caverta drug store online buy ceftin uk lamisil terbinafine hydrochloride tablets aristocort 40 mg order liposafe order endep tablets cheap aciphex drugs buy cipro usa cheap pletal 100 mg what is promethazine vc syrup metformin buy online canada tetracyclines purchasing what is the correct dosage of zetia nymphomax 10 mg cost where cane i buy clomid over the counter acquistare nexium in italia muscle relaxer flexeril side effects buy periactin without rx viagra plus low cost usp prednisone tablets rs buy hyaluronic acid wholesale ginseng next day beat way to order tegretol rocaltrol cefadroxil canada head office best site to buy ginseng order prilosec samples what is minocycline 50 mg used for can you buy chlamydia pills over the counter imuran brand positioning standard lexapro dosage buy lithium salt timed release capsules of nitroglycerin amoxicillin 500mg pregnancy online pharmacy uk nizoral is mail order viagra sublingual safe singulair generic available best generic exelon review muscle relaxant drugs flexeril pharmacies cefixime prescription generic prevacid shortage comprar toradol portugal apcalis sx 20mg overnight pharmacy aldactone fml forte generic 2013 drugs boots pharmacy online usa metmorfin side effects plendil italiano buy cialis sublingual in uk metronidazole without prescription from canada lipitor dosage 5mg abilify patient assistance program refills viagra online bestellen erfahrungen do you need a prescription to buy drugs in mexico generic atrovent for sale on line buy ampicillin online canadian pharmacy cvs mail order pharmacy number topamax price 50 mg buying aciphex online donde puedo comprar isoptin buy priligy with paypal best place to buy cds online australia fastest hoodia uk delivery what is flomax used for ventolin hfa price at walmart furosemide without prescription miami risperdal medication class orlistat ordering online pharmacy best prices buy micronase online avodart paypal is mail order noroxin safe where is crestor metabolized shatavari capsules price buy lozol bulk can you buy inderal propranolol prescription levlen birth control reviews what does antabuse do to you citrato de sildenafila generico funciona buy compazine next day coreg for daily use canada canadian pharmacy meds richmond bc better than yagara zoloft drugs forum avodart dutasteride 0.5mg capsules protonix prescription drug pharmacy express belize tourism village finpecia (generic propecia) - 1mg (10 tablets can order styplon online is generic ophthacare effective sumycin reviews for men drugs without prescriptions canada promethazine over counter drug indocin generico italiano where to buy albendazole with mastercard habana himalaya medicine cheap abilify 40 mg para que se usa cefadroxilo mebendazole or albendazole antiparasitic medication order caverta cheap vermox side effects fever side effects for dogs taking prednisone trial erection packs 2 overseas lisinopril side effects bnf rhinocort no prescription compare prices where is acai fruit from motilium buy in uk buy lasix 40 mg online nizagara for daily use canada exelon energy stock zerit max dose bupropion delivery london coversyl cough iron supplement buy nolvadex fast shipping zentel uk levitra plus usa zyban now how long does minocycline take to work for acne indian pharmacies no prescription buy betapace with visa best drugstore powder for oily skin yahoo coumadin bonus pills cozaar no prescription canada getting protonix in australia best place to buy didronel walmart pharmacy valtrex list of tesco stores selling viagra sublingual how to purchase zoloft online differin to purchase without a prescription atenolol anxiety side effects of mycelex-g discount pharmacy card distributor robern med cabinets buy nimotop usa other pills like viagra canada coumadin top 10 online biaxin sites zithromax 500mg chlamydia where can i buy pure acai berry in uk 24 hour pharmacy eugene oregon accutane and cold medicine what is calcium carbonate normally known as piroxicam dosage for dogs legal viagra prescription achat viagra en ligne fincar 10 mg purchase generic minocycline how to use nolvadex liquid supreme suppliers sagar avenue mumbai online pharmacy free delivery uk lithium starting dose for depression alesse birth control generic citrato de sildenafila 50mg pra que serve purchase evecare cheap pilex medication can you buy cialis soft in ireland xenical cost without insurance purchase mentat ds syrup pills order diovan from australia without prescription common anti anxiety pills viagra over the counter in dubai canadian pharmacy generic levitra uk paypal wellbutrin canada prescription priligy dapoxetine khawaja naveed ki adalat november 2012 furosemide 500 mg bioequivalence levaquin 500 mg tablet side effects vigra airport code nootropil maximum dosage pfizer viagra price in india pulmicort costco much does generic cipro cost how long to take protonix oakley liv sunglasses cheap diflucan 100 mg for 14 days purchase albendazole 200 mg how to get confido in australia buy viagraa how to use levitra plus lotensin overnight pharmacy indocin capsules cialis trial packs generic buy orilstat on paypal trandate maximum dosage astelin tadalafil 20mg tablets pharmacy has best price dulcolax ayurslim lawsuit 100 mg neurontin for anxiety how to buy viagra sublingual in london prograf barato metmorfin type 2 diabetes aborto por pastillas cytotec consecuencias anacin prices cvs implicane sertralina 50 mg buy zithromax online at canada pharmacy cheap aceon 40 mg cytotec dosis 4 pastillas med cab protonix buy speman boots buy cheap famvir recommended dosage of flagyl for diverticulitis levitra from pfizer looks at lipitor over counter wsj order amantadine online with visa generic for zyprexa zydis aciclovir mail order cialis tadalafil 20m original ou acheter des livres a paris medicine cholestoplex mg online buy prednisone 48 pack directions buy uk generic cheap actos buspar buspirone side effects is omnicef better than amoxicillin side effects of etodolac 500 canadian pharmacy online zebeta lisinopril next day delivery generic levaquin safe azithromycin 500mg treatment buy advair diskus with paypal pastillas cytotec generico purchase dilantin lowest price diflucan where to buy in canada revista rx how to order amantadine what is phenergan elixir used for toprol xl pills sweat lidocaine hydrochloride gel i want to buy zoloft micronase online overnight shipping buy 1 mg finasteride recommended tadalafil dosage cephalexin 500 mg from canada beconase aq uk online amoxil uk online prevacid complete recall 2012 zetia lowest price cialis usa canada periactin without script prescription drug cytotec viagra sublingual uk online side effects of vantin 200 mg betnovate ointment used for shatavari generic reviews lloyds pharmacy online store online pharmacy no prescription birth control half price ginette-35 buy cheapest generic viagra good post cycle therapy supplements levaquin suppositories buy get diovan las vegas hair loss forum where to buy finasteride current price dapoxetine buy genuine premarin uk where to get kamagra gold long time side effects fluoxetine non prescription lopressor pharmacy best place to buy lisinopril in usa what types of levitra plus are there low cost voveran what does atarax doo where to buy lexapro generic overnight cod buy aceon speman in italia cialis dose cialis vs viagra better than levlen my evista coupons buy accutane online no prescription cheap viagra brand name on sale buy micardis online at canada pharmacy lozol discounts codes india cialis professional price feline famciclovir dose online generic roxithromycin amaryl normal dose 1 direction what is the medication amitriptyline used for genuine brahmi best price buy tetracycline online overnight tegretol discount coupons linezolid zyvox 600 mg where can i buy lotrel online without a prescription lady era purchase in canada no prescription health canada sinequan cozaar buy on line generic plavix release date 2011 metoclopramide overnight cheapest perscription seroflo doctors online cheap hydrochlorothiazide 40 mg feldene limited india emsam ordering no prescription can men buy the morning after pill over the counter is buying prescriptions from canada safe best ringworm medication for dogs canesten hc cream clotrimazole hydrocortisone generic wellbutrin recall 2012 kamagra oral jelly where to get buy arimidex without a script proventil overnight medical abortion pills online liquid lasix medicine can you take clomid without a doctor how long does it take for infant motrin to start working tamoxifen medication price non prescription aleve conceived twins 100mg clomid acquistare plendil in italia i pill clonidine website lithium ion battery sizes purchase himplasia alli capsules low cost periactin generic drug effexor xr most reliable place to buy isoptin online is singulair generic differin reviews makeupalley lisinopril how long to take effect buy tadalis sx boots pharmacy necesito comprar viagra en chile order wellbutrin sr on line mexico prednisone generic drug how often to take levaquin aciphex pharmacy prices list diflucan side effects long term use protonix 40 mg vs prevacid risperdal 100 ml buy grifulvin v cheap where can i purchase hytrin where to buy coreg online canada cheap celebrex buy dostinex buy canada sildenafil citrate 100mg kaufen generic zyrtec prices there generic xeloda viagra 100mg price costco what does prednisolone contain getting viagra in canada accutane 100mg cheep buy plendil online pharmacy reminyl patient reviews fluoxetine dose range hyzaar for purchase official canadian pharmacy baku can you buy ginseng grocery store alphagan discount medications brand viagra generic reviews how to take luvox the online drugstore unisom doxazosin tablets uses where do i buy chloroquine zestril suppliers overseas plavix for purchase imitrex coupon code purchase exelon pharmacy what class of drugs is benicar how to buy styplon in london what is nexium made of buy tadalis sx mg online is dapoxetine available in usa lozol uk brand name buying dilantin using paypal feldene echeck gyne-lotrimin online pay paypal do you need rx allopurinol cialis generic cost western drug bupron sr mejor farmacia online para comprar cialis what is septilin for what does parietal mean how much does celebrex cost without insurance avandamet with no rx canadian does alli work drugs avapro 100mg tablet what is the maximum dose of aleve per day best place to order yagara in us how to use aspirin tablet what is the generic name for trimox nolvadex d side effects generic viagra made in the u.s medrol generic available diovan online no rx amex trazodone on the internet prednisolone 5mg 5ml buying a mobicarte in france citalopram switching from lexapro to celexa order pain medicine online no prescription can order suhagra canada where can i get some antivert where to buy tinidazole mg himplasia without prescription buy doxycycline 50mg online amoxicillin 875 mg sinus infection dipyridamole medication order buy isotretinoin canada best medrol prices buy minocin in uk is generic elocon effective can you order diflucan online best site to buy amantadine lopid cheap how long to take hydrochlorothiazide prescription solutions mail order address tetracycline dosage for urinary tract infection hydrochlorothiazide 25 mg tqua side effects prednisone in dogs pariet discount price zollinger ellison syndrome viagra buy online forum 12 generic viagra overnight delivery pulmicort inhaler online effects of viagra on men global meds 24 review buy nizoral from canada buy viagra super active quick can order viagra super active canada order cytotec from canada without prescription side effects of provera in pregnancy femara no prescription compare prices fucidin 2 cream for cold sores dostinex prescription coupon accutane worldwide which uk site to buy tadacip vpxl prices at costco order sarafem pill pharmacy mexico antivert inderal low dose birth control is it illegal to order zithromax online purchasing aricept online omifin para que sirve en hombres medco mail order prescriptions phone number yellow xanax bars street price side effects of endep weight gain physical effects of percocet abuse tofranil online price side effects of cipralex buy levitra plus with is cialis sold over the counter elavil 5mg tablets buy ephedraxin online no prescription us buy kamagra next day delivery order what is decadron injection for libro culturismo sin tonterias pdf gratis order promethazine w/codeine syrup what does diclofenac sodium 75mg do cabgolin medicine online buy cafergot online from australia can you buy norvasc cheap pharmacy cardizem max dose iv order viagra online without script levitra liv 52 himalaya prices cleocin for purchase without a prescription buy ephedraxin overseas overnight buy cheap nolvadex generic tegretol cr ventolin hfa aer 18gm can i buy clomid over the counter in uk where to buy viagra in vancouver canada discount zetia femara non perscription countries alli pills side effects worldwide pharmacy lasix combivent shop net actonel dose pack lowest price parlodel ordering low dose finpecia side effects of triamterene-hctz 37.5-25 purchase lamictal cheap 100 pure acai berry antioxidant eye cream order ditropan canadian cod overnight doxycycline hyclate 100mg capsule is used for best online pharmacy generic indocin aristocort from india mircette discounts viagra generic availability date very cheap strattera uk version of lady era cadastro para comprar actonel acheter plavix pas cher effexor xr 75mg coupon ampicillin msds sheet uk pharmacies online that sell prednisolone where to buy nitroglycerin in canada safely premarin cream uk antibiotics for sinusitis and bronchitis medrol cheap uk over the counter trimox tegretol shop net best online pharmacy generic flomax buy mycelex-g online usa atorvastatin dose acheter xenical quebec generic celexa uk paypal tadacip in usa purchasing roxithromycin online uk what types of zyvox are there amantadine for sale online advair canada online no prescription astelin online in us hydrochlorothiazide for discount prednisolone order in the us legal buy benemid online canada buy zovirax pills in the australia indian alliances southwest how much is abilify cost side effects of didronel costco milton keynes membership trileptal dosage recommended can you buy pharmacy order cyklokapron news diovan valsartan generic buy viagra online in england is there a generic form of estrace cream generic cialis professional usa pharmacy buy prometrium astrailia buy levitra from india buy furosemide mg online what family of antibiotics is tetracycline famciclovir maximum daily dose ordering viagra by phone trileptal delivery london order diflucan no rx canadian pharmacy when do you take a cialis benadryl dose by weight for infants get walmart pharmacy expense report

Aptekarz Polski
Opieka farmaceutyczna
Manuał aptekarski
W aptece
Lex Apothecariorum
Farmacja na świecie
Rynek leków
Panorama samorządu
Historia farmacji
Muzealny kalejdoskop
Nowe rejestracje
Świat w pigułce
Chwila oddechu
Sport to zdrowie
Przegląd prasy
Warto wiedzieć
Rozmowy Redakcji
Listy do Redakcji
Forum wydarzeń
Z uniwersytetu
Numer 99/77 online
Menu witryny
Wydawnictwo NIA
Zamów Aptekarza

mapa strony: Start. arrow Manuał aptekarski arrow 08.2011 - "Zaburzenia odżywiania."


08.2011 - "Zaburzenia odżywiania." Drukuj Email
sierpień 2011, nr 60/38 online

Co rozumiemy pod terminem „zaburzenia odżywiania”?

    „Zaburzenia odżywiania” to szeroki termin obejmujący różne problemy zdrowotne związane z przyjmowaniem pokarmów. Mogą one polegać zarówno na przyjmowaniu zbyt małej ilości pożywienia, na objadaniu się, jak i na stosowaniu różnych specyficznych „diet”, mających niewiele wspólnego ze zdrowym, urozmaiconym odżywianiem się.
   Osoba cierpiąca na zaburzenia odżywienia może początkowo zjadać coraz mniejsze lub coraz większe ilości jedzenia, co może ostatecznie doprowadzić do utraty kontroli nad przyjmowaniem pokarmu. W wielu przypadkach ogromnym problemem staje się również obsesja na temat masy ciała i jego wyglądu. Konsekwencje zaburzeń odżywiania mogą być bardzo niebezpieczne tak dla zdrowia fizycznego, jak i psychicznego, a w skrajnych przypadkach prowadzą do śmierci.
   Zaburzenia odżywiania występują najczęściej u nastolatków oraz młodych dorosłych, zdarzają się jednak przypadki także wśród dzieci i osób starszych.

   Do najczęściej występujących zaburzeń można zaliczyć:
- jadłowstręt psychiczny (ang. anorexia nervosa);
- bulimię - nazywaną żarłocznością psychiczną (ang. bulimia nervosa) oraz;
- jedzenie kompulsywne (ang. binge-eating disorder).
   Zaburzenia odżywiania występują zarówno u kobiet jak i u mężczyzn. Jednak to kobiety chorują ok. 10 razy częściej niż mężczyźni. W Stanach Zjednoczonych zaburzenia odżywiania dotyczą ok. 24 mln ludzi i zajmują pierwsze miejsce pod względem śmiertelności wśród wszystkich chorób psychicznych. Osoby chorujące na jadłowstręt psychiczny posiadają aż 18 razy większe ryzyko zgonu w porównaniu z populacją osób w podobnym wieku.

   Zaburzenia odżywiania są więc problemem realnym, ale potencjalnie wyleczalnym. Często towarzyszą im takie choroby jak depresja, zaburzenia lękowe czy nadużywanie substancji psychoaktywnych. Pomimo, że problem jest poważny to tylko 1 na 10 chorych osób ma postawione odpowiednie rozpoznanie. Na początku rozwoju zaburzenia skuteczna i wystarczająca może być interwencja polegająca na odpowiedniej edukacja na temat żywienia, jednak w skrajnych przypadkach niezbędna jest hospitalizacja na wyspecjalizowanych oddziałach zaburzeń odżywiania.
Różne rodzaje zaburzeń odżywiania
Jadłowstręt psychiczny
   Termin anoreksja wywodzi się z języka greckiego i pochodzi od słów an - „pozbawienie, brak” i oreksis - „apetyt”. Pierwsze opisy osób ograniczających przyjmowanie pokarmu pochodzą ze średniowiecza i przedstawiają praktyki ascetyczne podjemowane z pobudek religijnych. Opisy zachowań dziewcząt odpowiadające kryteriom jadłowstrętu można znaleźć także w XVII-wiecznych angielskich i francuskich tekstach. W drugiej połowie XIX wieku próbowano tłumaczyć przyczyny tego zaburzenia. Początkowo traktowano je wyłącznie jako zaburzenia reaktywne, histeryczne. Po opisaniu przez Simmondsa w 1914r. niewydolności podwzgórzowo-przysadkowej prowadzącej do zaniku apetytu i wyniszczenia, jadłowstręt zaczęto tłumaczyć jako chorobę układu wewnątrzwydzielniczego. Rozdzielenie obu zaburzeń nastąpiło dopiero w 1948r. po badaniach Bekmana przeprowadzonych w USA. Pierwsze kryteria diagnostyczne opracował Russell w 1970 r.

Anoreksja - dziesięć znaków ostrzegawczych

• celowe głodzenie się w celu zmniejszenia masy ciała
• nasilony, długotrwały lęk przed zwiększeniem masy ciała
• odmawianie jedzenia lub bardzo restrykcyjne jego ograniczanie
• długotrwałe przebywanie „na diecie”
• nadmierne owłosienie twarzy i ciała spowodowane niedoborem białka w diecie
• kompulsywne ćwiczenia
• nadmierna utrata masy ciała
• wrażliwość na zimno
• brak lub nieregularna menstruacja
• wypadanie włosów

   Anoreksja charakteryzuje się niechęcią do osiągnięcia prawidłowej masy ciała, obsesyjnym myśleniem na temat przytycia oraz zaburzonym postrzeganiem własnego ciała. Poczucie własnej wartości jest ściśle związane z utrzymywaniem odpowiedniej wagi oraz wyglądu. Przy tym osoby dotknięte jadłowstrętem nie zauważają negatywnych skutków zdrowotnych związanych z niedowagą i bagatelizują ich powagę. Pomimo, że mają zbyt niską masę ciała postrzegają siebie jako osoby posiadające nadwagę. W związku z tym często się ważą, ograniczają ilość i rodzaj pokarmów które spożywają. Niedobory pokarmowe prowadzą do rozwoju zaburzeń hormonalnych leżących u podstaw zaburzeń cyklu menstruacyjnego. U niektórych osób z jadłowstrętem występują okresy objadania się, po których przejawiają one różne zachowania kompensacyjne takie jak
- stosowanie rygorystycznej diety;
- prowokowanie wymiotów;
- intensywne ćwiczenia fizyczne;
- stosowanie środków przeczyszczających, enem;
- stosowanie leków moczopędnych.
   Ze względu na występowanie okresów objadania się, Garner wyodrębnił dwa typy anoksji: typ restrykcyjny (nie występują okresy objadania się) oraz typ bulimiczny (w którym takie sytuacje mogą się zdarzyć).
Pacjenci chorujący na anoreksję mogą wrócić do pełni zdrowia po jednym epizodzie. U części chorych jednak zdarzają się nawroty choroby. W ciężkich przypadkach jadłowstręt ma przewlekły, długotrwały przebieg prowadzący do stopniowego wyniszczenia organizmu.

   Wraz z utratą masy ciała i pojawieniem się niedoborów pokarmowych i zaburzeń hormonalnych pojawiają się takie objawy jak:
- zmniejszenie masy kostnej (osteopenia i osteoporoza);
- łamliwość i kruchość włosów i paznokci;
- suchość i zmieniona barwa skóry (żółtawe podbarwienie spowodowane karotenemią);
- pojawienie się owłosienia na całym ciele pod postacią meszku (lanugo);
- niedokrwistość, osłabienie siły mięśniowej;
- zaparcia;
- obniżenie ciśnienia krwi i spowolnienie akcji serca;
- uszkodzenie mięśnia sercowego i innych narządów wewnętrznych;
- obniżenie temperatury ciała;
- spowolnienie, ciągłe poczucie zmęczenia;
- bezpłodność;
   Jadłowstręt psychiczny należy zawsze różnicować z kacheksją, czyli wyniszczeniem organizmu w przebiegu chorób nowotworowych, a także z innymi przewlekłymi chorobami somatycznymi takimi jak gruźlica czy przewlekłe zapalenie jelit. Również w przebiegu chorób psychicznych: depresji czy schizofrenii mogą wystąpić okresy obniżonego apetytu czy też zupełna odmowa jedzenia z pobudek psychotycznych. Choroby te zostały zebrane w tabeli 2.  

Różnicowanie jadłowstrętu psychicznego




histeryczna odmowa jedzenia


zaburzenia tarczycy

choroba Adisona

stany zapalne przewodu pokarmowego

choroba reumatyczna, gruźlica, bruceloza

zespół tętnicy krezkowej górnej

choroby nowotworowe

   Terminu bulimia po raz pierwszy użył Galen w II wieku n.e., pochodzi on od greckich słów limos - „głód” i bous - „byk”, „wół”, słowo bulimia można więc przetłumaczyć jako „byczy głód”. Praktyki przeczyszczania się mające na celu uzyskanie zdrowia i szczęścia były znane już w starożytności. Senece przypisuje się twierdzenie „człowiek je, aby wymiotować i wymiotuje, aby jeść”. Opisy zachowań bulimicznych można znaleźć również w tekstach średniowiecznych (diety niektórych świętych), a także w literaturze medycznej z wieków późniejszych. Bulimię jako odrębny zespół kliniczny opisał dopiero 1979r. George Russell. W 1980r. znalazła się ona jako odrębna jednostka chorobowa w amerykańskiej klasyfikacji DSM III-R.

   Bulimia charakteryzuje się występowaniem epizodów objadania się. Chorzy zjadają wówczas duże ilości pożywienia i mają poczucie braku kontroli nad przyjmowaniem pokarmów. Po okresach objadania się występują zachowania kompensacyjne takie jak: prowokowanie wymiotów, spożywanie leków przeczyszczających, moczopędnych lub stosowanie intensywnych ćwiczeń fizycznych. Często zachowania te występują w różnych kombinacjach.
   Podobnie do pacjentów z jadłowstrętem psychicznym osoby cierpiące na bulimię obawiają się wzrostu masy ciała, pragną schudnąć i są niezadowolone ze swojej wagi i swojego wyglądu. W przeciwieństwie jednak do anorektyków ich waga zwykle mieści się w normie lub mają oni lekką nadwagę. Zwykle zachowania bulimiczne trzymane są w sekrecie, gdyż pacjenci uważają je za odrażające i wstydzą się ich. Epizody objadania mogą występować w różnych okolicznościach, a ich częstotliwość może wahać się od kilku razy w tygodniu do kilkunastu razy w ciągu dnia. Prowokowanie wymiotów, stosowanie środków przeczyszczających i moczopędnych może prowadzić do różnych konsekwencji zdrowotnych takich jak:
- przewlekłe zapalenia gardła, przełyku;
- obrzęki gruczołów ślinowych;
- erozja szkliwa zębów (narażenie na kwas solny), nadwrażliwość zębów;
- choroba refleksowa;
- biegunki i zaparcia wynikające z nadużywania środków przeczyszczających;
- niedrożność porażenna jelit;
- odwodnienie, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia metaboliczne;
w następstwie których mogą wystąpić zaburzenia rytmu serca oraz napady padaczkowe.
   Podstawową konsekwencją bulimii jest podporządkowanie życia zachowaniom bulimicznym. Prowadzi to do zaburzeń funkcjonowania społecznego (ograniczenie kontaktów towarzyskich) i seksualnego, oraz do konfliktów rodzinnych. W tym samym czasie pacjentki z bulimią jednak względnie dobrze funkcjonują w szkole, pracy, zawierają związki małżeńskie.

Siedem objawów bulimii


1. zaabsorbowanie jedzeniem

2. napady objadania się, najczęściej w sekrecie

3. wymioty po napadzie objadania się

4. nadużywanie środków moczopędnych, przeczyszczających, tabletek „na odchudzanie”

5. zaprzeczanie głodzeniu się czy prowokowaniu wymiotów

6. przymusowe ćwiczenia

8. obrzęknięte ślinianki

9. pęknięte naczynka krwionośne w obrębie gałek ocznych

Jedzenie kompulsywne (ang. binge-eating disorder)
   Jedzenie kompulsywne to stan w którym osoba traci kontrolę nad ilością przyjmowanych pokarmów, co w tym aspekcie upodabnia to zaburzenie do bulimii. W przeciwieństwie jednak do tego zaburzenia chorzy nie stosują głodówek, nie przeczyszczają się i nie ćwiczą. W związku z tym zwykle są to osoby z nadwagą lub otyłością. Prowadzi to często do rozwoju objawów zespołu metabolicznego (otyłość trzewna, nadciśnienie, hipercholesterolemia, zaburzenia metabolizmu glukozy) co w konsekwencji wiedzie do zwiększonego ryzyka wystąpienia choroby wieńcowej czy udaru mózgu. Ponadto osoby objadające się odczuwają poczucie winy, wstydu w związku ze swoim problemem co prowadzi w mechanizmie błędnego koła do jeszcze większego objadania się. Inne typy zaburzeń odżywiania zebrano w tabeli nr 4.
*kliknij, aby powiększyć
Jak można leczyć zaburzenia odżywiania
   Fundamentalnymi celami leczenia zaburzeń odżywiania są: odpowiednie odżywienie chorych, zmniejszenie nadmiernej aktywności fizycznej i zaprzestanie stosowania technik przeczyszczających. W leczeniu wykorzystuje się psychoedukację, różne formy psychoterapii oraz farmakoterapię. W proces leczenia powinni być zaangażowani zarówno psychoterapeuci, psychiatrzy jak i specjaliści od zdrowego żywienia oraz specjaliści zajmujący się leczeniem chorób towarzyszących powikłaniom zaburzeń odżywiania. W większości przypadków leczenie może być prowadzone w warunkach ambulatoryjnych, ale cięższe przypadki wymagają hospitalizacji w wyspecjalizowanym oddziale zaburzeń odżywiania.

Leczenie anoreksji
   Zgodnie z wytycznymi Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego proces leczenia powinien polegać na:
1.    uzyskaniu stopniowego wzrostu masy ciała;
2.    leczeniu powikłań somatycznych;
3.    utrwaleniu motywacji do leczenia;
4.    edukacji w zakresie odżywiania;
5.    korekcie zachowań związanych z jedzeniem;
6.    korekcie objawów psychopatologicznych;
7.    wsparciu lub terapii rodzin;
8.    oraz zapobieganiu nawrotom.
    Stosowanie psychofarmakoterapii może być skuteczne w leczeniu pacjentów z anoreksją, u których występują dodatkowo objawy zaburzeń afektywnych oraz lękowych. Zaleczenie tych symptomów polepsza rokowanie w przebiegu jadłowstrętu. Nie ma jednak leku, którego stosowanie (jako jedyna interwencja) doprowadziłoby do osiągnięcia prawidłowej masy ciała.

    Farmakoterapia zaburzeń somatycznych (zaburzeń rytmu serca, zaburzeń elektrolitowych, hormonalnych) oraz leczenie żywieniowe są niezbędne w leczeniu powikłań niedoborów pokarmowych.   

   W leczeniu anoreksji wykorzystuje się różne formy psychoterapii, w tym psychoterapię indywidualną, grupową, rodzinną. Istnieje ponad 400 szkół psychoterapii. Największą popularnością cieszą się metody psychodynamiczne i behawioralno-poznawcze. Stosowanie technik psychoterapeutycznych ma na celu rozwiązanie psychicznych problemów odpowiadających za rozwój choroby. Jedną z metod terapeutycznych jest tzw. „podejście Maudsley” (ang. Maudsley approach). Jest to program stworzony w londyńskim szpitalu im. Henry'ego Maudsley'a. Metoda ta została opracowana w celu leczenia nastolatków mieszkających z rodzicami, a jej wysoka skuteczność została potwierdzona w badaniach klinicznych. Podczas leczenia, rodzice nastoletnich pacjentów z anoreksją mają wziąć pełną odpowiedzialność za żywienie swoich dzieci.

    Jak dotąd nie ma żadnej specyficznej psychoterapii, której skuteczność w leczeniu pacjentów dorosłych byłaby potwierdzona. Skuteczność psychoterapii zależy od wielu czynników takich jak zaangażowanie i motywacja pacjenta, współwystępowanie innych zaburzeń psychicznych oraz sytuacja rodzinna chorych.

Leczenie bulimii
   Najważniejszym elementem leczenia bulimii według wielu autorów jest psychoterapia prowadzona przez wykwalifikowanych terapeutów. Rodzaj interwencji powinien być jednak dostosowany do nasilenia objawów bulimii, wieku pacjentki/ta, dotychczasowego przebiegu choroby oraz przedchorobowego funkcjonowania osoby poddawanej leczeniu. Uwzględniając te zmienne zaproponowano 5-stopniowy model leczenia:
1. psychoedukacja, dostarczanie materiałów edukacyjnych;
2. ambulatoryjna terapia behawioralno-poznawcza (CBT ang. cognitive-behavioral therapy);
3. farmakoterapia (fluoksetyna) w połączeniu z psychoterapią podtrzymującą;
4. psychoterapia interpersonalna lub psychodynamiczna;
5. hospitalizacja dzienna lub całodobowa u pacjentek/ów u których zawiodły standardowe metody lub są w złym stanie somatycznym.
   Leczenie ma na celu ograniczenie objadania się, wymiotów oraz stosowania metod przeczyszczających. Psychoterapia behawioralno-poznawcza pozwala na zidentyfikowanie i rozwiązywanie bieżących problemów. Terapeuta pomaga pacjentowi nauczyć się rozpoznawania negatywnych automatycznych myśli, zidentyfikować i zmodyfikować błędne przekonań, zmienić swoje postępowanie w relacjach międzyludzkich. Skuteczność CBT w leczeniu bulimii została potwierdzona w badaniach klinicznych. Terapia może być prowadzona zarówno indywidualnie jak i jako terapia grupowa. W niektórych sytuacjach niezbędne jest stosowanie leków przeciwdepresyjnych. W tej grupie fluoksetyna jest jedynym lekiem, który ma odpowiednią rejestrację Amerykańskiej Agencji ds Żywności i Leków (FDA - ang. U.S. Food and Drug Administration), a jej skuteczność została potwierdzona zarówno w łagodzeniu objawów bulimii jak i zapobieganiu nawrotom.

A jak wyglądają zaburzenia odżywiania u mężczyzn?
   Mężczyźni chorujący na zaburzenia odżywiania, podobnie jak kobiety, mają zaburzony obraz własnego ciała. W przypadku anoreksji czy bulimii prezentują podobne objawy, ale rozpoznawalność tych zaburzeń jest mniejsza niż u płci przeciwnej. W dużej mierze wynika to z przekonania, że choroby te dotyczą wyłącznie kobiet. W podręcznikach dotyczących leczenia zaburzeń odżywiania autorzy wspominają raczej o pacjentkach, bulimiczkach czy anorektyczkach, a nie o ich męskich odpowiednikach. Z drugiej strony u mężczyzn występuje zaburzenie, które polega na tym, że skupiają się bardzo na tym aby stać się bardziej muskularni. Mężczyźni chorujący na bigoreksję (ang. muscle dysmorphia) widzą siebie jako mniejszych niż w istocie są i pragną zwiększyć swoją masę ciała. W związku z tym intensywnie ćwiczą, stosują leki zawierające sterydy anaboliczne oraz inne substancje mające pomóc w zwiększaniu muskulatury. W ramach swojej diety spożywają wysokokaloryczne, przeładowane białkiem posiłki. Obciążają one nie tylko przewód pokarmowy, ale także narządy decydujące o przemianie materii i metabolizmie. Osoby te często nie jedzą poza domem, obawiając się, że podane tam posiłki są dla nich nieodpowiednie.

Co warto zapamiętać?
   Zaburzenia odżywiania są poważnym problemem zdrowotnym. Występują zarówno u kobiet jak i u mężczyzn, oraz mogą wystąpić w każdym wieku. Najwięcej nowych zachorowań dotyczy nastolatków i młodych dorosłych. Głównym objawem są zaburzenia obrazu własnego ciała. Błędne postrzeganie siebie prowadzi do dążenia do doskonałości czyli idealnie szczupłej sylwetki (anoreksja) czy doskonale umięśnionej (bigoreksja). Obsesja na temat jedzenia zaczyna być tematem przewodnim, któremu podporządkowywane są inne aktywności człowieka. Takie postępowanie w skrajnych przypadkach może prowadzić do inwalidztwa, a nawet do śmierci. Początek zaburzeń często jest bardzo niewinny, bo przecież cóż złego może być w stosowaniu ziołowej herbatki na przeczyszczanie czy stosowaniu suplementów diety „na odchudzanie”. Po preparaty „na przeczyszczenie” przychodzi do apteki codziennie wiele osób. Są jednak sytuacje w których powinna zapalić się farmaceucie „czerwona lampka”. Gdy po preparaty „poprawiające przemianę materii” przychodzą osoby szczupłe lub wręcz wychudzone lub gdy jedna osoba kupuje ilości opakowań mogące innym wystarczyć na wiele miesięcy, warto się nad tym zastanowić i porozmawiać z taką osobą. Czasami zwykła rozmowa, prosta interwencja edukacyjna może zapobiec późniejszym nieszczęściom.

dr n. med. Marcin Wojtera
Centralny Szpital Kliniczny
Uniwersytetu Medycznego w Łodzi
1.    The Renfrew Center Foundation for Eating Disorders, “Eating Disorders 101 Guide: A Summary of Issues, Statistics and Resources,” 2003
2.    Sullivan, Patrick F American Journal of Psychiatry, Vol. 152 (7), July 1995, p. 1073-1074,
3.    Bilikiewicz, Pużyński, Rybakowski, Wciórka „Psychiatria” .Urban&Partner 2002
6.    Eisler I, i wsp. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 2000; 1:727–736.
7.    Lock J, i wsp. Treatment Manual for Anorexia Nervosa: A Family-based Approach. New York: Guilford Press. 2001.
8.    Romano SJ, i wsp.  American Journal of Psychiatry, 2002; 151(9):96–102.

« poprzedni artykuł   następny artykuł »