kun je paxil bij apotheek kopen generieke xenical kopen viagra professional generic kopen geriforte syrup 50 mg slaat niet aan lotensin nl bestelling niet ontvangen ventolin kopen internet extra super avana 5 mg bestellen zonder recept ik wil hyaluronic acid bestellen anoniem celebrex bestellen minomycin 1 shampoo kopen promethazine 100mg slaat niet aan paroxetine naar ceftin kytril kopen 24 uur antibiotica reminyl kopen neurontin kopen in engeland vertrouwd tetracycline kopen overstappen van sertraline naar furosemide sumycin kopen belgie cefixime kopen met creditcard haldol nederland bestellen trileptal slaat niet meer aan viramune shampoo kopen kruidvat zantac jelly kopen amsterdam nizagara kopen friesland nolvadex kopen roermond veilig mestinon online kopen cafergot kamagra kopen gewenning aan saw palmetto ralista gel kopen zonder recept waar cholestoplex kopen forum glycomet kopen amerika zyrtec acne kopen ervaringen sominex kopen aleve kopen apeldoorn npxl nederland bestellen herbal mycelex-g kopen nolvadex en liponexol kopen finasteride xenical kopen kan je desyrel bij apotheek kopen originele floxin bestellen promethazine kopen prijs zetia 500 mg kopen maxalt amsterdam kopen kamagra super waar bestellen kamagra gold finasteride 1 mg kopen reminyl 50 mg slaat niet aan nakuur flonase kopen prednisone goedkoop hyaluronic acid kopen kruidvat ervaringen met tricor kopen betnovate 850 kopen overstappen van ginseng naar paroxetine claritin online kopen in belgie valtrex bij apotheek kopen kamagra nicotinell kopen kan ik vantin kopen zonder voorschrift goedkoop viagra sublingual kopen sarafem kopen gelderland celebrex kopen en ophalen erectiepil trial erection packs 1 kopen yasmin mee naar turkije mobic kopen enschede triamterene kopen in engeland cephalexin jelly kopen goedkope venlor kopen tadacip amsterdam kopen online cozaar kopen zonder recept extra super viagra bestellen zonder voorschrift shallaki waar kopen silagra kopen online goedkoop hoe zebeta geven aan baby antibiotica cymbalta kopen ervaringen viagra sublingual online kopen phexin kopen waar vloeibare sinemet kopen colospa kopen discreet levitra extra dosage bij apotheek kopen brand levitra instant kopen ervaringen zyloprim bestellen quibron-t 10mg kopen viagra extra dosage bestellen goedkoop roxithromycin kopen met paypal waar duetact kopen zonder recept wellbutrin kopen niet online overstappen van flomax naar sertraline medrol online kopen ervaringen trental hoofdgel kopen cialis super active kopen in belgie apotheek renagel 10 mg kopen overstappen van sertraline naar evecare celadrin 15 mg kopen xalatan jelly kopen amsterdam waar kamagra super bestellen emsam diskus 200 kopen zebeta kopen via apotheek waar kan ik goedkoop lithium kopen luvox bestellen aanbieding effexor xr zalf bestellen kan je female viagra bij apotheek kopen detrol kopen voor vrouwen retin a ralista kopen cymbalta kopen bij apotheker ervaringen retino-a online kopen colospa kopen alkmaar ervaringen actonel bestellen nl hoe ampicillin geven aan baby veilig online ashwagandha kopen kamagra polo 5 mg kopen epivir-hbv 40 kopen actoplus met hond kopen aciclovir 100 mg kopen glycomet tabletten kopen zonder recept aciphex kopen nijmegen biaxin zonder recept bestellen duetact kopen in thailand generieke aygestin kopen in nederland baclofen kopen leeuwarden waar kan ik diarex kopen in amsterdam amoxil oogdruppels kopen goedkoop cialis super active bestellen dostinex kopen voor mannen lasuna kopen in nederland mestinon pillen kopen kruidvat feldene kopen in een winkel waar veilig fosamax kopen waar kan ik bentyl bestellen van luvox naar venlafaxine vloeibare aricept kopen kan je cipro kopen bij apotheek reglan kopen per pil viagra professional kopen turkije olanzapine kopen in belgie saw palmetto online kopen belgie diclofenac kopen paypal vasotec gel kopen acivir pills kopen zonder recept ideal exelon kopen online goedkoop ponstel overgewicht ponstel bestellen avapro kopen in eindhoven probalan kopen bij apotheek kun je finpecia zomaar kopen atarax nederland bestellen abana codeine kopen nederland robaxin in turkije kopen waar kan zoloft kopen diflucan kopen in thailand hoe kan ik exelon bestellen overstappen van citalopram naar aciphex generic metformin kopen penegra kopen winkels kan ik zovirax kopen zonder voorschrift slimex kopen pakjegemak sumycin hond kopen bactrim kopen usa vloeibare atarax kopen mobic goedkoop betrouwbaar promethazine kopen in leiden suprax kopen en afhalen goedkoop alternatief cleocin gel avalide kopen in haarlem vloeibare dostinex bestellen zestoretic hoofdgel kopen indocin aan een vrouw geven mestinon en kamagra kopen gyne-lotrimin kopen in nederland tenormin bestellen belgie lage dosis actos kopen generic advair diskus kopen trental resinat kopen colospa emulgel kopen zyban pillen bestellen goedkoop digoxin kopen in frankrijk veilig luvox kopen lioresal kopen in belgie feldene kopen in nederland zonder recept aankoop lopid adalat per stuk kopen kan ik brand levitra zonder recept kopen crestor kopen in nederland ik wil brand advair diskus kopen pamelor kopen review precose mistroprostol kopen wanneer bystolic geven aan baby suhagra in apotheek kopen indocin diskus 200 kopen super trental kopen levothroid online kopen in belgie goedkope hydrea bestellen proventil kopen ideal kan ik eulexin bij de apotheek kopen betrouwbaar zithromax kopen advair diskus kopen in winkel amsterdam levitra super active kopen harderwijk celexa kopen niet online abana bestellen kortingscode hoe kan je aan v-gel komen luvox kopen particulier myambutol daily kopen wanneer baclofen geven aan baby vloeibare evista bestellen sarafem kopen in egypte extra super levitra kopen in arnhem afbouwen lariam van 20 naar 10 mg ervaring bestellen septilin nl sinequan 50 mg slaat aan midamor aan vrouw geven zyloprim betrouwbaar kopen trandate tabletten kopen veilige desyrel kopen toradol codeine kopen nederland cialis super active kopen online betrouwbaar etodolac bestellen overstap van trial erection packs 1 naar venlafaxine waar kan ik effexor xr kopen zonder voorschrift waar kan ik lioresal kopen in belgie vloeibare clonidine kopen waar het beste apcalis sx bestellen hyaluronic acid kopen niet online advair diskus kopen in groningen prinivil kopen apeldoorn levitra super active overgewicht levitra super active bestellen lipothin kopen in belgie olanzapine bestellen duitsland waar benfotiamine kopen forzest kopen in belgie bestellen urispas nl betrouwbaar amoxil anoniem bestellen glycomet kopen 25 mg deltasone mee naar turkije meclizine kopen dordrecht femara oogzalf kopen plavix pillen kopen kruidvat tadacip bestellen groningen differin meenemen naar buitenland seroflo kopen in belgie apotheek biaxin kopen spanje ervaringen ditropan kopen noroxin codeine hoestdrank kopen detrol bestellen zonder recept in nederland cytoxan in apotheek kopen originele benzac bestellen nimotop bestellen goedkoopste avana kopen zonder creditcard motrin tabletten kopen seroquel shampoo kopen belgie endep kopen review snel clonidine bestellen valtrex kopen eindhoven kun je cafergot bij de apotheek kopen flomax 5 mg bestellen zonder recept misoprostol elimite kopen lipitor kopen in utrecht cytotec kopen in apotheek lexapro shampoo kopen belgie kun je flexisyn bij apotheek kopen ditropan tabletten bestellen zonder recept kan je zocor bij de apotheek kopen legaal augmentin kopen levitra soft los kopen betrouwbare anafranil bestellen colospa in thailand kopen eurax kopen voor mannen veilig cialis super active kopen op internet levitra soft kopen beverwijk cephalexin van 20 naar 10 mg deltasone rotterdam kopen prinivil kopen haarlem liponexol zalf bestellen chloromycetin kopen waar glucotrol xl kopen harderwijk overstap van celexa naar venlafaxine hydrea zetpil kopen zovirax kopen amerika terramycin pfizer kopen crestor kopen dordrecht 1 calcium carbonate pil kopen waar kan ik lanoxin kopen zonder recept penegra kopen emmen ervaringen keflex bestellen hyzaar kopen den haag omzetten voltaren naar sertraline overstappen van paroxetine naar minomycin depakote azitromycine kopen overstappen van citalopram naar fincar trimox kopen in spanje waar kan je cefadroxil kopen kytril per pil kopen veilig eulexin kopen cialis soft dermgel kopen flonase oral jelly kopen codeine cholestoplex kopen sildalis generiek kopen lukol kopen egypte glycomet kopen in nederland overstappen paroxetine naar prilosec misoprostol extra super avana kopen waar kan ik kamagra super kopen in belgie lozol kopen den bosch synthroid 5 mg kopen ranitidine legaal kopen lanoxin 10mg kopen himcolin 20mg kopen overstap van lioresal naar venlafaxine ervaringen top avana bestellen nl geriforte syrup oogdruppels kopen kamagra super kopen in winkel dapoxetine kopen bij apotheker ervaringen met elavil kopen viagra professional slaat niet aan wat nu ervaringen bestellen panmycin nl omnicef 25 mg kopen penegra lotion kopen atorlip oogdruppels kopen tricor kopen in den haag waar mestinon kopen bupron sr kopen bij apotheker serevent kopen winkel rotterdam aspirin kopen afhalen amsterdam tricor jelly kopen actavis codeine finast kopen elavil kopen in tilburg fluoxetine kopen forum tadacip bestellen zonder creditcard overgaan van paroxetine naar dapoxetine extra super levitra zalf kopen waar kan ik veilig plavix bestellen brand cialis kopen sittard goedkoopste lozol kopen shuddha guggulu kopen online antabuse kopen netpharm carbozyne pillen kopen in rotterdam sinemet strips kopen astelin kopen voor mannen aleve meenemen naar amerika ditropan kopen zonder recept ideal uroxatral pillen bestellen goedkoop feldene 5 mg kopen trileptal om aan te komen nitrofurantoin kopen in spanje extra super levitra kopen in pattaya serophene zetpillen kopen priligy silvitra kopen mircette online kopen in belgie clozaril kopen met acceptgiro bestellen xenical kortingsbon flexisyn bestellen nederland sinequan bestellen apotheek ralista laagste prijs amoxil goedkoop bestellen combivent kopen in almere bestellen bactroban nl ervaringen caverta pleister kopen amaryl kopen pfizer proventil kopen 25 mg lozol 5 mg bestellen zonder recept van paxil naar espaxil kamagra amaryl kopen amitriptyline online kopen in belgie trimox ijs kopen lipitor oral jelly kopen in winkel peni large spray kopen overstappen van benfotiamine naar sertraline pyridium 150 mg kopen mag je gyne-lotrimin aan hond geven pyridium baby kopen hoe kan ik aan aceon komen rumalaya liniment bestellen veilig allegra bestellen zonder recept in nederland npxl slaat niet aan wat nu viagra plus kopen goedkoop echte erexin-v kopen kan ik lasuna kopen zonder voorschrift in belgie arimidex 20 mg online kopen waar veilig malegra fxt plus kopen kan ik panmycin kopen bij de drogist cleocin kopen bij apotheek female reminyl kopen overstap van tinidazole naar venlafaxine ldn flonase kopen cleocin gel om aan te komen overstap van mobic naar venlafaxine procardia kopen 1 tablet ranitidine kopen online goedkoop otc drug ginette-35 kamagra polo misoprostol kopen ginseng kopen particulier seroquel kopen internet discreet brand cialis kopen isoniazid kopen betrouwbaar fml forte kopen arnhem retino-a kopen amsterdam pamelor kopen achteraf betalen bystolic kopen met visa saw palmetto kopen waar van deltasone naar venlafaxine glucovance pillen kopen in nederland arava goedkoop kopen geriforte syrup bestellen kopen hoe kan je aan zyvox komen zetia mee naar spanje van paroxetine naar viagra professional evecare kopen usa overstappen van seroquel naar venlafaxine mag je augmentin geven aan een hond topamax kopen heerlen beconase aq kopen nederland benfotiamine 850 kopen dostinex emulgel kopen paroxetine kopen forum zofran per pil kopen endep kopen fok ginseng 100mg kopen waar kan glycomet kopen fosamax meenemen naar het buitenland strattera apotheek kopen paxil bestellen aanbieding nootropil kopen zonder voorschrift minocin meenemen naar het buitenland snel liponexol kopen valtrex kopen maastricht xalatan kopen gelderland malegra fxt bestellen zie ons prijsvergelijk finax kopen pakjegemak amitriptyline online kopen ideal serophene kopen frankrijk hoe aan pamelor komen sandoz brand viagra kopen femara bestellen nl ervaring ervaringen met dapoxetine kopen albenza mylan kopen amitriptyline aan hond geven prednisolone goedkoop bestellen kan je arava bij de apotheek kopen benemid kopen in frankrijk penegra kopen in belgie famvir kopen op internet torsemide kopen netpharm viagra professional puffer kopen super clonidine kopen overstappen van aricept naar prozac overstappen van adalat naar prozac decadron bestellen later betalen biaxin nl bestelling niet ontvangen cialis super active xr kopen aleve kopen utrecht deltasone 50 mg kopen erexin-v bestellen kopen nizoral kopen roosendaal kemadrin kopen marktplaats goedkoopste suprax bestellen ciplox hond kopen hoe liponexol geven aan baby lanoxin kopen zonder recept zenegra 2 kopen adalat boilies kopen ik wil top avana bestellen goedkoop alternatief geriforte silvitra kopen op internet levitra super active inhalator kopen amitriptyline 850 kopen diarex 10 mg kopen in nederland tinidazole goedkoop kopen fertomid bestellen veilig maxalt bestellen goedkoop artane kopen fok panmycin in spanje kopen tadacip slaat niet aan sildalis kopen harderwijk allergisch aan procardia overstappen van sertraline naar celebrex ervaring propecia bestellen vantin kopen in winkel rotterdam poppers motrin kopen hoe kan je aan cardura komen vrouw aan innopran xl exelon 1 shampoo kopen vrouwelijke vasodilan kopen aceon sandoz online kopen temovate bestellen nederland flomax veilig bestellen snel aldactone bestellen cialis bestellen zie ons prijsvergelijk ampicillin belgie kopen amoxil kopen morgen in huis colchicine kamagra kopen hoe triamterene kopen actavis viramune codeine kopen generieke ditropan kopen belgie trileptal meenemen naar turkije duetact nederland bestellen lynoral bestellen ervaring anoniem avapro bestellen fosamax kopen lelystad benemid kopen voor vrouwen estrace kopen gent antibiotica depakote kopen sandoz propranolol kopen noroxin oogdruppels bestellen propecia kopen bij etos hoe kan je aan brahmi komen

07.02.2016.
Aptekarz Polski
Start.
Aktualności
Opieka farmaceutyczna
Wszechnica
Manuał aptekarski
W aptece
Lex Apothecariorum
Edukacja
Farmacja na świecie
Rynek leków
Panorama samorządu
Biblioteka
Historia farmacji
Muzealny kalejdoskop
PharmaExpert
Nowe rejestracje
Świat w pigułce
Chwila oddechu
Sport to zdrowie
Forum wydarzeń
Galeria
Przegląd prasy
Warto wiedzieć
Rozmowy Redakcji
Listy do Redakcji
Z uniwersytetu
Numer 112/90 online
Menu witryny
Wydawnictwo NIA
Zamów Aptekarza






mapa strony: Start. arrow Manuał aptekarski arrow 12.2010 - "Udar niedokrwienny mózgu, patogeneza i leczenie."


 


12.2010 - "Udar niedokrwienny mózgu, patogeneza i leczenie." Drukuj Email

grudzień 2010, nr 52/30 online

 

UDAR NIEDOKRWIENNY MÓZGU,

PATOGENEZA I LECZENIE Z UWZGLĘDNIENIEM

AKTUALNYCH REKOMENDACJI

KOMBINACJI LEKOWYCH


    Udar mózgu to zespół objawów neurologicznych o nagłym początku, ogniskowych (np. deficyty ruchowe, zaburzenia mowy) lub uogólnionych (np. zaburzenia przytomności), które utrzymują się powyżej 24 godzin (jeśli wcześniej nie prowadzą do śmierci) i mają przyczynę naczyniową. Udar mózgu jest drugą co do częstości przyczyną zgonów i najczęstszą przyczyną niesprawności osób dorosłych. Rocznie na świecie około 15 milionów ludzi doznaje udaru mózgu; około 30% z nich umiera w przebiegu tej choroby, a 30% jest niesprawnych już do końca życia. W Polsce na udar choruje rocznie ok. 60 000 osób.

   Udar mózgu jest stanem zagrożenia życia, podobnie jak zawał serca. Ryzyko zachorowania na udar wzrasta wraz z wiekiem i jest większe u osób z nadciśnieniem tętniczym, cukrzycą, migotaniem przedsionków i innymi chorobami serca, otyłością czy u palaczy papierosów. Udar znacząco pogarsza jakość życia chorych, nie tylko ze względu na niesprawność fizyczną i deficyty mowy; zwiększa też ryzyko wystąpienia innych chorób, np. padaczki, otępienia, depresji czy przewlekłych zespołów bólowych.

   Z punktu widzenia patofizjologii choroby wyróżnia się dwa rodzaje udaru mózgu, udar niedokrwienny i udar krwotoczny. Udar niedokrwienny stanowi około 80% wszystkich udarów, pozostałe przypadki to udar krwotoczny. Udary niedokrwienne są spowodowane zamknięciem światła naczynia doprowadzającego krew do określonego obszaru mózgu lub też, jak to się dzieje w przypadkach nagłego zatrzymania krążenia, do całego mózgu.  Udary krwotoczne są konsekwencją pęknięcia naczynia i „wylewu” krwi do mózgu. Rozróżnienie udaru niedokrwiennego i krwotocznego jest możliwe z dużym prawdopodobieństwem przez doświadczonego klinicystę, ale rozpoznanie bez żadnych wątpliwości można postawić tylko po wykonaniu obrazowania mózgu za pomocą tomografii komputerowej lub rezonansu magnetycznego.

   W około 70% przypadków udarów niedokrwiennych wykonanie standardowego panelu powszechnie dostępnych badań diagnostycznych (ultrasonografia tętnic domózgowych i wewnątrzczaszkowych, EKG, echokardiografia przezklatkowa i przezprzełykowa, 24-godzinne monitorowanie rytmu serca czy badania w kierunku obecności wrodzonych stanów prozakrzepowych) pozwala na zidentyfikowanie przyczyny tej choroby. Najczęściej udar niedokrwienny jest spowodowany zatorem pochodzenia sercowego (udar sercowo-zatorowy) lub z dużych naczyń doprowadzających krew do mózgu (choroba dużych naczyń mózgowych), albo zwyrodnieniem drobnych naczyń doprowadzających krew do głębokich struktur mózgu (choroba małych naczyń mózgowych). Należy pamiętać, że udar mózgu w około 5% przypadków może wystąpić także u ludzi w młodszym wieku (20-40 lat). Wtedy najczęściej jego przyczyną są zatory pochodzenia sercowego, rozwarstwienie naczyń domózgowych  i/lub mózgowych czy choroby wrodzone, których jednym z objawów jest udar mózgu. Niestety, w około 30% przypadków, mimo intensywnych poszukiwań diagnostycznych, rozpoznanie przyczyny udaru nie jest możliwe. Cały czas, wiele ośrodków na świecie prowadzi badania nad zidentyfikowaniem pozostałych, niepoznanych jeszcze przyczyn tej choroby.

   Udar mózgu daje charakterystyczny i łatwy do rozpoznania obraz kliniczny. Choroba pojawia się nagle, czasem w ciągu dnia, czasem podczas snu. Najczęściej objawia się nagłymi zaburzeniami mowy (pacjent mówi niezrozumiałe słowa, lub nie rozumie poleceń), wykrzywieniem twarzy, osłabieniem i/lub zdrętwieniem (nawet w niewielkim stopniu) jednej kończyny lub połowy ciała, zaburzeniami widzenia, zaburzeniami połykania, zawrotami głowy, zaburzeniami świadomości, itp. Warto pamiętać, że chorobie rzadko towarzyszy ból głowy. Często natomiast, szczególnie w początkowym okresie choroby, występuje wysokie ciśnienie tętnicze krwi. Te objawy, pojedynczo lub w różnych kombinacjach, są bezwzględnym wskazaniem do natychmiastowej hospitalizacji. Udokumentowano, że najbardziej korzystnym miejscem leczenia udaru mózgu są tzw. oddziały udarowe, które zatrudniają wielodyscyplinarny zespół przygotowany do specjalistycznego postępowania w tej chorobie. Są tu nie tylko lekarze specjaliści w dziedzinie udaru mózgu (neurolodzy i specjaliści chorób wewnętrznych), ale także wyspecjalizowane pielęgniarki, fizjoterapeuci, osoby prowadzące rehabilitację mowy czy funkcji poznawczych, itd. Leczenie w oddziale udarowym w porównaniu z leczeniem w oddziale ogólnym zmniejsza ryzyko zgonu o 3% i zwiększa odsetek osób samodzielnych po chorobie o 5%.  

   Trzeba podkreślić, że tylko do 4.5 godzin po zachorowaniu można rozpocząć podawanie leku, który leczy udar niedokrwienny przyczynowo rozpuszczając zakrzep w zamkniętym naczyniu mózgowym (tkankowy aktywator plazminogenu podawany dożylnie).  W tym krótkim czasie należy wykonać wiele, często czasochłonnych czynności, tzn. przetransportować pacjenta z domu do szpitala, zebrać wywiad na temat czasu i okoliczności zachorowania, współistniejących chorób, zabiegów operacyjnych, aktualnie stosowanych leków, zbadać pacjenta neurologiczne, monitorować stan ogólny, wykonać badanie tomografii komputerowej. Pacjent musi mieć też pobraną krew na badania biochemiczne, których wyniki także determinują decyzje o włączeniu leczenia. Dość często pacjenci wymagają też farmakologicznego obniżenia ciśnienia tętniczego krwi do wartości poniżej 185/110 mmHg, która jest warunkiem włączenie leczenia fibrynolitycznego. Dlatego też zwlekanie z wezwaniem karetki pogotowia do osoby z objawami udaru znacząco zmniejsza szanse pacjenta na podanie leku. Okazuje się, że to właśnie zbyt długi czas między pojawieniem się objawów a wezwaniem pomocy medycznej jest główną przyczyną opóźnienia podejmowania leczenia udaru. W czasie tych 4.5 pierwszych godzin po zachorowaniu obowiązuje zasada, że im szybsze włączenie leczenia tym większa szansa na jego skuteczność. W Polsce, jak dotąd, do leczenia fibrynolitycznego kwalifikowany jest znikomy odsetek chorych z udarem.

   Niestety u kilku procent leczonych fibrynolitycznie powikłaniem leczenia jest krwawienie wewnątrzczaszkowe. Jednym z czynników ryzyka tego powikłania, oprócz nasilonego deficytu neurologicznego przy zachorowaniu, cukrzycy czy podeszłego wieku jest naruszenie protokołu leczenia, w tym zbyt późne podjęcie leczenia. Stąd konieczne jest ścisłe przestrzeganie okna czasowego dla terapii fibrynolitycznej w udarze. Na pewno rozpowszechnianie wiedzy na temat obrazu klinicznego choroby oraz możliwości terapii przyczynowej tylko na początku choroby może znacząco zwiększyć odsetek leczonych fibrynolityczne w Polsce, tak jak to się stało w krajach Europy Zachodniej i USA.

   Pozostali pacjenci, którzy nie kwalifikują się do leczenia fibrynolitycznego dostają leki przeciwpłytkowe (aspiryna). Udowodniono, że skuteczność aspiryny nie jest zbyt wysoka. Podanie aspiryny do 48 godzin po zachorowaniu powoduje, że na 1000 leczonych, 13 chorych dodatkowo przeżywa chorobę lub funkcjonuje niezależnie na zakończenie obserwacji. Niestety, na 1000 leczonych aspiryną dwie osoby ma powikłanie w postaci krwotoku wewnątrzczaszkowego.  

   Pobyt pacjenta w szpitalu, oprócz włączenia leczenia przyczynowego, (jeśli jest to tylko możliwe) ma także na celu zidentyfikowanie czynników ryzyka choroby i ich leczenie, zidentyfikowanie powikłań choroby (infekcje, zakrzepica żył głębokich i zatorowość płucna, odleżyny, napady padaczkowe, itd.) i ich leczenie, wprowadzenie wczesnej rehabilitacji ruchowej i funkcji poznawczych, a przede wszystkim stwierdzenie przyczyny udaru niedokrwiennego i włączenie leczenia profilaktycznego dla tej konkretnej przyczyny. Każdy chory powinien wyjść ze szpitala z indywidualnym planem dalszego postępowania (tzw. prewencja wtórna udaru).

   Osoby, u których przyczyną udaru jest zator pochodzenia sercowego powinny mieć włączone doustne antykoagulanty. Czasem w indywidualnych przypadkach leki te podaje się też u chorych po udarze z obecnością blaszek miażdżycowych łuku aorty czy w przypadkach rozwarstwienia tętnicy szyjnej wewnętrznej lub wspólnej. Co prawda, przewlekle stosowanie antykoagulantów wymaga regularnego monitorowania wskaźnika INR we krwi (najczęściej rekomendowany zakres w udarze mózgu: 2-3) i może wiązać się z wystąpieniem powikłań krwotocznych, ale w tych wskazaniach antykoagulanty w porównaniu z aspiryną zmniejszają ryzyko nawrotu udaru prawie dwukrotnie.  Pozostali chorzy po udarze niedokrwiennym, tzn., którzy nie wymagają leczenia przeciwkrzepliwego, powinni być leczeni lekami przeciwpłytkowymi (aspiryna lub aspiryna+dipirydamol lub sam klopidogrel). Połączenie aspiryny z klopidogrelem jest zalecane tylko w szczególnych sytuacjach, np. po niedawnym wszczepieniu stentu czy z zawałem serca bez załamka Q. Do niedawna u chorych po udarze statyny były rekomendowane tylko w wybranych przypadkach, tzn. u chorych z podwyższonym poziomem cholesterolu, współistniejącą chorobą niedokrwienną serca lub udarem spowodowanym miażdżycą. Ostatnio, po opublikowaniu wyników badania SPARCL poszerzono wskazania do intensywnej terapii statynami do wszystkich chorych po udarze niedokrwiennym mózgu innym niż udar sercowo-zatorowy.

   Dodatkowo, u osób, u których przyczyną udaru niedokrwiennego mózgu jest miażdżyca tętnicy szyjnej i gdy jej zwężenie wynosi od 70% do 99% zaleca się wykonanie endarterektomii (zabiegu chirurgicznego, który polega na usunięciu blaszek miażdżycowych z tętnic szyjnych).  Można ten zabieg rozważyć też u niektórych osób ze zwężeniem tętnicy 50-69%. Należy pamiętać, że do zabiegu endarterektomii kwalifikują się tylko osoby z niewielkim deficytem neurologicznym, lub bez deficytu po mózgowym incydencie naczyniowym i zabieg ten powinien być wykonany jak najszybciej po zachorowaniu (do 2 tygodni). Najlepiej też, jeśli jest wykonywany w ośrodku, który ma duże doświadczenie w przeprowadzaniu tej procedury.  

   W przypadku przeciwwskazań do endarterektomii (brak dostępu operacyjnego, nawrót zwężenia po przeprowadzonej wcześniej endarterektomii, zwężenie po napromieniowaniu okolicy szyi) można wykonać zabieg przezskórnej angioplastyki wewnątrznaczyniowej i/lub wszczepienie stentu.

   Bardzo ważne jest rozpowszechnienie wiedzy na temat wpływu różnych przewlekłych schorzeń, na przykład cukrzycy, hipercholesterolemii, nadciśnienia tętniczego, migotania przedsionków czy mało aktywnego stylu życia i palenia papierosów na ryzyko wystąpienia pierwszego w życiu udaru mózgu. Wiadomo, że wykrywanie i leczenie chorób stanowiących czynniki ryzyka udaru, a także zaprzestanie palenia papierosów czy zwiększenie aktywności fizycznej znacząco zmniejsza ryzyko choroby (prewencja pierwotna). Na przykład, leczenie nadciśnienia tętniczego zmniejsza ryzyko wystąpienia udaru mózgu o 35-45%. Także leczenie hipercholesterolemii za pomocą statyn czy stosowanie leków przeciwzakrzepowych w migotaniu przedsionków, zmniejsza istotnie ryzyko zachorowania na pierwszy udar mózgu. Udowodniono też, ze aspiryna minimalnie zmniejsza ryzyko wystąpienia pierwszego w życiu udaru niedokrwiennego u kobiet po 45 roku życia, takiej zależności nie wykazano u mężczyzn.

dr hab. med. Agnieszka Słowik, prof. UJ
Oddział Udarowy, Klinika Neurologii, Szpital Uniwersytecki,
ul. Botaniczna 3, 31-503 Kraków


fot. dreamstime

 

 
« poprzedni artykuł   następny artykuł »
cookies.jpg
DOKUMENTY
strategia.jpg