zithromax side effects in toddlers nitrazepam prospect capital corporation donde comprar metformina alesse generic brand need cialis shipped in 2 days order paxil online alprazolam no prescription mometasone furoate jasmine waltz secret girlfriend levitra professional india where can you buy amoxicillin vigora 5000 homeopathic how to use viapro male enhancement citrate utilization test microbiology viagra for women problems aldara treatment for warts buy lamisil without prescription over the counter singulair celexa reviews for depression tri levlen generics buy citalopram 40 mg dutasteride canada buy nolvadex uk entocort ec 3mg side effects order clomid fast shipping robaxin and orgasm cabaser 1mg to ml amoxicillin side effects yeast infection zyrtec dosage for children relafen 750 usesremeron depakote er 500mg generic allopurinol dosage nimesulide drug study cara mengugurkan kandungan promethazine with codeine claritin reditabs levlen ed tablets zestril 20mg tabletszetia viagra from canada by mail robaxin 750 mg medication cialis free offer voucker levitra professional sildegra price is right cialis direct mexico flomaxtra srs cleocin t gel 1 vermox side effects in children lortab 10 325 mg hydrocodonelosartan estrofem usage dicyclomine 20 mg para que se usa viagra canadian pharmacy zantac coupons $4.00 zyprexa 10mg side effects aliviosin indometacina supositorios north american pharmacy generic viagra baristanet bloomfield nj news januvia coupon jasmine waltz lee ryan how many robaxin to get high kamagra deutschland overseas rx drug stores buy watson pain pills levitra coupon code antidote for sildenafil aprovel 150 side effects salzarex thyroxine does amoxicillin work for staph tegretol bipolar phexin drops design macrobid antibiotic uses canada pharmacy prozac no prescription walmart pharmacy viagra cialis 20mg usa optimmune at walmart promethazine syrup for sale online erlamycetin plus size actos lawsuit update leponex tabletexpress cataflam 50 mg diclofenac potassium cialis lilly parcopa vs sinemet side reglan breastfeeding medication ventolin inhaler aspirin 81mg ec prendo il viagra ogni giorno allegra printing fayetteville nc kemadrin 5mg oxycodone female pink viagra 100mg pills novolog 70/30 sliding scale stromectol dose ventolin nebules dosage amoxil without script canadian pharmacy levitra pay by paypal deltasone side effects medication unisom active ingredient usa tody viagra ads prescription solutions forms haloperidol side effects nightmares order chlamydia pills ibuprofen for dogs anxiety and depression after surgery order viagra from mexico kesan pil cytotec clomid online no prescription doxazosin medication guide proventil inhaler benadryl and pregnancy category doxepin medication for dogs information jasmine villegas abused venlafaxine xr 37 5 mg online uk online pharmacy that takes amex nolvadex on sale usa buy flovent online no prescription zolpidem tartrate side effects best kamagra supplier prescription solution by optumrx clopidogrel 75mg tablets ropinirole medication information xanax side effects elderly buy amatriptyline taladifil without a script cialis 100mg tablets latisse online order free cialis sample pack canada celexa and alcohol use promethazine and codeine for sale lasix side effects furosemide mesterolone steroid side neurocet painkiller judas bevispas medication diane neal plastic surgery grifulvin v 500mg celias from cananda cicloferon 400 combivent for sale where to order genuine drug alli vermox dosage for adults cheapest medications online rx shop products viagra alendronate sodium 70 mg cost beretta xl uk viagra propranolol for migraines weight gain mylan diclofenac 25mg captopril drug interaction dilantin side effects seizures nuvigil vs adderall how to use otibact alendronate sodium fosamax side effects entocort ec dosage lexapro withdrawal heart palpitations mupirocin cream usp 2 dilantin levels therapeutic nexium 40mg esomeprazole lipothin 200 fenofibrate 200mg lergigan fortesta cialis generic on line pulmicort respules seroquel online no prescription purchase medrol dose packs antibiotics no prescription glaxo gsk trazodone overdose long term effectstretinoin free samples of viagra and cialis cialis sale cheap lortab 5/325 street value tramadol sin recetas masszone laboratories viagra 100mg online reputable site socialist caucus carpe fulgur deficiency of the kidney nexium side effects symptoms treatment what is doxepin hcl medication torsemide 20 mg prices revatio for pulmonary hypertension atacand iwtout a script para que sirve la terramicina oftalmica micardis side effects medication acheter ixprim sans ordonnance mexitil mexiletine mexitil flagyl and alcohol side effects glucotrol side effects glipizide 5mg octreotide infusion doseolanzapine advantage chevrolet bolingbrook coupons sibutramine for sale zentel albendazole doxycycline hyclate versus monohydrate amsa fast orlistat reviews buy roaccutane in uk with mastercard 674 overnight atenolol on line minoxidil foam for women zyvox coupon with insurance phenergan for nausea and vomiting how to dispense celebrex medication price ciproxin 500 dosage skelaxin side effects heart atarax medication for dogs cyrux dosis de amorcytotec antibiotic by mail elimite lotion doctor buy moduretic tablets uk obagi tretinoin cream 0 1 at amazon skelaxin information himcolin benefits of apple buy retina no prescription cefalexina para que sirve estrogen for sale lialda medication for colitis forum healingwell lidocaine injection onadron simple syrup arthritis in the knee treatment pilexil capsulas de canela software stores glucotrol glipizide can i buy diflucan over the counter sustiva patient assistance program parcopa vs sinemet overdose rapidtabs legal free healthy male viagra hoodia gordonii nifedipine er 90 mg tablets permethrin spray insecticide for clothes mirapex fibromyalgia drug norvasc no prescription propranolol dosage for anxiety fluconazole side effects dogs avapro medication coupons abilify with no rx zyvoxid pret a manger canadian cialis pharmacies printable viagra coupons amoxiline 500amoxilsalesamoxycillinamphetamine pregnant pictures of michelle obama viagra otc lamotrigine medication side effects ranigast leki starcef 2002 buy lisinopril without prescribition lanoxin dosage for infant usa approved online pharmacies dalacin 300mg capsule lamisil side effects depomedrol side effects dosis amoxicillin tablet untuk anak price of viagra at costco dalacin c antibiotic septra antibiotic uses baytril for dogs infections colchicine from canada torsemide medication class online canada pharmacy no prescription mincorp mn plavix patient assistance bristol myers squibb diovan coupons for 2015 mometasone 0.1 ointment 15gm cialis plus canadian health care mall webmd provigil reviews wellbutrin side effects forum tablete za mrsavljenje anafranil no prescription viagra tablets available in chenna lanoxin dosage dentopain fortessadepomedrol where can i buy clomid tablets allegra versace 2015 imitrex injection sites amerimedrx discount dance viagra price in tesco duphaston 10mg what is it pentrexyl ampicillin tegretol medication for seizures advair inhaler coupon lincocin for dogs 100 mg cardinal bird house sunsuria medini iskandar ampicilina 500 mexapin generic lipitor over the counter safe dose of cialas decadron mail order buy buproprion sr without prescription starcef capsule wardrobe worldmed direct reviews does coq10 affect thyroxine medication estrofem tablets na hrvatskom jeziku cheapest generic 400mg viagra spiriva inhaler instructions femara infertility letrozole rocket launch tonight prozac nation rotten tomatoes antibiotics for sale on line vytorin side effects tadalafil 20mg fast shipping viagra 25 mg cialis generic 5 mg no prescription pharmacy china clopidogrel bisulfate tabs 75mg liposafe testimonials for business viagra buy china evista 60 mg coupon best place to buy nizagara online tantalum oxide contrave diet pill where to buy diltiazem 120 mg side effects cefaclor capsules uses vytorin 10 20 mg daily benicar 5mg without prescription depakote side effects in children furosemide 20 mg tablet side effects haldol elderly patients buy tadalafil 5mg printable atacand coupons norvasc amlodipine 5mg irbesartan 300 mg tablet eulexin medication for anxiety prednisona 20mg thyroxine online no prescription amitriptyline no prescription hydroxyzine side effects weight gain prednisone 40 mg fentanyl transdermal patch viagra canada pharmacy oristal losse wheit acnelyse retinol products xlpharmacy canada drugs vigrx review results ingredients nifedipine and pregnancy side effects suprax 400mg used for allegra side effects and weight gain supradol mexico accutane reviews isotretinoin coming off of seroquel xr side effects strattera coupons from lilly buy suhagra 50 euroclinix generico diazepam 5mg information buy prednisone crestor at walmart advantage of ampicillin crestor generic or equivalent albendazole treatment for pinworms tadalafil from usa penegra xpress 50 necesito comprar cialis viapro international inc albenza coupons for target message boards dapoxetine mambo 36 reviews livial 2.5mg cialis shipped in the usa reglan medication online no rx propecia for women in europe lasix online overnight tadalafil 5mg generic 5mg cialis by mail from a us company amitriptyline were to buy trimox 500mg safe ezetimibe 10mg simvastatin 40mg viagra sildenafil online isoniazid 300mg side effects blycolin groepsgebiedewet singulair side effects in children behavior fda flucomed 150mg erysipel ciprofloxacin amoxicillin for sale no prescription buy zenegrain australia slimex 15mg capsules silagra paypal advair diskus instructions lamictal bipolar lamotrigine buy viagra perth buy ciprofloxacin 500mg tab taking prometrium during pregnancy prednisone no script canada o long 100 how to use advantage multi for dogs coupon suhagra 100 with free shipping cheap disulfiram lipvas cipla eas amphetamine salt combo 30mg cardizem side effects hair loss praziquantel side effects on dogs soviclor tabs 911 buy finasteride in singapore pharmacydrugdrugstore in canada glucovance online no prescription aleve pain medication dose prozac and alcohol interaction actos no prescription walgreens pharmacy locations near me proscar canada free novolog couponnuvigil order cephalexin for dogs online dostinex recall patients nuvigil dosages generic for bystolic 10 mg torontodrugstore online tramadol hcl 50 mg info metallica nothing else matters lyrics trust minomycin 50mg clomid buy ondansetron without prescription mometasone 0.1 solution nizoral without a prescription levitra plus reviews augmentin dosage for children by weight cialis daily dosage ciprotab 250 games amiloride hctz information dapoxetine kaufen generic viagra forums viagra in spanien kaufen viprogra medication online pharmacy captopril dosage formcarafate online pharmacy oxycontin tegretol er and pregnancy cialis prescription price nitrazepam tablets bp minocycline hydrochloride 100 mg tantalum metal suppliers buy cialis in taiwan beprogel scalp massager lisinopril hctz online no prescription china pharmacy purchase medication cipla products prices doxycycline obat apa online pharm tech degree viagra cena tantalum long beach california reglan breastfeeding dosage meprate tablet side effects provera and clomid success rate onlone pharmacy celebrex dosages pharmacie ligne angleterre baclofen withdrawal symptoms buy aciclovir tablets cardizem drip protocol infusion buy viagra pay with visa epogen information ropinirole drug half life remeron side effects mirtazapine mexico pharmacy for clomid ritalin la manufacturer levamisole induced vasculitis meaning of viagra where is generic viagra made insurance adjuster jobs in florida tadalafil 100 tegretol 200mg information getting super p force overnight prints awc canadian pharmacy mall kegunaan provera lidoderm pain patches for knee pain voltaren gel for arthritis knee adipex p 37.5mg buy lotrel generic medication anastrozole side effects in body builders sildegra nedira lortab withdrawal symptoms how long do they last dynamogen ampoules definition pil cytotec di farmasi viagra montreal cheap 5mg cialis macrobid antibiotic macrobid side effects topiramate 100mg side effects buy lasix 500 mg online marcumar therapy bupropion hcl xl 300 mg t actos lawsuit settlement amounts alli pills amazon zantac coupons elomet cream mometasone furoate uses viagra rs nolvadex cycle mg overseas promethazine codeine viagra in holland kaufen ohne rezept buy robaxin canada videos de piadas de loiras caniadan online pharmacy customer viagra cheapest place to buy alli metformin fast delivery rumafen medicine shoppe bystolic side effects and diabetes omifin online buy antibiotics for urinary tract infection proviron 25mg bayer accutane claim with depression metformin online order with visa synthroid without rx canada erexin spray tanning classification of flagyl want to buy cialis viamax sildenafil apertium wiki rogaine for men side effects in women lasixs medicine manufacturer is there a herb that works like viagra paypal canadian pharmacies otc viagra cvs subutex doctors in ohio

Aptekarz Polski
Opieka farmaceutyczna
Manuał aptekarski
W aptece
Lex Apothecariorum
Farmacja na świecie
Rynek leków
Panorama samorządu
Historia farmacji
Muzealny kalejdoskop
Nowe rejestracje
Świat w pigułce
Chwila oddechu
Sport to zdrowie
Forum wydarzeń
Przegląd prasy
Warto wiedzieć
Rozmowy Redakcji
Listy do Redakcji
Z uniwersytetu
Menu witryny
Wydawnictwo NIA
Zamów Aptekarza

mapa strony: Start. arrow Manuał aptekarski arrow 08.2011 - "Zaburzenia odżywiania."


08.2011 - "Zaburzenia odżywiania." Drukuj Email
sierpień 2011, nr 60/38 online

Co rozumiemy pod terminem „zaburzenia odżywiania”?

    „Zaburzenia odżywiania” to szeroki termin obejmujący różne problemy zdrowotne związane z przyjmowaniem pokarmów. Mogą one polegać zarówno na przyjmowaniu zbyt małej ilości pożywienia, na objadaniu się, jak i na stosowaniu różnych specyficznych „diet”, mających niewiele wspólnego ze zdrowym, urozmaiconym odżywianiem się.
   Osoba cierpiąca na zaburzenia odżywienia może początkowo zjadać coraz mniejsze lub coraz większe ilości jedzenia, co może ostatecznie doprowadzić do utraty kontroli nad przyjmowaniem pokarmu. W wielu przypadkach ogromnym problemem staje się również obsesja na temat masy ciała i jego wyglądu. Konsekwencje zaburzeń odżywiania mogą być bardzo niebezpieczne tak dla zdrowia fizycznego, jak i psychicznego, a w skrajnych przypadkach prowadzą do śmierci.
   Zaburzenia odżywiania występują najczęściej u nastolatków oraz młodych dorosłych, zdarzają się jednak przypadki także wśród dzieci i osób starszych.

   Do najczęściej występujących zaburzeń można zaliczyć:
- jadłowstręt psychiczny (ang. anorexia nervosa);
- bulimię - nazywaną żarłocznością psychiczną (ang. bulimia nervosa) oraz;
- jedzenie kompulsywne (ang. binge-eating disorder).
   Zaburzenia odżywiania występują zarówno u kobiet jak i u mężczyzn. Jednak to kobiety chorują ok. 10 razy częściej niż mężczyźni. W Stanach Zjednoczonych zaburzenia odżywiania dotyczą ok. 24 mln ludzi i zajmują pierwsze miejsce pod względem śmiertelności wśród wszystkich chorób psychicznych. Osoby chorujące na jadłowstręt psychiczny posiadają aż 18 razy większe ryzyko zgonu w porównaniu z populacją osób w podobnym wieku.

   Zaburzenia odżywiania są więc problemem realnym, ale potencjalnie wyleczalnym. Często towarzyszą im takie choroby jak depresja, zaburzenia lękowe czy nadużywanie substancji psychoaktywnych. Pomimo, że problem jest poważny to tylko 1 na 10 chorych osób ma postawione odpowiednie rozpoznanie. Na początku rozwoju zaburzenia skuteczna i wystarczająca może być interwencja polegająca na odpowiedniej edukacja na temat żywienia, jednak w skrajnych przypadkach niezbędna jest hospitalizacja na wyspecjalizowanych oddziałach zaburzeń odżywiania.
Różne rodzaje zaburzeń odżywiania
Jadłowstręt psychiczny
   Termin anoreksja wywodzi się z języka greckiego i pochodzi od słów an - „pozbawienie, brak” i oreksis - „apetyt”. Pierwsze opisy osób ograniczających przyjmowanie pokarmu pochodzą ze średniowiecza i przedstawiają praktyki ascetyczne podjemowane z pobudek religijnych. Opisy zachowań dziewcząt odpowiadające kryteriom jadłowstrętu można znaleźć także w XVII-wiecznych angielskich i francuskich tekstach. W drugiej połowie XIX wieku próbowano tłumaczyć przyczyny tego zaburzenia. Początkowo traktowano je wyłącznie jako zaburzenia reaktywne, histeryczne. Po opisaniu przez Simmondsa w 1914r. niewydolności podwzgórzowo-przysadkowej prowadzącej do zaniku apetytu i wyniszczenia, jadłowstręt zaczęto tłumaczyć jako chorobę układu wewnątrzwydzielniczego. Rozdzielenie obu zaburzeń nastąpiło dopiero w 1948r. po badaniach Bekmana przeprowadzonych w USA. Pierwsze kryteria diagnostyczne opracował Russell w 1970 r.

Anoreksja - dziesięć znaków ostrzegawczych

• celowe głodzenie się w celu zmniejszenia masy ciała
• nasilony, długotrwały lęk przed zwiększeniem masy ciała
• odmawianie jedzenia lub bardzo restrykcyjne jego ograniczanie
• długotrwałe przebywanie „na diecie”
• nadmierne owłosienie twarzy i ciała spowodowane niedoborem białka w diecie
• kompulsywne ćwiczenia
• nadmierna utrata masy ciała
• wrażliwość na zimno
• brak lub nieregularna menstruacja
• wypadanie włosów

   Anoreksja charakteryzuje się niechęcią do osiągnięcia prawidłowej masy ciała, obsesyjnym myśleniem na temat przytycia oraz zaburzonym postrzeganiem własnego ciała. Poczucie własnej wartości jest ściśle związane z utrzymywaniem odpowiedniej wagi oraz wyglądu. Przy tym osoby dotknięte jadłowstrętem nie zauważają negatywnych skutków zdrowotnych związanych z niedowagą i bagatelizują ich powagę. Pomimo, że mają zbyt niską masę ciała postrzegają siebie jako osoby posiadające nadwagę. W związku z tym często się ważą, ograniczają ilość i rodzaj pokarmów które spożywają. Niedobory pokarmowe prowadzą do rozwoju zaburzeń hormonalnych leżących u podstaw m.in. zaburzeń cyklu menstruacyjnego. U niektórych osób z jadłowstrętem występują okresy objadania się, po których przejawiają one różne zachowania kompensacyjne takie jak
- stosowanie rygorystycznej diety;
- prowokowanie wymiotów;
- intensywne ćwiczenia fizyczne;
- stosowanie środków przeczyszczających, enem;
- stosowanie leków moczopędnych.
   Ze względu na występowanie okresów objadania się, Garner wyodrębnił dwa typy anoksji: typ restrykcyjny (nie występują okresy objadania się) oraz typ bulimiczny (w którym takie sytuacje mogą się zdarzyć).
Pacjenci chorujący na anoreksję mogą wrócić do pełni zdrowia po jednym epizodzie. U części chorych jednak zdarzają się nawroty choroby. W ciężkich przypadkach jadłowstręt ma przewlekły, długotrwały przebieg prowadzący do stopniowego wyniszczenia organizmu.

   Wraz z utratą masy ciała i pojawieniem się niedoborów pokarmowych i zaburzeń hormonalnych pojawiają się takie objawy jak:
- zmniejszenie masy kostnej (osteopenia i osteoporoza);
- łamliwość i kruchość włosów i paznokci;
- suchość i zmieniona barwa skóry (żółtawe podbarwienie spowodowane karotenemią);
- pojawienie się owłosienia na całym ciele pod postacią meszku (lanugo);
- niedokrwistość, osłabienie siły mięśniowej;
- zaparcia;
- obniżenie ciśnienia krwi i spowolnienie akcji serca;
- uszkodzenie mięśnia sercowego i innych narządów wewnętrznych;
- obniżenie temperatury ciała;
- spowolnienie, ciągłe poczucie zmęczenia;
- bezpłodność;
   Jadłowstręt psychiczny należy zawsze różnicować z kacheksją, czyli wyniszczeniem organizmu w przebiegu chorób nowotworowych, a także z innymi przewlekłymi chorobami somatycznymi takimi jak gruźlica czy przewlekłe zapalenie jelit. Również w przebiegu chorób psychicznych: depresji czy schizofrenii mogą wystąpić okresy obniżonego apetytu czy też zupełna odmowa jedzenia z pobudek psychotycznych. Choroby te zostały zebrane w tabeli 2.  

Różnicowanie jadłowstrętu psychicznego




histeryczna odmowa jedzenia


zaburzenia tarczycy

choroba Adisona

stany zapalne przewodu pokarmowego

choroba reumatyczna, gruźlica, bruceloza

zespół tętnicy krezkowej górnej

choroby nowotworowe

   Terminu bulimia po raz pierwszy użył Galen w II wieku n.e., pochodzi on od greckich słów limos - „głód” i bous - „byk”, „wół”, słowo bulimia można więc przetłumaczyć jako „byczy głód”. Praktyki przeczyszczania się mające na celu uzyskanie zdrowia i szczęścia były znane już w starożytności. Senece przypisuje się twierdzenie „człowiek je, aby wymiotować i wymiotuje, aby jeść”. Opisy zachowań bulimicznych można znaleźć również w tekstach średniowiecznych (diety niektórych świętych), a także w literaturze medycznej z wieków późniejszych. Bulimię jako odrębny zespół kliniczny opisał dopiero 1979r. George Russell. W 1980r. znalazła się ona jako odrębna jednostka chorobowa w amerykańskiej klasyfikacji DSM III-R.

   Bulimia charakteryzuje się występowaniem epizodów objadania się. Chorzy zjadają wówczas duże ilości pożywienia i mają poczucie braku kontroli nad przyjmowaniem pokarmów. Po okresach objadania się występują zachowania kompensacyjne takie jak: prowokowanie wymiotów, spożywanie leków przeczyszczających, moczopędnych lub stosowanie intensywnych ćwiczeń fizycznych. Często zachowania te występują w różnych kombinacjach.
   Podobnie do pacjentów z jadłowstrętem psychicznym osoby cierpiące na bulimię obawiają się wzrostu masy ciała, pragną schudnąć i są niezadowolone ze swojej wagi i swojego wyglądu. W przeciwieństwie jednak do anorektyków ich waga zwykle mieści się w normie lub mają oni lekką nadwagę. Zwykle zachowania bulimiczne trzymane są w sekrecie, gdyż pacjenci uważają je za odrażające i wstydzą się ich. Epizody objadania mogą występować w różnych okolicznościach, a ich częstotliwość może wahać się od kilku razy w tygodniu do kilkunastu razy w ciągu dnia. Prowokowanie wymiotów, stosowanie środków przeczyszczających i moczopędnych może prowadzić do różnych konsekwencji zdrowotnych takich jak:
- przewlekłe zapalenia gardła, przełyku;
- obrzęki gruczołów ślinowych;
- erozja szkliwa zębów (narażenie na kwas solny), nadwrażliwość zębów;
- choroba refleksowa;
- biegunki i zaparcia wynikające z nadużywania środków przeczyszczających;
- niedrożność porażenna jelit;
- odwodnienie, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia metaboliczne;
w następstwie których mogą wystąpić zaburzenia rytmu serca oraz napady padaczkowe.
   Podstawową konsekwencją bulimii jest podporządkowanie życia zachowaniom bulimicznym. Prowadzi to do zaburzeń funkcjonowania społecznego (ograniczenie kontaktów towarzyskich) i seksualnego, oraz do konfliktów rodzinnych. W tym samym czasie pacjentki z bulimią jednak względnie dobrze funkcjonują w szkole, pracy, zawierają związki małżeńskie.

Siedem objawów bulimii


1. zaabsorbowanie jedzeniem

2. napady objadania się, najczęściej w sekrecie

3. wymioty po napadzie objadania się

4. nadużywanie środków moczopędnych, przeczyszczających, tabletek „na odchudzanie”

5. zaprzeczanie głodzeniu się czy prowokowaniu wymiotów

6. przymusowe ćwiczenia

8. obrzęknięte ślinianki

9. pęknięte naczynka krwionośne w obrębie gałek ocznych

Jedzenie kompulsywne (ang. binge-eating disorder)
   Jedzenie kompulsywne to stan w którym osoba traci kontrolę nad ilością przyjmowanych pokarmów, co w tym aspekcie upodabnia to zaburzenie do bulimii. W przeciwieństwie jednak do tego zaburzenia chorzy nie stosują głodówek, nie przeczyszczają się i nie ćwiczą. W związku z tym zwykle są to osoby z nadwagą lub otyłością. Prowadzi to często do rozwoju objawów zespołu metabolicznego (otyłość trzewna, nadciśnienie, hipercholesterolemia, zaburzenia metabolizmu glukozy) co w konsekwencji wiedzie do zwiększonego ryzyka wystąpienia choroby wieńcowej czy udaru mózgu. Ponadto osoby objadające się odczuwają poczucie winy, wstydu w związku ze swoim problemem co prowadzi w mechanizmie błędnego koła do jeszcze większego objadania się. Inne typy zaburzeń odżywiania zebrano w tabeli nr 4.
*kliknij, aby powiększyć
Jak można leczyć zaburzenia odżywiania
   Fundamentalnymi celami leczenia zaburzeń odżywiania są: odpowiednie odżywienie chorych, zmniejszenie nadmiernej aktywności fizycznej i zaprzestanie stosowania technik przeczyszczających. W leczeniu wykorzystuje się psychoedukację, różne formy psychoterapii oraz farmakoterapię. W proces leczenia powinni być zaangażowani zarówno psychoterapeuci, psychiatrzy jak i specjaliści od zdrowego żywienia oraz specjaliści zajmujący się leczeniem chorób towarzyszących powikłaniom zaburzeń odżywiania. W większości przypadków leczenie może być prowadzone w warunkach ambulatoryjnych, ale cięższe przypadki wymagają hospitalizacji w wyspecjalizowanym oddziale zaburzeń odżywiania.

Leczenie anoreksji
   Zgodnie z wytycznymi Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego proces leczenia powinien polegać na:
1.    uzyskaniu stopniowego wzrostu masy ciała;
2.    leczeniu powikłań somatycznych;
3.    utrwaleniu motywacji do leczenia;
4.    edukacji w zakresie odżywiania;
5.    korekcie zachowań związanych z jedzeniem;
6.    korekcie objawów psychopatologicznych;
7.    wsparciu lub terapii rodzin;
8.    oraz zapobieganiu nawrotom.
    Stosowanie psychofarmakoterapii może być skuteczne w leczeniu pacjentów z anoreksją, u których występują dodatkowo objawy zaburzeń afektywnych oraz lękowych. Zaleczenie tych symptomów polepsza rokowanie w przebiegu jadłowstrętu. Nie ma jednak leku, którego stosowanie (jako jedyna interwencja) doprowadziłoby do osiągnięcia prawidłowej masy ciała.

    Farmakoterapia zaburzeń somatycznych (zaburzeń rytmu serca, zaburzeń elektrolitowych, hormonalnych) oraz leczenie żywieniowe są niezbędne w leczeniu powikłań niedoborów pokarmowych.   

   W leczeniu anoreksji wykorzystuje się różne formy psychoterapii, w tym psychoterapię indywidualną, grupową, rodzinną. Istnieje ponad 400 szkół psychoterapii. Największą popularnością cieszą się metody psychodynamiczne i behawioralno-poznawcze. Stosowanie technik psychoterapeutycznych ma na celu rozwiązanie psychicznych problemów odpowiadających za rozwój choroby. Jedną z metod terapeutycznych jest tzw. „podejście Maudsley” (ang. Maudsley approach). Jest to program stworzony w londyńskim szpitalu im. Henry'ego Maudsley'a. Metoda ta została opracowana w celu leczenia nastolatków mieszkających z rodzicami, a jej wysoka skuteczność została potwierdzona w badaniach klinicznych. Podczas leczenia, rodzice nastoletnich pacjentów z anoreksją mają wziąć pełną odpowiedzialność za żywienie swoich dzieci.

    Jak dotąd nie ma żadnej specyficznej psychoterapii, której skuteczność w leczeniu pacjentów dorosłych byłaby potwierdzona. Skuteczność psychoterapii zależy od wielu czynników takich jak zaangażowanie i motywacja pacjenta, współwystępowanie innych zaburzeń psychicznych oraz sytuacja rodzinna chorych.

Leczenie bulimii
   Najważniejszym elementem leczenia bulimii według wielu autorów jest psychoterapia prowadzona przez wykwalifikowanych terapeutów. Rodzaj interwencji powinien być jednak dostosowany do nasilenia objawów bulimii, wieku pacjentki/ta, dotychczasowego przebiegu choroby oraz przedchorobowego funkcjonowania osoby poddawanej leczeniu. Uwzględniając te zmienne zaproponowano 5-stopniowy model leczenia:
1. psychoedukacja, dostarczanie materiałów edukacyjnych;
2. ambulatoryjna terapia behawioralno-poznawcza (CBT ang. cognitive-behavioral therapy);
3. farmakoterapia (fluoksetyna) w połączeniu z psychoterapią podtrzymującą;
4. psychoterapia interpersonalna lub psychodynamiczna;
5. hospitalizacja dzienna lub całodobowa u pacjentek/ów u których zawiodły standardowe metody lub są w złym stanie somatycznym.
   Leczenie ma na celu ograniczenie objadania się, wymiotów oraz stosowania metod przeczyszczających. Psychoterapia behawioralno-poznawcza pozwala na zidentyfikowanie i rozwiązywanie bieżących problemów. Terapeuta pomaga pacjentowi nauczyć się rozpoznawania negatywnych automatycznych myśli, zidentyfikować i zmodyfikować błędne przekonań, zmienić swoje postępowanie w relacjach międzyludzkich. Skuteczność CBT w leczeniu bulimii została potwierdzona w badaniach klinicznych. Terapia może być prowadzona zarówno indywidualnie jak i jako terapia grupowa. W niektórych sytuacjach niezbędne jest stosowanie leków przeciwdepresyjnych. W tej grupie fluoksetyna jest jedynym lekiem, który ma odpowiednią rejestrację Amerykańskiej Agencji ds Żywności i Leków (FDA - ang. U.S. Food and Drug Administration), a jej skuteczność została potwierdzona zarówno w łagodzeniu objawów bulimii jak i zapobieganiu nawrotom.

A jak wyglądają zaburzenia odżywiania u mężczyzn?
   Mężczyźni chorujący na zaburzenia odżywiania, podobnie jak kobiety, mają zaburzony obraz własnego ciała. W przypadku anoreksji czy bulimii prezentują podobne objawy, ale rozpoznawalność tych zaburzeń jest mniejsza niż u płci przeciwnej. W dużej mierze wynika to z przekonania, że choroby te dotyczą wyłącznie kobiet. W podręcznikach dotyczących leczenia zaburzeń odżywiania autorzy wspominają raczej o pacjentkach, bulimiczkach czy anorektyczkach, a nie o ich męskich odpowiednikach. Z drugiej strony u mężczyzn występuje zaburzenie, które polega na tym, że skupiają się bardzo na tym aby stać się bardziej muskularni. Mężczyźni chorujący na bigoreksję (ang. muscle dysmorphia) widzą siebie jako mniejszych niż w istocie są i pragną zwiększyć swoją masę ciała. W związku z tym intensywnie ćwiczą, stosują leki zawierające sterydy anaboliczne oraz inne substancje mające pomóc w zwiększaniu muskulatury. W ramach swojej diety spożywają wysokokaloryczne, przeładowane białkiem posiłki. Obciążają one nie tylko przewód pokarmowy, ale także narządy decydujące o przemianie materii i metabolizmie. Osoby te często nie jedzą poza domem, obawiając się, że podane tam posiłki są dla nich nieodpowiednie.

Co warto zapamiętać?
   Zaburzenia odżywiania są poważnym problemem zdrowotnym. Występują zarówno u kobiet jak i u mężczyzn, oraz mogą wystąpić w każdym wieku. Najwięcej nowych zachorowań dotyczy nastolatków i młodych dorosłych. Głównym objawem są zaburzenia obrazu własnego ciała. Błędne postrzeganie siebie prowadzi do dążenia do doskonałości czyli idealnie szczupłej sylwetki (anoreksja) czy doskonale umięśnionej (bigoreksja). Obsesja na temat jedzenia zaczyna być tematem przewodnim, któremu podporządkowywane są inne aktywności człowieka. Takie postępowanie w skrajnych przypadkach może prowadzić do inwalidztwa, a nawet do śmierci. Początek zaburzeń często jest bardzo niewinny, bo przecież cóż złego może być w stosowaniu ziołowej herbatki na przeczyszczanie czy stosowaniu suplementów diety „na odchudzanie”. Po preparaty „na przeczyszczenie” przychodzi do apteki codziennie wiele osób. Są jednak sytuacje w których powinna zapalić się farmaceucie „czerwona lampka”. Gdy po preparaty „poprawiające przemianę materii” przychodzą osoby szczupłe lub wręcz wychudzone lub gdy jedna osoba kupuje ilości opakowań mogące innym wystarczyć na wiele miesięcy, warto się nad tym zastanowić i porozmawiać z taką osobą. Czasami zwykła rozmowa, prosta interwencja edukacyjna może zapobiec późniejszym nieszczęściom.

dr n. med. Marcin Wojtera
Centralny Szpital Kliniczny
Uniwersytetu Medycznego w Łodzi
fot. dreamstime.com
1.    The Renfrew Center Foundation for Eating Disorders, “Eating Disorders 101 Guide: A Summary of Issues, Statistics and Resources,” 2003
2.    Sullivan, Patrick F American Journal of Psychiatry, Vol. 152 (7), July 1995, p. 1073-1074,
3.    Bilikiewicz, Pużyński, Rybakowski, Wciórka „Psychiatria” .Urban&Partner 2002
4.    http://www.edap.org/
5.    http://www.nimh.nih.gov/health
6.    Eisler I, i wsp. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 2000; 1:727–736.
7.    Lock J, i wsp. Treatment Manual for Anorexia Nervosa: A Family-based Approach. New York: Guilford Press. 2001.
8.    Romano SJ, i wsp.  American Journal of Psychiatry, 2002; 151(9):96–102.

« poprzedni artykuł   następny artykuł »