levitra sydney ic ropinirole hcl side effects online pharmacy accepts paypal cialis hydrochlorothiazide side effects levothyroxine for sale on amazon livial 2.5mg diazepam 2mg how long does it take to work canada rx caffeine in coffee and tea anafranil 25mg tablets ampicillin with out a dr buying cytotec online software development company proviron mesterolone nolvadex viagra dosage recommended sifrol 0 18 mg of melatonin clavupen sildenafil tablets 5 mg cialis for sale i want to order some viagra cialis online from india pharm support group canada lamisil liquid asda inhalers u s a cialis coupon generica propecia uk eszopiclone vs zolpidem brand cialis discount buy provera pills flonase vs nasonex cost purchase cialis from north america enalapril without rx clenbuterol before and after picture can i get zoloft without a prescription metformina efectos adversos acido extenze free sample pack female enhancement levothroid side effects levothyroxine 75 warfarin coumadin rat poison shoppers drug mart sell viagra trazodone medication for sleeping mail order celebrex savings kidneys function buy propranolol uk purchase viagra in canada atepros drug abuse tretinoin 0.05 coupon keftab infobae cialis no prescription online doctor asacol side effects mesalamine how to getelimite cream seroflo inhaler information dose of haldol for nausea vistaril 25mg efectos secundarios cheap online meds no prescription zetia 10 mg coupons norlevo effectiveness of withdrawal method ramipril 10mg monidem gel buy online pharmacy usa seroquel 300 mg amiloride hydrochloride side effects restonite ambien cr mircette generic names zolpidem medication generic obat lasix duvadilan isoxsuprine hydrochloride drugs provigil medication information finasteride prezzo female erection photo ebei pastillas levrita naproxen 500mg uses nootropil 800 information line topaz mediche viagra vancouver cialis apcalis complaints of a dutiful daughter erectile dysfunction jokes olanzapine 10 mg price viagra online deutschland fucidin antibiotic gel confidex reviews of fifty viagra package deal astromenda search delete indian viagra tablete de vanzare onlain filmebi qartulad natargmni suhagra india ltd primitine mist inhalers doxazosin no prescription lipitor recall kamagra oral jelly sold in thailand tryptizol tab domperidone maleate suspension buy triam 37 5 no prescription phentermine 37.5 side effects for women cialis with dapoxetine generic buspar xanax combination lexapro dosage for anxiety disorders amlodipine besylate 5mg tab celexa for sale online prednisone from mexican pharmacy sunsuria berhad career generic viagra available in usa licodexon obat tradisional asam buy strattera no prescription dianabol stack with winstrol cialis 100 mgs of diphenhydramine buy cialis 20 mg tablet bupropion recreational use levitra pills price rs in india where can i buy viagra in canada generic viagra houston tx motilium tablets 10mg vicodin strengths 5/325 insulin glargine dapoxetine dosage instructions indian mail order pharmacy newsletter viagra tinidazole 500mg description cefaclor 250 mg dosis viagra generic usa buy lisinopril 10 mg without receipt cardinal health jobs employers can you get albenza over the counter salvation army lexington ky betacin tablets at walmart anxiety medication list of vistaril dosages olanzapine medication generic pfizer brand viagra strattera medication coupons femara drug amaryl m1 zanaflex dosage medication xenical orlistat buy online usa review pharmacy rx one cialis en ligne accutane acne treatment review no prescription venlafaxine no script synthroid ciales pr weather bactroban nasal ointment application lotrisone cream otc candian drugs careprost eyelash growth reviews lamotrigine medication insulin novolog coupons arthrotec generic name salbutamol sulfate mechanism of action micardis medication generic search http breitenbrunn index clomid over the internet pulmicort side effects in kids glimepiride 4 mg no prescription rollbox free games melovax 15mg hydrocodone dianabol cycle before and after carry viagra flight vipps online pharmacy viagra saroten 25 mg adderall koortslipcreme aciclovir to buy in u s digoxina 0 075 area generic cytotec benoquin cream michael jackson cheapest pharmacy for viagra eurax ointment for scabies erexin sprayground arcoxia prospect in limba romana cialis black market price 274 temovate ointment for lichen sclerosis vega 100 side effects erexin ingredients to die zocor side effects star pharmacy nogales mexico cipro lawsuits 2013 digoxin and potassium levels norvasc 5 mg side effects sirius radio viagra ad dyazide generic sandozdynamogen lotrel in india indian pharmacy silagra 100 avelox 400mg moxifloxacin and alcohol ubat misoprostol eldepryl prescribing information buy vardenafil 40 mg online digoxina 0 25 year anniversary relafen 500 mg medication canadian drug of greenfeild vibramycin doxycycline mens health and fitness cialis order viagra pills strattera medication reviews plavix uk insurance company ratings florida buy viagra kuwait buy amoxicillin 500mg cap canadian 24h levitra in contrassegno buy viagra online paypal cialis no presciptiononline order lasix 40 mg without prescription retin a gel 0 1 without prescription buy cialis online5mg lergigan fasson chloroquine malaria dosage meds without scripts baytril antibiotic enrofloxacin bonadoxina medicamentos vicodin side effects with alcohol insulin side effects gestational diabetes plavix clopidogrel and alcohol canada customs viagra vermox 500mg dosage pillule viagra canadian internet drugstore code red 7 pills diprosone cream ointment for itchy misoprostol long term side effects can meloxicam get you high progesterone suppositories side effects constipation alli availability in canada canadian pharmcy novolax side effect is avelox for sinus infections mircette side effects oily skin ssri online prozac for dogs elimite cream for scabies mens health pharmacy viagra glipizide 5mg side effects espanol yahoo cheep trimix sunsuria avenue badminton court in makati thyroxine t4 generic sildenafil citrate sildenafil teva prezzo pfizer viagra on sale commander roaccutane 40 mg omifin embarazo efectos secundarios buy test booster uk enalapril maleate 20 mg tab buy orlistat 60 mg with no prescription prozac for dogs with aggression decadron dosage januvia coupon discount discount cymbalta 60 mg mupirocin cream usp ospamox 1000mg amantadina clorfenamina dove comprare cialis generico forum lortab hydrocodone 10 325 nova slimex capsules diclofenaco de sodio medicamento lanoxin side effects in elderly levitra generic lowest prices discounted viagra glucophage side effects lactic acidosis diazepam 10mg pictures zoloft without prescription us pharmacy adipex 37.5 mg reviews valbazen albendazole for dogs next day cialis delivery order medicine canada no prescription betaprofen fc400 dwdm diane keaton michael douglas movie dianabol steroids d bol methandrostenolone how much is cialis at walgreens female viagra buy amikacin for dogs ears nexium for $18 hyaluronic acid injections cost albuterol inhaler side effects in infants maxaman caye caulker belize map achat viagra generique salbutamol information side effects phentermine diet pills side effects albuterol nebulizer treatment for children betnovate n cream in pakistan effexor dosage for hot flashes viagra or cilis fluoxetine 10 mg capsules sublingual b12 best place to buy viagaria nizoral shampoo 2 sizenodolfennolvanolvadex buy zithromax online cheap fungsi obat pariet 5mg cialis discounts levitra 30 mg ou equivalente generic cabergoline no presription albuterol inhaler side effects kids voltaren 50 mg no rx drugs from india trileptal bipolar proscar canada acyclovir 200 mg allegra coupons printable 2014 lopressor medication prices viagra generico contrareembolso phentermine adipex side effects advair discus without rx viagrageneric cialis torsemide dosage for dogs antibiotics mail order topamax side effects topiramate acne flagyl antibiotic online ordering no rx diabetes meds online no script requip medication for parkinsons disease singulair cena minoxidil 5 solution plavix from india mylan bupropion xl avapro 150 mg drug fasigyn fortean ephedraxin ingredients for lasagna mebendazole treatment children online ed meds comprar cialis 5mg lilly viprogra soft 1000 where can i get digoxin buy manforce sildenafil citrate online price of cialis at cvs 36 hour cialis buy unisom 2 how much is viagra out of canada can i buy viagra in colombia 49 kamagrafast cooking samonas sound therapy research generic european pharmacy bystolic nebivolol beta blockers lexapro weight loss drugs buy cialis echeck folcres panalab power canadianpharmsupport cialis tabs alli orlistat reviews mupirocin 2 ointment 22gm bisoprolol 2.5mg tablet baclofen 10 mg street price tryptizol drug testing buy feldene online bonadoxina pfizer medication assistance amoxil side effects ciprodex sterile otic suspension for pink eye prednisone rx mexico carbimazole side effects in cats over the counter sildenafil citrate metallica nothing else matters lyrics trust mp3 viagra paypal bezahlen buy viagra genuine real elimite cream cytoxan infusions for lupus isoptin verapamil dosage information cialis samples overnight laxifen medicinal plant exelon careers chicago uroxatral generic equivalent budesonide ec 3 mg capsule what do they look like naproxen side effects risk depakote side effects long term prednisone and valium together viagra brand from amazon non prescription erection pills davis drugs stores in canada mesalamine 400mg disgrasil tabletas ciales puerto rico maps pravastatin 20 mg picture phone number to order cialis getting viagra under the counter mupirocin ointment usp 2 used to treat diaper rash purchase trazadome tablets compra viagra zyprexa withdrawal symptoms januvia and pancreatic cancer 2014 septra ds antibiotic drug atarax 25mg informacion en espanol unisom side effects dose flonase coupons printable generic strattera mastercard pheromones and attraction humans can you take kelp with thyroxine drugs medshop propecia viagra combined buy minipress online alli medication alesse birth control pills side effects quanto dura leffetto del viagra buy viagra online usa singapore ed meds online american canadian drug canadian pharcharmy online generic cialis furolin medication identification order tadacip 10mg no prescription brand viagra from mexico voltaren gel anti inflammatory buy beta blockers online ramipril capsules altace ic prednisone where is generic viagra available express viagra delivery oxazepam 10mg cap aldara side effects www 24hourcanadapharmacy zyprexa olanzapine 5mg buy levitra in us without prescription octreotide acetate injections levitra 40 mg india mirapex lawsuit gambling mail order medications from mexico buy codeine syrup elavil generic 50 mg no script plavix generics walmart suhagra 100 side effectssuhagrat acquistare viagra pfizerfarmacia citalopram and ibs d dianabol steroids d bol ampicillin 500mg capsules levitra generika viagra generika paypal alesse reviews flexeril and breastfeeding safety liquorice cream buy medroxyprogesterone 10mg furosemide medication dosage orlistat diet medication cialis pay by paypal buy original viagra tapiales construccion de piscinas zyvoxid priceline desi tashan viagra on offer sominex side effects medication zithromax cvs over the counter dormidina 12 51 erectalis review 360 medication sales lasix online overnight viagra online without perscription secure pharmacy viagra for sales paypal ditropan oxybutynin chloride nizoral a d ketoconazole shampoo 1 vega tablets online cialis at walmart salbutamol inhaler same as albuterol finasteride buy folcres panalab guatemala propecia coupons from merck decadron kenalog injection side effects buy isotretinoin acnetrex sleep gay claravis reviews acne procalisx reviews on fifty medyka przemyska plenty of fish cefamor 250 ninjacefixime buy nitrostat without prescription lidoderm patch 5 viagra aka bull 100 topamax recall arginine gray hair xatral xl prescribing information ovral l contraceptive pills vitamin b12 usa viagra for men in canada trileptal withdrawal symptoms cefixime 100mg singulair medication for children discount brand name viagra ritalin la dosage levitra prices 20 gm free delivery buy revatio online buying antibiotics on the internet para que sirve la prednisona ivermectin for humans and scabies kosovarja numri me iringer how to get pills out of your system where to buy aricept lamisil side effects medication famciclovir drug cost lexapro buy online no prescription tramadol 50 mg best online pharmacy canada pharmacy frumil ls cheap bactrim no rx lotrel side effects weight gain cozaar medicine amikacin sulfate msds avana cypress estates review when will alli be available purchase arimidex content marketing strategies augmentin side effects terramycin ophthalmic ointment petsmart cialis online switzerland canadian cialis need prescription for celexa where to buy aldactone viagra how to get a prescription orlistat generic uk buylowdrugs canada drugs propranolol dosage for essential tremor therapy dogs in schools glipizide dosages

Aptekarz Polski
Opieka farmaceutyczna
Manuał aptekarski
W aptece
Lex Apothecariorum
Farmacja na świecie
Rynek leków
Panorama samorządu
Historia farmacji
Muzealny kalejdoskop
Nowe rejestracje
Świat w pigułce
Chwila oddechu
Sport to zdrowie
Forum wydarzeń
Przegląd prasy
Warto wiedzieć
Rozmowy Redakcji
Listy do Redakcji
Z uniwersytetu
Numer 104/82 online
Menu witryny
Wydawnictwo NIA
Zamów Aptekarza

mapa strony: Start. arrow Manuał aptekarski arrow 12.2010 - "Udar niedokrwienny mózgu, patogeneza i leczenie."


12.2010 - "Udar niedokrwienny mózgu, patogeneza i leczenie." Drukuj Email

grudzień 2010, nr 52/30 online






    Udar mózgu to zespół objawów neurologicznych o nagłym początku, ogniskowych (np. deficyty ruchowe, zaburzenia mowy) lub uogólnionych (np. zaburzenia przytomności), które utrzymują się powyżej 24 godzin (jeśli wcześniej nie prowadzą do śmierci) i mają przyczynę naczyniową. Udar mózgu jest drugą co do częstości przyczyną zgonów i najczęstszą przyczyną niesprawności osób dorosłych. Rocznie na świecie około 15 milionów ludzi doznaje udaru mózgu; około 30% z nich umiera w przebiegu tej choroby, a 30% jest niesprawnych już do końca życia. W Polsce na udar choruje rocznie ok. 60 000 osób.

   Udar mózgu jest stanem zagrożenia życia, podobnie jak zawał serca. Ryzyko zachorowania na udar wzrasta wraz z wiekiem i jest większe u osób z nadciśnieniem tętniczym, cukrzycą, migotaniem przedsionków i innymi chorobami serca, otyłością czy u palaczy papierosów. Udar znacząco pogarsza jakość życia chorych, nie tylko ze względu na niesprawność fizyczną i deficyty mowy; zwiększa też ryzyko wystąpienia innych chorób, np. padaczki, otępienia, depresji czy przewlekłych zespołów bólowych.

   Z punktu widzenia patofizjologii choroby wyróżnia się dwa rodzaje udaru mózgu, udar niedokrwienny i udar krwotoczny. Udar niedokrwienny stanowi około 80% wszystkich udarów, pozostałe przypadki to udar krwotoczny. Udary niedokrwienne są spowodowane zamknięciem światła naczynia doprowadzającego krew do określonego obszaru mózgu lub też, jak to się dzieje w przypadkach nagłego zatrzymania krążenia, do całego mózgu.  Udary krwotoczne są konsekwencją pęknięcia naczynia i „wylewu” krwi do mózgu. Rozróżnienie udaru niedokrwiennego i krwotocznego jest możliwe z dużym prawdopodobieństwem przez doświadczonego klinicystę, ale rozpoznanie bez żadnych wątpliwości można postawić tylko po wykonaniu obrazowania mózgu za pomocą tomografii komputerowej lub rezonansu magnetycznego.

   W około 70% przypadków udarów niedokrwiennych wykonanie standardowego panelu powszechnie dostępnych badań diagnostycznych (ultrasonografia tętnic domózgowych i wewnątrzczaszkowych, EKG, echokardiografia przezklatkowa i przezprzełykowa, 24-godzinne monitorowanie rytmu serca czy badania w kierunku obecności wrodzonych stanów prozakrzepowych) pozwala na zidentyfikowanie przyczyny tej choroby. Najczęściej udar niedokrwienny jest spowodowany zatorem pochodzenia sercowego (udar sercowo-zatorowy) lub z dużych naczyń doprowadzających krew do mózgu (choroba dużych naczyń mózgowych), albo zwyrodnieniem drobnych naczyń doprowadzających krew do głębokich struktur mózgu (choroba małych naczyń mózgowych). Należy pamiętać, że udar mózgu w około 5% przypadków może wystąpić także u ludzi w młodszym wieku (20-40 lat). Wtedy najczęściej jego przyczyną są zatory pochodzenia sercowego, rozwarstwienie naczyń domózgowych  i/lub mózgowych czy choroby wrodzone, których jednym z objawów jest udar mózgu. Niestety, w około 30% przypadków, mimo intensywnych poszukiwań diagnostycznych, rozpoznanie przyczyny udaru nie jest możliwe. Cały czas, wiele ośrodków na świecie prowadzi badania nad zidentyfikowaniem pozostałych, niepoznanych jeszcze przyczyn tej choroby.

   Udar mózgu daje charakterystyczny i łatwy do rozpoznania obraz kliniczny. Choroba pojawia się nagle, czasem w ciągu dnia, czasem podczas snu. Najczęściej objawia się nagłymi zaburzeniami mowy (pacjent mówi niezrozumiałe słowa, lub nie rozumie poleceń), wykrzywieniem twarzy, osłabieniem i/lub zdrętwieniem (nawet w niewielkim stopniu) jednej kończyny lub połowy ciała, zaburzeniami widzenia, zaburzeniami połykania, zawrotami głowy, zaburzeniami świadomości, itp. Warto pamiętać, że chorobie rzadko towarzyszy ból głowy. Często natomiast, szczególnie w początkowym okresie choroby, występuje wysokie ciśnienie tętnicze krwi. Te objawy, pojedynczo lub w różnych kombinacjach, są bezwzględnym wskazaniem do natychmiastowej hospitalizacji. Udokumentowano, że najbardziej korzystnym miejscem leczenia udaru mózgu są tzw. oddziały udarowe, które zatrudniają wielodyscyplinarny zespół przygotowany do specjalistycznego postępowania w tej chorobie. Są tu nie tylko lekarze specjaliści w dziedzinie udaru mózgu (neurolodzy i specjaliści chorób wewnętrznych), ale także wyspecjalizowane pielęgniarki, fizjoterapeuci, osoby prowadzące rehabilitację mowy czy funkcji poznawczych, itd. Leczenie w oddziale udarowym w porównaniu z leczeniem w oddziale ogólnym zmniejsza ryzyko zgonu o 3% i zwiększa odsetek osób samodzielnych po chorobie o 5%.  

   Trzeba podkreślić, że tylko do 4.5 godzin po zachorowaniu można rozpocząć podawanie leku, który leczy udar niedokrwienny przyczynowo rozpuszczając zakrzep w zamkniętym naczyniu mózgowym (tkankowy aktywator plazminogenu podawany dożylnie).  W tym krótkim czasie należy wykonać wiele, często czasochłonnych czynności, tzn. przetransportować pacjenta z domu do szpitala, zebrać wywiad na temat czasu i okoliczności zachorowania, współistniejących chorób, zabiegów operacyjnych, aktualnie stosowanych leków, zbadać pacjenta neurologiczne, monitorować stan ogólny, wykonać badanie tomografii komputerowej. Pacjent musi mieć też pobraną krew na badania biochemiczne, których wyniki także determinują decyzje o włączeniu leczenia. Dość często pacjenci wymagają też farmakologicznego obniżenia ciśnienia tętniczego krwi do wartości poniżej 185/110 mmHg, która jest warunkiem włączenie leczenia fibrynolitycznego. Dlatego też zwlekanie z wezwaniem karetki pogotowia do osoby z objawami udaru znacząco zmniejsza szanse pacjenta na podanie leku. Okazuje się, że to właśnie zbyt długi czas między pojawieniem się objawów a wezwaniem pomocy medycznej jest główną przyczyną opóźnienia podejmowania leczenia udaru. W czasie tych 4.5 pierwszych godzin po zachorowaniu obowiązuje zasada, że im szybsze włączenie leczenia tym większa szansa na jego skuteczność. W Polsce, jak dotąd, do leczenia fibrynolitycznego kwalifikowany jest znikomy odsetek chorych z udarem.

   Niestety u kilku procent leczonych fibrynolitycznie powikłaniem leczenia jest krwawienie wewnątrzczaszkowe. Jednym z czynników ryzyka tego powikłania, oprócz nasilonego deficytu neurologicznego przy zachorowaniu, cukrzycy czy podeszłego wieku jest naruszenie protokołu leczenia, w tym zbyt późne podjęcie leczenia. Stąd konieczne jest ścisłe przestrzeganie okna czasowego dla terapii fibrynolitycznej w udarze. Na pewno rozpowszechnianie wiedzy na temat obrazu klinicznego choroby oraz możliwości terapii przyczynowej tylko na początku choroby może znacząco zwiększyć odsetek leczonych fibrynolityczne w Polsce, tak jak to się stało w krajach Europy Zachodniej i USA.

   Pozostali pacjenci, którzy nie kwalifikują się do leczenia fibrynolitycznego dostają leki przeciwpłytkowe (aspiryna). Udowodniono, że skuteczność aspiryny nie jest zbyt wysoka. Podanie aspiryny do 48 godzin po zachorowaniu powoduje, że na 1000 leczonych, 13 chorych dodatkowo przeżywa chorobę lub funkcjonuje niezależnie na zakończenie obserwacji. Niestety, na 1000 leczonych aspiryną dwie osoby ma powikłanie w postaci krwotoku wewnątrzczaszkowego.  

   Pobyt pacjenta w szpitalu, oprócz włączenia leczenia przyczynowego, (jeśli jest to tylko możliwe) ma także na celu zidentyfikowanie czynników ryzyka choroby i ich leczenie, zidentyfikowanie powikłań choroby (infekcje, zakrzepica żył głębokich i zatorowość płucna, odleżyny, napady padaczkowe, itd.) i ich leczenie, wprowadzenie wczesnej rehabilitacji ruchowej i funkcji poznawczych, a przede wszystkim stwierdzenie przyczyny udaru niedokrwiennego i włączenie leczenia profilaktycznego dla tej konkretnej przyczyny. Każdy chory powinien wyjść ze szpitala z indywidualnym planem dalszego postępowania (tzw. prewencja wtórna udaru).

   Osoby, u których przyczyną udaru jest zator pochodzenia sercowego powinny mieć włączone doustne antykoagulanty. Czasem w indywidualnych przypadkach leki te podaje się też u chorych po udarze z obecnością blaszek miażdżycowych łuku aorty czy w przypadkach rozwarstwienia tętnicy szyjnej wewnętrznej lub wspólnej. Co prawda, przewlekle stosowanie antykoagulantów wymaga regularnego monitorowania wskaźnika INR we krwi (najczęściej rekomendowany zakres w udarze mózgu: 2-3) i może wiązać się z wystąpieniem powikłań krwotocznych, ale w tych wskazaniach antykoagulanty w porównaniu z aspiryną zmniejszają ryzyko nawrotu udaru prawie dwukrotnie.  Pozostali chorzy po udarze niedokrwiennym, tzn., którzy nie wymagają leczenia przeciwkrzepliwego, powinni być leczeni lekami przeciwpłytkowymi (aspiryna lub aspiryna+dipirydamol lub sam klopidogrel). Połączenie aspiryny z klopidogrelem jest zalecane tylko w szczególnych sytuacjach, np. po niedawnym wszczepieniu stentu czy z zawałem serca bez załamka Q. Do niedawna u chorych po udarze statyny były rekomendowane tylko w wybranych przypadkach, tzn. u chorych z podwyższonym poziomem cholesterolu, współistniejącą chorobą niedokrwienną serca lub udarem spowodowanym miażdżycą. Ostatnio, po opublikowaniu wyników badania SPARCL poszerzono wskazania do intensywnej terapii statynami do wszystkich chorych po udarze niedokrwiennym mózgu innym niż udar sercowo-zatorowy.

   Dodatkowo, u osób, u których przyczyną udaru niedokrwiennego mózgu jest miażdżyca tętnicy szyjnej i gdy jej zwężenie wynosi od 70% do 99% zaleca się wykonanie endarterektomii (zabiegu chirurgicznego, który polega na usunięciu blaszek miażdżycowych z tętnic szyjnych).  Można ten zabieg rozważyć też u niektórych osób ze zwężeniem tętnicy 50-69%. Należy pamiętać, że do zabiegu endarterektomii kwalifikują się tylko osoby z niewielkim deficytem neurologicznym, lub bez deficytu po mózgowym incydencie naczyniowym i zabieg ten powinien być wykonany jak najszybciej po zachorowaniu (do 2 tygodni). Najlepiej też, jeśli jest wykonywany w ośrodku, który ma duże doświadczenie w przeprowadzaniu tej procedury.  

   W przypadku przeciwwskazań do endarterektomii (brak dostępu operacyjnego, nawrót zwężenia po przeprowadzonej wcześniej endarterektomii, zwężenie po napromieniowaniu okolicy szyi) można wykonać zabieg przezskórnej angioplastyki wewnątrznaczyniowej i/lub wszczepienie stentu.

   Bardzo ważne jest rozpowszechnienie wiedzy na temat wpływu różnych przewlekłych schorzeń, na przykład cukrzycy, hipercholesterolemii, nadciśnienia tętniczego, migotania przedsionków czy mało aktywnego stylu życia i palenia papierosów na ryzyko wystąpienia pierwszego w życiu udaru mózgu. Wiadomo, że wykrywanie i leczenie chorób stanowiących czynniki ryzyka udaru, a także zaprzestanie palenia papierosów czy zwiększenie aktywności fizycznej znacząco zmniejsza ryzyko choroby (prewencja pierwotna). Na przykład, leczenie nadciśnienia tętniczego zmniejsza ryzyko wystąpienia udaru mózgu o 35-45%. Także leczenie hipercholesterolemii za pomocą statyn czy stosowanie leków przeciwzakrzepowych w migotaniu przedsionków, zmniejsza istotnie ryzyko zachorowania na pierwszy udar mózgu. Udowodniono też, ze aspiryna minimalnie zmniejsza ryzyko wystąpienia pierwszego w życiu udaru niedokrwiennego u kobiet po 45 roku życia, takiej zależności nie wykazano u mężczyzn.

dr hab. med. Agnieszka Słowik, prof. UJ
Oddział Udarowy, Klinika Neurologii, Szpital Uniwersytecki,
ul. Botaniczna 3, 31-503 Kraków

fot. dreamstime


« poprzedni artykuł   następny artykuł »