navy separation advance travel pay fake visa card numbers canada gold card baytown low limit credit cards for online shopping best cashback cards singapore how to update apple credit card information credit card helpline no free credit building credit cards online payday loan lenders colorado hdfc bank platinum credit card interest rates low apr fixed rate credit cards citibank cash rewards credit card offers pay dillards credit card by phone do you get credit checked for a company credit card best time to apply for credit cards discover motiva card credit score credit card help debt mobile credit card terminal rental credit score needed for a best buy credit card credit card authorization form california best credit card debt consolidation air miles credit card comparison canada how to get sbi credit card in hyderabad best credit card after bankruptcy 2011 mobile credit card app uk hsbc mobile credit card machines bank of america zero percent interest credit card commonwealth bank credit card insurance policy is it smart to get a personal loan to pay off credit card debt credit card scanner for iphone and ipad my virgin credit card log on low interest rate balance transfer credit cards brandsmart usa credit card customer service credit card credit limit meaning what is a good credit card to rebuild my credit what is the best credit card debt consolidation program small business cash advances credit cards after bankruptcy discharge 2011 credit cards with airmiles and no annual fee wells fargo secured credit card review icici bank platinum credit card apply online amazon rewards credit card apr grand hyatt credit card authorization form hdfc bank credit cards apply online where do i pay my dillards credit card online best low interest rate credit cards in canada credit card application form hdfc us bank credit card payment processing compare best credit cards for balance transfers credit card fraud alert 2012 very poor credit loans low interest no fee credit card mbna trueline mastercard best credit card consolidation offers sears master charge credit card best airmiles credit cards 2012 pnc secured credit card refund capital one credit card business customer service visa credit card bad credit canada visa credit card applications uk how to apply for a credit card with bad credit in the philippines cash loans for bad credit in cape town pay off credit card debt fastest way what 4 numbers do visa cards start with compare credit cards usa apply for bad credit credit card in canada direct payday lenders no teletrack no credit check credit cards online instant decision cash advance online canada capital one credit card payment options easy credit card checker software download orchard bank secured credit card application status list all payday loan lenders top 5 credit cards in india 2013 orchard bank credit card account login credit card interest free for 24 months real visa credit card information passing on credit card fees uk apply for orchard secured credit card how does the credit card opportunity compared to the core banking business walmart credit card login online credit card numbers 2013 hdfc credit card emi interest calculator can you get cashback on credit cards first financial bank usa credit card contact uk credit cards best rewards programs accept credit cards online without a merchant account credit cards and airline rewards apply for a walmart mastercard online in canada horizon plus secured credit card application apply for shell gas station credit card hsbc credit card apply for credit card paypal accept credit cards sbi gold credit card offers prepaid travel credit card australia natwest offshore online credit card services register prepaid visa card online tata capital credit card payment how to apply for a credit card victoria secret credit card uk wells fargo secured credit card no annual fee walmart credit card application for business discover credit card application phone number how to pay off high interest credit cards fast bank of america travel credit card reviews credit cards visa signature best value credit card australia credit cards for first time small business owners online credit card balance checker letter to credit card company to remove late payment what is purchase interest rate in credit card anz credit card travel insurance contact php credit card number validation citifinancial credit card ppi claim new horizon unsecured credit card interest free balance transfer credit cards how to get credit card details online capital one credit card credit balance credit card with no annual fee in uae citi thankyou rewards credit cards best credit cards for bad credit rebuild best credit card canada review check visa gift card balance online can i apply for a visa credit card online best international credit cards 2011 post office credit card customer service contact orchard bank credit card application page how to pay off student loans canada no fee credit cards for no credit how to apply for a credit card for the first time in india credit card debt relief programs government aqua credit card soft search best credit cards canada balance transfers indian bank credit card statement visa student credit card reviews apply for canadian visa credit card best australian rewards credit card 2012 prepaid visa credit cards uk online loan no credit check no guarantor disputing credit card charges time limit instant online cash loans approval compare chase united credit cards best travel rewards cards 2012 credit card bank of america status credit card machine swivel stand how long does it take to get a natwest student credit card qantas frequent flyer points credit card no annual fee cash back offer on hdfc titanium credit card list of secured business credit cards bad credit online loans instant decision types of icici bank credit cards planet fitness black card cancellation fee pre approved credit card application approved for a credit card but don;t want it natwest online credit card statements what department store credit card is easy to get approved for apply for visa credit card usa sears mastercard payment apply for credit card with bad credit and no checking account apply for best buy credit card online or instore free background search no credit card chase disney visa card designs ge credit card uk phone number for first premier credit cards pnc secured credit card login virtual credit cards india apply for credit cards 3000 limit metrobank online application for credit cards american express credit limit decrease personal loan with bad credit bank how long do you have to report credit card fraud bank of america credit card debt settlement phone number best no credit check credit cards credit card frauds wiki how to use a credit card to build credit quickly best credit card rewards no annual fee dbs credit card rewards catalogue singapore bad credit loan average credit card limit us how to check citibank credit card application status online in india best prepaid visa debit card credit card cash advance fee best credit card in canada for rewards bad credit credit card instant approval no deposit travel rewards credit cards comparison eligibility for sbi advantage credit card chase freedom credit card requirements payday loans online no credit check australia free credit cards numbers with cvv belk credit card standard chartered credit card rewards points redemption rebuild credit cards unsecured walmart credit card score requirements credit cards bad credit canada how to cancel my horizon credit card what are the best credit cards to earn points where can you buy a prepaid credit card in canada cibc student credit card grace period credit cards offering zero percent interest easy quick cash loans amazon chase credit card cash advance gemb jcpenney credit card phone number streamline credit card machine hire how quickly can i get a bank of america credit card credit card lowest interest rates malaysia compare air miles credit cards marriott rewards credit card 70000 points loft ann taylor credit card online payment compare pay as you go credit cards visa disney credit card rewards uk payday lenders list platinum visa credit card for bad credit pay off credit card debt with 401k how does the best buy rewards credit card work best credit cards to get with bad credit free online virtual credit cards intuit quickbooks online credit card processing does a credit card help build credit bank of america credit card settlement policy credit card a good idea what s the best credit card best credit cards with cashback rewards 2012 unsecured credit cards to rebuild credit no deposit benefit credit card bank islam usaa credit card cash advance fee what;s the best delta credit card long term bad credit loans canada business credit cards for new businesses 3 types of credit cards goodyear credit card hdfc credit card reward points titanium zero percent interest credit cards with rewards square up international credit cards southwest airline credit card deals cash advances payday loans california 0 balance transfer credit card offers 2012 best credit card reader for android tablet what are credit cards ge capital walmart credit card payment corporate credit card singapore hdfc master credit card bill payment discovery credit card south africa contact details what is a good first credit card for a student bad credit credit cards unsecured instant approval canada why do i get pre approved credit card loans pay back monthly hello kitty credit card 2013 bank of america secured credit cards reviews can i use my best buy rewards credit card anywhere catalogues for bad credit pay monthly top cash back rewards credit cards student credit cards no international fee natwest credit card services opening times prepaid business credit cards gold credit card travel insurance can i use my business credit card for personal purchases how to cancel my ann taylor credit card rbs credit card services customer services credit card processing fees uk credit card business process flow best credit card review canada discover bad credit card do i need a credit card to sell on ebay citibank corporate credit card what is a black visa credit card new credit card scams how to get out of credit card debt uk icici credit card bill payment gateway prepaid credit card ireland free hsbc usa credit card sale best rewards credit card with lowest interest rate halifax reward credit card abroad credit building credit cards uk auto pay bank of america credit card credit card compare chase sapphire how credit can beat prepaid cards instant gratification credit card repayment calculator nz barclays credit card interest free best online payday loans no credit check tesco visa card online banking credit card cash advance repayment calculator citibank visa credit card usa new payday lenders only city bank credit card offers on flight tickets hsbc credit card interest rates australia hdfc credit card bank chennai costco merchant credit card processing uk guaranteed unsecured credit card approval with no credit best credit union cash back credit cards citibank credit cards uk hdfc bank credit card helpline no delhi anz credit card insurance claim bank of america alaska airlines credit card foreign transaction fee best 0 credit card no balance transfer fee tricks to get more credit card points best buy rewards credit cards login instant approval virtual credit cards how to remove credit card from apple store student credit cards no credit check direct payday loans like wonga black cardamom substitute cibc student credit card age orchard bank credit card customer reviews credit card application online ireland united first usa credit card visa card protection services pnc credit card services payment 3d secure credit card validation icici non secured credit card bad credit how many credit cards is good for your credit how to catch online credit card fraudsters list of store credit cards uk credit card number sample black diamond visa credit card compare credit card interest rates calculator valid credit card number sample canada trust credit card login sbi credit card offer on flight booking sears canada credit card lost icici new credit card offers best unsecured credit cards for bad credit 2012 hdfc credit card status information all oil company credit cards apply for credit card visa instant approval how do prepaid visa cards work credit card deal comparison best cashback credit card canada 2011 no annual fee credit cards with reward points compare bad credit loans uk canada credit card debt statistics toys r us credit card application online uk payday loans no fees unemployed credit card services online pay gap visa card online new credit card 2013 what is the best cash back rewards credit card do i get credit checked for a company credit card hdfc credit card points offers best gas credit card standard chartered credit card malaysia contact number can you use a best buy credit card anywhere barclays platinum credit card benefits icici bank credit card india barclays premier credit card review can i claim ppi on a halifax credit card student discover credit card review southwest airlines premier credit card benefits instant decision credit cards online best guaranteed secured credit cards credit card security number location lifehacker best reward cards american express credit card history 0 interest rate balance transfer credit cards international travel credit card usaa credit card collections phone number marriott rewards credit card promotion code black cardboard boxes buy student credit card for someone with no credit best credit card starwood amex sbi advantage credit card gold citibank credit card application form pdf visa cards canada southwest best credit card offer small cash loans now no fee credit cards 2013 westpac low rate credit card review how do i apply for credit card with no credit history reward zone mastercard benefits pnb new credit card application form download cheapest credit card merchant services uk top 5 credit cards in usa macally secured credit card terminal for iphone and ipod touch american express costco credit card canada icici bank hpcl platinum credit card details online shopping in pakistan with credit cards fake visa credit card number and verification code prepaid credit cards canada visa is the disney visa card worth it best credit card to rebuild credit rating belk credit card payment address payday advance loans 0 balance transfers explained hdfc platinum visa credit card offers 0 business credit card offers how do i get a cash advance on my capital one credit card best joint credit card for couples magnum cash advance closed cash converters payday advance south africa walmart mastercard credit card online best buy credit card review payment best credit card bad credit history best iphone credit card app uk interest free credit cards for 18 months on purchases low credit card rates australia hdfc bank credit card netsafe login historical average credit card interest rate best credit cards to have for rewards visa credit card insurance coverage corporate credit cards with rewards cheap payday online loans top credit cards 2013 uk credit union credit cards no balance transfer fee free credit card numbers 2012 download best credit card offers canada 2012 how to do credit card frauds credit card machine for iphone shell citibank gold credit card review credit card companies list in india compare mobile credit card apps real free credit cards numbers bank united credit card which credit card can i get with bad credit fast easy online payday loan california cash advance reviews canada post reloadable prepaid credit card free prepaid credit card walmart creditcard online abn amro inloggen hdfc credit card loan interest rate online prepaid credit card paypal chase credit card rewards anz design my card visa debit best quick loans online sear credit card login chase freedom credit card rental car insurance dbs black card airport magazine applying for credit card first time best credit card processing companies canada same day cash advances online amazon security credit card compare credit card processing rates chase security deposit credit card visa rewards card balance check jp morgan chase secured credit card can a student apply for credit card in india discover walmart credit card payment payday loan lenders 2013 capital one secured visa credit card clear credit card business cards how to apply credit card in icici bank online credit card settlement letter format india bbb accredited bad credit loan lenders discovery health purple credit card shell credit card overnight payment address costco american express platinum card cash rebate credit card visa generator online best cash back reward credit cards canada standard chartered credit card helpline number delhi canadian tire mastercard canada best credit card deals for balance transfers and purchases best 0 interest credit cards 2011 credit card processing no monthly fee fidelity investments cash back credit card what stores have free reward cards do i need a credit card to rent a car in the uk reloadable prepaid credit card australia travel rewards credit cards canada accept credit card online without merchant account palmer house hilton credit card authorization form government travel credit card citi orchard bank check status credit card application o interest credit cards for 18 months hsbc new credit card apply best new credit cards offers citibank online credit card payment billdesk sony ge credit card payment lowest credit card rate canada how to buy apps for iphone 4 without credit card citibank credit card a natwest student credit card ppi best buy credit card vs reward zone mastercard payday loan online no fax best virtual prepaid credit card apply for bad credit loans by phone credit card number validation c# iphone mobile credit card processing terminal virgin credit card 0 transfers pay best buy credit card app check discover credit card application status credit card travel notification form best gas credit cards penfed easiest credit card approval uk citibank online credit card application online credit card number validator anz credit card balance transfer credit card logos vector free best capital one credit card for no credit virtual credit card generator 2013 best direct cash advance lenders halifax one credit card customer services number variable vs fixed rate credit card free credit card information that works 2012 natwest business credit card phone number amazon visa card credit limit best delta credit card offer pay advance loans for military how to get a free credit card report standard bank credit card numbers credit cards for poor credit rating u.k hack a credit card number visa 2010 how to get a best buy credit card with bad credit my first premier credit card payment

Aptekarz Polski
Opieka farmaceutyczna
Manuał aptekarski
W aptece
Lex Apothecariorum
Farmacja na świecie
Rynek leków
Panorama samorządu
Historia farmacji
Muzealny kalejdoskop
Nowe rejestracje
Świat w pigułce
Chwila oddechu
Sport to zdrowie
Forum wydarzeń
Przegląd prasy
Warto wiedzieć
Rozmowy Redakcji
Listy do Redakcji
Z uniwersytetu
Numer 106/84 online
Menu witryny
Wydawnictwo NIA
Zamów Aptekarza

mapa strony: Start. arrow Manuał aptekarski arrow 12.2010 - "Udar niedokrwienny mózgu, patogeneza i leczenie."


12.2010 - "Udar niedokrwienny mózgu, patogeneza i leczenie." Drukuj Email

grudzień 2010, nr 52/30 online






    Udar mózgu to zespół objawów neurologicznych o nagłym początku, ogniskowych (np. deficyty ruchowe, zaburzenia mowy) lub uogólnionych (np. zaburzenia przytomności), które utrzymują się powyżej 24 godzin (jeśli wcześniej nie prowadzą do śmierci) i mają przyczynę naczyniową. Udar mózgu jest drugą co do częstości przyczyną zgonów i najczęstszą przyczyną niesprawności osób dorosłych. Rocznie na świecie około 15 milionów ludzi doznaje udaru mózgu; około 30% z nich umiera w przebiegu tej choroby, a 30% jest niesprawnych już do końca życia. W Polsce na udar choruje rocznie ok. 60 000 osób.

   Udar mózgu jest stanem zagrożenia życia, podobnie jak zawał serca. Ryzyko zachorowania na udar wzrasta wraz z wiekiem i jest większe u osób z nadciśnieniem tętniczym, cukrzycą, migotaniem przedsionków i innymi chorobami serca, otyłością czy u palaczy papierosów. Udar znacząco pogarsza jakość życia chorych, nie tylko ze względu na niesprawność fizyczną i deficyty mowy; zwiększa też ryzyko wystąpienia innych chorób, np. padaczki, otępienia, depresji czy przewlekłych zespołów bólowych.

   Z punktu widzenia patofizjologii choroby wyróżnia się dwa rodzaje udaru mózgu, udar niedokrwienny i udar krwotoczny. Udar niedokrwienny stanowi około 80% wszystkich udarów, pozostałe przypadki to udar krwotoczny. Udary niedokrwienne są spowodowane zamknięciem światła naczynia doprowadzającego krew do określonego obszaru mózgu lub też, jak to się dzieje w przypadkach nagłego zatrzymania krążenia, do całego mózgu.  Udary krwotoczne są konsekwencją pęknięcia naczynia i „wylewu” krwi do mózgu. Rozróżnienie udaru niedokrwiennego i krwotocznego jest możliwe z dużym prawdopodobieństwem przez doświadczonego klinicystę, ale rozpoznanie bez żadnych wątpliwości można postawić tylko po wykonaniu obrazowania mózgu za pomocą tomografii komputerowej lub rezonansu magnetycznego.

   W około 70% przypadków udarów niedokrwiennych wykonanie standardowego panelu powszechnie dostępnych badań diagnostycznych (ultrasonografia tętnic domózgowych i wewnątrzczaszkowych, EKG, echokardiografia przezklatkowa i przezprzełykowa, 24-godzinne monitorowanie rytmu serca czy badania w kierunku obecności wrodzonych stanów prozakrzepowych) pozwala na zidentyfikowanie przyczyny tej choroby. Najczęściej udar niedokrwienny jest spowodowany zatorem pochodzenia sercowego (udar sercowo-zatorowy) lub z dużych naczyń doprowadzających krew do mózgu (choroba dużych naczyń mózgowych), albo zwyrodnieniem drobnych naczyń doprowadzających krew do głębokich struktur mózgu (choroba małych naczyń mózgowych). Należy pamiętać, że udar mózgu w około 5% przypadków może wystąpić także u ludzi w młodszym wieku (20-40 lat). Wtedy najczęściej jego przyczyną są zatory pochodzenia sercowego, rozwarstwienie naczyń domózgowych  i/lub mózgowych czy choroby wrodzone, których jednym z objawów jest udar mózgu. Niestety, w około 30% przypadków, mimo intensywnych poszukiwań diagnostycznych, rozpoznanie przyczyny udaru nie jest możliwe. Cały czas, wiele ośrodków na świecie prowadzi badania nad zidentyfikowaniem pozostałych, niepoznanych jeszcze przyczyn tej choroby.

   Udar mózgu daje charakterystyczny i łatwy do rozpoznania obraz kliniczny. Choroba pojawia się nagle, czasem w ciągu dnia, czasem podczas snu. Najczęściej objawia się nagłymi zaburzeniami mowy (pacjent mówi niezrozumiałe słowa, lub nie rozumie poleceń), wykrzywieniem twarzy, osłabieniem i/lub zdrętwieniem (nawet w niewielkim stopniu) jednej kończyny lub połowy ciała, zaburzeniami widzenia, zaburzeniami połykania, zawrotami głowy, zaburzeniami świadomości, itp. Warto pamiętać, że chorobie rzadko towarzyszy ból głowy. Często natomiast, szczególnie w początkowym okresie choroby, występuje wysokie ciśnienie tętnicze krwi. Te objawy, pojedynczo lub w różnych kombinacjach, są bezwzględnym wskazaniem do natychmiastowej hospitalizacji. Udokumentowano, że najbardziej korzystnym miejscem leczenia udaru mózgu są tzw. oddziały udarowe, które zatrudniają wielodyscyplinarny zespół przygotowany do specjalistycznego postępowania w tej chorobie. Są tu nie tylko lekarze specjaliści w dziedzinie udaru mózgu (neurolodzy i specjaliści chorób wewnętrznych), ale także wyspecjalizowane pielęgniarki, fizjoterapeuci, osoby prowadzące rehabilitację mowy czy funkcji poznawczych, itd. Leczenie w oddziale udarowym w porównaniu z leczeniem w oddziale ogólnym zmniejsza ryzyko zgonu o 3% i zwiększa odsetek osób samodzielnych po chorobie o 5%.  

   Trzeba podkreślić, że tylko do 4.5 godzin po zachorowaniu można rozpocząć podawanie leku, który leczy udar niedokrwienny przyczynowo rozpuszczając zakrzep w zamkniętym naczyniu mózgowym (tkankowy aktywator plazminogenu podawany dożylnie).  W tym krótkim czasie należy wykonać wiele, często czasochłonnych czynności, tzn. przetransportować pacjenta z domu do szpitala, zebrać wywiad na temat czasu i okoliczności zachorowania, współistniejących chorób, zabiegów operacyjnych, aktualnie stosowanych leków, zbadać pacjenta neurologiczne, monitorować stan ogólny, wykonać badanie tomografii komputerowej. Pacjent musi mieć też pobraną krew na badania biochemiczne, których wyniki także determinują decyzje o włączeniu leczenia. Dość często pacjenci wymagają też farmakologicznego obniżenia ciśnienia tętniczego krwi do wartości poniżej 185/110 mmHg, która jest warunkiem włączenie leczenia fibrynolitycznego. Dlatego też zwlekanie z wezwaniem karetki pogotowia do osoby z objawami udaru znacząco zmniejsza szanse pacjenta na podanie leku. Okazuje się, że to właśnie zbyt długi czas między pojawieniem się objawów a wezwaniem pomocy medycznej jest główną przyczyną opóźnienia podejmowania leczenia udaru. W czasie tych 4.5 pierwszych godzin po zachorowaniu obowiązuje zasada, że im szybsze włączenie leczenia tym większa szansa na jego skuteczność. W Polsce, jak dotąd, do leczenia fibrynolitycznego kwalifikowany jest znikomy odsetek chorych z udarem.

   Niestety u kilku procent leczonych fibrynolitycznie powikłaniem leczenia jest krwawienie wewnątrzczaszkowe. Jednym z czynników ryzyka tego powikłania, oprócz nasilonego deficytu neurologicznego przy zachorowaniu, cukrzycy czy podeszłego wieku jest naruszenie protokołu leczenia, w tym zbyt późne podjęcie leczenia. Stąd konieczne jest ścisłe przestrzeganie okna czasowego dla terapii fibrynolitycznej w udarze. Na pewno rozpowszechnianie wiedzy na temat obrazu klinicznego choroby oraz możliwości terapii przyczynowej tylko na początku choroby może znacząco zwiększyć odsetek leczonych fibrynolityczne w Polsce, tak jak to się stało w krajach Europy Zachodniej i USA.

   Pozostali pacjenci, którzy nie kwalifikują się do leczenia fibrynolitycznego dostają leki przeciwpłytkowe (aspiryna). Udowodniono, że skuteczność aspiryny nie jest zbyt wysoka. Podanie aspiryny do 48 godzin po zachorowaniu powoduje, że na 1000 leczonych, 13 chorych dodatkowo przeżywa chorobę lub funkcjonuje niezależnie na zakończenie obserwacji. Niestety, na 1000 leczonych aspiryną dwie osoby ma powikłanie w postaci krwotoku wewnątrzczaszkowego.  

   Pobyt pacjenta w szpitalu, oprócz włączenia leczenia przyczynowego, (jeśli jest to tylko możliwe) ma także na celu zidentyfikowanie czynników ryzyka choroby i ich leczenie, zidentyfikowanie powikłań choroby (infekcje, zakrzepica żył głębokich i zatorowość płucna, odleżyny, napady padaczkowe, itd.) i ich leczenie, wprowadzenie wczesnej rehabilitacji ruchowej i funkcji poznawczych, a przede wszystkim stwierdzenie przyczyny udaru niedokrwiennego i włączenie leczenia profilaktycznego dla tej konkretnej przyczyny. Każdy chory powinien wyjść ze szpitala z indywidualnym planem dalszego postępowania (tzw. prewencja wtórna udaru).

   Osoby, u których przyczyną udaru jest zator pochodzenia sercowego powinny mieć włączone doustne antykoagulanty. Czasem w indywidualnych przypadkach leki te podaje się też u chorych po udarze z obecnością blaszek miażdżycowych łuku aorty czy w przypadkach rozwarstwienia tętnicy szyjnej wewnętrznej lub wspólnej. Co prawda, przewlekle stosowanie antykoagulantów wymaga regularnego monitorowania wskaźnika INR we krwi (najczęściej rekomendowany zakres w udarze mózgu: 2-3) i może wiązać się z wystąpieniem powikłań krwotocznych, ale w tych wskazaniach antykoagulanty w porównaniu z aspiryną zmniejszają ryzyko nawrotu udaru prawie dwukrotnie.  Pozostali chorzy po udarze niedokrwiennym, tzn., którzy nie wymagają leczenia przeciwkrzepliwego, powinni być leczeni lekami przeciwpłytkowymi (aspiryna lub aspiryna+dipirydamol lub sam klopidogrel). Połączenie aspiryny z klopidogrelem jest zalecane tylko w szczególnych sytuacjach, np. po niedawnym wszczepieniu stentu czy z zawałem serca bez załamka Q. Do niedawna u chorych po udarze statyny były rekomendowane tylko w wybranych przypadkach, tzn. u chorych z podwyższonym poziomem cholesterolu, współistniejącą chorobą niedokrwienną serca lub udarem spowodowanym miażdżycą. Ostatnio, po opublikowaniu wyników badania SPARCL poszerzono wskazania do intensywnej terapii statynami do wszystkich chorych po udarze niedokrwiennym mózgu innym niż udar sercowo-zatorowy.

   Dodatkowo, u osób, u których przyczyną udaru niedokrwiennego mózgu jest miażdżyca tętnicy szyjnej i gdy jej zwężenie wynosi od 70% do 99% zaleca się wykonanie endarterektomii (zabiegu chirurgicznego, który polega na usunięciu blaszek miażdżycowych z tętnic szyjnych).  Można ten zabieg rozważyć też u niektórych osób ze zwężeniem tętnicy 50-69%. Należy pamiętać, że do zabiegu endarterektomii kwalifikują się tylko osoby z niewielkim deficytem neurologicznym, lub bez deficytu po mózgowym incydencie naczyniowym i zabieg ten powinien być wykonany jak najszybciej po zachorowaniu (do 2 tygodni). Najlepiej też, jeśli jest wykonywany w ośrodku, który ma duże doświadczenie w przeprowadzaniu tej procedury.  

   W przypadku przeciwwskazań do endarterektomii (brak dostępu operacyjnego, nawrót zwężenia po przeprowadzonej wcześniej endarterektomii, zwężenie po napromieniowaniu okolicy szyi) można wykonać zabieg przezskórnej angioplastyki wewnątrznaczyniowej i/lub wszczepienie stentu.

   Bardzo ważne jest rozpowszechnienie wiedzy na temat wpływu różnych przewlekłych schorzeń, na przykład cukrzycy, hipercholesterolemii, nadciśnienia tętniczego, migotania przedsionków czy mało aktywnego stylu życia i palenia papierosów na ryzyko wystąpienia pierwszego w życiu udaru mózgu. Wiadomo, że wykrywanie i leczenie chorób stanowiących czynniki ryzyka udaru, a także zaprzestanie palenia papierosów czy zwiększenie aktywności fizycznej znacząco zmniejsza ryzyko choroby (prewencja pierwotna). Na przykład, leczenie nadciśnienia tętniczego zmniejsza ryzyko wystąpienia udaru mózgu o 35-45%. Także leczenie hipercholesterolemii za pomocą statyn czy stosowanie leków przeciwzakrzepowych w migotaniu przedsionków, zmniejsza istotnie ryzyko zachorowania na pierwszy udar mózgu. Udowodniono też, ze aspiryna minimalnie zmniejsza ryzyko wystąpienia pierwszego w życiu udaru niedokrwiennego u kobiet po 45 roku życia, takiej zależności nie wykazano u mężczyzn.

dr hab. med. Agnieszka Słowik, prof. UJ
Oddział Udarowy, Klinika Neurologii, Szpital Uniwersytecki,
ul. Botaniczna 3, 31-503 Kraków

fot. dreamstime


« poprzedni artykuł   następny artykuł »