best place to buy oxybutyninum without a prescription over the counter amantadine medicines bactrim reviews for men best place to buy ventolin in uk inhouse pharmacy coupon code 2013 minocin price canada cheap noroxin actoplus lawsuit accutane vs birth control pills for acne how long do you have to take propecia how to buy midamor german remedies goa purchase isoniazid in australia genuine lukol 100mg buy levothroid online no prescription canada buy sumycin 5 how long does it take for topamax to work for seizures can you drink alcohol medrol dose pack propecia vs proscar hair loss diclofenac now overnight prednisone no rx generic avodart usa non prescription mevacor caremark mail order pharmacy tech jobs buying kelnor cheap flagyl er mg over the counter antibiotics for water infection best soft prices generic cialis ventolin inhaler instructions low price metocarbamol uk nizoral salep why is there a shortage of amitriptyline do i need a prescription for mirapex how to get viagra jelly drug benadryl cough syrup india viagra mexico precio is prednisone a prescription drug what is the classification for amoxil over the counter pletal how to order parlodel online india micardis price vpxl purchase amitriptyline tablets 25mg buy aceon without a prescription from canadian pharmacy proventil online forum liposafe online with out prescription rhinocort uk next day delivery nexium discount card oxytrol pas cher buy stromectol online in usa caverta 100 mg side effects side effects nitrofurantoin mono mac 100mg generic estro safe order hyzaar 100 25mg doxycycline hyclate acne worse before better minomycin paypal is seroquel available in thailand kamagra oral jelly delivery london buy cytoxan online cheap zyprexa overdose emedicine normoxic trimix diver side effects of enalapril tablets erection packs 3 where to get buy tinidazole 200 frusemide supplier in uk exelon patch sale tadalafil cialis from india diclofenac gel 100mg cheep benemid perth australia terramycin on line in the uk generic trazodone pliva femcare reviews betnovate order mentax capsules gabapentine from mexico advair diskus for sale philippines purchase lisinopril in mexico order diclofenac on line mexico maximum dose of advair diskus orlistat side effects nhs buy atarax greece buy etodolac capsules roaccutane pills buy the best herbal viagra buy viagra sublingual without rx celebrex limited india amantadine no rx where can i buy nolvadex from kelnor india metformin generic name buy quibron t canada ordering nitrofurantoin usa what drug category is paroxetine zoloft canadian online olistat shop net how to take rogaine 2 mg cutting lexapro pills half brand fasigyn buy suppliers of proventil in us neurontin medicine for nerves buy cheap pain medications online duloxetine reviews for anxiety web based prescriptions we are david bailey competition kamagra gold 100mg sildenafil citrate side effects of claritin d 24 hour non drowsy buy kamagra jelly india generic super kamagra uk next day delivery buy lariam no prescription terbinafine price etabus to buy in the uk without a prescription how much is apo furosemida tablets generic roxithromycin canada how to take carafate liquid what is allied health certification best site to buy celapram vistaril without prescription pills cialis sublingual shoppers drug mart depo medrol 40 mg buy viagra lowest price canadian medications for depression cialis 2.5mg review mentat ds syrup online pay paypal viagra vs levitra differences and similarities exelon salem nuclear purchase adalat pills purchase arava on line in canada doxycycline uk pharmacy buy baclofen quick generic geriforte syrup uk paypal discount atomoxetin otc indian pharmacy caverta atorlip 5 where to get sale haldol haldol without a perscription does azithromycin cure gonorrhea and chlamydia prevacid buy online mexico viagra comprar receita order ayurslim online with visa no script clomifene mg how to order dipyridamole renova without a prescription para que se usa el benadryl diflucan tablet picture side effects of prograf tacrolimus propecia online from uk where to buy rogaine 5 ointment online pharmacy grifulvin v how much is venlafaxina tablets brand viagra generic mexico chloromycetin canada online no prescription zedd generico italiano indocin generic 2013 drugs what are the side effects of xenical good over the counter erection pills singulair online prescription safe lamisil no precription how much will uroxatral cost what is a intrathecal baclofen pump can i buy bactroban in canada mambo 36 tadalafil 200 mg reviews paroxetine reviews ocd retin a 0 025 for sale uk best site get toprol xl buy maxifort online bupropionum from india crestor online without prescription cheap generic antivert prilosec with prescription can you buy trial erection packs 1 over the counter in germany l thyroxine from usa pharmacy get dipyridamole las vegas tenormin prix en pharmacie en france doxycycline acne treatment reviews ordering glucotrol xl here in canada get trial pack viagra esomeprazole magnesium 20 mg buy imiquimod online metoclopramide generic 2013 drugs noroxin discount medications to buy feldene in uk order online cheap generic viagra pill rx health antivert products legal buy calan online canada ditropan drug store online atrovent pharmacy order generic mircette safe duprost generic usa order doksazosin lek online no prescription with a amex indocin generic india is generic c ratioph available in usa cefadroxil dose for acne dostinex for female libido sinemet visa cost of alesse eulexin pharmacy usa comprar orlistatum original en madrid buy lamisil no prescription pharmacy how to get a free viagra trial supply wellbutrin xl stopping medication deltasone generic canada ashwagandha canada overnight delivery pulmicort respules and weight gain generic viagra overnight canada liquid doksazosin lek review acheter combivent nizagara buy online ireland can i buy ditropan in canada depakote er 500 mg prices order periactin from canada without prescription crestor buy australia ordering ginseng usa buy betapace online india erection packs 1 prescription only cost of zyprexa without insurance cytotec how long does the pain last oxybutyninum with paypal payment amoxil online no prescription uk discount canadian pharmacy pamelor doxi 1 india no prescription simvastatin atorvastatin dose himcocid drug in mexico pharmacy order acivir pills online no prescription with a echeck where can i buy zovirax cream i pill triamterenum website bupropion online in canada use orlistar coupon online can you buy cialis sublingual in ireland online drug shop paypal can i get high off zoloft canada and fluss 40 maximum promethazine dosage what types of malegra fxt are there fincar canada prescription female viagra brand order cheap generic vytorin prednisone side effects prednisone 20mg side effects aspirin shipping overseas where to buy viagra super active online mexico no rx trial erection packs 3 online buy zenegra from canada buy actos online from canada where to buy diprosone online india buy pariet aciphex australia price suppliers of ephedraxin in us why has female viagra been discontinued xalatan latanoprost used common side effects of pariet buy kamagra london rumalaya forte drug oversea how many molecules of aspirin c9h8o4 are in a 100 mg tablet zantac from uk cafergot buy without liponexol no prrescription what is paroxetine mg used to treat fertomid medicine for men staxyn 10 mg pharmacies allington maidstone canadian online pharmacy no rx organic pomegranate juice concentrate phenamax drug canadian pharmacy where can i get shallaki pills abilify delivered to your home buy prandin online canada no prescription mentax drug in fr pharmacy buy genuine prazosin uk ivenox over the counter canada buy phenergan with codeine syrup acheter cialis sublingual pas cher dilantin 50 mg tablet to buy clonidine renagel with no perscription cleocin pas cher italie zoloft dose for children propecia to buy in the canada without a prescription buy doxazosin online in usa generic lisinopril buy canada micronase mexico no prescription order seasonique online research grade zofran what types of depakine chrono are there cost of mail paroxetine where to buy cialis in dubai raciper generic canada no prescription phexin sale flucazole shelf life ordering lamisil here in canada online sale of rosuvastatin acnetane pills online in the canada premarin recommended dosage leukeran india pharmacy zolpidem overdose 40 mg my canadian tire mastercard free or low cost cleocin phenergan prescription canada tamoxifen side effects discharge order cardura overnight comprar levitra generico no brasil cheap orlistat 120 mg buy duphalac next day top drugs for depression and anxiety seasonique without a prescription from us prescription drug zetia quibron t pricing buy levitra professional from canada buy generic aristocort online cost of tricor 145 diclofenac buy canada dutas on the internet overnight meds usa costco pharmacy cabaser price lasix fda approved to buy without prescription order alphagan lowest price trileptal buy on line cipralex side effects uk ajanta pharma share price today i want to pay some remeron valtrex prescription online will generic prandin available ordering erection packs 2 mexico v gel delivery london can you buy generic toprol xl succinate claritin d usage furosemide for purchase half price ortho tri cyclen mexico colchicine meloxicam enolat for sale australia imuran drug schedule aygestin from mexico purchase fluss 40 on line in australia diakof tablets how to get viagra without seeing doctor plavix where to buy in canada symptoms of chlamydia of the mouth levothroid from canada genuine rocaltrol 100mg albenda buy uk canada mirapex tablets online anteovin pricing sildenafil online purchase artane buy mexico maxalt online pay paypal geriforte no prescription needed rx without buy xenical online safe place order lasuna cheapest cialis sublingual to buy is effexor better than cymbalta buy rythmol sr online no prescription glycomet online store vytorin fda approved to buy without prescription is cefixime over the counter where to purchase provera buy bupron sr 5 buy kamagra uk next day delivery stieva a online safe to buy generic rogaine 2 from canada celexa 40 mg tablet order generic arjuna buy neurontin online from canada mobic online forum femara 100mg tablet alavert with american express cialis online paypal payment online generic viagra sales paroxetine next day shipping lowest priced lanoxin solu medrol 40 mg iv pet meds no rx needed cytotec for sale sulit side effects of prevacid in newborns can you buy zovirax over the counter buy carafate inhaler canada buy orlistato tablets usa generic form of zetia good viagra the little blue pill where do i apo clopidogrel in australia norvasc for sale adderall effects erowid didronel for sale online where is american ginseng found alli slimming pills ebay nolvadex lowest price online where to buy cheap generic flomax tretinoin 0,05 prices para que se usa lamisil aristocort rosacea no rx avalide online pyridium pills online in the india prazosin 2 mg capsules buy eurax online amazon brahmi over counter uk where can i buy meloxicam enolat tablets ordering hydrodiuril uk when is generic viagra going to be available crushing imitrex pills levothroid order on web lady era generic canada i want to pay some xenical dapoxetine uk prescription tamoxifen tablets 20 mg seroflo buy mexico doxycycline mono 50 mg side effects buy online esperal generic finpecia doctors online discount fasigyne from usa serevent pharmacy prices list anteovin mg no prescription buy evecare in usa dosage of allicin where do i carvedilolo in australia uk pharmacies online that sell oestrogel ordering venlor co diovan 160 mg 12.5 mg film coated tablets buy levothyroxine 400 mcg uk best place to buy arzomicin in canada propecia bestellen forum order colchicine online uk actos without a prescription from mexico generic geriforte syrup safe get viagra now spam generic buspar extendaquin without a prescription from australia where to buy sinequan in canada safely effexor xr 150mg side effects where do i himcocid in usa amoxicillin 500mg dosage side effects buy venlor 100mg online aciphex medication order vasotec drug canadian pharmacy glycomet 850 tablets canada rx reviews anteovin reviews clavamox pet antibiotic a good web page to buy cipralex with no script salbumol buy online us generic fosamax for sale on line genuine kamagra jelly pill rx health order crestor products paxil dosage depression rate twins clomid iui suppliers of tadapox in us reputable online pharmacies canada apo clopidogrel drug class is there a viagra generic side effects isoniazid tablets abilify drug in mexico pharmacy buy hydrodiuril pills in the mexico provera uk next day delivery inderal pas cher cost of aricept 23 best site get dostinex cleocin without a prescription from australia buy aciphex pills in the mexico buy evista from canada cardizem express canada feldene buy no prescription how to by apcalis sx online generic cialis black 800mg tizanidinum dosage too high do i need a prescription for malegra dxt colchicina buy online ireland is lamotrigine a generic for lamictal arava user reviews tetracycline online overnight shipping best place to buy trental in mexico billig fluticanose online kaufen cefixime to purchase without a prescription where can i get some viagra jelly order tretinoin rx cafergot best price medicamento eutirox 50 mcg what does flonase look like pharmacies american fork utah buy acai online australia authorized generic for synthroid snovitra super power with american express can you buy risperdal over the counter in germany mirapex er generic name best site to buy beconase aq what strengths does lopressor come in can viagra help with delayed ejaculation what is the generic drug for keflex roaccutan online with out prescription is diflucan available in india hoodia comprar brasil how to get cefadroxil on line erection packs 2 for sale usa to buy midamor in uk no prescription needed pharmacy toprol xl from usa pharmacy can i make vantin best generic tegretol sites canadian fincar buying cheap pain pills online tretinoin 0,05 price india how easy is it to get clomid prescribed order torsemide online buy kamagra for daily use viagra plus review trusted online pharmacy for clomid metocarbamol generic wikipedia drugs buy cilest tablets uk warafin legal us what is flagyl er made of best place to buy priligy in mexico can you only get ralista on prescription how long does levlen take to be effective what is zyban medication best place to buy raloxifene best place buy cyklokapron pct order dutas from usa without prescription how to buy finax in london tretinoin pills buy online quinine sulphate used cardizem cd discounts can i order carfergot on line stats uky imitrex tablets uk buy doxycycline drugs xalatan coupons rebates requip usa no prescription side effects of indomethacin 50 mg ciprofloxacin uses and side effects where cialis buying albendazole uses of betnovate gm skin cream plavix usage carafate overnight delivery discount retin a gel online sale of elavil order yagara from uk without prescription where do i risperdal in mexico buy fluoxetine bulk goodyear allegra tires price canadian drug company alti doxycycline where to buy doxycyl hyc over the counter viagra in germany online how to tell real cialis from fake to buy cialis in uk tadalis without prescription pills drug classification of flagyl levitra soft order buy viagra in the uk lamisil visa overnight pharmacy tinidazole bacterial maxalt india sale neo medrol acne lotion australia citalopram discount no prescription danazol cheap buy acai berry pills meloxicam enolat noprescrition needed uk online pharmacy cheap bisoprololi fumaras no prescription no prescription kytril does accutane affect birth control pills citalopram for sale uk buy cytotec misoprostol online india pharmacies online that sell cardizem tretinoin 0,05 from india best place to buy calan in india where is mobicity nz generic bactrim ds cost how to buy ortho tri cyclen in london retino a cream use to buy lopid in uk order salbutamol on line canada is riperdal a prescription drug sildenafil citrate tablets 100mg effects getting terramycin in australia is predalone available over the counter online pharmacy buy trazodone warafin generico italiano paxil pills look like post cycle therapy pletal revia order in the us where can i buy clomiphene citrate in the uk vasodilan discount code order diarex without rx pioglitazone and bladder cancer risk arthritis in dogs symptoms hips female cialis next day shipping order finpecia overnight colospa drugs for sale lasix from usa viagra soft wanted online review generic pravachol uk paypal what does aspiring model mean zyloprim to buy in the uk without a prescription antivert drug in germany pharmacy meclizine results forum buy serpina paypal augmentin 1000 mg cena amoxil lowest price online

Aptekarz Polski
Opieka farmaceutyczna
Manuał aptekarski
W aptece
Lex Apothecariorum
Farmacja na świecie
Rynek leków
Panorama samorządu
Historia farmacji
Muzealny kalejdoskop
Nowe rejestracje
Świat w pigułce
Chwila oddechu
Sport to zdrowie
Przegląd prasy
Warto wiedzieć
Rozmowy Redakcji
Listy do Redakcji
Forum wydarzeń
Z uniwersytetu
Numer 100/78 online
Menu witryny
Wydawnictwo NIA
Zamów Aptekarza

mapa strony: Start. arrow Manuał aptekarski arrow 08.2011 - "Zaburzenia odżywiania."


08.2011 - "Zaburzenia odżywiania." Drukuj Email
sierpień 2011, nr 60/38 online

Co rozumiemy pod terminem „zaburzenia odżywiania”?

    „Zaburzenia odżywiania” to szeroki termin obejmujący różne problemy zdrowotne związane z przyjmowaniem pokarmów. Mogą one polegać zarówno na przyjmowaniu zbyt małej ilości pożywienia, na objadaniu się, jak i na stosowaniu różnych specyficznych „diet”, mających niewiele wspólnego ze zdrowym, urozmaiconym odżywianiem się.
   Osoba cierpiąca na zaburzenia odżywienia może początkowo zjadać coraz mniejsze lub coraz większe ilości jedzenia, co może ostatecznie doprowadzić do utraty kontroli nad przyjmowaniem pokarmu. W wielu przypadkach ogromnym problemem staje się również obsesja na temat masy ciała i jego wyglądu. Konsekwencje zaburzeń odżywiania mogą być bardzo niebezpieczne tak dla zdrowia fizycznego, jak i psychicznego, a w skrajnych przypadkach prowadzą do śmierci.
   Zaburzenia odżywiania występują najczęściej u nastolatków oraz młodych dorosłych, zdarzają się jednak przypadki także wśród dzieci i osób starszych.

   Do najczęściej występujących zaburzeń można zaliczyć:
- jadłowstręt psychiczny (ang. anorexia nervosa);
- bulimię - nazywaną żarłocznością psychiczną (ang. bulimia nervosa) oraz;
- jedzenie kompulsywne (ang. binge-eating disorder).
   Zaburzenia odżywiania występują zarówno u kobiet jak i u mężczyzn. Jednak to kobiety chorują ok. 10 razy częściej niż mężczyźni. W Stanach Zjednoczonych zaburzenia odżywiania dotyczą ok. 24 mln ludzi i zajmują pierwsze miejsce pod względem śmiertelności wśród wszystkich chorób psychicznych. Osoby chorujące na jadłowstręt psychiczny posiadają aż 18 razy większe ryzyko zgonu w porównaniu z populacją osób w podobnym wieku.

   Zaburzenia odżywiania są więc problemem realnym, ale potencjalnie wyleczalnym. Często towarzyszą im takie choroby jak depresja, zaburzenia lękowe czy nadużywanie substancji psychoaktywnych. Pomimo, że problem jest poważny to tylko 1 na 10 chorych osób ma postawione odpowiednie rozpoznanie. Na początku rozwoju zaburzenia skuteczna i wystarczająca może być interwencja polegająca na odpowiedniej edukacja na temat żywienia, jednak w skrajnych przypadkach niezbędna jest hospitalizacja na wyspecjalizowanych oddziałach zaburzeń odżywiania.
Różne rodzaje zaburzeń odżywiania
Jadłowstręt psychiczny
   Termin anoreksja wywodzi się z języka greckiego i pochodzi od słów an - „pozbawienie, brak” i oreksis - „apetyt”. Pierwsze opisy osób ograniczających przyjmowanie pokarmu pochodzą ze średniowiecza i przedstawiają praktyki ascetyczne podjemowane z pobudek religijnych. Opisy zachowań dziewcząt odpowiadające kryteriom jadłowstrętu można znaleźć także w XVII-wiecznych angielskich i francuskich tekstach. W drugiej połowie XIX wieku próbowano tłumaczyć przyczyny tego zaburzenia. Początkowo traktowano je wyłącznie jako zaburzenia reaktywne, histeryczne. Po opisaniu przez Simmondsa w 1914r. niewydolności podwzgórzowo-przysadkowej prowadzącej do zaniku apetytu i wyniszczenia, jadłowstręt zaczęto tłumaczyć jako chorobę układu wewnątrzwydzielniczego. Rozdzielenie obu zaburzeń nastąpiło dopiero w 1948r. po badaniach Bekmana przeprowadzonych w USA. Pierwsze kryteria diagnostyczne opracował Russell w 1970 r.

Anoreksja - dziesięć znaków ostrzegawczych

• celowe głodzenie się w celu zmniejszenia masy ciała
• nasilony, długotrwały lęk przed zwiększeniem masy ciała
• odmawianie jedzenia lub bardzo restrykcyjne jego ograniczanie
• długotrwałe przebywanie „na diecie”
• nadmierne owłosienie twarzy i ciała spowodowane niedoborem białka w diecie
• kompulsywne ćwiczenia
• nadmierna utrata masy ciała
• wrażliwość na zimno
• brak lub nieregularna menstruacja
• wypadanie włosów

   Anoreksja charakteryzuje się niechęcią do osiągnięcia prawidłowej masy ciała, obsesyjnym myśleniem na temat przytycia oraz zaburzonym postrzeganiem własnego ciała. Poczucie własnej wartości jest ściśle związane z utrzymywaniem odpowiedniej wagi oraz wyglądu. Przy tym osoby dotknięte jadłowstrętem nie zauważają negatywnych skutków zdrowotnych związanych z niedowagą i bagatelizują ich powagę. Pomimo, że mają zbyt niską masę ciała postrzegają siebie jako osoby posiadające nadwagę. W związku z tym często się ważą, ograniczają ilość i rodzaj pokarmów które spożywają. Niedobory pokarmowe prowadzą do rozwoju zaburzeń hormonalnych leżących u podstaw zaburzeń cyklu menstruacyjnego. U niektórych osób z jadłowstrętem występują okresy objadania się, po których przejawiają one różne zachowania kompensacyjne takie jak
- stosowanie rygorystycznej diety;
- prowokowanie wymiotów;
- intensywne ćwiczenia fizyczne;
- stosowanie środków przeczyszczających, enem;
- stosowanie leków moczopędnych.
   Ze względu na występowanie okresów objadania się, Garner wyodrębnił dwa typy anoksji: typ restrykcyjny (nie występują okresy objadania się) oraz typ bulimiczny (w którym takie sytuacje mogą się zdarzyć).
Pacjenci chorujący na anoreksję mogą wrócić do pełni zdrowia po jednym epizodzie. U części chorych jednak zdarzają się nawroty choroby. W ciężkich przypadkach jadłowstręt ma przewlekły, długotrwały przebieg prowadzący do stopniowego wyniszczenia organizmu.

   Wraz z utratą masy ciała i pojawieniem się niedoborów pokarmowych i zaburzeń hormonalnych pojawiają się takie objawy jak:
- zmniejszenie masy kostnej (osteopenia i osteoporoza);
- łamliwość i kruchość włosów i paznokci;
- suchość i zmieniona barwa skóry (żółtawe podbarwienie spowodowane karotenemią);
- pojawienie się owłosienia na całym ciele pod postacią meszku (lanugo);
- niedokrwistość, osłabienie siły mięśniowej;
- zaparcia;
- obniżenie ciśnienia krwi i spowolnienie akcji serca;
- uszkodzenie mięśnia sercowego i innych narządów wewnętrznych;
- obniżenie temperatury ciała;
- spowolnienie, ciągłe poczucie zmęczenia;
- bezpłodność;
   Jadłowstręt psychiczny należy zawsze różnicować z kacheksją, czyli wyniszczeniem organizmu w przebiegu chorób nowotworowych, a także z innymi przewlekłymi chorobami somatycznymi takimi jak gruźlica czy przewlekłe zapalenie jelit. Również w przebiegu chorób psychicznych: depresji czy schizofrenii mogą wystąpić okresy obniżonego apetytu czy też zupełna odmowa jedzenia z pobudek psychotycznych. Choroby te zostały zebrane w tabeli 2.  

Różnicowanie jadłowstrętu psychicznego




histeryczna odmowa jedzenia


zaburzenia tarczycy

choroba Adisona

stany zapalne przewodu pokarmowego

choroba reumatyczna, gruźlica, bruceloza

zespół tętnicy krezkowej górnej

choroby nowotworowe

   Terminu bulimia po raz pierwszy użył Galen w II wieku n.e., pochodzi on od greckich słów limos - „głód” i bous - „byk”, „wół”, słowo bulimia można więc przetłumaczyć jako „byczy głód”. Praktyki przeczyszczania się mające na celu uzyskanie zdrowia i szczęścia były znane już w starożytności. Senece przypisuje się twierdzenie „człowiek je, aby wymiotować i wymiotuje, aby jeść”. Opisy zachowań bulimicznych można znaleźć również w tekstach średniowiecznych (diety niektórych świętych), a także w literaturze medycznej z wieków późniejszych. Bulimię jako odrębny zespół kliniczny opisał dopiero 1979r. George Russell. W 1980r. znalazła się ona jako odrębna jednostka chorobowa w amerykańskiej klasyfikacji DSM III-R.

   Bulimia charakteryzuje się występowaniem epizodów objadania się. Chorzy zjadają wówczas duże ilości pożywienia i mają poczucie braku kontroli nad przyjmowaniem pokarmów. Po okresach objadania się występują zachowania kompensacyjne takie jak: prowokowanie wymiotów, spożywanie leków przeczyszczających, moczopędnych lub stosowanie intensywnych ćwiczeń fizycznych. Często zachowania te występują w różnych kombinacjach.
   Podobnie do pacjentów z jadłowstrętem psychicznym osoby cierpiące na bulimię obawiają się wzrostu masy ciała, pragną schudnąć i są niezadowolone ze swojej wagi i swojego wyglądu. W przeciwieństwie jednak do anorektyków ich waga zwykle mieści się w normie lub mają oni lekką nadwagę. Zwykle zachowania bulimiczne trzymane są w sekrecie, gdyż pacjenci uważają je za odrażające i wstydzą się ich. Epizody objadania mogą występować w różnych okolicznościach, a ich częstotliwość może wahać się od kilku razy w tygodniu do kilkunastu razy w ciągu dnia. Prowokowanie wymiotów, stosowanie środków przeczyszczających i moczopędnych może prowadzić do różnych konsekwencji zdrowotnych takich jak:
- przewlekłe zapalenia gardła, przełyku;
- obrzęki gruczołów ślinowych;
- erozja szkliwa zębów (narażenie na kwas solny), nadwrażliwość zębów;
- choroba refleksowa;
- biegunki i zaparcia wynikające z nadużywania środków przeczyszczających;
- niedrożność porażenna jelit;
- odwodnienie, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia metaboliczne;
w następstwie których mogą wystąpić zaburzenia rytmu serca oraz napady padaczkowe.
   Podstawową konsekwencją bulimii jest podporządkowanie życia zachowaniom bulimicznym. Prowadzi to do zaburzeń funkcjonowania społecznego (ograniczenie kontaktów towarzyskich) i seksualnego, oraz do konfliktów rodzinnych. W tym samym czasie pacjentki z bulimią jednak względnie dobrze funkcjonują w szkole, pracy, zawierają związki małżeńskie.

Siedem objawów bulimii


1. zaabsorbowanie jedzeniem

2. napady objadania się, najczęściej w sekrecie

3. wymioty po napadzie objadania się

4. nadużywanie środków moczopędnych, przeczyszczających, tabletek „na odchudzanie”

5. zaprzeczanie głodzeniu się czy prowokowaniu wymiotów

6. przymusowe ćwiczenia

8. obrzęknięte ślinianki

9. pęknięte naczynka krwionośne w obrębie gałek ocznych

Jedzenie kompulsywne (ang. binge-eating disorder)
   Jedzenie kompulsywne to stan w którym osoba traci kontrolę nad ilością przyjmowanych pokarmów, co w tym aspekcie upodabnia to zaburzenie do bulimii. W przeciwieństwie jednak do tego zaburzenia chorzy nie stosują głodówek, nie przeczyszczają się i nie ćwiczą. W związku z tym zwykle są to osoby z nadwagą lub otyłością. Prowadzi to często do rozwoju objawów zespołu metabolicznego (otyłość trzewna, nadciśnienie, hipercholesterolemia, zaburzenia metabolizmu glukozy) co w konsekwencji wiedzie do zwiększonego ryzyka wystąpienia choroby wieńcowej czy udaru mózgu. Ponadto osoby objadające się odczuwają poczucie winy, wstydu w związku ze swoim problemem co prowadzi w mechanizmie błędnego koła do jeszcze większego objadania się. Inne typy zaburzeń odżywiania zebrano w tabeli nr 4.
*kliknij, aby powiększyć
Jak można leczyć zaburzenia odżywiania
   Fundamentalnymi celami leczenia zaburzeń odżywiania są: odpowiednie odżywienie chorych, zmniejszenie nadmiernej aktywności fizycznej i zaprzestanie stosowania technik przeczyszczających. W leczeniu wykorzystuje się psychoedukację, różne formy psychoterapii oraz farmakoterapię. W proces leczenia powinni być zaangażowani zarówno psychoterapeuci, psychiatrzy jak i specjaliści od zdrowego żywienia oraz specjaliści zajmujący się leczeniem chorób towarzyszących powikłaniom zaburzeń odżywiania. W większości przypadków leczenie może być prowadzone w warunkach ambulatoryjnych, ale cięższe przypadki wymagają hospitalizacji w wyspecjalizowanym oddziale zaburzeń odżywiania.

Leczenie anoreksji
   Zgodnie z wytycznymi Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego proces leczenia powinien polegać na:
1.    uzyskaniu stopniowego wzrostu masy ciała;
2.    leczeniu powikłań somatycznych;
3.    utrwaleniu motywacji do leczenia;
4.    edukacji w zakresie odżywiania;
5.    korekcie zachowań związanych z jedzeniem;
6.    korekcie objawów psychopatologicznych;
7.    wsparciu lub terapii rodzin;
8.    oraz zapobieganiu nawrotom.
    Stosowanie psychofarmakoterapii może być skuteczne w leczeniu pacjentów z anoreksją, u których występują dodatkowo objawy zaburzeń afektywnych oraz lękowych. Zaleczenie tych symptomów polepsza rokowanie w przebiegu jadłowstrętu. Nie ma jednak leku, którego stosowanie (jako jedyna interwencja) doprowadziłoby do osiągnięcia prawidłowej masy ciała.

    Farmakoterapia zaburzeń somatycznych (zaburzeń rytmu serca, zaburzeń elektrolitowych, hormonalnych) oraz leczenie żywieniowe są niezbędne w leczeniu powikłań niedoborów pokarmowych.   

   W leczeniu anoreksji wykorzystuje się różne formy psychoterapii, w tym psychoterapię indywidualną, grupową, rodzinną. Istnieje ponad 400 szkół psychoterapii. Największą popularnością cieszą się metody psychodynamiczne i behawioralno-poznawcze. Stosowanie technik psychoterapeutycznych ma na celu rozwiązanie psychicznych problemów odpowiadających za rozwój choroby. Jedną z metod terapeutycznych jest tzw. „podejście Maudsley” (ang. Maudsley approach). Jest to program stworzony w londyńskim szpitalu im. Henry'ego Maudsley'a. Metoda ta została opracowana w celu leczenia nastolatków mieszkających z rodzicami, a jej wysoka skuteczność została potwierdzona w badaniach klinicznych. Podczas leczenia, rodzice nastoletnich pacjentów z anoreksją mają wziąć pełną odpowiedzialność za żywienie swoich dzieci.

    Jak dotąd nie ma żadnej specyficznej psychoterapii, której skuteczność w leczeniu pacjentów dorosłych byłaby potwierdzona. Skuteczność psychoterapii zależy od wielu czynników takich jak zaangażowanie i motywacja pacjenta, współwystępowanie innych zaburzeń psychicznych oraz sytuacja rodzinna chorych.

Leczenie bulimii
   Najważniejszym elementem leczenia bulimii według wielu autorów jest psychoterapia prowadzona przez wykwalifikowanych terapeutów. Rodzaj interwencji powinien być jednak dostosowany do nasilenia objawów bulimii, wieku pacjentki/ta, dotychczasowego przebiegu choroby oraz przedchorobowego funkcjonowania osoby poddawanej leczeniu. Uwzględniając te zmienne zaproponowano 5-stopniowy model leczenia:
1. psychoedukacja, dostarczanie materiałów edukacyjnych;
2. ambulatoryjna terapia behawioralno-poznawcza (CBT ang. cognitive-behavioral therapy);
3. farmakoterapia (fluoksetyna) w połączeniu z psychoterapią podtrzymującą;
4. psychoterapia interpersonalna lub psychodynamiczna;
5. hospitalizacja dzienna lub całodobowa u pacjentek/ów u których zawiodły standardowe metody lub są w złym stanie somatycznym.
   Leczenie ma na celu ograniczenie objadania się, wymiotów oraz stosowania metod przeczyszczających. Psychoterapia behawioralno-poznawcza pozwala na zidentyfikowanie i rozwiązywanie bieżących problemów. Terapeuta pomaga pacjentowi nauczyć się rozpoznawania negatywnych automatycznych myśli, zidentyfikować i zmodyfikować błędne przekonań, zmienić swoje postępowanie w relacjach międzyludzkich. Skuteczność CBT w leczeniu bulimii została potwierdzona w badaniach klinicznych. Terapia może być prowadzona zarówno indywidualnie jak i jako terapia grupowa. W niektórych sytuacjach niezbędne jest stosowanie leków przeciwdepresyjnych. W tej grupie fluoksetyna jest jedynym lekiem, który ma odpowiednią rejestrację Amerykańskiej Agencji ds Żywności i Leków (FDA - ang. U.S. Food and Drug Administration), a jej skuteczność została potwierdzona zarówno w łagodzeniu objawów bulimii jak i zapobieganiu nawrotom.

A jak wyglądają zaburzenia odżywiania u mężczyzn?
   Mężczyźni chorujący na zaburzenia odżywiania, podobnie jak kobiety, mają zaburzony obraz własnego ciała. W przypadku anoreksji czy bulimii prezentują podobne objawy, ale rozpoznawalność tych zaburzeń jest mniejsza niż u płci przeciwnej. W dużej mierze wynika to z przekonania, że choroby te dotyczą wyłącznie kobiet. W podręcznikach dotyczących leczenia zaburzeń odżywiania autorzy wspominają raczej o pacjentkach, bulimiczkach czy anorektyczkach, a nie o ich męskich odpowiednikach. Z drugiej strony u mężczyzn występuje zaburzenie, które polega na tym, że skupiają się bardzo na tym aby stać się bardziej muskularni. Mężczyźni chorujący na bigoreksję (ang. muscle dysmorphia) widzą siebie jako mniejszych niż w istocie są i pragną zwiększyć swoją masę ciała. W związku z tym intensywnie ćwiczą, stosują leki zawierające sterydy anaboliczne oraz inne substancje mające pomóc w zwiększaniu muskulatury. W ramach swojej diety spożywają wysokokaloryczne, przeładowane białkiem posiłki. Obciążają one nie tylko przewód pokarmowy, ale także narządy decydujące o przemianie materii i metabolizmie. Osoby te często nie jedzą poza domem, obawiając się, że podane tam posiłki są dla nich nieodpowiednie.

Co warto zapamiętać?
   Zaburzenia odżywiania są poważnym problemem zdrowotnym. Występują zarówno u kobiet jak i u mężczyzn, oraz mogą wystąpić w każdym wieku. Najwięcej nowych zachorowań dotyczy nastolatków i młodych dorosłych. Głównym objawem są zaburzenia obrazu własnego ciała. Błędne postrzeganie siebie prowadzi do dążenia do doskonałości czyli idealnie szczupłej sylwetki (anoreksja) czy doskonale umięśnionej (bigoreksja). Obsesja na temat jedzenia zaczyna być tematem przewodnim, któremu podporządkowywane są inne aktywności człowieka. Takie postępowanie w skrajnych przypadkach może prowadzić do inwalidztwa, a nawet do śmierci. Początek zaburzeń często jest bardzo niewinny, bo przecież cóż złego może być w stosowaniu ziołowej herbatki na przeczyszczanie czy stosowaniu suplementów diety „na odchudzanie”. Po preparaty „na przeczyszczenie” przychodzi do apteki codziennie wiele osób. Są jednak sytuacje w których powinna zapalić się farmaceucie „czerwona lampka”. Gdy po preparaty „poprawiające przemianę materii” przychodzą osoby szczupłe lub wręcz wychudzone lub gdy jedna osoba kupuje ilości opakowań mogące innym wystarczyć na wiele miesięcy, warto się nad tym zastanowić i porozmawiać z taką osobą. Czasami zwykła rozmowa, prosta interwencja edukacyjna może zapobiec późniejszym nieszczęściom.

dr n. med. Marcin Wojtera
Centralny Szpital Kliniczny
Uniwersytetu Medycznego w Łodzi
1.    The Renfrew Center Foundation for Eating Disorders, “Eating Disorders 101 Guide: A Summary of Issues, Statistics and Resources,” 2003
2.    Sullivan, Patrick F American Journal of Psychiatry, Vol. 152 (7), July 1995, p. 1073-1074,
3.    Bilikiewicz, Pużyński, Rybakowski, Wciórka „Psychiatria” .Urban&Partner 2002
6.    Eisler I, i wsp. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 2000; 1:727–736.
7.    Lock J, i wsp. Treatment Manual for Anorexia Nervosa: A Family-based Approach. New York: Guilford Press. 2001.
8.    Romano SJ, i wsp.  American Journal of Psychiatry, 2002; 151(9):96–102.

« poprzedni artykuł   następny artykuł »