cialis prices 20 mg prednisone overdose 40 mg cialis 20 mg dosage metformin hcl 1500 mg bestellen viagra online nexium 40 mg infarmed zithromax 250 mg instructions cialis 40mg sublingual generic viagra verus 10mg generic levitra order viagra super viagra 25 mg einnahme generic viagra opinions cialis generic 2 5 mg cheap viagra sales soho buy viagra diflucan online kopen cialis 5mg tradution buy 100m viagra nexium 10 mg granule beipackzettel cialis 5 mg levitra tab 20 mg online doxycycline 50mg levitra 10mg pills kamagra 100 mg ankara zovirax 800mg tab buy viagra birmingham bactrim forte online strattera 60 mg preis reviewed generic viagra cialis 100 mg opinioni lisinopril 12 mg nexium 40mg 20mg cialis 10 mg erfahrung 50 mg zoloft withdrawal zovirax 400 mg tablet info cialis generico amoxil suspension 400 mg amoxil 500mg ingredients cheap cialis Washington levitra 20 mg usa online kamagra london lexapro oval 20 mg england viagra buy cheap viagra internet celebrex 200 mg contraindications cialis soft 20mg .99 levitra 20mg prices viagra 150 mg. xenical 120 mg india 3000 mg valtrex zoloft panic disorder authentic viagra online order viagra 150mg levitra online schweiz cialis cheap buy clomid 100mg effective dapoxetine sale online 5 mg propecia descriptions doxycycline 100 mg rosacea 100mg viagra effects buy doxycycline antibiotics nexium mups 40 mg 60 nhs buying viagra lisinopril genericon 20 mg viagra order phone wellbutrin 200 mg sr lisinopril 2.5mg price generic viagra rl 25 lisinopril 20mg spanish valtrex 1000 mg fiyat doxycycline 25mg francais cipro 500 mg tablets viagra 50 mg erfahrungsbericht buy strattera 25 strattera lilly online generic cialis romania buspar 15 mg cost celebrex 200mg avis celebrex 100 mg celecoxib xenical cheap uk buy lasix 12.5 mg cipro dosage 750 mg celebrex 200 mg capsule boots nexium 20mg viagra 25mg generic viagra 50 mg fta buying cialis curacao buy doxycycline mumbai synthroid dosage .1 mg levitra tabletas 10 mg generic viagra capsules lexapro 20 mg tablet 20 mg lexapro breastfeeding buy 5 mg cialis 100mg brand viagra order cheap wellbutrin cheap 25mg viagra order propecia tablets cheapest viagra prescription propranolol er 60 mg doxycycline 100mg india augmentin 200 mg prospektus ordering xenical canada bisoprolol 5 mg hydrochlorothiazide medicamento strattera 40 mg cialis mg c80 levitra generico org order viagra floride kamagra online flashback doxycycline 100mg boots levitra odt online wellbutrin dose 75 mg cheap viagra order obat zithromax 500mg genuine cheap viagra jual cialis 10 mg manfaat cialis 200mg cialis 2.5 mg tablet strattera online sales kamagra 25mg glucophage ftbl 500mg bula zoloft 50mg strattera generic launch lexapro 300 mg propecia cheaper generic cialis 75 mg seattle buy viagra levitra 100mg facts 150 mg phenergan buy clomid 50mg nolvadex 50 mg prices 1mg propecia rebates hydrochlorothiazide 25 mg edema lexapro 5mg au viagra secure online prednisone 20 mg tablet synthroid 25 mg price reliable cialis online mylan generic valtrex where buy xenical celebrex 200 mg inhaltsstoffe strattera borderline personality generic viagra trusted all online viagra free cialis online buy zoloft uk 400 mg viagra cheap 5mg propecia propranolol 40 mg wikipedia cialis china buy online cytotec kamagra 50 mg review antibiotico cipro 500mg online propranolol valtrex 500 mg uses wellbutrin sr 200 generic viagra online stations 200mg diflucan augmentin 600 mg pediatrico buy cialis auckland cialis black 200 mg cheap viagra bulk lisinopril 40 mg sandoz cipro 250 mg bula diflucan online buy 30 5 mg cialis cialis generic 40mg. doxycycline online purchase buying lexapro australia cialis 20mg generic propecia vs. generic buy cialis bangladesh generic viagra softtab cialis de 50mg viagra 200mg price viagra instructions 50 mg cialis 2 5mg preis apothekenpreis cialis 5mg buy viagra sheffield generic doxycycline shortage zoloft order online doxycycline generico 200 mg posologie viagra 50 mg nepal generic viagra buy discount lexapro lexapro 2 5 mg zithromax online prescription buy viagra 20 mg cialis online anonimo wellbutrin and generic generic cialis samples buy doxycycline fish 120mg generic viagra doxycycline 400 mg day doxycycline 100 mg cheap doxycycline 100mg cena discount generic nexium buying viagra overnight order valtrex online cialis 2.5 mg online 6 augmentin 875 generic price cialis 5 mg nebenwirkungen levitra 20mg kohl xenical 120 mg pl erythromycin 500 mg mk legitimate online cialis generic propecia mastercard cheapest priced propecia erythromycin stearate 250mg order lisinopril buy propecia cotco viagra online pills wellbutrin vs generic 2011 prednisone 40 mg taper nexium sobres 5mg harga cytotec 200 mg can 5mg cialis viagra generic makati avis xenical 120 mg paxil generic prozac cialis brand generic propecia generics metformin hydrochloride generic generic lexapro liquid valtrex 500 mg caplets diflucan 150mg buy viagra online segura generic viagra soft 100 levitra 20 mg yahoo prednisone 5 mg pills lisinopril 10 mg ingredients viagra vs generics cialis 20 mg makedonija priligy dapoxetina generico take 50 mg clomid 25mg zoloft weight generico de nexium 40 strattera 60mg price cialis 10mg boots lexapro generico preco cialis different mg lexapro 2.5 mg indian cheap cialis generic lexapro alternative zoloft 300 mg 25mg generic viagra cheap imported propecia generic viagra nizagara doxycycline 100mg liquid buspar 15 mg tablet bactrim 480 mg dawkowanie lexapro 15 mg dosage cheapest propecia uk femal viagra buy diflucan capsule 150mg webresults buy viagra lisinopril 40 mg equivalent xenical 120 mg opinioni celebrex 10mg prednisone 10mg alcohol 500 mg cipro dosage xenical 120mg price augmentin generic cost generic 2.5 cialis dapril lisinopril 20mg buy synthroid 75 mcg nolvadex 20mg detectiontime generic 10 mg cialis cialis 36 hour mg cialis online apotheek xenical 120 mg canada viagra online packstation cialis cheap 200 mg glucophage xr online lasix 6 mg color viagra 50mg tempo propranolol 80 mg capsules cheap wellbutrin online xenical generic australia buy priligy viagra buy generic propecia levitra 400mg 1.19 cipro 750 mg nedir bijwerkingen cialis 20 mg dapoxetine buy sg buy viagra bpay lexapro generic equivalents duree cialis 20 mg 5 mg lexapro teen lisinopril 5 mg walmart 200 mg wellbutrin reviews cialis 5mg ussa cheapest online cialis cialis 5 mg riabilitazione 90 mg of buspar lisinopril 5 mg preferent cialis 50 mg fiyati cheap brand levitra metformin glucophage buy cialis 20 mg costco levitra 20 mg 100 mg strattera mg kg lisinopril tabs 30 mg zithromax 250 mg beipackzettel viagra buy bali lyme doxycycline 300 mg walmart zithromax generic acquisto viagra generico cialis 5 mg 28 tablets buy generic cytotec cialis 30 day 5mg generic cialis efficacy cheap generic wellbutrin buy clomid fast lexapro generic pill prednisone 5 mg lisinopril tabs 10mg prednisone 5mg side viagra 25 mg india preco cialis generico viagra 50 mg duration xenical 150mg 10mg lexapro enough online viagra testimonials levitra 5mg filmtabletten cialis 200 mg. took 40 mg lexapro order kamagra spain viagra pillen online 40 mg prednisone 4 days zoloft od 50mg metformin online uk wellbutrin buy canada wellbutrin generic anxiety erythromycin 250 mg chlamydia cialis 30 5mg box cheapviagrageneric viagra order viagra pfizer buy overnight cialis viagra red 200 mg generic levitra prescription lasix 40 mg 12 tb viagra 100 mg fta doxycycline hydate 500mg bipolar disorder wellbutrin levitra buy paypal buy lexapro drug order phenergan codeine online prodaja viagra cialis 5mg funciona strattera 56 mg generic lexapro cost cialis 100mg generic cialis 20mg review lisinopril 10 mg 3759 pfizer viagra 200mg zithromax available generic viagra 50 mg cena xenical 120 mg ca viagra 150mg. 15o mg cialis zovirax 400 mg dosing viagra sildenafil 25 mg buy zovirax acyclovir buy erythromycin cream viagra 100mg tablet cheap cialis mexico lisinopril hydrochlorothiazide 12 12.5 mg doxycycline 100 mg pch lasix drug 20 mg cialis online turkey wellbutrin generic problems 2012 cialis uk online order 150mg viagra 20mg prednisone euphoria levitra 10mg women cialis blue 100mg viagra buy person levitra online doctor viagra generic brasil finasteride propecia cheap propecia price online hydrochlorothiazide tabs 25mg preisvergleich cialis 5mg cialis eu buy taking 2 50mg viagra doxycycline 100 mg dogs cipro generic complaints purchase lexapro online clomid buy pct cvs generic propecia augmentin generico costo generisches cialis 5mg 88 mg. synthroid 100mg cialis tablets levitra generics viagra buy kolkata cialis 10 mg wirkdauer buy generic zovirax cheapest kamagra pills buy cialis pill cialis online shop apo tetracycline 250 mg lisinopril al 2 5mg levitra 5 mg orosolubile 250mg of viagra order metformin canada cialis versus generic viagra 50 mg online prednisone 5mg ingredients propecia generic price dirt cheap viagra generic viagra netherlands finasteride propecia 1mg prezzi cialis 10 mg lexapro dosage 80 mg xenical 600 mg generic prescription nexium cheapest 40 mg. levitra cheap viagra pforce 200mg clomid pregnancy cialis 20mg use buy periactin online buying viagra stockholm uso levitra 10 mg order propecia free prednisone 20mg generic buyers generic viagra 40 mg cialis reviews lexapro 5 mg cost xenical 120 mg prix generic 1 mg propecia lexapro 10 to 20 mg viagra beer buy cialis 20 mg viagra cialis buy us synthroid generic form nexium for cheap clomid 50mg iui xenical 120 mg gelule 84 prednisone 5mg for buy prednisone 20 mg order bactrim online 60 mg prednisone 4 days xenical online shop cialis generico dove propecia buy romania lisinopril what mg buy dosages levitra buy lasix india generic otc nexium generic viagra cos get generic viagra clomid 50 mg efficace viagra generica precio prednisone tablets mg order strattera cheap generic cialis gelcap cheap cialis buy canadian viagra 150 mg levitra 40 mg cheap cipro 500 mg hcl generic cialis ip viagra 12.5 mg sandoz order cipro xr erythromycin 500mg uses cialis 30 day 5 mg 50 mg clomid unmonitored xenical 120 mg dose 200 mg doxycycline gum 400 mg. viagra define lisinopril 2.5 mg splitting viagra 100mg priligy 30 o 60 mg xenical buy sydney lisinopril acost 20 mg dosage nexium 40 mg cialis tadalafil500mg cout cialis 5mg cialis 20mg filmtabletten augmentin 875 125 mg pret lisinopril 10 mg names nexium 25 mg viagra kaufen 25mg generic cialis verschil 50mg kamagra safer generic wellbutrin cheap generic viagra free cialis 20 mg description cialis 20 mg diario forum levitra 10 mg glucophage 850 mg kullanimi phenergan iv 25mg wellbutrin 75 mg dosage propecia online clinic order doxycycline europe viagra online norway zithromax 250 mg 4 capsulas dosage celebrex 200 mg

02.08.2015.
Aptekarz Polski
Start.
Aktualności
Opieka farmaceutyczna
Wszechnica
Manuał aptekarski
W aptece
Lex Apothecariorum
Edukacja
Farmacja na świecie
Rynek leków
Panorama samorządu
Biblioteka
Historia farmacji
Muzealny kalejdoskop
PharmaExpert
Nowe rejestracje
Świat w pigułce
Chwila oddechu
Sport to zdrowie
Forum wydarzeń
Galeria
Przegląd prasy
Warto wiedzieć
Rozmowy Redakcji
Listy do Redakcji
Z uniwersytetu
Numer 106/84 online
Menu witryny
Wydawnictwo NIA
Zamów Aptekarza






mapa strony: Start. arrow Manuał aptekarski arrow 04.2010 - "Z cyklu napoje fermentowane - jogurt."


 


04.2010 - "Z cyklu napoje fermentowane - jogurt." Drukuj Email
kwiecień 2010, nr 44/22 online
 
Z CYKLU NAPOJE FERMENTOWANE
 
CZEŚĆ DRUGA - JOGURT

    Produkty mleczne znane są od najstarszych dziejów w różnych częściach świata. Po wieloletnich badaniach stwierdzono, że wszystkie wyroby są ukwaszane przez bakterie mlekowe. W Polsce najbardziej rozpowszechniony jest jogurt i kefir, w mniejszym stopniu mleko jogurtowe, maślanka i mleko acidofilne.
   Mleczne napoje fermentowane produkowane są w wersjach naturalnych oraz z dodatkami podnoszącymi ich walory smakowe i wartość odżywczą np. z ziarnami zbóż lub owocami. Wytwarzane są jogurty płynne (pitne) oraz o konsystencji stałej.
   Mleczne napoje fermentowane przyjęto dzielić na tradycyjne i tzw. „nowe”. Tradycyjne napoje były od wielu stuleci produkowane w warunkach domowych, w wyniku spontanicznej fermentacji, w której uczestniczyły mikroorganizmy charakterystyczne dla rodzaju mleka i warunków fermentacji w danym regionie. Napoje nowej generacji można podzielić na trzy klasy:
 

A: jogurt oraz tzw. mezofilne mleczne napoje fermentowane. W ich produkcji stosuje się specjalnie selekcjonowane bakterie o właściwościach probiotycznych z gatunków Streptococcus thermophilus i Lactobacillus delbrueckii subsp. bulgaricus.
B: mleczne napoje fermentowane otrzymane przy użyciu zakwasów złożonych z jelitowych bakterii mlekowych Lactobacillus casei i Lactobacillus acidophilus, o udokumentowanych właściwościach probiotycznych.
C: otrzymane z udziałem bakterii typowych dla przewodu pokarmowego, z wysoce potwierdzonymi właściwościami probiotycznymi, ale o małej zdolności do przystosowania się do warunków produkcji mleczarskiej – są to głównie bifidobakterie [9].
 
 
   Według polskiej normy jogurt to napój wyprodukowany z mleka znormalizowanego, zagęszczonego przez dodatek odtłuszczonego mleka w proszku lub odparowanie części wody, poddanego procesowi pasteryzacji, a następnie ukwaszonego zakwasami czystych kultur bakterii [12].
   Pionierem w produkcji mlecznych napojów fermentowanych był Ilia Miecznikow [4]. Jogurt powstaje dzięki fermentacji spowodowanej przez specyficzne mikroorganizmy. Stosuje się niepatogenne bakterie termofilne o temperaturze wzrostu 32-45°C np: Streptococcus themopilus, Lactobacillus delbrueckii ssp. bulgaricus. [6].        

Mikroflora jogurtu

   Streptococcus thermophilus występuje w postaci komórek owalnych lub okrągłych ułożonych w łańcuszki lub dwoinki. Jest to organizm termofilny, optimum wzrostu występuje w temperaturze 40-45°C. Wymaga do wzrostu związków organicznych, cukrów prostych, aminokwasów i peptydów. Fermentuje glukozę, fruktozę i laktozę, a nie fermentuje galaktozy i maltozy, w wyniku czego powstaje kwas mlekowy prawoskrętny L(+). Są to bakterie homofermentatywne (tab.1) i dlatego inne produkty jak etanol, kwas octowy i dwutlenek węgla powstają w niewielkich ilościach. Posiadają one wysokie wymagania pokarmowe, co powoduje, że bytują jedynie w bogatych podłożach jak np.: mleko i jego przetwory. [10].

   Lactobacillus delbruecki ssp. bulgaricus jest pałeczką mlekową występującą w łańcuszkach lub pojedynczo. Jest to gatunek typowy dla mleka i jego przetworów. Mikroorganizm ten rośnie w temperaturze powyżej 15°C aż do 45°C i więcej. Zaliczany jest do organizmów saprofitycznych. Rośnie dobrze w atmosferze wzbogaconej w dwutlenek węgla, jako organizm homofermentatywny wytwarza małe ilości produktów ubocznych. Kwas mlekowy powstający w trakcie fermentacji posiada konfigurację D (-). [10]

Tabela 1. Produkty homo- i hetero mleczanowej fermentacji laktozy [2].
 

   Zależnie od rodzaju jogurtu, bakterie mogą być dodawane albo w postaci zakwasu będącego mieszaniną dwóch bakterii termofilnych, albo w postaci dwóch zakwasów - kultur skoncentrowanych stanowiących oddzielne hodowle tych bakterii. W pierwszym okresie inkubacji przy 43°C rozwija się Streptococcus themopilus, który zmniejsza potencjał oksydoredukcyjny i zakwaszając środowisko stwarza lepsze warunki do wzrostu Lactobacillus delbrueckii ssp. bulgaricus. Ten szczep z kolei przez swoje właściwości proteolityczne uwalnia niskocząsteczkowe peptydy i aminokwasy umożliwiając przez to dalszy wzrost paciorkowców. Charakterystyczny smak i aromat jogurtowi nadaje aldehyd octowy, którego głównym producentem jest Lactobacillus delbrueckii ssp. bulgaricus, a jego stężenie powinno wynosić 10-15 mg/dm3 [13].
   Bakterie mlekowe są drobnoustrojami niechorobotwórczymi i bezpiecznymi dla człowieka, znany jest szereg przykładów ich korzystnego oddziaływania, tzw. działania probiotycznego, a między innymi:
 
 
a)    obniżenie nietolerancji laktozowej (alergii laktozowej), wskutek degradacji i obniżenia poziomu tego cukru w mleku;
b)    działanie przeciwbiegunkowe;
c)    obniżenie poziomu cholesterolu;
d)    działanie przeciwmutagenne i przeciwrakotwórcze;
e)    aktywność immunostymulacyjna, tj. wzmaganie aktywności systemu odpornościowego organizmu ludzkiego [1];
 
 
Etapy produkcji jogurtu

   Jogurt może być produkowany metodą zbiornikową (tzw. jogurt mieszany), lub termostatową (tzw. jogurt stały). Podczas produkcji jogurtu stałego mleko w temperaturze inkubacji pompuje się do urządzenia pakującego. Zakwas jest dozowany przez odpowiednio zsynchronizowaną pompę gwarantującą odpowiedni dodatek zakwasu. Urządzenie pakujące napełnia opakowania, które na paletach przenoszone są do komory inkubacyjnej (42-45°C). Czas i tempo ukwaszenia mleka zależy od składu, aktywności, ilości zakwasu i temperatury inkubacji. Wstępne etapy produkcji jogurtu mieszanego są takie same jak stałego. Różnice pojawiają się przy dodawaniu szczepionki lub zakwasu. Zaszczepione mleko jest inkubowane w tanku fermentacyjnym do momentu wytworzenia odpowiedniego skrzepu i osiągnięcia żądanej kwasowości. Wytworzony jogurt jest mieszany, ochładzany i przepompowywany do maszyny pakującej. Ewentualne dodatki smakowe muszą być wprowadzone na odcinku między ochładzaczem, a maszyną pakującą. Zapakowany jogurt jest transportowany do magazynu i utrzymywany w temperaturze ok. 4°C. Przez modyfikację jogurtu można uzyskać jogurt nasycony ditlenkiem węgla, jogurt o obniżonej zawartości laktozy, czy mleko jogurtowe, które wytwarza się analogicznie do jogurtu mieszanego z tym, że pomija się proces normalizacji [2].


 
Właściwości zdrowotne jogurtu

   Jogurt jest wysokowartościowym produktem, bogatym źródłem węglowodanów, białek, tłuszczu, witamin, wapnia i fosforu. Podczas procesu fermentacji białka mleka ulegają hydrolizie, zaś tłuszcz lipolizie do kwasów tłuszczowych, dzięki czemu jogurt jest łatwiej przyswajalny przez organizm [7].
   Jogurt ceniony jest za walory smakowe i dietetyczne. Charakteryzują się łagodnym, świeżym, przyjemnym smakiem, kwasowością w granicach pH 4,0-4,5 oraz charakterystycznym tzw. jogurtowym aromatem [8]. Oprócz powyższych cech wyróżnia go wygląd, konsystencja i lepkość [11]. Dojrzały jogurt powinien mieć silny, spoisty, galaretowaty skrzep. Średnią zawartość tłuszczu w jogurcie Komitet FAO [3] ustalił na 3,0% i 0,5 %, natomiast Polska Norma nie normalizuje zawartości tłuszczu w jogurcie [5].    
 
 
Podsumowując mleczne napoje fermentowane, takie jak jogurt:
•    przyczyniają się do wzrostu strawności i przyswajalności przez organizm niemal wszystkich składników mleka (laktozy nawet w przypadku nietolerancji tego składnika);
•    wykazują działanie antyalergiczne;
•    zmniejszają ryzyko infekcji przewodu pokarmowego;
•    zalecane są po stosowaniu kuracji antybiotykowej w celu odbudowy prawidłowej mikroflory jelitowej.
 
 
   Ponadto jogurt jest bogaty w wapń (500 ml mleka = 350 ml jogurtu), zawiera 4-5 krotnie więcej aminokwasów, ponad 20% więcej witamin z grupy B (kwasu foliowego nawet pięciokrotnie więcej). Oprócz tego białko zawarte w jogurcie jest 2-3 krotnie szybciej trawione przez organizm człowieka niż na przykład białko w kefirze. Jogurt ułatwia syntezę witamin w organizmie, wspomaga układ odpornościowy, ułatwia wchłanianie żelaza, odtruwa organizm z toksyn, pomaga przy zaparciach, wzdęciach, niedokwaśności żołądka, stanach zapalnych jelit, chroni przed rakiem. Coraz większą popularność zdobywają jogurty z bifidobakteriami, które normalnie żyją w naszym przewodzie pokarmowym. Hamują rozwój mikroflory gnilnej i neutralizują skutki przyjmowania antybiotyków przywracając równowagę flory bakteryjnej [14].
   Z pewnością korzyści zdrowotne wynikające ze spożycia mlecznych napojów fermentowanych przemawiają za tym, iż powinny być one obecne w codziennej diecie każdego człowieka.

mgr Anna Grzegorczyk
doktorantka Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie
Wydział Technologii Żywności
Katedra Przetwórstwa Produktów Zwierzęcych
anna.grzegorczyk@op.pl

Fot. dreamstime.com

Literatura

1.    Bardowski J. „Rola biologii molekularnej w mleczarstwie.” Przegląd Mleczarski 1995
2.    Dzwolak i In. „Produkcja mlecznych napojów fermentowanych.” Biblioteczka majstra mleczarskiego, Oficyna Wydawnicza Hoża, 2000 Warszawa
3.    FAO/WHO Codex Alimentarius Commision Annex Proposed Standard for Fermented Milks (A11) CL 1997 - MMP, November 1997
4.    Garczewska-Murzyn „Lactobacillus acidophilus bakteria wciąż interesująca!”, Przegląd Mleczarski, 11, 518-521, 2002
5.    Jurczak M. E. „Mleko - produkcja, badanie, przerób.” Wydawnictwo SGGW, Warszawa 1999
6.    Kosikowska M., Jakubczyk E. „Napoje mleczne z udziałem tradycyjnych i nowych mikroorganizmów”, Przemysł Spożywczy 8, 12-15, 1997
7.    Kucukoner i In. „Influence of different fruit additives on some properties o stirred yoghurt Turing storage.” Milchwissenschaft, 59 (3/4), 159-161, 2004
8.    Kudełka W. „Charakterystyka mlecznych napojów fermentowanych w Unii Europejskiej oraz w Polsce.”, Zeszyty Naukowe nr 678, 2005
9.    Libudzisz Z., Walczak P., Bardowski J. „Bakterie fermentacji mlekowej”, Wydawnictwo Politechniki Łódzkiej, 2004
10.    Molska Zarys mikrobiologii mleczarskiej PWRiL, Warszawa 1998
11.    Obrusiewicz T. Technologia mleczarstwa WSiP, Warszawa 1994
12.    PN-A-86061:2002. Mleko i przetwory mleczne
13.    Ziajka, Mleczarstwo tom 1, Wydawnictwo WUWM, Olsztyn 2008
14.    www.odzywianie.info.pl


 
« poprzedni artykuł   następny artykuł »
cookies.jpg
WYDARZENIA
DOKUMENTY
strategia.jpg