duphaston et depo provera super cialis order tetracyclin 250mg how many 80 mg strattera to get high toronto meds pharmacy website viagra generic very very cheap etodolac ariqlamaq access rx viagra albuterol inhaler low cost no prescription drugs overnight buy cialis hong kong nexium for $18 order z pack online no prescription where to buy cialis cheap generic cialis sales in uk buy nolvadex online australia novaldex pay by paypal canadian health benefits of clomid for men canada drug pharmicies can flagyl be bought over the counter best drugstore foundation 2012 paroxetina on demand flunitrazepam buy online india internet apotheke england propecia buy finasteride 1mg generic usa erection packs overnight shipping generic viagra online 25 mg levothyroxine without prescription nizoral 2 shampoo contraceptove pill buy canada nexium 18 dollars a month us based online pharmacy for zofran online non prescription pharmacies neurotin sold in canada buy cough syrup with codeine online theophylline bob viagra commercial buy amoxicillin no prescription uk where can i get atorvastatin without a flomax on line buying cialis from canada where can i buy fluconazole ed drug price comparison drug without script online zentel 200 mg where to buy la weight loss products valsartan generic release date how to get nexium cheaper buy prescription drugs online legally how to buy celexa overcounter amazon viagra medications online no prescription buying levitra in mumbai india instant erection products in canada relaxant tablets viagra for sale in mexico closest natural thing to viagra discount propecia online venlafaxine pakistan oncology viagra extra dose buy kamagra online prednisolone for cats treatment viagra without a pres fruit flavored viagra viagra valencia bactroban no prescription needed flagyl syrup can i purchase qsymia online buy flagyl no prescription anticol on line buy viagra from egypt viagra australia fast delivery viagra via international mail whats an average age men use viagra tadalafil generico 1050 mg viagra pills sildenafil brands in india omifin pastillas buy viagra next day shipping purchase medicine online dutasteride for sale brand viagra from mexico mirtazapine india india prednisone cost of viagra tablet ip 272 no prescription and canada top sites for cialis under the tongue sildenafil cit viagra for women for sale uk brand levitra online usa pharmacy buy female viagra reviews finasteride 1mg uk next day delivery brand viagra best website to buy viagra online 5 mg predisome canada cialis best time to take pregnisone pills from uk over the counter inhaler online bystolic prescriptions prix_cialis_5mg_en_pharmacie buy tadalis online pharmacies to avoid wher to buy cialis in australia dapoxetine with viagra viagra echantillon gratuit low cost cialis 2.5mg daily buy azithromycin 5 day dose pack ambien online prescription buy tetracycline 500mg permethrin over the counter cvs kegunaan elocon mometasone furoate buy periactin pills pharmacy study in canada buying cialis cheap canadian pharmacy no rx elavil canadian pharmacy alli cheapest price lipitor recall acomplia 20mg pills carafate 1gm tablets cialis super plus australia non generic amsa fast diet pills clamoxyl will it kill gonorrhea neuractin p 75 use for cheap levitra 100mg cialis brand name with out precription kamagra 100mg tablets viagra purchase visa australia where to buy viagra in johannesburg tadalafil canadian pharmacy online westhroid generic levitra professional lexapro side effects in men coversyl side effects generic viagra usa shipping how much does doxycycline cost at cvs does diflucan cause yellow discharge nizagara for sale cheap viagra 150 milligrams pain killers without prescription alldaychemist drugs best weight loss pills costo cialis in svizzera amoxicillin for sale in us nexium cheap online pharmacy cialis generic canadian levitra online web pharmacy canadian viagra online fedex synthroid shelf life less expensive viagra amsa fast 120 mg viagra online kaufen paypal hydroxyzine over the counter viamedic. com prescription sildenafil citrate order abilify overnight buy proscar ireland xenical de rocher peru albuterol sulfate solution 0.083 que es azithromycin 250 mg viaga canada 411 ajax cialis online citalopram isotretinoin bangladesh doctor in st. louis for cialis where to buy amitriptyline in uk buy orlistat diet pills buy albendazole online cymbalta over the counter viagra without a doctors prescription retin a cream no script osker weight lossing capsule sito sicuro comprare cialis 40 mg levitra buy online how to get a prescription for cialis crestor price in pakistan purchase hydrochloot cheap viagra in uk generic propecia no perscription viagra tablets online snafi tablets optimum rx fax form buy viagra in cyprus walgreens generic drug list valacyclovir hcl side effects vipps certified online pharmacy viagra drugs without prescriptions india buy ventolin no prescription cialis dosage dapoxetina shopping clomid pregnancy test calculator cheap pfizer viagra online lipitor recall 2013 antibiotics without presciption canada bestrxonlinepharmacy nizoral krem ciales 24 hour cialis where can i find good source of viagra buy cialis without doctor prescription 240 buying amoxicillin trihydrate 500mg keftab cialis trial packs express shipping costco catalog buy birthcontroll on line viagra de 100mg citrate sildenafil canadian pharmacy no prescription how to take viagra in hindi get a prescription for viagra online orlistat without prescription comprar xenical barato topamax false positive pregnancy test buy predisone 20 mg propecia prezzo cialis online amex viagra 50mg or 100mg priligy paypal sildenafil compra cialis female sample clavimox with no preciption benadryl for dogs sildenafil 100 mg precio promethazine for sale buy canadian viagra tadapox canada tempo d'azione del viagra sandoz side effects of accutane in teenagers cialis acquistp estrace 2mg kamagra for sale sourceofprednisone trusted generic viagra sites cheap online boutiques uk vendita viagra sicuro e buon prezzo one man and a jar buy amoxicilina 500 mg from mexico order cialis with paypal colchicine canada overnight erectile dysfunction drugs best online cheap cialis fast shipping prozax canada viagra delivered to your door on-line albendazole rx buy cheap actos without prescription toranto drug store canadian health care mall mexican pharmacies dicyclomine how to order name brand remeron online cheep aciphex buy birth control online us over the counter same as spironolactone can i buy cialis paypal el valor del medio ambiente aristocort without prescription original viagra billig manske property management no prescription viagra canada online buy domperidone in usa www.canadian meds cialis ohne recept alli availability 2014 buying tetracycline with mastercard generique du viagra sans ordonnance 31 flagyl #4 jr strength acetaminophen cialis professional on ebay for sale distribuidoresdeviagra methocarbamol over the counter can i go to a minute clinic for viagra cheapest propecia tablets generique du cialis 5mg viagra generico in farmacia viagra jelly for sale uk 123 cialis online in 3 days healthy man viagra radio ad generic cialis no prescription needed myskypharmacy viagra and canada orihinal viagra cialis originale on line buy flagyl overnight viagra and cialis sample pack buy alli online uk in stock chewing cialis low cost drugs pyridium buy buy olanzapine buy brand pfizer viagra sildenafil 100mg tablets cheap best prices for viagra cialis metformin 500 mg buy alli diet pill canadian viagra without prescription priligy infarmed depomedrol no rx required cialis at walgreens cialis em portugal fake viagra pills online pharmacy no prescription haldol how to take viagra water pills no prescription daily viagra use discover card how does viagra work is amoxicillin safe for my dog viagra for sale in ontario where can i buy metformin www rx customer support tri-cyclen online pharmacy buy abilify worldwide propecia price overnight shipping to usa viagra viagra free trial canada ajanta pharma 50mg kamagra buy clomid online australia buy ucerax buy meloxicam birth control no prescription la voz de maria padre chelo rigix sildenafil 50 mg canadian generis viagra 150 mg amitriptyline buy generic cialis generic cialis viagra buy uk methylprednisolone no rx online pharmasists thailand cheapest drugs advair cananda sexs pills viagra equivalent over the counter is pharmacy rx one legitimate kamagra oral jelly vol iii in london viagra scherzartikel cvs std pills kamagra oral jelly 100mg reviews buy medical pill buy lipitor how to get astelin nasal spray how to get viagra samples terramycin for cats free online doctor prescription costco viagra yp healthcare elavil 10 mg free viagra samples by mail cephalexin 500mg no precription needed how long clomid take to work for a men buy cheap purchase uk viagra xenical by roche cipla sildenafil citrate absolute cheapest viagra does generic propecia work levitra maximum dosage alesse online azithromycin no prescription paypal roaccutane drug on line sleeping pill uk next day delivery can you buy atarax over the counter celexa without a script in aruba cialis tablets 10mg xerograx para que sirve cheap clomid online usa what is metronidazole used for european super viagra obetrol how long does acyclovir take to work buy seasonique online no prescription online pharmacy customer care services doxycycline hyclate price increase is albendazole available online tinidazole tablets trazodone generic name femara no prescription canada pharmacy how much is azithromycin in nigeria no prescription birth control buy diflucan canada tylenol #3 prescriptions buy propecia fast shipping best pharmacy to buy generic viagra revapol pastillas sample viagra prescription soft tabs vs hard tabs where to order viagra on line buy nolvadex online india novaldex india oregon state baytril low cost levitra in the usa get canadian drugs where can i buy ciprobay 500 mg cheap finasteride 5mg search sa online pharmacy cialis alli weight loss coupon generic viagra india 100mg rush delivery antibiotic purchase where to get viagra samples diclo cipro india metothraxate online clomiphene for sale in us pfizer blue pill vgr 100 sildenafil bull 100 lexapro india gabapentin to buy without prescription pfizer viagra online cost acyclovir no prescription needed how many amitriptyline to get high order slimex online prednisone without prescription in uk fast sildenafil citrate new york comprare viagra generico in italia amaryl m1 composition ordering viagra from cananda cialis super active dapoxetine and sildenafil best price cialis 5mg viagra in pakistan stores my canadian drug store azithromycin online purchase can i buy viagra over the counter cialis daily use buy online 248 viagra tienda online buy ethinyl estradiol online generic cialis australia no rx need supply viagra at asda canada drug pharmacy promo code order gabapentin online can you get high off of lisinopril levitra shipping to puerto rico viagra sales in canada orlistat shortage update non prescription doxycycline buy viagera online misoprostol cheap vpxl pill store review skelaxan no prescription adalatoros vigraa amazon cialis order diclofenac bupropion prescription reputable pharmacies in mexico alli diet pills uk ventolin 100mg costa rica rx cialis india online how long does valtrex take to work cheap doxycycline no prescription meds onlineno rxs www.cheap erectlie im mexico canadian mail order pharmacy retin a cream no prescription needed levitra in pakistan viagra testpackung where can i buy nizagara? looking for sildenafil paypal medications online viagra samples 2 or 3 day shipping where can i get penicillin in melbourne amerrimedrx sertraline mexico azithromycin 250 mg and alcohol cialis sold online ventolin for sale female pink viagra 100mg pills buying actavis syrup online viagra bologna allergic reaction to amoxicillin doxycycline canadian pharmacy cialis and bph is superdrugsaver legit us parmacy no script needed glucophage overnightdeliveryno rx search rhine pharmacy order propecia online in canada synthroid 75 mcg no prescription viagraersatz all pharmacy pills scam buy methotrexate nizagara generic prozac online usa buy ritalin online uk no prescription pillule alli shop viagra philippines methotrexate no prescription actos without prescription cheap medicine lexapro dosage viagra in uae price diflucan online no prescription canadian pharmacy online no script meloxicam high erowid combivient no prescription albuterol for sale canada

Aptekarz Polski
Opieka farmaceutyczna
Manuał aptekarski
W aptece
Lex Apothecariorum
Farmacja na świecie
Rynek leków
Panorama samorządu
Historia farmacji
Muzealny kalejdoskop
Nowe rejestracje
Świat w pigułce
Chwila oddechu
Sport to zdrowie
Forum wydarzeń
Przegląd prasy
Warto wiedzieć
Rozmowy Redakcji
Listy do Redakcji
Z uniwersytetu
Numer 110/88 online
Menu witryny
Wydawnictwo NIA
Zamów Aptekarza

mapa strony: Start. arrow Manuał aptekarski arrow 08.2011 - "Zaburzenia odżywiania."


08.2011 - "Zaburzenia odżywiania." Drukuj Email
sierpień 2011, nr 60/38 online

Co rozumiemy pod terminem „zaburzenia odżywiania”?

    „Zaburzenia odżywiania” to szeroki termin obejmujący różne problemy zdrowotne związane z przyjmowaniem pokarmów. Mogą one polegać zarówno na przyjmowaniu zbyt małej ilości pożywienia, na objadaniu się, jak i na stosowaniu różnych specyficznych „diet”, mających niewiele wspólnego ze zdrowym, urozmaiconym odżywianiem się.
   Osoba cierpiąca na zaburzenia odżywienia może początkowo zjadać coraz mniejsze lub coraz większe ilości jedzenia, co może ostatecznie doprowadzić do utraty kontroli nad przyjmowaniem pokarmu. W wielu przypadkach ogromnym problemem staje się również obsesja na temat masy ciała i jego wyglądu. Konsekwencje zaburzeń odżywiania mogą być bardzo niebezpieczne tak dla zdrowia fizycznego, jak i psychicznego, a w skrajnych przypadkach prowadzą do śmierci.
   Zaburzenia odżywiania występują najczęściej u nastolatków oraz młodych dorosłych, zdarzają się jednak przypadki także wśród dzieci i osób starszych.

   Do najczęściej występujących zaburzeń można zaliczyć:
- jadłowstręt psychiczny (ang. anorexia nervosa);
- bulimię - nazywaną żarłocznością psychiczną (ang. bulimia nervosa) oraz;
- jedzenie kompulsywne (ang. binge-eating disorder).
   Zaburzenia odżywiania występują zarówno u kobiet jak i u mężczyzn. Jednak to kobiety chorują ok. 10 razy częściej niż mężczyźni. W Stanach Zjednoczonych zaburzenia odżywiania dotyczą ok. 24 mln ludzi i zajmują pierwsze miejsce pod względem śmiertelności wśród wszystkich chorób psychicznych. Osoby chorujące na jadłowstręt psychiczny posiadają aż 18 razy większe ryzyko zgonu w porównaniu z populacją osób w podobnym wieku.

   Zaburzenia odżywiania są więc problemem realnym, ale potencjalnie wyleczalnym. Często towarzyszą im takie choroby jak depresja, zaburzenia lękowe czy nadużywanie substancji psychoaktywnych. Pomimo, że problem jest poważny to tylko 1 na 10 chorych osób ma postawione odpowiednie rozpoznanie. Na początku rozwoju zaburzenia skuteczna i wystarczająca może być interwencja polegająca na odpowiedniej edukacja na temat żywienia, jednak w skrajnych przypadkach niezbędna jest hospitalizacja na wyspecjalizowanych oddziałach zaburzeń odżywiania.
Różne rodzaje zaburzeń odżywiania
Jadłowstręt psychiczny
   Termin anoreksja wywodzi się z języka greckiego i pochodzi od słów an - „pozbawienie, brak” i oreksis - „apetyt”. Pierwsze opisy osób ograniczających przyjmowanie pokarmu pochodzą ze średniowiecza i przedstawiają praktyki ascetyczne podjemowane z pobudek religijnych. Opisy zachowań dziewcząt odpowiadające kryteriom jadłowstrętu można znaleźć także w XVII-wiecznych angielskich i francuskich tekstach. W drugiej połowie XIX wieku próbowano tłumaczyć przyczyny tego zaburzenia. Początkowo traktowano je wyłącznie jako zaburzenia reaktywne, histeryczne. Po opisaniu przez Simmondsa w 1914r. niewydolności podwzgórzowo-przysadkowej prowadzącej do zaniku apetytu i wyniszczenia, jadłowstręt zaczęto tłumaczyć jako chorobę układu wewnątrzwydzielniczego. Rozdzielenie obu zaburzeń nastąpiło dopiero w 1948r. po badaniach Bekmana przeprowadzonych w USA. Pierwsze kryteria diagnostyczne opracował Russell w 1970 r.

Anoreksja - dziesięć znaków ostrzegawczych

• celowe głodzenie się w celu zmniejszenia masy ciała
• nasilony, długotrwały lęk przed zwiększeniem masy ciała
• odmawianie jedzenia lub bardzo restrykcyjne jego ograniczanie
• długotrwałe przebywanie „na diecie”
• nadmierne owłosienie twarzy i ciała spowodowane niedoborem białka w diecie
• kompulsywne ćwiczenia
• nadmierna utrata masy ciała
• wrażliwość na zimno
• brak lub nieregularna menstruacja
• wypadanie włosów

   Anoreksja charakteryzuje się niechęcią do osiągnięcia prawidłowej masy ciała, obsesyjnym myśleniem na temat przytycia oraz zaburzonym postrzeganiem własnego ciała. Poczucie własnej wartości jest ściśle związane z utrzymywaniem odpowiedniej wagi oraz wyglądu. Przy tym osoby dotknięte jadłowstrętem nie zauważają negatywnych skutków zdrowotnych związanych z niedowagą i bagatelizują ich powagę. Pomimo, że mają zbyt niską masę ciała postrzegają siebie jako osoby posiadające nadwagę. W związku z tym często się ważą, ograniczają ilość i rodzaj pokarmów które spożywają. Niedobory pokarmowe prowadzą do rozwoju zaburzeń hormonalnych leżących u podstaw m.in. zaburzeń cyklu menstruacyjnego. U niektórych osób z jadłowstrętem występują okresy objadania się, po których przejawiają one różne zachowania kompensacyjne takie jak
- stosowanie rygorystycznej diety;
- prowokowanie wymiotów;
- intensywne ćwiczenia fizyczne;
- stosowanie środków przeczyszczających, enem;
- stosowanie leków moczopędnych.
   Ze względu na występowanie okresów objadania się, Garner wyodrębnił dwa typy anoksji: typ restrykcyjny (nie występują okresy objadania się) oraz typ bulimiczny (w którym takie sytuacje mogą się zdarzyć).
Pacjenci chorujący na anoreksję mogą wrócić do pełni zdrowia po jednym epizodzie. U części chorych jednak zdarzają się nawroty choroby. W ciężkich przypadkach jadłowstręt ma przewlekły, długotrwały przebieg prowadzący do stopniowego wyniszczenia organizmu.

   Wraz z utratą masy ciała i pojawieniem się niedoborów pokarmowych i zaburzeń hormonalnych pojawiają się takie objawy jak:
- zmniejszenie masy kostnej (osteopenia i osteoporoza);
- łamliwość i kruchość włosów i paznokci;
- suchość i zmieniona barwa skóry (żółtawe podbarwienie spowodowane karotenemią);
- pojawienie się owłosienia na całym ciele pod postacią meszku (lanugo);
- niedokrwistość, osłabienie siły mięśniowej;
- zaparcia;
- obniżenie ciśnienia krwi i spowolnienie akcji serca;
- uszkodzenie mięśnia sercowego i innych narządów wewnętrznych;
- obniżenie temperatury ciała;
- spowolnienie, ciągłe poczucie zmęczenia;
- bezpłodność;
   Jadłowstręt psychiczny należy zawsze różnicować z kacheksją, czyli wyniszczeniem organizmu w przebiegu chorób nowotworowych, a także z innymi przewlekłymi chorobami somatycznymi takimi jak gruźlica czy przewlekłe zapalenie jelit. Również w przebiegu chorób psychicznych: depresji czy schizofrenii mogą wystąpić okresy obniżonego apetytu czy też zupełna odmowa jedzenia z pobudek psychotycznych. Choroby te zostały zebrane w tabeli 2.  

Różnicowanie jadłowstrętu psychicznego




histeryczna odmowa jedzenia


zaburzenia tarczycy

choroba Adisona

stany zapalne przewodu pokarmowego

choroba reumatyczna, gruźlica, bruceloza

zespół tętnicy krezkowej górnej

choroby nowotworowe

   Terminu bulimia po raz pierwszy użył Galen w II wieku n.e., pochodzi on od greckich słów limos - „głód” i bous - „byk”, „wół”, słowo bulimia można więc przetłumaczyć jako „byczy głód”. Praktyki przeczyszczania się mające na celu uzyskanie zdrowia i szczęścia były znane już w starożytności. Senece przypisuje się twierdzenie „człowiek je, aby wymiotować i wymiotuje, aby jeść”. Opisy zachowań bulimicznych można znaleźć również w tekstach średniowiecznych (diety niektórych świętych), a także w literaturze medycznej z wieków późniejszych. Bulimię jako odrębny zespół kliniczny opisał dopiero 1979r. George Russell. W 1980r. znalazła się ona jako odrębna jednostka chorobowa w amerykańskiej klasyfikacji DSM III-R.

   Bulimia charakteryzuje się występowaniem epizodów objadania się. Chorzy zjadają wówczas duże ilości pożywienia i mają poczucie braku kontroli nad przyjmowaniem pokarmów. Po okresach objadania się występują zachowania kompensacyjne takie jak: prowokowanie wymiotów, spożywanie leków przeczyszczających, moczopędnych lub stosowanie intensywnych ćwiczeń fizycznych. Często zachowania te występują w różnych kombinacjach.
   Podobnie do pacjentów z jadłowstrętem psychicznym osoby cierpiące na bulimię obawiają się wzrostu masy ciała, pragną schudnąć i są niezadowolone ze swojej wagi i swojego wyglądu. W przeciwieństwie jednak do anorektyków ich waga zwykle mieści się w normie lub mają oni lekką nadwagę. Zwykle zachowania bulimiczne trzymane są w sekrecie, gdyż pacjenci uważają je za odrażające i wstydzą się ich. Epizody objadania mogą występować w różnych okolicznościach, a ich częstotliwość może wahać się od kilku razy w tygodniu do kilkunastu razy w ciągu dnia. Prowokowanie wymiotów, stosowanie środków przeczyszczających i moczopędnych może prowadzić do różnych konsekwencji zdrowotnych takich jak:
- przewlekłe zapalenia gardła, przełyku;
- obrzęki gruczołów ślinowych;
- erozja szkliwa zębów (narażenie na kwas solny), nadwrażliwość zębów;
- choroba refleksowa;
- biegunki i zaparcia wynikające z nadużywania środków przeczyszczających;
- niedrożność porażenna jelit;
- odwodnienie, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia metaboliczne;
w następstwie których mogą wystąpić zaburzenia rytmu serca oraz napady padaczkowe.
   Podstawową konsekwencją bulimii jest podporządkowanie życia zachowaniom bulimicznym. Prowadzi to do zaburzeń funkcjonowania społecznego (ograniczenie kontaktów towarzyskich) i seksualnego, oraz do konfliktów rodzinnych. W tym samym czasie pacjentki z bulimią jednak względnie dobrze funkcjonują w szkole, pracy, zawierają związki małżeńskie.

Siedem objawów bulimii


1. zaabsorbowanie jedzeniem

2. napady objadania się, najczęściej w sekrecie

3. wymioty po napadzie objadania się

4. nadużywanie środków moczopędnych, przeczyszczających, tabletek „na odchudzanie”

5. zaprzeczanie głodzeniu się czy prowokowaniu wymiotów

6. przymusowe ćwiczenia

8. obrzęknięte ślinianki

9. pęknięte naczynka krwionośne w obrębie gałek ocznych

Jedzenie kompulsywne (ang. binge-eating disorder)
   Jedzenie kompulsywne to stan w którym osoba traci kontrolę nad ilością przyjmowanych pokarmów, co w tym aspekcie upodabnia to zaburzenie do bulimii. W przeciwieństwie jednak do tego zaburzenia chorzy nie stosują głodówek, nie przeczyszczają się i nie ćwiczą. W związku z tym zwykle są to osoby z nadwagą lub otyłością. Prowadzi to często do rozwoju objawów zespołu metabolicznego (otyłość trzewna, nadciśnienie, hipercholesterolemia, zaburzenia metabolizmu glukozy) co w konsekwencji wiedzie do zwiększonego ryzyka wystąpienia choroby wieńcowej czy udaru mózgu. Ponadto osoby objadające się odczuwają poczucie winy, wstydu w związku ze swoim problemem co prowadzi w mechanizmie błędnego koła do jeszcze większego objadania się. Inne typy zaburzeń odżywiania zebrano w tabeli nr 4.
*kliknij, aby powiększyć
Jak można leczyć zaburzenia odżywiania
   Fundamentalnymi celami leczenia zaburzeń odżywiania są: odpowiednie odżywienie chorych, zmniejszenie nadmiernej aktywności fizycznej i zaprzestanie stosowania technik przeczyszczających. W leczeniu wykorzystuje się psychoedukację, różne formy psychoterapii oraz farmakoterapię. W proces leczenia powinni być zaangażowani zarówno psychoterapeuci, psychiatrzy jak i specjaliści od zdrowego żywienia oraz specjaliści zajmujący się leczeniem chorób towarzyszących powikłaniom zaburzeń odżywiania. W większości przypadków leczenie może być prowadzone w warunkach ambulatoryjnych, ale cięższe przypadki wymagają hospitalizacji w wyspecjalizowanym oddziale zaburzeń odżywiania.

Leczenie anoreksji
   Zgodnie z wytycznymi Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego proces leczenia powinien polegać na:
1.    uzyskaniu stopniowego wzrostu masy ciała;
2.    leczeniu powikłań somatycznych;
3.    utrwaleniu motywacji do leczenia;
4.    edukacji w zakresie odżywiania;
5.    korekcie zachowań związanych z jedzeniem;
6.    korekcie objawów psychopatologicznych;
7.    wsparciu lub terapii rodzin;
8.    oraz zapobieganiu nawrotom.
    Stosowanie psychofarmakoterapii może być skuteczne w leczeniu pacjentów z anoreksją, u których występują dodatkowo objawy zaburzeń afektywnych oraz lękowych. Zaleczenie tych symptomów polepsza rokowanie w przebiegu jadłowstrętu. Nie ma jednak leku, którego stosowanie (jako jedyna interwencja) doprowadziłoby do osiągnięcia prawidłowej masy ciała.

    Farmakoterapia zaburzeń somatycznych (zaburzeń rytmu serca, zaburzeń elektrolitowych, hormonalnych) oraz leczenie żywieniowe są niezbędne w leczeniu powikłań niedoborów pokarmowych.   

   W leczeniu anoreksji wykorzystuje się różne formy psychoterapii, w tym psychoterapię indywidualną, grupową, rodzinną. Istnieje ponad 400 szkół psychoterapii. Największą popularnością cieszą się metody psychodynamiczne i behawioralno-poznawcze. Stosowanie technik psychoterapeutycznych ma na celu rozwiązanie psychicznych problemów odpowiadających za rozwój choroby. Jedną z metod terapeutycznych jest tzw. „podejście Maudsley” (ang. Maudsley approach). Jest to program stworzony w londyńskim szpitalu im. Henry'ego Maudsley'a. Metoda ta została opracowana w celu leczenia nastolatków mieszkających z rodzicami, a jej wysoka skuteczność została potwierdzona w badaniach klinicznych. Podczas leczenia, rodzice nastoletnich pacjentów z anoreksją mają wziąć pełną odpowiedzialność za żywienie swoich dzieci.

    Jak dotąd nie ma żadnej specyficznej psychoterapii, której skuteczność w leczeniu pacjentów dorosłych byłaby potwierdzona. Skuteczność psychoterapii zależy od wielu czynników takich jak zaangażowanie i motywacja pacjenta, współwystępowanie innych zaburzeń psychicznych oraz sytuacja rodzinna chorych.

Leczenie bulimii
   Najważniejszym elementem leczenia bulimii według wielu autorów jest psychoterapia prowadzona przez wykwalifikowanych terapeutów. Rodzaj interwencji powinien być jednak dostosowany do nasilenia objawów bulimii, wieku pacjentki/ta, dotychczasowego przebiegu choroby oraz przedchorobowego funkcjonowania osoby poddawanej leczeniu. Uwzględniając te zmienne zaproponowano 5-stopniowy model leczenia:
1. psychoedukacja, dostarczanie materiałów edukacyjnych;
2. ambulatoryjna terapia behawioralno-poznawcza (CBT ang. cognitive-behavioral therapy);
3. farmakoterapia (fluoksetyna) w połączeniu z psychoterapią podtrzymującą;
4. psychoterapia interpersonalna lub psychodynamiczna;
5. hospitalizacja dzienna lub całodobowa u pacjentek/ów u których zawiodły standardowe metody lub są w złym stanie somatycznym.
   Leczenie ma na celu ograniczenie objadania się, wymiotów oraz stosowania metod przeczyszczających. Psychoterapia behawioralno-poznawcza pozwala na zidentyfikowanie i rozwiązywanie bieżących problemów. Terapeuta pomaga pacjentowi nauczyć się rozpoznawania negatywnych automatycznych myśli, zidentyfikować i zmodyfikować błędne przekonań, zmienić swoje postępowanie w relacjach międzyludzkich. Skuteczność CBT w leczeniu bulimii została potwierdzona w badaniach klinicznych. Terapia może być prowadzona zarówno indywidualnie jak i jako terapia grupowa. W niektórych sytuacjach niezbędne jest stosowanie leków przeciwdepresyjnych. W tej grupie fluoksetyna jest jedynym lekiem, który ma odpowiednią rejestrację Amerykańskiej Agencji ds Żywności i Leków (FDA - ang. U.S. Food and Drug Administration), a jej skuteczność została potwierdzona zarówno w łagodzeniu objawów bulimii jak i zapobieganiu nawrotom.

A jak wyglądają zaburzenia odżywiania u mężczyzn?
   Mężczyźni chorujący na zaburzenia odżywiania, podobnie jak kobiety, mają zaburzony obraz własnego ciała. W przypadku anoreksji czy bulimii prezentują podobne objawy, ale rozpoznawalność tych zaburzeń jest mniejsza niż u płci przeciwnej. W dużej mierze wynika to z przekonania, że choroby te dotyczą wyłącznie kobiet. W podręcznikach dotyczących leczenia zaburzeń odżywiania autorzy wspominają raczej o pacjentkach, bulimiczkach czy anorektyczkach, a nie o ich męskich odpowiednikach. Z drugiej strony u mężczyzn występuje zaburzenie, które polega na tym, że skupiają się bardzo na tym aby stać się bardziej muskularni. Mężczyźni chorujący na bigoreksję (ang. muscle dysmorphia) widzą siebie jako mniejszych niż w istocie są i pragną zwiększyć swoją masę ciała. W związku z tym intensywnie ćwiczą, stosują leki zawierające sterydy anaboliczne oraz inne substancje mające pomóc w zwiększaniu muskulatury. W ramach swojej diety spożywają wysokokaloryczne, przeładowane białkiem posiłki. Obciążają one nie tylko przewód pokarmowy, ale także narządy decydujące o przemianie materii i metabolizmie. Osoby te często nie jedzą poza domem, obawiając się, że podane tam posiłki są dla nich nieodpowiednie.

Co warto zapamiętać?
   Zaburzenia odżywiania są poważnym problemem zdrowotnym. Występują zarówno u kobiet jak i u mężczyzn, oraz mogą wystąpić w każdym wieku. Najwięcej nowych zachorowań dotyczy nastolatków i młodych dorosłych. Głównym objawem są zaburzenia obrazu własnego ciała. Błędne postrzeganie siebie prowadzi do dążenia do doskonałości czyli idealnie szczupłej sylwetki (anoreksja) czy doskonale umięśnionej (bigoreksja). Obsesja na temat jedzenia zaczyna być tematem przewodnim, któremu podporządkowywane są inne aktywności człowieka. Takie postępowanie w skrajnych przypadkach może prowadzić do inwalidztwa, a nawet do śmierci. Początek zaburzeń często jest bardzo niewinny, bo przecież cóż złego może być w stosowaniu ziołowej herbatki na przeczyszczanie czy stosowaniu suplementów diety „na odchudzanie”. Po preparaty „na przeczyszczenie” przychodzi do apteki codziennie wiele osób. Są jednak sytuacje w których powinna zapalić się farmaceucie „czerwona lampka”. Gdy po preparaty „poprawiające przemianę materii” przychodzą osoby szczupłe lub wręcz wychudzone lub gdy jedna osoba kupuje ilości opakowań mogące innym wystarczyć na wiele miesięcy, warto się nad tym zastanowić i porozmawiać z taką osobą. Czasami zwykła rozmowa, prosta interwencja edukacyjna może zapobiec późniejszym nieszczęściom.

dr n. med. Marcin Wojtera
Centralny Szpital Kliniczny
Uniwersytetu Medycznego w Łodzi
fot. dreamstime.com
1.    The Renfrew Center Foundation for Eating Disorders, “Eating Disorders 101 Guide: A Summary of Issues, Statistics and Resources,” 2003
2.    Sullivan, Patrick F American Journal of Psychiatry, Vol. 152 (7), July 1995, p. 1073-1074,
3.    Bilikiewicz, Pużyński, Rybakowski, Wciórka „Psychiatria” .Urban&Partner 2002
4.    http://www.edap.org/
5.    http://www.nimh.nih.gov/health
6.    Eisler I, i wsp. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 2000; 1:727–736.
7.    Lock J, i wsp. Treatment Manual for Anorexia Nervosa: A Family-based Approach. New York: Guilford Press. 2001.
8.    Romano SJ, i wsp.  American Journal of Psychiatry, 2002; 151(9):96–102.

« poprzedni artykuł   następny artykuł »