtra lexapro generic indian pharmacy macy o tomoxetin no script

Aptekarz Polski
Opieka farmaceutyczna
Manuał aptekarski
W aptece
Lex Apothecariorum
Farmacja na świecie
Rynek leków
Panorama samorządu
Historia farmacji
Muzealny kalejdoskop
Nowe rejestracje
Świat w pigułce
Chwila oddechu
Sport to zdrowie
Forum wydarzeń
Przegląd prasy
Warto wiedzieć
Rozmowy Redakcji
Listy do Redakcji
Z uniwersytetu
Numer 107/85 online
Menu witryny
Wydawnictwo NIA
Zamów Aptekarza

mapa strony: Start. arrow Manuał aptekarski arrow 08.2011 - "Zaburzenia odżywiania."


08.2011 - "Zaburzenia odżywiania." Drukuj Email
sierpień 2011, nr 60/38 online

Co rozumiemy pod terminem „zaburzenia odżywiania”?

    „Zaburzenia odżywiania” to szeroki termin obejmujący różne problemy zdrowotne związane z przyjmowaniem pokarmów. Mogą one polegać zarówno na przyjmowaniu zbyt małej ilości pożywienia, na objadaniu się, jak i na stosowaniu różnych specyficznych „diet”, mających niewiele wspólnego ze zdrowym, urozmaiconym odżywianiem się.
   Osoba cierpiąca na zaburzenia odżywienia może początkowo zjadać coraz mniejsze lub coraz większe ilości jedzenia, co może ostatecznie doprowadzić do utraty kontroli nad przyjmowaniem pokarmu. W wielu przypadkach ogromnym problemem staje się również obsesja na temat masy ciała i jego wyglądu. Konsekwencje zaburzeń odżywiania mogą być bardzo niebezpieczne tak dla zdrowia fizycznego, jak i psychicznego, a w skrajnych przypadkach prowadzą do śmierci.
   Zaburzenia odżywiania występują najczęściej u nastolatków oraz młodych dorosłych, zdarzają się jednak przypadki także wśród dzieci i osób starszych.

   Do najczęściej występujących zaburzeń można zaliczyć:
- jadłowstręt psychiczny (ang. anorexia nervosa);
- bulimię - nazywaną żarłocznością psychiczną (ang. bulimia nervosa) oraz;
- jedzenie kompulsywne (ang. binge-eating disorder).
   Zaburzenia odżywiania występują zarówno u kobiet jak i u mężczyzn. Jednak to kobiety chorują ok. 10 razy częściej niż mężczyźni. W Stanach Zjednoczonych zaburzenia odżywiania dotyczą ok. 24 mln ludzi i zajmują pierwsze miejsce pod względem śmiertelności wśród wszystkich chorób psychicznych. Osoby chorujące na jadłowstręt psychiczny posiadają aż 18 razy większe ryzyko zgonu w porównaniu z populacją osób w podobnym wieku.

   Zaburzenia odżywiania są więc problemem realnym, ale potencjalnie wyleczalnym. Często towarzyszą im takie choroby jak depresja, zaburzenia lękowe czy nadużywanie substancji psychoaktywnych. Pomimo, że problem jest poważny to tylko 1 na 10 chorych osób ma postawione odpowiednie rozpoznanie. Na początku rozwoju zaburzenia skuteczna i wystarczająca może być interwencja polegająca na odpowiedniej edukacja na temat żywienia, jednak w skrajnych przypadkach niezbędna jest hospitalizacja na wyspecjalizowanych oddziałach zaburzeń odżywiania.
Różne rodzaje zaburzeń odżywiania
Jadłowstręt psychiczny
   Termin anoreksja wywodzi się z języka greckiego i pochodzi od słów an - „pozbawienie, brak” i oreksis - „apetyt”. Pierwsze opisy osób ograniczających przyjmowanie pokarmu pochodzą ze średniowiecza i przedstawiają praktyki ascetyczne podjemowane z pobudek religijnych. Opisy zachowań dziewcząt odpowiadające kryteriom jadłowstrętu można znaleźć także w XVII-wiecznych angielskich i francuskich tekstach. W drugiej połowie XIX wieku próbowano tłumaczyć przyczyny tego zaburzenia. Początkowo traktowano je wyłącznie jako zaburzenia reaktywne, histeryczne. Po opisaniu przez Simmondsa w 1914r. niewydolności podwzgórzowo-przysadkowej prowadzącej do zaniku apetytu i wyniszczenia, jadłowstręt zaczęto tłumaczyć jako chorobę układu wewnątrzwydzielniczego. Rozdzielenie obu zaburzeń nastąpiło dopiero w 1948r. po badaniach Bekmana przeprowadzonych w USA. Pierwsze kryteria diagnostyczne opracował Russell w 1970 r.

Anoreksja - dziesięć znaków ostrzegawczych

• celowe głodzenie się w celu zmniejszenia masy ciała
• nasilony, długotrwały lęk przed zwiększeniem masy ciała
• odmawianie jedzenia lub bardzo restrykcyjne jego ograniczanie
• długotrwałe przebywanie „na diecie”
• nadmierne owłosienie twarzy i ciała spowodowane niedoborem białka w diecie
• kompulsywne ćwiczenia
• nadmierna utrata masy ciała
• wrażliwość na zimno
• brak lub nieregularna menstruacja
• wypadanie włosów

   Anoreksja charakteryzuje się niechęcią do osiągnięcia prawidłowej masy ciała, obsesyjnym myśleniem na temat przytycia oraz zaburzonym postrzeganiem własnego ciała. Poczucie własnej wartości jest ściśle związane z utrzymywaniem odpowiedniej wagi oraz wyglądu. Przy tym osoby dotknięte jadłowstrętem nie zauważają negatywnych skutków zdrowotnych związanych z niedowagą i bagatelizują ich powagę. Pomimo, że mają zbyt niską masę ciała postrzegają siebie jako osoby posiadające nadwagę. W związku z tym często się ważą, ograniczają ilość i rodzaj pokarmów które spożywają. Niedobory pokarmowe prowadzą do rozwoju zaburzeń hormonalnych leżących u podstaw zaburzeń cyklu menstruacyjnego. U niektórych osób z jadłowstrętem występują okresy objadania się, po których przejawiają one różne zachowania kompensacyjne takie jak
- stosowanie rygorystycznej diety;
- prowokowanie wymiotów;
- intensywne ćwiczenia fizyczne;
- stosowanie środków przeczyszczających, enem;
- stosowanie leków moczopędnych.
   Ze względu na występowanie okresów objadania się, Garner wyodrębnił dwa typy anoksji: typ restrykcyjny (nie występują okresy objadania się) oraz typ bulimiczny (w którym takie sytuacje mogą się zdarzyć).
Pacjenci chorujący na anoreksję mogą wrócić do pełni zdrowia po jednym epizodzie. U części chorych jednak zdarzają się nawroty choroby. W ciężkich przypadkach jadłowstręt ma przewlekły, długotrwały przebieg prowadzący do stopniowego wyniszczenia organizmu.

   Wraz z utratą masy ciała i pojawieniem się niedoborów pokarmowych i zaburzeń hormonalnych pojawiają się takie objawy jak:
- zmniejszenie masy kostnej (osteopenia i osteoporoza);
- łamliwość i kruchość włosów i paznokci;
- suchość i zmieniona barwa skóry (żółtawe podbarwienie spowodowane karotenemią);
- pojawienie się owłosienia na całym ciele pod postacią meszku (lanugo);
- niedokrwistość, osłabienie siły mięśniowej;
- zaparcia;
- obniżenie ciśnienia krwi i spowolnienie akcji serca;
- uszkodzenie mięśnia sercowego i innych narządów wewnętrznych;
- obniżenie temperatury ciała;
- spowolnienie, ciągłe poczucie zmęczenia;
- bezpłodność;
   Jadłowstręt psychiczny należy zawsze różnicować z kacheksją, czyli wyniszczeniem organizmu w przebiegu chorób nowotworowych, a także z innymi przewlekłymi chorobami somatycznymi takimi jak gruźlica czy przewlekłe zapalenie jelit. Również w przebiegu chorób psychicznych: depresji czy schizofrenii mogą wystąpić okresy obniżonego apetytu czy też zupełna odmowa jedzenia z pobudek psychotycznych. Choroby te zostały zebrane w tabeli 2.  

Różnicowanie jadłowstrętu psychicznego




histeryczna odmowa jedzenia


zaburzenia tarczycy

choroba Adisona

stany zapalne przewodu pokarmowego

choroba reumatyczna, gruźlica, bruceloza

zespół tętnicy krezkowej górnej

choroby nowotworowe

   Terminu bulimia po raz pierwszy użył Galen w II wieku n.e., pochodzi on od greckich słów limos - „głód” i bous - „byk”, „wół”, słowo bulimia można więc przetłumaczyć jako „byczy głód”. Praktyki przeczyszczania się mające na celu uzyskanie zdrowia i szczęścia były znane już w starożytności. Senece przypisuje się twierdzenie „człowiek je, aby wymiotować i wymiotuje, aby jeść”. Opisy zachowań bulimicznych można znaleźć również w tekstach średniowiecznych (diety niektórych świętych), a także w literaturze medycznej z wieków późniejszych. Bulimię jako odrębny zespół kliniczny opisał dopiero 1979r. George Russell. W 1980r. znalazła się ona jako odrębna jednostka chorobowa w amerykańskiej klasyfikacji DSM III-R.

   Bulimia charakteryzuje się występowaniem epizodów objadania się. Chorzy zjadają wówczas duże ilości pożywienia i mają poczucie braku kontroli nad przyjmowaniem pokarmów. Po okresach objadania się występują zachowania kompensacyjne takie jak: prowokowanie wymiotów, spożywanie leków przeczyszczających, moczopędnych lub stosowanie intensywnych ćwiczeń fizycznych. Często zachowania te występują w różnych kombinacjach.
   Podobnie do pacjentów z jadłowstrętem psychicznym osoby cierpiące na bulimię obawiają się wzrostu masy ciała, pragną schudnąć i są niezadowolone ze swojej wagi i swojego wyglądu. W przeciwieństwie jednak do anorektyków ich waga zwykle mieści się w normie lub mają oni lekką nadwagę. Zwykle zachowania bulimiczne trzymane są w sekrecie, gdyż pacjenci uważają je za odrażające i wstydzą się ich. Epizody objadania mogą występować w różnych okolicznościach, a ich częstotliwość może wahać się od kilku razy w tygodniu do kilkunastu razy w ciągu dnia. Prowokowanie wymiotów, stosowanie środków przeczyszczających i moczopędnych może prowadzić do różnych konsekwencji zdrowotnych takich jak:
- przewlekłe zapalenia gardła, przełyku;
- obrzęki gruczołów ślinowych;
- erozja szkliwa zębów (narażenie na kwas solny), nadwrażliwość zębów;
- choroba refleksowa;
- biegunki i zaparcia wynikające z nadużywania środków przeczyszczających;
- niedrożność porażenna jelit;
- odwodnienie, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia metaboliczne;
w następstwie których mogą wystąpić zaburzenia rytmu serca oraz napady padaczkowe.
   Podstawową konsekwencją bulimii jest podporządkowanie życia zachowaniom bulimicznym. Prowadzi to do zaburzeń funkcjonowania społecznego (ograniczenie kontaktów towarzyskich) i seksualnego, oraz do konfliktów rodzinnych. W tym samym czasie pacjentki z bulimią jednak względnie dobrze funkcjonują w szkole, pracy, zawierają związki małżeńskie.

Siedem objawów bulimii


1. zaabsorbowanie jedzeniem

2. napady objadania się, najczęściej w sekrecie

3. wymioty po napadzie objadania się

4. nadużywanie środków moczopędnych, przeczyszczających, tabletek „na odchudzanie”

5. zaprzeczanie głodzeniu się czy prowokowaniu wymiotów

6. przymusowe ćwiczenia

8. obrzęknięte ślinianki

9. pęknięte naczynka krwionośne w obrębie gałek ocznych

Jedzenie kompulsywne (ang. binge-eating disorder)
   Jedzenie kompulsywne to stan w którym osoba traci kontrolę nad ilością przyjmowanych pokarmów, co w tym aspekcie upodabnia to zaburzenie do bulimii. W przeciwieństwie jednak do tego zaburzenia chorzy nie stosują głodówek, nie przeczyszczają się i nie ćwiczą. W związku z tym zwykle są to osoby z nadwagą lub otyłością. Prowadzi to często do rozwoju objawów zespołu metabolicznego (otyłość trzewna, nadciśnienie, hipercholesterolemia, zaburzenia metabolizmu glukozy) co w konsekwencji wiedzie do zwiększonego ryzyka wystąpienia choroby wieńcowej czy udaru mózgu. Ponadto osoby objadające się odczuwają poczucie winy, wstydu w związku ze swoim problemem co prowadzi w mechanizmie błędnego koła do jeszcze większego objadania się. Inne typy zaburzeń odżywiania zebrano w tabeli nr 4.
*kliknij, aby powiększyć
Jak można leczyć zaburzenia odżywiania
   Fundamentalnymi celami leczenia zaburzeń odżywiania są: odpowiednie odżywienie chorych, zmniejszenie nadmiernej aktywności fizycznej i zaprzestanie stosowania technik przeczyszczających. W leczeniu wykorzystuje się psychoedukację, różne formy psychoterapii oraz farmakoterapię. W proces leczenia powinni być zaangażowani zarówno psychoterapeuci, psychiatrzy jak i specjaliści od zdrowego żywienia oraz specjaliści zajmujący się leczeniem chorób towarzyszących powikłaniom zaburzeń odżywiania. W większości przypadków leczenie może być prowadzone w warunkach ambulatoryjnych, ale cięższe przypadki wymagają hospitalizacji w wyspecjalizowanym oddziale zaburzeń odżywiania.

Leczenie anoreksji
   Zgodnie z wytycznymi Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego proces leczenia powinien polegać na:
1.    uzyskaniu stopniowego wzrostu masy ciała;
2.    leczeniu powikłań somatycznych;
3.    utrwaleniu motywacji do leczenia;
4.    edukacji w zakresie odżywiania;
5.    korekcie zachowań związanych z jedzeniem;
6.    korekcie objawów psychopatologicznych;
7.    wsparciu lub terapii rodzin;
8.    oraz zapobieganiu nawrotom.
    Stosowanie psychofarmakoterapii może być skuteczne w leczeniu pacjentów z anoreksją, u których występują dodatkowo objawy zaburzeń afektywnych oraz lękowych. Zaleczenie tych symptomów polepsza rokowanie w przebiegu jadłowstrętu. Nie ma jednak leku, którego stosowanie (jako jedyna interwencja) doprowadziłoby do osiągnięcia prawidłowej masy ciała.

    Farmakoterapia zaburzeń somatycznych (zaburzeń rytmu serca, zaburzeń elektrolitowych, hormonalnych) oraz leczenie żywieniowe są niezbędne w leczeniu powikłań niedoborów pokarmowych.   

   W leczeniu anoreksji wykorzystuje się różne formy psychoterapii, w tym psychoterapię indywidualną, grupową, rodzinną. Istnieje ponad 400 szkół psychoterapii. Największą popularnością cieszą się metody psychodynamiczne i behawioralno-poznawcze. Stosowanie technik psychoterapeutycznych ma na celu rozwiązanie psychicznych problemów odpowiadających za rozwój choroby. Jedną z metod terapeutycznych jest tzw. „podejście Maudsley” (ang. Maudsley approach). Jest to program stworzony w londyńskim szpitalu im. Henry'ego Maudsley'a. Metoda ta została opracowana w celu leczenia nastolatków mieszkających z rodzicami, a jej wysoka skuteczność została potwierdzona w badaniach klinicznych. Podczas leczenia, rodzice nastoletnich pacjentów z anoreksją mają wziąć pełną odpowiedzialność za żywienie swoich dzieci.

    Jak dotąd nie ma żadnej specyficznej psychoterapii, której skuteczność w leczeniu pacjentów dorosłych byłaby potwierdzona. Skuteczność psychoterapii zależy od wielu czynników takich jak zaangażowanie i motywacja pacjenta, współwystępowanie innych zaburzeń psychicznych oraz sytuacja rodzinna chorych.

Leczenie bulimii
   Najważniejszym elementem leczenia bulimii według wielu autorów jest psychoterapia prowadzona przez wykwalifikowanych terapeutów. Rodzaj interwencji powinien być jednak dostosowany do nasilenia objawów bulimii, wieku pacjentki/ta, dotychczasowego przebiegu choroby oraz przedchorobowego funkcjonowania osoby poddawanej leczeniu. Uwzględniając te zmienne zaproponowano 5-stopniowy model leczenia:
1. psychoedukacja, dostarczanie materiałów edukacyjnych;
2. ambulatoryjna terapia behawioralno-poznawcza (CBT ang. cognitive-behavioral therapy);
3. farmakoterapia (fluoksetyna) w połączeniu z psychoterapią podtrzymującą;
4. psychoterapia interpersonalna lub psychodynamiczna;
5. hospitalizacja dzienna lub całodobowa u pacjentek/ów u których zawiodły standardowe metody lub są w złym stanie somatycznym.
   Leczenie ma na celu ograniczenie objadania się, wymiotów oraz stosowania metod przeczyszczających. Psychoterapia behawioralno-poznawcza pozwala na zidentyfikowanie i rozwiązywanie bieżących problemów. Terapeuta pomaga pacjentowi nauczyć się rozpoznawania negatywnych automatycznych myśli, zidentyfikować i zmodyfikować błędne przekonań, zmienić swoje postępowanie w relacjach międzyludzkich. Skuteczność CBT w leczeniu bulimii została potwierdzona w badaniach klinicznych. Terapia może być prowadzona zarówno indywidualnie jak i jako terapia grupowa. W niektórych sytuacjach niezbędne jest stosowanie leków przeciwdepresyjnych. W tej grupie fluoksetyna jest jedynym lekiem, który ma odpowiednią rejestrację Amerykańskiej Agencji ds Żywności i Leków (FDA - ang. U.S. Food and Drug Administration), a jej skuteczność została potwierdzona zarówno w łagodzeniu objawów bulimii jak i zapobieganiu nawrotom.

A jak wyglądają zaburzenia odżywiania u mężczyzn?
   Mężczyźni chorujący na zaburzenia odżywiania, podobnie jak kobiety, mają zaburzony obraz własnego ciała. W przypadku anoreksji czy bulimii prezentują podobne objawy, ale rozpoznawalność tych zaburzeń jest mniejsza niż u płci przeciwnej. W dużej mierze wynika to z przekonania, że choroby te dotyczą wyłącznie kobiet. W podręcznikach dotyczących leczenia zaburzeń odżywiania autorzy wspominają raczej o pacjentkach, bulimiczkach czy anorektyczkach, a nie o ich męskich odpowiednikach. Z drugiej strony u mężczyzn występuje zaburzenie, które polega na tym, że skupiają się bardzo na tym aby stać się bardziej muskularni. Mężczyźni chorujący na bigoreksję (ang. muscle dysmorphia) widzą siebie jako mniejszych niż w istocie są i pragną zwiększyć swoją masę ciała. W związku z tym intensywnie ćwiczą, stosują leki zawierające sterydy anaboliczne oraz inne substancje mające pomóc w zwiększaniu muskulatury. W ramach swojej diety spożywają wysokokaloryczne, przeładowane białkiem posiłki. Obciążają one nie tylko przewód pokarmowy, ale także narządy decydujące o przemianie materii i metabolizmie. Osoby te często nie jedzą poza domem, obawiając się, że podane tam posiłki są dla nich nieodpowiednie.

Co warto zapamiętać?
   Zaburzenia odżywiania są poważnym problemem zdrowotnym. Występują zarówno u kobiet jak i u mężczyzn, oraz mogą wystąpić w każdym wieku. Najwięcej nowych zachorowań dotyczy nastolatków i młodych dorosłych. Głównym objawem są zaburzenia obrazu własnego ciała. Błędne postrzeganie siebie prowadzi do dążenia do doskonałości czyli idealnie szczupłej sylwetki (anoreksja) czy doskonale umięśnionej (bigoreksja). Obsesja na temat jedzenia zaczyna być tematem przewodnim, któremu podporządkowywane są inne aktywności człowieka. Takie postępowanie w skrajnych przypadkach może prowadzić do inwalidztwa, a nawet do śmierci. Początek zaburzeń często jest bardzo niewinny, bo przecież cóż złego może być w stosowaniu ziołowej herbatki na przeczyszczanie czy stosowaniu suplementów diety „na odchudzanie”. Po preparaty „na przeczyszczenie” przychodzi do apteki codziennie wiele osób. Są jednak sytuacje w których powinna zapalić się farmaceucie „czerwona lampka”. Gdy po preparaty „poprawiające przemianę materii” przychodzą osoby szczupłe lub wręcz wychudzone lub gdy jedna osoba kupuje ilości opakowań mogące innym wystarczyć na wiele miesięcy, warto się nad tym zastanowić i porozmawiać z taką osobą. Czasami zwykła rozmowa, prosta interwencja edukacyjna może zapobiec późniejszym nieszczęściom.

dr n. med. Marcin Wojtera
Centralny Szpital Kliniczny
Uniwersytetu Medycznego w Łodzi
1.    The Renfrew Center Foundation for Eating Disorders, “Eating Disorders 101 Guide: A Summary of Issues, Statistics and Resources,” 2003
2.    Sullivan, Patrick F American Journal of Psychiatry, Vol. 152 (7), July 1995, p. 1073-1074,
3.    Bilikiewicz, Pużyński, Rybakowski, Wciórka „Psychiatria” .Urban&Partner 2002
6.    Eisler I, i wsp. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 2000; 1:727–736.
7.    Lock J, i wsp. Treatment Manual for Anorexia Nervosa: A Family-based Approach. New York: Guilford Press. 2001.
8.    Romano SJ, i wsp.  American Journal of Psychiatry, 2002; 151(9):96–102.

« poprzedni artykuł   następny artykuł »