imitrex nasal spray rxlist motilium generic equivalent where do i metoclopramide in usa order accutane online prescription purchase baclofen how much will aviane 28 cost buy simvastatina have no prescription buy generic tretinoin 0,025 online ordering provera canada where to buy prednisona long time side effects frusemide ranitidine pregnancy australia low price bystolic uk compare prices azulfidine methotrexate injections for rheumatoid arthritis order effexor xr cheap comprar levitra super active online purchase atorlip 10 in india zoloft tablets on line to buy where can i order ditropan casodex lawsuit canada buy uroxatral visa valtrex retailer where can i buy viagra over the counter in melbourne zenegra buy canada para que se usa tenormin half price brand advair diskus generic advair switzerland buying viagra online legal canada buy advair diskus online no prescription keflex cephalexin capsules 500mg hyzaar lawsuit canada amiloride hydrochloride 5 mg buy atacand 15mg online imuran delivery non generic betapace online inderal from india venta en quito de cialis 20 mg. how to take wellbutrin xl cheapest misoprost paypal zanaflex low cost finast medication side effects pregnancy success stories with clomid and hcg trigger shot canadian pharmacy exams dr fatima marankan can order tamsulozin canada where can i purchase synthroid erexin v billig kaufen why has viagra professional been discontinued brand cialis professional 20 mg generic alavert usa pharmacy when on antibiotics and the pill disulphiram cheap us pharmacy brand advair diskus without prescription miami metronidazol uk pharmacy kamagra soft 30 day free trial colchicine from mexico generic drugs for synthroid reviews on nizoral shampoo online pharmacy buy avana geriforte online from usa power acai capsules reviews diflucan india pharmacy betnovate cream fr azurette cheap australia pharmacy nootropil without a prescription from india azulfidine to buy from europe aygestin cause weight gain order erexin v lowest price order seroflo from canada without prescription is there a generic form of zyprexa buy canada no prescription for tofranil order tadapox on line india purchase flovent on line in mexico roxithromycin from usa buy femara online buy diclofenac bulk citalopram from mexico bactrim online coupon code beconase aq side effects estrace low dose birth control vagifem india no prescription 15 rx pharmacy aciphex sale fast ethionamide deleviery crestor medication on line renova paper cipla ltd pune address mircette tablets price bupron sr mg price lopressor drug oversea order viagra online nz long term side effects of lasilix order nordette from usa without prescription buy levitra online pharmacy cardizem common side effects how to order feldene online cialis 5mg side effects xeloda roche prospecto where to buy celapram mg buy retin a 0,05 online from uk buy zyrtec without a script allegra drugstore com sneezing rosuvastatin generic price elocom where can i buy it viagra sildenafil to buy tenormin buying anafranil using paypal aetna rx online delivery safe bupron sr no precription buying levothyroid in manchester sublingual sale cialis pills online pharmacy research grade topamax decadron billig kaufen research grade eltroxin paroxetine cr prices order generic pamelor oracea over the counter uk indian pharmacy ciprofloxacina isoniazid medication on line seroquel product information australia trial erection packs 1 online australia nexium online in us grifulvin v buy online canada what is the drug abilify used for albenza by mail 24 hours ordering silagra discount foundation exelon nuclear employment purchase clomid 100mg online buy prednisone witout a prescription synthroid drug in germany pharmacy what does hydrochlorothiazide best slimming tablets uk market shallaki online without rx diamox for dogs buy how to import roxithromycin where to buy raciper with mastercard obelit without prescription medication decadron pills buy online can you get ampicillin over the counter oder mg tablets of zetia antivert non perscription countries buy atorlip 10 online from australia shallaki canada overnight delivery rosuvastatin suppositories buy cheap clonidine 100 mg order dostinex online no prescription with a amex erexin v online from uk is it safe to buy drugs from india order lozol online no presctiption amlodipinbesilat pills online in the canada serevent no prescription fedex ups order malegra dxt from usa without prescription best online pharmacy generic retino a cream xenical 120 mg alli 60 mg avapro comparison cost of mail meloxicam enolat can order lincocin online cleocin gel no rx meclizine rx 25 mg amaryl trusted online drug stores in canada amantadine dose for adhd buy celebrex no prescription ciprofloxacina where to buy in canada buy sildenafil citrate online house prices artane buy flomax quick safe alesse no precription how to use nizagara tablets pharmacy in tijuana mexico where can i get propecia from ajanta pharma divisions delta cortef to buy in the uk without a prescription olistat over counter how to get levitra professional drug olistat online mexico donde comprar aleve original voltaren online cheap order abana online do i need a prescription for retino a cream 0,025 is quibron t available on line in canada ventolin north american pharmacy what kind of infections is cipro good for cheap thyrohormone pills mexican pharmacy no prescription hydrocodone canadian abilify generic is ephedraxin available on line in canada over the counter medicine that acts as ventolin order zedd without prescription arimidex uses medication olanzapine depot injection side effects buy capoten in uk order l thyroxine tablets fml forte pharmacy buyers of indocin canada levlen mexico pharmacy vpxl india sale zanaflex in singapore can i get promethazine over the counter where can i get apo furosemida from nordette buy mexico flonase usage azurette shelf life voltaren looking for canadian lamictal valaciclovir over the counter canada can you split lisinopril pills buy sildenafil citrate 50mg amoxicilina prices pharmacy one in amman jordan getting pregnant after accutane treatment purchase cipro cheap untrusted online gyne lotrimin overnight pharmacy name brand chloroquine online long term side effects of dyazide keppra from europe furosemide no prrescription kamagra oral jelly tablets online lasix 100mg cheap how to use nolvadex and clomid pct best place to buy predalone in australia how can i market generic drug in india compazine pregnancy migraine sale clomifene order triamterene no rx canadian pharmacy fluss 40 fast uk hydrocortisone acetate cream uses risperdal medicine schizophrenia genuine zyban best price buy seroquel in ireland glucotrol xl pill shortage what drug category is diclofenac gel promethazine online canadian buy nimotop online reviews acquistare dipyridamole in italia thyroxine on line sales how to use cialis 10 mg best site get levothyroid no script riperdal mg dramamine buy online uk viramune online pay paypal levothyroxin cheap india pharmacy procardia medication where to buy what strength does mirapex come in viagra professional generic india how long after methotrexate can i get pregnant brand apo furosemida buy fluconazol to buy in the canada without a prescription purchase zestril on line in canada cheapest drug vpxl how much is phexin tablets cephalexin buy online ireland vytorin for sale uk etabus with paypal payment nizoral half price aprovel amantadine 10 mg capsules side effects canada buy snovitra super power without prescription ortho tri cyclen lo side effects hair loss side effects of cialis 10 mg nitrofurantoin no prescription needed herpes medication for sale buy cheap dutasteride vpxl online store misoprost to buy avodart use in females actos pioglitazone hcl 30mg el viagra requiere receta medica en mexico buy lukol bulk fertomid where to get buy tizanidinum without rx diarex generic wikipedia drugs vente de dostinex au quebec methotrexate no script generic female viagra for sale on line where to buy avodart online without rx ordering metformin online glucophage purchase permethrinum in usa risperdal per cosa si usa indian pharmacy estro lamictal reviews advair billig kaufen buy ortho cyclen online pharmacy legal buy danazol online canada generic prevacid solutab to buy alavert prescription buy florinef pills in the australia how to use snovitra super power sialia sialis fotos stieva a canada companies only online sale of geriforte syrup zyloprim 100mg cheep what is benicar hct side effects metronidazole canadian online how can i get a prescription for finasteride where to get ciplox purchase female cialis in mexico voveran generico italiano herpes outbreak while taking valtrex can you buy sominex in ireland getting aceon in australia order zestril online with visa cardura no prescription needed dogs buy bupropion online canada is it illegal to buy prescriptions online from canada over the counter drugs similar to advair can order zyvox online can you buy estro online online paroxetine india priligy without rx safe place order xalatan female viagra roche precio argentina sildenafil citrate generic canada buy acai without a subscription can you buy evista asacol cost in canada xl pharmacy promo code buy kamagra inhaler canada glucofage not generic acivir discount no prescription flagyl 500 precio en mexico doxycycline dosage for acne dostinex pharmacy online comprar propecia fasigyne online in canada overnight digoxin where to buy infant benadryl difference between propecia finpecia buy brand naprosyn shop online pay with echeck cheapest place to buy nitroglycerin get prazosin las vegas doxycycline order mexican pharmacy no prescription levothyroid order avapro online no prescription with a mastercard tizanidinum online usa lortab vs vicodin vs norco purchase ortho tri cyclen on line in australia non persciption wellbutrin toradol 20 mg gocce orali cheap advair diskus 250 50 pharmacy comprar pastillas alli orlistat discount kamagra online cipla pharmaceuticals company differin for sale philippines grifulvin v online from uk the chepest fluconazol phenergan medication eldepryl over the counter canada aqui alli italiano is mentat available over the counter valtrex 100mg buy cheap maxalt pills atacand lawsuit amlodipin usa cvs prices chinese erection pills bupron sr over the counter usa cialis jelly generico online advair diskus discount no prescription tips on increasing sperm count delivery deltasone next day leukeran side effects uk albuterol side effects long term use how to buy delta cortef in london buy prednisone for dogs and cats what does cefixime 400 mg treat buy wellbutrin sr with no script side effects of flomaxtra venlor discounts codes warafin online india augmentin bid 1000 mg kullanim sekli order zestoretic online no prescription with a amex is fluss 40 available on line in canada valaciclovir canada drug store increasing lexapro dose side effects ordering glucophage metformin online without prescriptions generic doxazosin no prescription where can i buy benadryl tablets reviews on acivir pills acivir pills order in the us buy rumalaya online usa galderma differin gel 0.1 generic zydis usa pharmacy order risperdal uk pharmacy online pharmacy actos 2 ml order liv 52 online without rx generic uk paypal wellbutrin female cialis cost in canada safe pariet no prescription viagra preisvergleich angebote amitriptyline no prescription reviews what is erythromycin stearate tablets tinidazolum canada sale purim prices at costco neurontin 50mg tablets lamisilate levaquin overnight pharmacy cialis per nachnahme bestellen is tretinoin 0,05 available on line in canada very cheap isoniazid pai que espanca filho diclofenac 100mg retard elavil birth control online australia levlen ed buy allegra bulk buy tadalis sx online no prescription canada best place to buy zanaflex in india can i make levitra professional how to get isoniazid in australia is there a generic brand for strattera acquistare paxil in italia side effects of pramipexole mirapex purchase hydrochlorothiazide in australia order nordette online no prescription with a visa do you need rx casodex furosemide tablets 40mg ordering trandate uk buy levitra plus no prescription purchase proventil cheap order sildenafil citrate online no prescription with a amex buy glucovance online no prescription canada buy ampicillin online in usa how to order probalan online buy nolvadex cheap symbicort vs advair copd what does too much synthroid do buy neurontin online amazon abilify depot launch buy levitra plus bulk erectile dysfunction treatment videos order malegra dxt from mexico without prescription tadalafil generic cialis us online pharmacy no prescription zyban hytrin buy online uk aldactone mg canada lexapro prescription program acne post accutane treatment over the counter same as spironolactone pravachol express canada pill rx health order metocarbamol products aciclovir australia companies only janumet pharmacy prices list diclofenac 50mg ec tab tamsulozin uk brand name can we trust tetracycline online how to by aldactone online arjuna online in us generic premarin usa generic pills for zofran mexitil cost purchase wigraine online cost of prednisolone 5mg tablets zocor cholesterol medicine side effects buy prilosec uk buy serophene have no prescription does diclofenac cause weight gain where to buy diclofenac in canada safely what is ciplox used for kamagra generic uk levitra professional mg canada order nitrofurantoin from uk without prescription malegra fxt order online actonel shoppers drug mart zoloft 100 mg cost the online drugstore maxaman azulfidine paypal no prescription triamterene sale ordering generic amaryl pharmacy buy aldactone using pay pal almetec pills online in the canada pilex pill shortage cheap drugstore uk can you buy imitrex over counter sepibest women buy where to buy femara in canada buy doxycycline tablets us how much benadryl do i need to take to get high aurochem laboratories india pvt ltd mumbai what is asacol drugs does betapace cause weight gain benicar no prrescription buy brand cialis pills in the us ophthacare online pay paypal cost of combivent generic azitromicina uk can beconase be used long term buy lithium without prescription best site for lantus where do i buspar in usa amoxilin without prescription uk uk pharmacies online that sell toradol aciclovir reviews for men best place to buy mentax in australia buy pulmicort bulk rogaine 2 without prescription pills generic doksazosin lek usa brand cialis without subscription cialis sublingual over the counter drug forzest sale canadian 20mg exelon patch dementia ou acheter un livre d or mariage order evecare 120 mg buy precose seroquel price how to use elimite for head lice amaryl 3mg price purchase maxalt on line in uk suppliers of disulphiram in us brand ashwagandha buy zovirax ophthalmic ointment buy adalat price caprysin online from india demadex mg canada atacand side effects uk buy phenergan using paypal doxazosin medication side effects can you get voltaren gel over the counter ampicillin drug schedule intrathecal baclofen withdrawal symptoms buy diovan 20 lotensin drug store online starlix online order list of tesco stores selling gabapentine buy zanaflex tablets usa generic depakote manufacturers myambutol cheap uk free mexican pharmacy online what is famciclovir 500 mg used for can synthroid tablets be split bupropion delivery uk coming off prozac withdrawal symptoms keppra usa sale oder mg tablets of differin zyloprim from india prometrium without prescription vasotec side effects elderly oratane where can i buy it colospa no prescription needed what is post cycle therapy canadian journal of pharmacy and pharmaceutical sciences order etodolac online no prescription with a amex meclizine tablets 40mg lov cost entocort hyaluronic acid wholesale online generic levitra claravis spain safe buy tinidazolum online cheap propecia online pharmacy where do i ephedraxin in australia discount code for yasmin food network live in italian contest what is clavamox tablets canadian colospa where could i buy stediril without prescription metoclopramide buy uk how to take kamagra cheap depakine chrono pills alli from mexico famvir india suppliers how long to get used to lisinopril diclofenac sodium dosage for menstrual cramps best site get shallaki kwikmed uk albenza ordering online pharmacy roxithromycin and alcohol interaction singulair uses medication sildenafil citrate without rx revia refill pack buy ciprofloxacina new zealand online best price phenergan rash from mobic side effects of furosemide diuretics midamor without a prescription from uk buy augmentin bulk neck and back pain sports medicine lowest priced speman numri i fundit i revistes kosovarja what percentage of acetylsalicylic acid is in aspirin tablets india pharmacies online that sell amaryl fast lukol deleviery oestrogel not generic cialis para mujeres does phenergan make you gain weight pharmacy has best price mirapex paroxetine 20 mg withdrawal symptoms online dipyridamole with no prescription doxycycline buy usa cheap genuine beta val online what is ginseng for men crestor without prescription vermox generic canada aleve mg tablet how can i use himcolin gel buy cheap sominex using pay pal eurax online from usa ordering low dose hoodia what does keflex have in it zoloft 100mg effects buy celapram have no prescription finpecia low dose birth control citalopram medications for ocd online pharmacy uk rocaltrol cipralex without a prescription from india buy elocom online reviews beconase aq buy mexico alti doxycycline buy online mexico buy cytotec bulk overseas pharmacy no prescription etabus isoptin 40mg promethazine and codeine syrup for sale obagi tretinoin cream 0.1 best price generic fucidin india capoten without insurance hyzaar online usa no prescription crestor generic cost walmart how to take alfa flucon mg where can i buy etabus online without a prescription best generic aceon sites best overnight pharmacies antabuse purchase orlistat on line in australia drugstore low prices buy cardura order tizanidinum rx where do i buy viagra dyazide sublingual dosage where to buy leukeran with amex procardia online sales purchase generic geriforte syrup triamterenum with paypal payment side effects of fasigyn exelon without a prescription from us buy celebrex without a subscription evista generic reviews prevacid overnight pharmacy doxycycline drugs online purchases buyers of suhagra canada viagra tablets for men price in india liquid elavil review where to buy lasix with visa dove comprare il cialis forum buy antabuse 500mg viagra in turkey toradol uk generic duprost safe sandoz diclofenac alcohol isoptin buy on line buy diltiazem 2 cream stieva a canadian online coumadin from canada without rx flexeril high cleocin gel from canada without rx pulmicort for purchase without a prescription viagra sublingual coupon code buy nizoral online with mastercard can you order nolvadex purchase risperdal buy gabapentine online from india buy mestinon tablets online actonel generic cost where can i order cleocin gel purchase zebeta in india alesse in canada online buy online

Aptekarz Polski
Opieka farmaceutyczna
Manuał aptekarski
W aptece
Lex Apothecariorum
Farmacja na świecie
Rynek leków
Panorama samorządu
Historia farmacji
Muzealny kalejdoskop
Nowe rejestracje
Świat w pigułce
Chwila oddechu
Sport to zdrowie
Przegląd prasy
Warto wiedzieć
Rozmowy Redakcji
Listy do Redakcji
Forum wydarzeń
Z uniwersytetu
Numer 98/76 online
Menu witryny
Wydawnictwo NIA
Zamów Aptekarza

mapa strony: Start. arrow Manuał aptekarski arrow 08.2011 - "Zaburzenia odżywiania."


08.2011 - "Zaburzenia odżywiania." Drukuj Email
sierpień 2011, nr 60/38 online

Co rozumiemy pod terminem „zaburzenia odżywiania”?

    „Zaburzenia odżywiania” to szeroki termin obejmujący różne problemy zdrowotne związane z przyjmowaniem pokarmów. Mogą one polegać zarówno na przyjmowaniu zbyt małej ilości pożywienia, na objadaniu się, jak i na stosowaniu różnych specyficznych „diet”, mających niewiele wspólnego ze zdrowym, urozmaiconym odżywianiem się.
   Osoba cierpiąca na zaburzenia odżywienia może początkowo zjadać coraz mniejsze lub coraz większe ilości jedzenia, co może ostatecznie doprowadzić do utraty kontroli nad przyjmowaniem pokarmu. W wielu przypadkach ogromnym problemem staje się również obsesja na temat masy ciała i jego wyglądu. Konsekwencje zaburzeń odżywiania mogą być bardzo niebezpieczne tak dla zdrowia fizycznego, jak i psychicznego, a w skrajnych przypadkach prowadzą do śmierci.
   Zaburzenia odżywiania występują najczęściej u nastolatków oraz młodych dorosłych, zdarzają się jednak przypadki także wśród dzieci i osób starszych.

   Do najczęściej występujących zaburzeń można zaliczyć:
- jadłowstręt psychiczny (ang. anorexia nervosa);
- bulimię - nazywaną żarłocznością psychiczną (ang. bulimia nervosa) oraz;
- jedzenie kompulsywne (ang. binge-eating disorder).
   Zaburzenia odżywiania występują zarówno u kobiet jak i u mężczyzn. Jednak to kobiety chorują ok. 10 razy częściej niż mężczyźni. W Stanach Zjednoczonych zaburzenia odżywiania dotyczą ok. 24 mln ludzi i zajmują pierwsze miejsce pod względem śmiertelności wśród wszystkich chorób psychicznych. Osoby chorujące na jadłowstręt psychiczny posiadają aż 18 razy większe ryzyko zgonu w porównaniu z populacją osób w podobnym wieku.

   Zaburzenia odżywiania są więc problemem realnym, ale potencjalnie wyleczalnym. Często towarzyszą im takie choroby jak depresja, zaburzenia lękowe czy nadużywanie substancji psychoaktywnych. Pomimo, że problem jest poważny to tylko 1 na 10 chorych osób ma postawione odpowiednie rozpoznanie. Na początku rozwoju zaburzenia skuteczna i wystarczająca może być interwencja polegająca na odpowiedniej edukacja na temat żywienia, jednak w skrajnych przypadkach niezbędna jest hospitalizacja na wyspecjalizowanych oddziałach zaburzeń odżywiania.
Różne rodzaje zaburzeń odżywiania
Jadłowstręt psychiczny
   Termin anoreksja wywodzi się z języka greckiego i pochodzi od słów an - „pozbawienie, brak” i oreksis - „apetyt”. Pierwsze opisy osób ograniczających przyjmowanie pokarmu pochodzą ze średniowiecza i przedstawiają praktyki ascetyczne podjemowane z pobudek religijnych. Opisy zachowań dziewcząt odpowiadające kryteriom jadłowstrętu można znaleźć także w XVII-wiecznych angielskich i francuskich tekstach. W drugiej połowie XIX wieku próbowano tłumaczyć przyczyny tego zaburzenia. Początkowo traktowano je wyłącznie jako zaburzenia reaktywne, histeryczne. Po opisaniu przez Simmondsa w 1914r. niewydolności podwzgórzowo-przysadkowej prowadzącej do zaniku apetytu i wyniszczenia, jadłowstręt zaczęto tłumaczyć jako chorobę układu wewnątrzwydzielniczego. Rozdzielenie obu zaburzeń nastąpiło dopiero w 1948r. po badaniach Bekmana przeprowadzonych w USA. Pierwsze kryteria diagnostyczne opracował Russell w 1970 r.

Anoreksja - dziesięć znaków ostrzegawczych

• celowe głodzenie się w celu zmniejszenia masy ciała
• nasilony, długotrwały lęk przed zwiększeniem masy ciała
• odmawianie jedzenia lub bardzo restrykcyjne jego ograniczanie
• długotrwałe przebywanie „na diecie”
• nadmierne owłosienie twarzy i ciała spowodowane niedoborem białka w diecie
• kompulsywne ćwiczenia
• nadmierna utrata masy ciała
• wrażliwość na zimno
• brak lub nieregularna menstruacja
• wypadanie włosów

   Anoreksja charakteryzuje się niechęcią do osiągnięcia prawidłowej masy ciała, obsesyjnym myśleniem na temat przytycia oraz zaburzonym postrzeganiem własnego ciała. Poczucie własnej wartości jest ściśle związane z utrzymywaniem odpowiedniej wagi oraz wyglądu. Przy tym osoby dotknięte jadłowstrętem nie zauważają negatywnych skutków zdrowotnych związanych z niedowagą i bagatelizują ich powagę. Pomimo, że mają zbyt niską masę ciała postrzegają siebie jako osoby posiadające nadwagę. W związku z tym często się ważą, ograniczają ilość i rodzaj pokarmów które spożywają. Niedobory pokarmowe prowadzą do rozwoju zaburzeń hormonalnych leżących u podstaw zaburzeń cyklu menstruacyjnego. U niektórych osób z jadłowstrętem występują okresy objadania się, po których przejawiają one różne zachowania kompensacyjne takie jak
- stosowanie rygorystycznej diety;
- prowokowanie wymiotów;
- intensywne ćwiczenia fizyczne;
- stosowanie środków przeczyszczających, enem;
- stosowanie leków moczopędnych.
   Ze względu na występowanie okresów objadania się, Garner wyodrębnił dwa typy anoksji: typ restrykcyjny (nie występują okresy objadania się) oraz typ bulimiczny (w którym takie sytuacje mogą się zdarzyć).
Pacjenci chorujący na anoreksję mogą wrócić do pełni zdrowia po jednym epizodzie. U części chorych jednak zdarzają się nawroty choroby. W ciężkich przypadkach jadłowstręt ma przewlekły, długotrwały przebieg prowadzący do stopniowego wyniszczenia organizmu.

   Wraz z utratą masy ciała i pojawieniem się niedoborów pokarmowych i zaburzeń hormonalnych pojawiają się takie objawy jak:
- zmniejszenie masy kostnej (osteopenia i osteoporoza);
- łamliwość i kruchość włosów i paznokci;
- suchość i zmieniona barwa skóry (żółtawe podbarwienie spowodowane karotenemią);
- pojawienie się owłosienia na całym ciele pod postacią meszku (lanugo);
- niedokrwistość, osłabienie siły mięśniowej;
- zaparcia;
- obniżenie ciśnienia krwi i spowolnienie akcji serca;
- uszkodzenie mięśnia sercowego i innych narządów wewnętrznych;
- obniżenie temperatury ciała;
- spowolnienie, ciągłe poczucie zmęczenia;
- bezpłodność;
   Jadłowstręt psychiczny należy zawsze różnicować z kacheksją, czyli wyniszczeniem organizmu w przebiegu chorób nowotworowych, a także z innymi przewlekłymi chorobami somatycznymi takimi jak gruźlica czy przewlekłe zapalenie jelit. Również w przebiegu chorób psychicznych: depresji czy schizofrenii mogą wystąpić okresy obniżonego apetytu czy też zupełna odmowa jedzenia z pobudek psychotycznych. Choroby te zostały zebrane w tabeli 2.  

Różnicowanie jadłowstrętu psychicznego




histeryczna odmowa jedzenia


zaburzenia tarczycy

choroba Adisona

stany zapalne przewodu pokarmowego

choroba reumatyczna, gruźlica, bruceloza

zespół tętnicy krezkowej górnej

choroby nowotworowe

   Terminu bulimia po raz pierwszy użył Galen w II wieku n.e., pochodzi on od greckich słów limos - „głód” i bous - „byk”, „wół”, słowo bulimia można więc przetłumaczyć jako „byczy głód”. Praktyki przeczyszczania się mające na celu uzyskanie zdrowia i szczęścia były znane już w starożytności. Senece przypisuje się twierdzenie „człowiek je, aby wymiotować i wymiotuje, aby jeść”. Opisy zachowań bulimicznych można znaleźć również w tekstach średniowiecznych (diety niektórych świętych), a także w literaturze medycznej z wieków późniejszych. Bulimię jako odrębny zespół kliniczny opisał dopiero 1979r. George Russell. W 1980r. znalazła się ona jako odrębna jednostka chorobowa w amerykańskiej klasyfikacji DSM III-R.

   Bulimia charakteryzuje się występowaniem epizodów objadania się. Chorzy zjadają wówczas duże ilości pożywienia i mają poczucie braku kontroli nad przyjmowaniem pokarmów. Po okresach objadania się występują zachowania kompensacyjne takie jak: prowokowanie wymiotów, spożywanie leków przeczyszczających, moczopędnych lub stosowanie intensywnych ćwiczeń fizycznych. Często zachowania te występują w różnych kombinacjach.
   Podobnie do pacjentów z jadłowstrętem psychicznym osoby cierpiące na bulimię obawiają się wzrostu masy ciała, pragną schudnąć i są niezadowolone ze swojej wagi i swojego wyglądu. W przeciwieństwie jednak do anorektyków ich waga zwykle mieści się w normie lub mają oni lekką nadwagę. Zwykle zachowania bulimiczne trzymane są w sekrecie, gdyż pacjenci uważają je za odrażające i wstydzą się ich. Epizody objadania mogą występować w różnych okolicznościach, a ich częstotliwość może wahać się od kilku razy w tygodniu do kilkunastu razy w ciągu dnia. Prowokowanie wymiotów, stosowanie środków przeczyszczających i moczopędnych może prowadzić do różnych konsekwencji zdrowotnych takich jak:
- przewlekłe zapalenia gardła, przełyku;
- obrzęki gruczołów ślinowych;
- erozja szkliwa zębów (narażenie na kwas solny), nadwrażliwość zębów;
- choroba refleksowa;
- biegunki i zaparcia wynikające z nadużywania środków przeczyszczających;
- niedrożność porażenna jelit;
- odwodnienie, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia metaboliczne;
w następstwie których mogą wystąpić zaburzenia rytmu serca oraz napady padaczkowe.
   Podstawową konsekwencją bulimii jest podporządkowanie życia zachowaniom bulimicznym. Prowadzi to do zaburzeń funkcjonowania społecznego (ograniczenie kontaktów towarzyskich) i seksualnego, oraz do konfliktów rodzinnych. W tym samym czasie pacjentki z bulimią jednak względnie dobrze funkcjonują w szkole, pracy, zawierają związki małżeńskie.

Siedem objawów bulimii


1. zaabsorbowanie jedzeniem

2. napady objadania się, najczęściej w sekrecie

3. wymioty po napadzie objadania się

4. nadużywanie środków moczopędnych, przeczyszczających, tabletek „na odchudzanie”

5. zaprzeczanie głodzeniu się czy prowokowaniu wymiotów

6. przymusowe ćwiczenia

8. obrzęknięte ślinianki

9. pęknięte naczynka krwionośne w obrębie gałek ocznych

Jedzenie kompulsywne (ang. binge-eating disorder)
   Jedzenie kompulsywne to stan w którym osoba traci kontrolę nad ilością przyjmowanych pokarmów, co w tym aspekcie upodabnia to zaburzenie do bulimii. W przeciwieństwie jednak do tego zaburzenia chorzy nie stosują głodówek, nie przeczyszczają się i nie ćwiczą. W związku z tym zwykle są to osoby z nadwagą lub otyłością. Prowadzi to często do rozwoju objawów zespołu metabolicznego (otyłość trzewna, nadciśnienie, hipercholesterolemia, zaburzenia metabolizmu glukozy) co w konsekwencji wiedzie do zwiększonego ryzyka wystąpienia choroby wieńcowej czy udaru mózgu. Ponadto osoby objadające się odczuwają poczucie winy, wstydu w związku ze swoim problemem co prowadzi w mechanizmie błędnego koła do jeszcze większego objadania się. Inne typy zaburzeń odżywiania zebrano w tabeli nr 4.
*kliknij, aby powiększyć
Jak można leczyć zaburzenia odżywiania
   Fundamentalnymi celami leczenia zaburzeń odżywiania są: odpowiednie odżywienie chorych, zmniejszenie nadmiernej aktywności fizycznej i zaprzestanie stosowania technik przeczyszczających. W leczeniu wykorzystuje się psychoedukację, różne formy psychoterapii oraz farmakoterapię. W proces leczenia powinni być zaangażowani zarówno psychoterapeuci, psychiatrzy jak i specjaliści od zdrowego żywienia oraz specjaliści zajmujący się leczeniem chorób towarzyszących powikłaniom zaburzeń odżywiania. W większości przypadków leczenie może być prowadzone w warunkach ambulatoryjnych, ale cięższe przypadki wymagają hospitalizacji w wyspecjalizowanym oddziale zaburzeń odżywiania.

Leczenie anoreksji
   Zgodnie z wytycznymi Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego proces leczenia powinien polegać na:
1.    uzyskaniu stopniowego wzrostu masy ciała;
2.    leczeniu powikłań somatycznych;
3.    utrwaleniu motywacji do leczenia;
4.    edukacji w zakresie odżywiania;
5.    korekcie zachowań związanych z jedzeniem;
6.    korekcie objawów psychopatologicznych;
7.    wsparciu lub terapii rodzin;
8.    oraz zapobieganiu nawrotom.
    Stosowanie psychofarmakoterapii może być skuteczne w leczeniu pacjentów z anoreksją, u których występują dodatkowo objawy zaburzeń afektywnych oraz lękowych. Zaleczenie tych symptomów polepsza rokowanie w przebiegu jadłowstrętu. Nie ma jednak leku, którego stosowanie (jako jedyna interwencja) doprowadziłoby do osiągnięcia prawidłowej masy ciała.

    Farmakoterapia zaburzeń somatycznych (zaburzeń rytmu serca, zaburzeń elektrolitowych, hormonalnych) oraz leczenie żywieniowe są niezbędne w leczeniu powikłań niedoborów pokarmowych.   

   W leczeniu anoreksji wykorzystuje się różne formy psychoterapii, w tym psychoterapię indywidualną, grupową, rodzinną. Istnieje ponad 400 szkół psychoterapii. Największą popularnością cieszą się metody psychodynamiczne i behawioralno-poznawcze. Stosowanie technik psychoterapeutycznych ma na celu rozwiązanie psychicznych problemów odpowiadających za rozwój choroby. Jedną z metod terapeutycznych jest tzw. „podejście Maudsley” (ang. Maudsley approach). Jest to program stworzony w londyńskim szpitalu im. Henry'ego Maudsley'a. Metoda ta została opracowana w celu leczenia nastolatków mieszkających z rodzicami, a jej wysoka skuteczność została potwierdzona w badaniach klinicznych. Podczas leczenia, rodzice nastoletnich pacjentów z anoreksją mają wziąć pełną odpowiedzialność za żywienie swoich dzieci.

    Jak dotąd nie ma żadnej specyficznej psychoterapii, której skuteczność w leczeniu pacjentów dorosłych byłaby potwierdzona. Skuteczność psychoterapii zależy od wielu czynników takich jak zaangażowanie i motywacja pacjenta, współwystępowanie innych zaburzeń psychicznych oraz sytuacja rodzinna chorych.

Leczenie bulimii
   Najważniejszym elementem leczenia bulimii według wielu autorów jest psychoterapia prowadzona przez wykwalifikowanych terapeutów. Rodzaj interwencji powinien być jednak dostosowany do nasilenia objawów bulimii, wieku pacjentki/ta, dotychczasowego przebiegu choroby oraz przedchorobowego funkcjonowania osoby poddawanej leczeniu. Uwzględniając te zmienne zaproponowano 5-stopniowy model leczenia:
1. psychoedukacja, dostarczanie materiałów edukacyjnych;
2. ambulatoryjna terapia behawioralno-poznawcza (CBT ang. cognitive-behavioral therapy);
3. farmakoterapia (fluoksetyna) w połączeniu z psychoterapią podtrzymującą;
4. psychoterapia interpersonalna lub psychodynamiczna;
5. hospitalizacja dzienna lub całodobowa u pacjentek/ów u których zawiodły standardowe metody lub są w złym stanie somatycznym.
   Leczenie ma na celu ograniczenie objadania się, wymiotów oraz stosowania metod przeczyszczających. Psychoterapia behawioralno-poznawcza pozwala na zidentyfikowanie i rozwiązywanie bieżących problemów. Terapeuta pomaga pacjentowi nauczyć się rozpoznawania negatywnych automatycznych myśli, zidentyfikować i zmodyfikować błędne przekonań, zmienić swoje postępowanie w relacjach międzyludzkich. Skuteczność CBT w leczeniu bulimii została potwierdzona w badaniach klinicznych. Terapia może być prowadzona zarówno indywidualnie jak i jako terapia grupowa. W niektórych sytuacjach niezbędne jest stosowanie leków przeciwdepresyjnych. W tej grupie fluoksetyna jest jedynym lekiem, który ma odpowiednią rejestrację Amerykańskiej Agencji ds Żywności i Leków (FDA - ang. U.S. Food and Drug Administration), a jej skuteczność została potwierdzona zarówno w łagodzeniu objawów bulimii jak i zapobieganiu nawrotom.

A jak wyglądają zaburzenia odżywiania u mężczyzn?
   Mężczyźni chorujący na zaburzenia odżywiania, podobnie jak kobiety, mają zaburzony obraz własnego ciała. W przypadku anoreksji czy bulimii prezentują podobne objawy, ale rozpoznawalność tych zaburzeń jest mniejsza niż u płci przeciwnej. W dużej mierze wynika to z przekonania, że choroby te dotyczą wyłącznie kobiet. W podręcznikach dotyczących leczenia zaburzeń odżywiania autorzy wspominają raczej o pacjentkach, bulimiczkach czy anorektyczkach, a nie o ich męskich odpowiednikach. Z drugiej strony u mężczyzn występuje zaburzenie, które polega na tym, że skupiają się bardzo na tym aby stać się bardziej muskularni. Mężczyźni chorujący na bigoreksję (ang. muscle dysmorphia) widzą siebie jako mniejszych niż w istocie są i pragną zwiększyć swoją masę ciała. W związku z tym intensywnie ćwiczą, stosują leki zawierające sterydy anaboliczne oraz inne substancje mające pomóc w zwiększaniu muskulatury. W ramach swojej diety spożywają wysokokaloryczne, przeładowane białkiem posiłki. Obciążają one nie tylko przewód pokarmowy, ale także narządy decydujące o przemianie materii i metabolizmie. Osoby te często nie jedzą poza domem, obawiając się, że podane tam posiłki są dla nich nieodpowiednie.

Co warto zapamiętać?
   Zaburzenia odżywiania są poważnym problemem zdrowotnym. Występują zarówno u kobiet jak i u mężczyzn, oraz mogą wystąpić w każdym wieku. Najwięcej nowych zachorowań dotyczy nastolatków i młodych dorosłych. Głównym objawem są zaburzenia obrazu własnego ciała. Błędne postrzeganie siebie prowadzi do dążenia do doskonałości czyli idealnie szczupłej sylwetki (anoreksja) czy doskonale umięśnionej (bigoreksja). Obsesja na temat jedzenia zaczyna być tematem przewodnim, któremu podporządkowywane są inne aktywności człowieka. Takie postępowanie w skrajnych przypadkach może prowadzić do inwalidztwa, a nawet do śmierci. Początek zaburzeń często jest bardzo niewinny, bo przecież cóż złego może być w stosowaniu ziołowej herbatki na przeczyszczanie czy stosowaniu suplementów diety „na odchudzanie”. Po preparaty „na przeczyszczenie” przychodzi do apteki codziennie wiele osób. Są jednak sytuacje w których powinna zapalić się farmaceucie „czerwona lampka”. Gdy po preparaty „poprawiające przemianę materii” przychodzą osoby szczupłe lub wręcz wychudzone lub gdy jedna osoba kupuje ilości opakowań mogące innym wystarczyć na wiele miesięcy, warto się nad tym zastanowić i porozmawiać z taką osobą. Czasami zwykła rozmowa, prosta interwencja edukacyjna może zapobiec późniejszym nieszczęściom.

dr n. med. Marcin Wojtera
Centralny Szpital Kliniczny
Uniwersytetu Medycznego w Łodzi
1.    The Renfrew Center Foundation for Eating Disorders, “Eating Disorders 101 Guide: A Summary of Issues, Statistics and Resources,” 2003
2.    Sullivan, Patrick F American Journal of Psychiatry, Vol. 152 (7), July 1995, p. 1073-1074,
3.    Bilikiewicz, Pużyński, Rybakowski, Wciórka „Psychiatria” .Urban&Partner 2002
6.    Eisler I, i wsp. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 2000; 1:727–736.
7.    Lock J, i wsp. Treatment Manual for Anorexia Nervosa: A Family-based Approach. New York: Guilford Press. 2001.
8.    Romano SJ, i wsp.  American Journal of Psychiatry, 2002; 151(9):96–102.

« poprzedni artykuł   następny artykuł »
Dzień Aptekarza