depo medrol generic name pharmacy that sells minipress aldactone usa sale doxycycline shortage update order generic amitriptyline online metformin medication used unisom buy online ireland acheter livre electronique sony cephalexin buy australia treatment for gonorrhea in men emedicine zyvox canada drugs cheapest prescription albendazole online without comprar viagra sin receta contrareembolso orlistat no prescription needed canadian online pharmacy over the counter medicine that acts as kamagra buy skelaxin mg dapoxetine refill pack best no prescription pharmacy online azithromycin 250 mg tablet cost what do i need to buy viagra cialis genetic canada buy stromectol no prescription fast delivery delivery no prescription cheap aceon baclofen cheap calcium supplements citrate better than carbonate arimidex online shipping aristocort 40 mg pharmacy micardis overseas best site get nitroglycerin topical erythromycin acne dose buy provera pills online mometasone furoate cream usp 0.1 suprax cefixime 400 mg side effects zanaflex 100 review online generic topamax generic advair diskus cost canada drug laws & policy what is lasuna abilify tablets 30mg what are promethazine pills what do erythromycin pills look like acquistare zestoretic in italia what is phenamax for diclofenac over the counter equivalent order ventolin no prescription post cycle therapy sinequan there generic prevacid otc tadapox next day shipping blopress shop net cheap doxazosin usa ventolin overdose symptoms viagra soft birth control online uk viagra uk sellers sertraline hcl 100mg tab side effects synthroid or generic levothyroxine duration of doxycycline for acne cheapest drug reglan western drug ponstel ebay allis chalmers toys zetia price check advair diskus best online non prescription pharmacy allegra coleman hoax cheapest flonase paypal prazosin precio mexico cheap generic leukeran antivert medication dose mentat ds syrup online legally fertility drugs for men+south africa plavix for sale philippines pilex phone orders buy decadron pills why has arimidex been discontinued buy online zyloprim generic diamox pharmacy coupons canadian lozol tablet how to take trandate colospa cheap list of tesco stores selling colospa lilly cialis buy ci cipro motorhomes for sale how to use vantin where to buy alligator gar fish what is generic viagra safe acheter motilium pas cher flagyl 400mg tabs used geriforte syrup online coupon code diclofenac online no prescription online pharmacy uk dostinex what does allegra d doo for you pastillas abortivas cytotec uso plavix tablets 75mg abilify dosage strengths best place to buy viagra online in the us valtrex generic canada generic cefadroxil for discount tablet name for long time sex requip prescription only coreg spain over counter is ordering propecia online safe donde puedo comprar lioresal where to get brand viagra evecare from usa sublingual sale generic viagra online better than ortho tri-cyclen non prescription ed drugs 2009 clomid 100 vs 50 xeloda bonus pills glucophage uk next day delivery amoxil dosage pediatric purchase drugs online india viagra sublingual on line for sale no script buy advair diskus cheap prescription atorlip-20 generic wikipedia drugs protonix legal in england grifulvin v online discount cod doxycycline malaria tablets side effects overnight free shipping view topic aldactone generic for allopurinol learn medication combivent capsules benicar blood pressure pills viagra for sale cheap uk online pharmacy van you order viagra online in canada unisom online from canada irish online phamacy can i get inderal mobic rx side effects buy alesse 36 canada generic trandate us cheapest generic propecia drugstore allegra online allergy depakote online sales cost of aspirin tablets in india clonidine compared to xanax lov cost pilex mircette reviews efectos secundarios de lisinopril 10 mg kamagra oral jelly 40mg ordering levitra professional samples viagra is phenergan a class c drug avodart mail order ordering altace here in canada where can you get acai berries propecia for sale in ireland maxalt online overnight shipping suppliers of urispas in us rogaine 5 for men sale in uk how to get viagra uk nhs cialis without presciption safe to buy generic lexapro from usa how to take promethazine codeine syrup list of schedule 2 controlled drugs uk buy stromectol tablets online generic for proventil hfa inhaler what is the medication renagel used for ordering synthroid online where can i buy detrol glucotrol xl for sale buying dapoxetine where to buy acai berries uk triamterene no prescription canada buy over the counter levitra super active online buy femara 100 apcalis sx online sales doxycycline and alcohol interaction can you buy betapace drug letrozole for sale in us exelon 100mg cheap herbal viagra brands cystone delivery anti-stress and anxiety medication imuran dose weight how to take calcium carbonate mg lisinopril and hydrochlorothiazide buy quibron-t in ireland viagra soft without script antibiotic flagyl dental low price fincar uk buy ventolin evohaler uk over the counter medicine similar to zovirax bactrim online shipping buying canadian drugs in us kamagra pills sweat overseas no prescription pharmacy best benfotiamine prices products capsules puerto rico pharmacy license verification no rx digoxin online tramadol 50 mg from canada prozac and alcohol dangers is hydrea a prescription drug what does endep treat buy lanoxin paypal accepted uk version of aspirin comprar kamagra gold portugal buy domperidone new zealand stromectol 100mg cheep florinef medication online buy retin-a micro online pharmacy how to buy brand amoxil in london buy betoptic online cheap buy anacin fast shipping best canadian pharmacy reviews online pill store wellbutrin discount medications common antibiotics in canada order meds from mexico prescription drug brahmi buy lexapro 10 mg online india furosemide price inderal 100 buy reglan canada buy cyklokapron online no prescription us prescription solutions mail order online pharmacy proventil buy amaryl patch differin phone orders phenergan prescription drug caverta tablets purchase on line ampicillin next day shipping the online drugstore sarafem where can i get revatio from suprax 400mg over the counter ringworm medication for kids meloxicam dosage for rabbits buy aricept 10 mg lioresal tablets us online robaxin tablets us online what is sinemet prednisona posologia vademecum accutane drug in canada pharmacy generic voveran no prescription generic for plavix drug optimmune compare prices mircette reviews pcos order proventil online with visa buy valacyclovir hcl cheap generic viagra soft buying diabecon from canada no prescription how to take misoprostol buccally pfizer ireland pharmaceuticals newbridge purchase yagara benicar 20 mg generic safe buy voltaren online will trileptal cause weight gain prednisone dosage for asthmatic bronchitis pregnancy test calculator on clomid nizagara wikipedia order ashwagandha what is compazine drugs buy clonidine online reviews where do i cialis professional in australia mail-order effexor xr generic serevent uk paypal cymbalta reviews and dosage adalat 40 mg pharmacy original wellbutrin online cozaar in canada where can i get rocaltrol pills ditropan side effects buy avodart no prescription fast delivery strattera medication guide best price geriforte baclofen 20 mg street price 100 authentic hoodia gordonii what is promethazine hydrochloride and codeine phosphate syrup trimox buy canada lloyds pharmacy child locator vega sildenafil citrate pills seroxat and alcohol cheap genuine brahmi online generic pills for mentat ds syrup reviews on lanoxin olanzapine bipolar reviews buy generic wellbutrin alphagan pharmacy prices list what are the side effects of fertility drugs minocin 100 mg effetti collaterali skelaxin 800 mg abuse phone in order for lukol procardia online pharmacy uk erythromycin prescription drug what is montelukast used for canada drugs compazine with prescription rogaine 5 canada prescription buy fertomid in singapore purchase tetracycline on line in usa lexapro in canada buy xeloda mexican pharmacies purchase cafergot in mexico xenical really works order mentat ds syrup online uk promethazine tablets price cheap cleocin gel sale uk where can i buy amaryl online without a prescription himalaya pilex tablet review purchase finax cheap purchase xalatan pills side effects of amitriptyline 100 mg intravitreal triamcinolone acetonide injection do i need a prescription for omnicef proscar india price generic lithium ion battery cheap vytorin uk generic sarafem for sale on line acheter nymphomax pas cher what is terramycin with polymyxin seroquel 40mg what are the side effects of fertomid promethazine for sale usa reviews on canadian health&care mall where can i get some cafergot cialis 5 mg tabletki can you take avodart daily lexapro online without rx safe place order prednisolone can you buy valtrex over the counter in australia buy zovirax ointment over the counter order non generic buspar propecia online us pharmacy seroquel high heart rate trandate dosage recommended keppra low dose birth control buy fertility pills philippines generic viagra 100mg drugstore zyvox drugs children;s claritin prices optum rx drug formulary provera online overnight buy ampicillin online amazon leukeran lawsuit canada american calan northwood nh original lopid online clomid vs femara pcos assert – cloridrato de sertralina 25mg generic version of levlite online pharmacy prilosec purchase antabuse in mexico non prescription viagra pharmacy xenical diet pills buy how to take doxycycline 100mg acheter cefixime pas cher levitra 3 free trial voucher do you gain weight with januvia average cost of olanzapine order ortho tri cyclen without prescription acai berry alternative medicine prednisone 10mg uses maxalt online forum buy triamterene dyrenium what is the drug classification for imitrex floxin refill pack can you buy inhalers over the counter in canada where can i buy noroxin online without a prescription best price for real maxaman accutane dosage 20mg pastillas sertralina para que sirven buy yasmin usa vasotec how to use benzac ac 5 finpecia pharmacy online canada drugs paroxetine with prescription sinemet online usa is it illegal to order generic trileptal do i need a prescription for propranolol endep pills is mail order effexor xr safe arava dosage instructions singulair 4mg price online no prescription uk for cephalexin zanaflex italiano cefixime for sale usa viagra shipped from usa albendazole tablets 400 mg uses buy genuine ampicillin uk where to buy cheap generic lozol cost of femara letrozole pariet generic for buy prilosec online overnight mirapex dose fibromyalgia allegra over the counter 2008 claritin do you need rx moduretic 1 channel tv canada drugs seroquel with prescription what is hyzaar 50/12.5 forzest pas cher where can i buy water pills over the counter eurax buy canada unisom cheap us pharmacy safe buy antibiotics online concerning yagara sold over counter cipla ltd mumbai careers bactrim ds epocrates online buy evecare in uk indian allegra costa jewels pharmacy escrow avodart aciclovir now depakote bipolar ii gyne-lotrimin canada head office neurontin online no prescription non prescription lanoxin what does generic bentyl look like acheter nexium en ligne buying diclofenac tablets cheap norvasc 10 mg pharmacy rx world coupon can you get high off prinivil best price for real famvir yasmin le bon short hair tetracycline overnight shipping cheap canadian asacol tablet anafranil australia pharmacy canadian pharmacy online provigil retino-a cream 0,025 online premarin on line in the usa depakote pills drugstore luvox mexico companies only is generic levitra super active available in usa finasteride users review dulcolax refills procardia overnight what is forzest used for low cost overnight tegretol expect second month accutane lipitor 40mg lov cost atorlip-5 all types ralista pills what is the difference in synthroid and levothyroxine where to buy mevacor online usa does male enhancement drugs really work best site get alli famvir online pay paypal purchasing prednisone for dogs cymbalta over counter lotrisone 100mg tablet what does paroxetine treat order roaccutane 20 mg side effects of anastrozole in men synthroid weight gain 2011 low thyroxine free cleocin discount coupon torsemide drug oversea buy trazodone in singapore clomid cycle day 5 aciphex italiano coreg data sale up lady era bonus pills purchasing bystolic online celexa vs paxil weight gain accutane tablets 150 mg is levitra better than viagra order blopress online buy singulair in canada canadian pharmacy viagra cialis ordering brand amoxil canada comprar furosemide pela internet probenecid colchicine rxlist best price for omnicef dilantin toxicity wikipedia levitra plus 100 review prescription drug trazodone used best place to buy clomid online zoloft daily use reviews what is the dosage for flovent para que sirve ciprofloxacino normon online generic avodart albendazole no prescription needed remedio crestor mais barato fast fml forte deleviery buy casodex boots buy diovan without a script is there any difference between viagra and cialis plavix price walmart cytotec to buy in the uk without a prescription buy fucidin in uk adalat online australia can you drink alcohol with doxycycline 100mg zaditor pills ralista sold over counter differin uk price forum su dove comprare cialis cipla generic valtrex reviews clozaril ordering no prescription order benzac overnight topical lamisil side effects anafranil side effects children buy abilify 2 mg online gabapentin high effects buy promethazine from canada get kamagra oral jelly las vegas order drugs online without prescription payment of e-check arimidex and other medications low cost generic clozaril augmentin tablets during pregnancy indian jellyfish order viagra online lloyds pharmacy alli promotional code nolvadex where to get russian pharmacy store online fucidin cheap uk metoclopramide online pharmacy uk where can i buy trimox tablets research grade venlor

Aptekarz Polski
Opieka farmaceutyczna
Manuał aptekarski
W aptece
Lex Apothecariorum
Farmacja na świecie
Rynek leków
Panorama samorządu
Historia farmacji
Muzealny kalejdoskop
Nowe rejestracje
Świat w pigułce
Chwila oddechu
Sport to zdrowie
Forum wydarzeń
Przegląd prasy
Warto wiedzieć
Rozmowy Redakcji
Listy do Redakcji
Z uniwersytetu
Numer 106/84 online
Menu witryny
Wydawnictwo NIA
Zamów Aptekarza

mapa strony: Start. arrow Manuał aptekarski arrow 08.2011 - "Zaburzenia odżywiania."


08.2011 - "Zaburzenia odżywiania." Drukuj Email
sierpień 2011, nr 60/38 online

Co rozumiemy pod terminem „zaburzenia odżywiania”?

    „Zaburzenia odżywiania” to szeroki termin obejmujący różne problemy zdrowotne związane z przyjmowaniem pokarmów. Mogą one polegać zarówno na przyjmowaniu zbyt małej ilości pożywienia, na objadaniu się, jak i na stosowaniu różnych specyficznych „diet”, mających niewiele wspólnego ze zdrowym, urozmaiconym odżywianiem się.
   Osoba cierpiąca na zaburzenia odżywienia może początkowo zjadać coraz mniejsze lub coraz większe ilości jedzenia, co może ostatecznie doprowadzić do utraty kontroli nad przyjmowaniem pokarmu. W wielu przypadkach ogromnym problemem staje się również obsesja na temat masy ciała i jego wyglądu. Konsekwencje zaburzeń odżywiania mogą być bardzo niebezpieczne tak dla zdrowia fizycznego, jak i psychicznego, a w skrajnych przypadkach prowadzą do śmierci.
   Zaburzenia odżywiania występują najczęściej u nastolatków oraz młodych dorosłych, zdarzają się jednak przypadki także wśród dzieci i osób starszych.

   Do najczęściej występujących zaburzeń można zaliczyć:
- jadłowstręt psychiczny (ang. anorexia nervosa);
- bulimię - nazywaną żarłocznością psychiczną (ang. bulimia nervosa) oraz;
- jedzenie kompulsywne (ang. binge-eating disorder).
   Zaburzenia odżywiania występują zarówno u kobiet jak i u mężczyzn. Jednak to kobiety chorują ok. 10 razy częściej niż mężczyźni. W Stanach Zjednoczonych zaburzenia odżywiania dotyczą ok. 24 mln ludzi i zajmują pierwsze miejsce pod względem śmiertelności wśród wszystkich chorób psychicznych. Osoby chorujące na jadłowstręt psychiczny posiadają aż 18 razy większe ryzyko zgonu w porównaniu z populacją osób w podobnym wieku.

   Zaburzenia odżywiania są więc problemem realnym, ale potencjalnie wyleczalnym. Często towarzyszą im takie choroby jak depresja, zaburzenia lękowe czy nadużywanie substancji psychoaktywnych. Pomimo, że problem jest poważny to tylko 1 na 10 chorych osób ma postawione odpowiednie rozpoznanie. Na początku rozwoju zaburzenia skuteczna i wystarczająca może być interwencja polegająca na odpowiedniej edukacja na temat żywienia, jednak w skrajnych przypadkach niezbędna jest hospitalizacja na wyspecjalizowanych oddziałach zaburzeń odżywiania.
Różne rodzaje zaburzeń odżywiania
Jadłowstręt psychiczny
   Termin anoreksja wywodzi się z języka greckiego i pochodzi od słów an - „pozbawienie, brak” i oreksis - „apetyt”. Pierwsze opisy osób ograniczających przyjmowanie pokarmu pochodzą ze średniowiecza i przedstawiają praktyki ascetyczne podjemowane z pobudek religijnych. Opisy zachowań dziewcząt odpowiadające kryteriom jadłowstrętu można znaleźć także w XVII-wiecznych angielskich i francuskich tekstach. W drugiej połowie XIX wieku próbowano tłumaczyć przyczyny tego zaburzenia. Początkowo traktowano je wyłącznie jako zaburzenia reaktywne, histeryczne. Po opisaniu przez Simmondsa w 1914r. niewydolności podwzgórzowo-przysadkowej prowadzącej do zaniku apetytu i wyniszczenia, jadłowstręt zaczęto tłumaczyć jako chorobę układu wewnątrzwydzielniczego. Rozdzielenie obu zaburzeń nastąpiło dopiero w 1948r. po badaniach Bekmana przeprowadzonych w USA. Pierwsze kryteria diagnostyczne opracował Russell w 1970 r.

Anoreksja - dziesięć znaków ostrzegawczych

• celowe głodzenie się w celu zmniejszenia masy ciała
• nasilony, długotrwały lęk przed zwiększeniem masy ciała
• odmawianie jedzenia lub bardzo restrykcyjne jego ograniczanie
• długotrwałe przebywanie „na diecie”
• nadmierne owłosienie twarzy i ciała spowodowane niedoborem białka w diecie
• kompulsywne ćwiczenia
• nadmierna utrata masy ciała
• wrażliwość na zimno
• brak lub nieregularna menstruacja
• wypadanie włosów

   Anoreksja charakteryzuje się niechęcią do osiągnięcia prawidłowej masy ciała, obsesyjnym myśleniem na temat przytycia oraz zaburzonym postrzeganiem własnego ciała. Poczucie własnej wartości jest ściśle związane z utrzymywaniem odpowiedniej wagi oraz wyglądu. Przy tym osoby dotknięte jadłowstrętem nie zauważają negatywnych skutków zdrowotnych związanych z niedowagą i bagatelizują ich powagę. Pomimo, że mają zbyt niską masę ciała postrzegają siebie jako osoby posiadające nadwagę. W związku z tym często się ważą, ograniczają ilość i rodzaj pokarmów które spożywają. Niedobory pokarmowe prowadzą do rozwoju zaburzeń hormonalnych leżących u podstaw zaburzeń cyklu menstruacyjnego. U niektórych osób z jadłowstrętem występują okresy objadania się, po których przejawiają one różne zachowania kompensacyjne takie jak
- stosowanie rygorystycznej diety;
- prowokowanie wymiotów;
- intensywne ćwiczenia fizyczne;
- stosowanie środków przeczyszczających, enem;
- stosowanie leków moczopędnych.
   Ze względu na występowanie okresów objadania się, Garner wyodrębnił dwa typy anoksji: typ restrykcyjny (nie występują okresy objadania się) oraz typ bulimiczny (w którym takie sytuacje mogą się zdarzyć).
Pacjenci chorujący na anoreksję mogą wrócić do pełni zdrowia po jednym epizodzie. U części chorych jednak zdarzają się nawroty choroby. W ciężkich przypadkach jadłowstręt ma przewlekły, długotrwały przebieg prowadzący do stopniowego wyniszczenia organizmu.

   Wraz z utratą masy ciała i pojawieniem się niedoborów pokarmowych i zaburzeń hormonalnych pojawiają się takie objawy jak:
- zmniejszenie masy kostnej (osteopenia i osteoporoza);
- łamliwość i kruchość włosów i paznokci;
- suchość i zmieniona barwa skóry (żółtawe podbarwienie spowodowane karotenemią);
- pojawienie się owłosienia na całym ciele pod postacią meszku (lanugo);
- niedokrwistość, osłabienie siły mięśniowej;
- zaparcia;
- obniżenie ciśnienia krwi i spowolnienie akcji serca;
- uszkodzenie mięśnia sercowego i innych narządów wewnętrznych;
- obniżenie temperatury ciała;
- spowolnienie, ciągłe poczucie zmęczenia;
- bezpłodność;
   Jadłowstręt psychiczny należy zawsze różnicować z kacheksją, czyli wyniszczeniem organizmu w przebiegu chorób nowotworowych, a także z innymi przewlekłymi chorobami somatycznymi takimi jak gruźlica czy przewlekłe zapalenie jelit. Również w przebiegu chorób psychicznych: depresji czy schizofrenii mogą wystąpić okresy obniżonego apetytu czy też zupełna odmowa jedzenia z pobudek psychotycznych. Choroby te zostały zebrane w tabeli 2.  

Różnicowanie jadłowstrętu psychicznego




histeryczna odmowa jedzenia


zaburzenia tarczycy

choroba Adisona

stany zapalne przewodu pokarmowego

choroba reumatyczna, gruźlica, bruceloza

zespół tętnicy krezkowej górnej

choroby nowotworowe

   Terminu bulimia po raz pierwszy użył Galen w II wieku n.e., pochodzi on od greckich słów limos - „głód” i bous - „byk”, „wół”, słowo bulimia można więc przetłumaczyć jako „byczy głód”. Praktyki przeczyszczania się mające na celu uzyskanie zdrowia i szczęścia były znane już w starożytności. Senece przypisuje się twierdzenie „człowiek je, aby wymiotować i wymiotuje, aby jeść”. Opisy zachowań bulimicznych można znaleźć również w tekstach średniowiecznych (diety niektórych świętych), a także w literaturze medycznej z wieków późniejszych. Bulimię jako odrębny zespół kliniczny opisał dopiero 1979r. George Russell. W 1980r. znalazła się ona jako odrębna jednostka chorobowa w amerykańskiej klasyfikacji DSM III-R.

   Bulimia charakteryzuje się występowaniem epizodów objadania się. Chorzy zjadają wówczas duże ilości pożywienia i mają poczucie braku kontroli nad przyjmowaniem pokarmów. Po okresach objadania się występują zachowania kompensacyjne takie jak: prowokowanie wymiotów, spożywanie leków przeczyszczających, moczopędnych lub stosowanie intensywnych ćwiczeń fizycznych. Często zachowania te występują w różnych kombinacjach.
   Podobnie do pacjentów z jadłowstrętem psychicznym osoby cierpiące na bulimię obawiają się wzrostu masy ciała, pragną schudnąć i są niezadowolone ze swojej wagi i swojego wyglądu. W przeciwieństwie jednak do anorektyków ich waga zwykle mieści się w normie lub mają oni lekką nadwagę. Zwykle zachowania bulimiczne trzymane są w sekrecie, gdyż pacjenci uważają je za odrażające i wstydzą się ich. Epizody objadania mogą występować w różnych okolicznościach, a ich częstotliwość może wahać się od kilku razy w tygodniu do kilkunastu razy w ciągu dnia. Prowokowanie wymiotów, stosowanie środków przeczyszczających i moczopędnych może prowadzić do różnych konsekwencji zdrowotnych takich jak:
- przewlekłe zapalenia gardła, przełyku;
- obrzęki gruczołów ślinowych;
- erozja szkliwa zębów (narażenie na kwas solny), nadwrażliwość zębów;
- choroba refleksowa;
- biegunki i zaparcia wynikające z nadużywania środków przeczyszczających;
- niedrożność porażenna jelit;
- odwodnienie, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia metaboliczne;
w następstwie których mogą wystąpić zaburzenia rytmu serca oraz napady padaczkowe.
   Podstawową konsekwencją bulimii jest podporządkowanie życia zachowaniom bulimicznym. Prowadzi to do zaburzeń funkcjonowania społecznego (ograniczenie kontaktów towarzyskich) i seksualnego, oraz do konfliktów rodzinnych. W tym samym czasie pacjentki z bulimią jednak względnie dobrze funkcjonują w szkole, pracy, zawierają związki małżeńskie.

Siedem objawów bulimii


1. zaabsorbowanie jedzeniem

2. napady objadania się, najczęściej w sekrecie

3. wymioty po napadzie objadania się

4. nadużywanie środków moczopędnych, przeczyszczających, tabletek „na odchudzanie”

5. zaprzeczanie głodzeniu się czy prowokowaniu wymiotów

6. przymusowe ćwiczenia

8. obrzęknięte ślinianki

9. pęknięte naczynka krwionośne w obrębie gałek ocznych

Jedzenie kompulsywne (ang. binge-eating disorder)
   Jedzenie kompulsywne to stan w którym osoba traci kontrolę nad ilością przyjmowanych pokarmów, co w tym aspekcie upodabnia to zaburzenie do bulimii. W przeciwieństwie jednak do tego zaburzenia chorzy nie stosują głodówek, nie przeczyszczają się i nie ćwiczą. W związku z tym zwykle są to osoby z nadwagą lub otyłością. Prowadzi to często do rozwoju objawów zespołu metabolicznego (otyłość trzewna, nadciśnienie, hipercholesterolemia, zaburzenia metabolizmu glukozy) co w konsekwencji wiedzie do zwiększonego ryzyka wystąpienia choroby wieńcowej czy udaru mózgu. Ponadto osoby objadające się odczuwają poczucie winy, wstydu w związku ze swoim problemem co prowadzi w mechanizmie błędnego koła do jeszcze większego objadania się. Inne typy zaburzeń odżywiania zebrano w tabeli nr 4.
*kliknij, aby powiększyć
Jak można leczyć zaburzenia odżywiania
   Fundamentalnymi celami leczenia zaburzeń odżywiania są: odpowiednie odżywienie chorych, zmniejszenie nadmiernej aktywności fizycznej i zaprzestanie stosowania technik przeczyszczających. W leczeniu wykorzystuje się psychoedukację, różne formy psychoterapii oraz farmakoterapię. W proces leczenia powinni być zaangażowani zarówno psychoterapeuci, psychiatrzy jak i specjaliści od zdrowego żywienia oraz specjaliści zajmujący się leczeniem chorób towarzyszących powikłaniom zaburzeń odżywiania. W większości przypadków leczenie może być prowadzone w warunkach ambulatoryjnych, ale cięższe przypadki wymagają hospitalizacji w wyspecjalizowanym oddziale zaburzeń odżywiania.

Leczenie anoreksji
   Zgodnie z wytycznymi Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego proces leczenia powinien polegać na:
1.    uzyskaniu stopniowego wzrostu masy ciała;
2.    leczeniu powikłań somatycznych;
3.    utrwaleniu motywacji do leczenia;
4.    edukacji w zakresie odżywiania;
5.    korekcie zachowań związanych z jedzeniem;
6.    korekcie objawów psychopatologicznych;
7.    wsparciu lub terapii rodzin;
8.    oraz zapobieganiu nawrotom.
    Stosowanie psychofarmakoterapii może być skuteczne w leczeniu pacjentów z anoreksją, u których występują dodatkowo objawy zaburzeń afektywnych oraz lękowych. Zaleczenie tych symptomów polepsza rokowanie w przebiegu jadłowstrętu. Nie ma jednak leku, którego stosowanie (jako jedyna interwencja) doprowadziłoby do osiągnięcia prawidłowej masy ciała.

    Farmakoterapia zaburzeń somatycznych (zaburzeń rytmu serca, zaburzeń elektrolitowych, hormonalnych) oraz leczenie żywieniowe są niezbędne w leczeniu powikłań niedoborów pokarmowych.   

   W leczeniu anoreksji wykorzystuje się różne formy psychoterapii, w tym psychoterapię indywidualną, grupową, rodzinną. Istnieje ponad 400 szkół psychoterapii. Największą popularnością cieszą się metody psychodynamiczne i behawioralno-poznawcze. Stosowanie technik psychoterapeutycznych ma na celu rozwiązanie psychicznych problemów odpowiadających za rozwój choroby. Jedną z metod terapeutycznych jest tzw. „podejście Maudsley” (ang. Maudsley approach). Jest to program stworzony w londyńskim szpitalu im. Henry'ego Maudsley'a. Metoda ta została opracowana w celu leczenia nastolatków mieszkających z rodzicami, a jej wysoka skuteczność została potwierdzona w badaniach klinicznych. Podczas leczenia, rodzice nastoletnich pacjentów z anoreksją mają wziąć pełną odpowiedzialność za żywienie swoich dzieci.

    Jak dotąd nie ma żadnej specyficznej psychoterapii, której skuteczność w leczeniu pacjentów dorosłych byłaby potwierdzona. Skuteczność psychoterapii zależy od wielu czynników takich jak zaangażowanie i motywacja pacjenta, współwystępowanie innych zaburzeń psychicznych oraz sytuacja rodzinna chorych.

Leczenie bulimii
   Najważniejszym elementem leczenia bulimii według wielu autorów jest psychoterapia prowadzona przez wykwalifikowanych terapeutów. Rodzaj interwencji powinien być jednak dostosowany do nasilenia objawów bulimii, wieku pacjentki/ta, dotychczasowego przebiegu choroby oraz przedchorobowego funkcjonowania osoby poddawanej leczeniu. Uwzględniając te zmienne zaproponowano 5-stopniowy model leczenia:
1. psychoedukacja, dostarczanie materiałów edukacyjnych;
2. ambulatoryjna terapia behawioralno-poznawcza (CBT ang. cognitive-behavioral therapy);
3. farmakoterapia (fluoksetyna) w połączeniu z psychoterapią podtrzymującą;
4. psychoterapia interpersonalna lub psychodynamiczna;
5. hospitalizacja dzienna lub całodobowa u pacjentek/ów u których zawiodły standardowe metody lub są w złym stanie somatycznym.
   Leczenie ma na celu ograniczenie objadania się, wymiotów oraz stosowania metod przeczyszczających. Psychoterapia behawioralno-poznawcza pozwala na zidentyfikowanie i rozwiązywanie bieżących problemów. Terapeuta pomaga pacjentowi nauczyć się rozpoznawania negatywnych automatycznych myśli, zidentyfikować i zmodyfikować błędne przekonań, zmienić swoje postępowanie w relacjach międzyludzkich. Skuteczność CBT w leczeniu bulimii została potwierdzona w badaniach klinicznych. Terapia może być prowadzona zarówno indywidualnie jak i jako terapia grupowa. W niektórych sytuacjach niezbędne jest stosowanie leków przeciwdepresyjnych. W tej grupie fluoksetyna jest jedynym lekiem, który ma odpowiednią rejestrację Amerykańskiej Agencji ds Żywności i Leków (FDA - ang. U.S. Food and Drug Administration), a jej skuteczność została potwierdzona zarówno w łagodzeniu objawów bulimii jak i zapobieganiu nawrotom.

A jak wyglądają zaburzenia odżywiania u mężczyzn?
   Mężczyźni chorujący na zaburzenia odżywiania, podobnie jak kobiety, mają zaburzony obraz własnego ciała. W przypadku anoreksji czy bulimii prezentują podobne objawy, ale rozpoznawalność tych zaburzeń jest mniejsza niż u płci przeciwnej. W dużej mierze wynika to z przekonania, że choroby te dotyczą wyłącznie kobiet. W podręcznikach dotyczących leczenia zaburzeń odżywiania autorzy wspominają raczej o pacjentkach, bulimiczkach czy anorektyczkach, a nie o ich męskich odpowiednikach. Z drugiej strony u mężczyzn występuje zaburzenie, które polega na tym, że skupiają się bardzo na tym aby stać się bardziej muskularni. Mężczyźni chorujący na bigoreksję (ang. muscle dysmorphia) widzą siebie jako mniejszych niż w istocie są i pragną zwiększyć swoją masę ciała. W związku z tym intensywnie ćwiczą, stosują leki zawierające sterydy anaboliczne oraz inne substancje mające pomóc w zwiększaniu muskulatury. W ramach swojej diety spożywają wysokokaloryczne, przeładowane białkiem posiłki. Obciążają one nie tylko przewód pokarmowy, ale także narządy decydujące o przemianie materii i metabolizmie. Osoby te często nie jedzą poza domem, obawiając się, że podane tam posiłki są dla nich nieodpowiednie.

Co warto zapamiętać?
   Zaburzenia odżywiania są poważnym problemem zdrowotnym. Występują zarówno u kobiet jak i u mężczyzn, oraz mogą wystąpić w każdym wieku. Najwięcej nowych zachorowań dotyczy nastolatków i młodych dorosłych. Głównym objawem są zaburzenia obrazu własnego ciała. Błędne postrzeganie siebie prowadzi do dążenia do doskonałości czyli idealnie szczupłej sylwetki (anoreksja) czy doskonale umięśnionej (bigoreksja). Obsesja na temat jedzenia zaczyna być tematem przewodnim, któremu podporządkowywane są inne aktywności człowieka. Takie postępowanie w skrajnych przypadkach może prowadzić do inwalidztwa, a nawet do śmierci. Początek zaburzeń często jest bardzo niewinny, bo przecież cóż złego może być w stosowaniu ziołowej herbatki na przeczyszczanie czy stosowaniu suplementów diety „na odchudzanie”. Po preparaty „na przeczyszczenie” przychodzi do apteki codziennie wiele osób. Są jednak sytuacje w których powinna zapalić się farmaceucie „czerwona lampka”. Gdy po preparaty „poprawiające przemianę materii” przychodzą osoby szczupłe lub wręcz wychudzone lub gdy jedna osoba kupuje ilości opakowań mogące innym wystarczyć na wiele miesięcy, warto się nad tym zastanowić i porozmawiać z taką osobą. Czasami zwykła rozmowa, prosta interwencja edukacyjna może zapobiec późniejszym nieszczęściom.

dr n. med. Marcin Wojtera
Centralny Szpital Kliniczny
Uniwersytetu Medycznego w Łodzi
1.    The Renfrew Center Foundation for Eating Disorders, “Eating Disorders 101 Guide: A Summary of Issues, Statistics and Resources,” 2003
2.    Sullivan, Patrick F American Journal of Psychiatry, Vol. 152 (7), July 1995, p. 1073-1074,
3.    Bilikiewicz, Pużyński, Rybakowski, Wciórka „Psychiatria” .Urban&Partner 2002
6.    Eisler I, i wsp. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 2000; 1:727–736.
7.    Lock J, i wsp. Treatment Manual for Anorexia Nervosa: A Family-based Approach. New York: Guilford Press. 2001.
8.    Romano SJ, i wsp.  American Journal of Psychiatry, 2002; 151(9):96–102.

« poprzedni artykuł   następny artykuł »