buy toradol rx cheap lady era pills results hydrea discount online order neurontin dosage buy haldol vidal buy erythromycin ointment online order toprol xl xanax cheap ortho tri cyclen pregnancy buy famvir you cheap penegra review buy lithium online buy cefixime vancouver buy rosuvastatin africa cheap advair diskus label buy flomax line order glucotrol xl generic name generic version zoloft order kamagra buy revatio hk cheap keppra side cholesterol lowering discount ldl without drugs can i order acyclovir online cheapest arimidex online how to order acyclovir cheap cholesterol lowering ldl cheap hair loss from steroids pain relief discount joint and muscle cheap viagra jelly vs viagra buy proscar 5mg cheap reglan qt buy mentat tablets mail order citalopram cheap ventolin hfa cheap viagra professional australia buy colchicine online canada cheap mentat tablet cheap levitra plus in usa cheap hair loss news order cialis professional new zealand cheap avapro buy saw palmetto dht order cialis soft gel caps viagra jelly discount review atacand hct discounts buy l tryptophan melatonin and valerian cheap toprol xl side effects rank order voting order of tulsi phenergan discount code order hydrochlorothiazide side cheap kamagra gold blister female viagra discount generic order glucophage online order cialis from canadian pharmacy order coumadin levels cheap toprol xl jonah complex cheap prevacid uk order bystolic online order hair loss supplements buy arava vietnam cheap glucotrol xl tabs buy azulfidine tablets effexor xr discount used for weight loss cheap wellbutrin vs buy xalatan at walmart buy retino-a cream 0 025 dawkowanie cheap ventolin inhalers online cheap doxazosin australia buy bystolic ebay cheap robaxin dosage cheap paroxetine version buy rumalaya liniment himalaya cheap ralista tab buy triamterene veterinary urispas discount card buy premarin from canada cheap cialis soft avis cheap speman medicine mobic discount buy tenormin at walmart arimidex for cheap cheap finax tablet order pain relief earache order brand advair diskus hfa buy kamagra gold order cialis super active mexico cheap hair loss cure 2015 order bentyl dosage cheap muscle relaxant gel cleocin gel discount price buy tenormin japan order evista india oxytrol discount voucher buy asacol bulk cheap toprol xl recall cheap v gel cream order triamterene australia men;s health discount xp buy viagra professional review diclofenac gel discount voveran emulgel buy synthroid canada can you buy antivert over the counter buy requip australia order female viagra seroflo discount voucher buy ventolin diskus buy medrol dosepak online where to buy my alli in canada cheap prandin work cheap retin-a 0 025 forum cheap viramune order viagra super active mg buy augmentin hk order amantadine by mail order zenegra tablet cheap v gel manjakani order toprol xl ingredients cheap rogaine 2 years cheap muscle relaxant herbal remedies buy men;s health kale chips buy real clomid online diclofenac gel discount life order topamax by mail buy cardizem new zealand order propranolol buy citalopram 10mg online uk cheap glucotrol xl strengths cheap terramycin la buy azulfidine veterinary order ventolin hfa cheap kamagra oral jelly review forum order apcalis sx is apcalis-sx order viagra plus in south africa cheap rental cars order cardizem in canada order hair loss xanax buy amitriptyline south africa buy hydrea next day delivery alli cheap clothes cheap tretinoin 0 025 kubikmeter order actoplus met lawsuit buy aygestin buy clonidine generic online buy allopurinol korea buy clomiphene online safe benicar discount card buy revatio edmonton florinef discount voucher etodolac discount price buy bupropion brisbane buy phenergan uk cheap viagra alternatives uk buy erythromycin ophthalmic ointment buy celebrex dosage order calendar online india buy alli ebay order diamox safe buy levitra europe buy furosemide uk cheap nexium canada cheap ortho tri cyclen generic name mango discount code may 2013 cheap v gel tubes cheap female cialis mg cheap apcalis sx uk cheap lady era pills review buy antabuse uk buy terramycin antibiotic ophthalmic ointment for cats buy antabuse tablets order cleocin gel for rosacea buy levitra in canada order weight loss cheap toprol xl juice buy triamterene in usa cheap didronel online cheap rocaltrol place buy order cardura xl atrovent order cheap zanaflex alternatives buy casodex best place cheap artane homes buy innopran xl who makes buy rhinocort generic order diclofenac gel canada arimidex discount coupons topamax discount get cheap pletal lek buy mentat ds syrup of himalaya cheap floxin tablet generic zoloft manufacturers cheap apcalis sx avis cheap brand cialis generic dostinex discount online order relafen mail order voveran sr daily dosage desyrel discount price buy ginette 35 birth control pill order nizagara avis order accutane dubai order calcium carbonate absorption order toprol xl headaches cheap zyvox work buy cozaar reviews buy anafranil online buy lithium-6 deuteride buy ditropan vidal cheap quibron t sr side effect cheap rental dresses buy phexin order cytotec generic ortho tri cyclen discount depression order weight loss forum buy diclofenac veterinary order provigil online order motrin online where to buy l tryptophan buy glucotrol xl price cheap diovan erexin v discount dawkowanie buy rogaine 2 months order aceon group seroquel xr prices rumalaya forte discount opiniones viagra discount drug card buy l tryptophan kidney disease order diclofenac zealand cheap toprol xl twice daily buy compazine online cheap zanaflex in usa order minomycin buy inderal quickly cheap lithium aaa batteries order clonidine uses buy protonix buy indocin australia buy altace africa cheap v gel za bolec(ine v mis(icah order finpecia benefits hytrin discount generic buy nolvadex ireland buy cleocin gel side effects buy aygestin wiki order casodex cheap styplon benefits buy xalatan melbourne cheap viagra super active generisk cheap venlor tablet buy viagra super active le order rogaine 5 year study buy yasmin us naprosyn discount vouchers atacand discount tadacip discount order flomax side buy celebrex zamienniki cheap endep headaches buy nolvadex legal shuddha guggulu discount for thyroid buy viagra levitra and cialis buy azulfidine zealand order dipyridamole canada buy prednisolone canada order viagra super active wiki buy ventolin canada femcare discount voucher cheap toprol xl manufacturer buy capoten legal cheap kamagra pattaya buy cholesterol lowering yogurt cheap rosuvastatin generic cheap lady era pills side effects cheap diclofenac gel almiral order toprol xl quetiapine fumarate order chloramphenicol in canada cheap kamagra gold gyakori ke'rde'sek cheap voveran sr tablet buy viagra plus from boots etodolac discount copay atarax discount cheap amitriptyline hcl order kamagra online india buy actos 45 mg cheap glucotrol xl half life buy amantadine kong buy alavert d buy prandin much buy pain relief online uk order retino-a cream 0 05 italok coreg discount coupons ortho tri cyclen discount reviews buy celebrex canadian pharmacy order diclofenac gel topical order crestor australia buy retin a 0 05 janssen order terramycin mail buy zero sr order prazosin nightmares order depression great buy levitra super active reviews where can i buy asacol hd diclofenac gel discount diethylamine order tinidazole counter cheap ginette 35 buy online cheap zyloprim online glucophage discount card buy glucophage every am cheap ophthacare ortho tri cyclen discount quick start method buy purinethol vidal buy accutane australia price of combivent respimat remeron discount online ortho tri cyclen discount yeast infection order metformin online uk buy lioresal place order cialis professional pills cheap viagra yumbel buy dutas from canada buy viagra jelly from india order tretinoin 0 025 nasal azulfidine discount buy requip discount card how to buy quetiapine online methotrexate discount voucher biaxin discount cheap voveran sr tablet use buy prandin gel ortho tri cyclen discount kariva order zetia australia buy clonidine vegas discount ventolin inhaler buy lipitor side order propecia you buy nolvadex with credit card brand cialis discount for sale buy seroquel india where to buy himalaya speman in malaysia buy phenergan codeine cough syrup toradol discount code buy avalide the counter nitroglycerin discount generic order chloromycetin uk cheap imuran alternatives singular software discount code cheap januvia online buy micronase in canada order chloromycetin australia order tetracycline zalf order cialis soft wirkung order ginette 35 loss buy lantus your body buy cialis walmart cheap prevacid solutabs dutas discount copay cheap female cialis usa order v gel usage order roxithromycin dosage buy ethionamide in australia cheap v gel acrylic nails buy tamoxifen research chemical liv 52 discount walgreens buy clomid reviews buy ditropan jarabe cheap brand levitra cialis order feldene lyotabs isoptin discount program buy capoten japan order amantadine hydrochloride buy zofran dosage buy clomid discount buy cardizem korea cheap actos medication order cialis 20 mg buy prilosec vancouver female viagra discount spray cleocin gel discount ingredients buy strattera cheap buy alphagan p 0.1 buy saw palmetto ireland order bactrim rx buy topamax online uk cheap requip get buy pyridium singapore order viagra plus mail cheap unisom australia order metformin ketosis buy accutane uk online buy januvia cheap order calcium carbonate plus hydrochloric acid order glucotrol xl biaxin buy hydrea for cheap buy clomid research chemical order nitroglycerin order cialis jelly online australia buy kamagra with paypal tulsi discount code buy phenergan w codeine buy cleocin gel ingredients order amantadine illegal cheap viagra super active x 10 pill cheap danazol uk order mango pure buy viagra sublingual professional buy minocycline uk order sinemet buy alavert get one free order hydrochlorothiazide online buy avodart usa buy levitra plus bayer buy trental in singapore order arrival order meclizine australia buy leukeran africa buy ginseng up cheap mircette buy buy tulasi plant usa buy rogaine 2 london buy generic tamoxifen uk buy hydrea rx buy flonase 120 buy uroxatral wiki buy tadalis sx ajanta pharma noroxin discount voucher cheap isoptin wiki buy urispas place order cialis professional samples buy crestor 20 mg cialis discount vouchers rumalaya forte discount ingredients depressive order cheap toprol xl for pvcs buy robaxin vietnam cheap viagra super active http // buy indocin cheap revatio uk buy motilium suspension buy azulfidine the counter buy diclofenac voltaren gel cheap effexor xr interactions where to buy gas x in singapore cheap cephalexin yeast cheap ortho tri cyclen kaiser provera discount vouchers cheap clean perfume order anavar online uk buy revatio australia buy asacol online cheap stromectol discount buy phenergan usa cheap carafate suspension viagra professional discount www.viagra buy generic cymbalta canada cheap viagra generic canada cheap toprol xl brand name cheap lady era oscar cymbalta buy online uk buy shatavari nz glucophage discount vouchers buy rosuvastatin angeles wellbutrin sr discount nausea cheap cholesterol lowering vitamins and minerals order prinivil back buy cialis jelly review cheap prevacid online order anti fungal drugs cheap viagra plus quick cheap v gel quantum micro atacand discount voucher buy nolvadex in the uk cialis super active discount vs cialis review order doxycycline online australia dostinex discount generic mircette discount voucher law and order actors pictures cheap alli online order trazodone legal cheap viagra plus in australia ortho tri cyclen discount acne reviews buy clonidine quickly buy viagra sublingual reviews acticin discount periactin discount vouchers buy generic lamisil tablets buy viagra plus sydney order zovirax from canada cheap zanaflex buy online order apcalis sx tablets order sinemet in canada order cialis professional erfahrungen order brand cialis yorumlar? cheap alli weight loss pills buy crestor from canada buy femara cheap cheap nitroglycerin youtube cheap viagra express delivery buy antivert korea order singulair order innopran xl price cheap hair loss breakthrough

Aptekarz Polski
Opieka farmaceutyczna
Manuał aptekarski
W aptece
Lex Apothecariorum
Farmacja na świecie
Rynek leków
Panorama samorządu
Historia farmacji
Muzealny kalejdoskop
Nowe rejestracje
Świat w pigułce
Chwila oddechu
Sport to zdrowie
Forum wydarzeń
Przegląd prasy
Warto wiedzieć
Rozmowy Redakcji
Listy do Redakcji
Z uniwersytetu
Numer 107/85 online
Menu witryny
Wydawnictwo NIA
Zamów Aptekarza

mapa strony: Start. arrow Wszechnica arrow 02.2010 - RECEPTARIUSZ - "Mieszanka uspokajająco-nasercowa."


02.2010 - RECEPTARIUSZ - "Mieszanka uspokajająco-nasercowa." Drukuj Email
luty 2010, nr 42/20 online

   Mieszanki uspokajająco-nasercowe to jedne z najczęściej obecnie wykonywanych leków recepturowych do użytku wewnętrznego. Ich zaletą jest możliwość połączenia kilku składników w kompozycje nie występujące w preparatach gotowych. Najczęściej ordynowane są jako remedium w nerwicach wegetatywnych.

    W skrócie można powiedzieć, że nerwica wegetatywna polega na objawianiu się dolegliwości psychicznych w postaci nasilonych zaburzeń wegetatywnych, które dominują w obrazie choroby. Objawy fizyczne mogą być bardzo zróżnicowane – bardzo często jest to „kołatanie serca”, a także różnego rodzaju objawy ze strony układu pokarmowego i moczowo-płciowego. Choroba może również objawiać się jako zawroty i bóle głowy, duszności, drżenia, nasilona potliwość, czy wreszcie poprzez doznania związane ze skurczem mięśni gładkich lub szkieletowych typu „uczucie kuli w gardle”, drętwienie kończyn, mrowienie. Tym silnie odczuwanym, fizycznym symptomom mogą towarzyszyć objawy psychiczne, lękowe tj. „wrażenie umierania”, lub uczucie rychłej utraty świadomości. Objawy te mogą utrzymywać się długotrwałe, ale zdarza się także, że występują napadowo, jako tzw. „przełomy wegetatywne”. Mogą pojawić się w sytuacjach, w których pacjent nie jest narażony na stres, czy zdenerwowanie, co powoduje, że nie kojarzy on tych dolegliwości z problemami psychicznymi. Szybko natomiast nabiera on przekonania, że cierpi na poważną chorobę narządową, czego jednak nie potwierdzają specjalistyczne badania. Towarzyszy temu strach o własne zdrowie i obawa o to, że „prawdziwa choroba” nie została prawidłowo zdiagnozowana. Chorzy czują się zagubieni, niekiedy nie znajdują zrozumienia w otoczeniu dla swoich cierpień, co zwykle tylko pogarsza ich sytuację zdrowotną – potęguje lęk, powoduje zamknięcie się w sobie, sprzyja narastaniu fobii i drażliwości, jednocześnie potęgując objawy wegetatywne. Opisywane jest to jako „objaw błędnego koła” – czyli wzajemne nasilanie się dolegliwości z kręgu psychicznych i fizycznych. Często pojawiają się kłopoty ze snem.
   Podstawowym kierunkiem leczenia takich pacjentów powinna być psychoterapia i uświadomienie chorym, że ich cielesne dolegliwości mają źródło w różnego rodzaju nieuświadomionych problemach emocjonalnych (stres, frustracja, niepowodzenia zawodowe lub osobiste).
   Leczenie farmakologiczne zwykle polega na podawaniu leków uspokajających, niekiedy również przeciwdepresyjnych.


   Istnieje co najmniej kilka tradycyjnych przepisów na mieszanki uspokajające o ustalonym składzie i własnym nazewnictwie jak np. Mixtura Valerianae bromata R.P. czy Mixtura Pavlovi RP. Poniższy przepis to jedna z najbardziej rozbudowanych receptur na mieszankę uspokajająco-nasercową. Zawiera dodatkowo składnik przeciwbólowy (w tym przypadku metamizol, ale istnieją także przepisy, w których jest to pabialgina).

Sal. Erlenmeyeri
Tinct. Adonidis vernalis
Tinct. Convallariae maialis.
Tinct. Crataegi
Tinct. Valerianae aa 10,0
Luminali natri 0,3
Novalgini 4,0
Aqua destill. 20,0
Neospasmini ad 250,0
M.f. mixt.
D.S. 2 x dziennie łyżka stołowa
   Większość współcześnie wykonywanych mikstur zawiera któreś z powyższych składników w różnych kombinacjach i proporcjach. Trafiają się przepisy, ale raczej rzadko, w których dodatkowym składnikiem jest Cardiol C, Mentowal, Cardiamid czy Intractum Visci.  Podłożem (rozpuszczalnikiem) dla tych preparatów najczęściej jest woda destylowana lub - jak w powyższej recepcie - syrop. Najczęściej wykorzystywana jest Neospasmina lub Passispasmina, czasami syrop prosty, sporadycznie – Hydroksyzyna. Neospasmina zawiera wyciąg z kozłka i głogu, a Passispasmina jest bogatsza o wyciąg z męczennicy i szyszek chmielowych. Preparaty gotowe w odróżnieniu od prostych podłoży recepturowych mają tę zaletę, że wnoszą do leku własne działanie lecznicze, a także mogą szczególnie skutecznie poprawiać smak. Niekiedy jednak może okazać się, że użyte do ich produkcji substancje pomocnicze dają trudne do przewidzenia incompatibilitates, zwłaszcza przy dużej liczbie przepisanych składników, lub w przypadku użycia więcej niż jednego leku gotowego.
   Mieszanki tego typu powinny być zużyte w terminie około 7 dni, na co należy zwrócić uwagę przyjmując receptę na większą ilość leku. Szczególnie nietrwałe mogą się okazać preparaty o dużej zawartości wody, w których konserwujące właściwości etanolu (z nalewek) lub cukru (z syropów) nie są zachowane.
   Aby prawidłowo ocenić czas, w jakim mieszanka zostanie zużyta, oraz obliczyć, czy nie zostało przekroczone maksymalne dawkowanie, na recepcie powinno koniecznie widnieć dawkowanie preparatu. Pacjenci najczęściej dawkują preparat sami, wykorzystując miary „domowe”. Dla przypomnienia:
łyżeczka do herbaty – 5g
łyżeczka deserowa – 10g
łyżka stołowa – 15g
   Mieszanek tych nie sączy się, ale należy pamiętać o oznakowaniu „zmieszać przed użyciem”. Zmiana stężenia, rozcieńczenie etanolu jako rozpuszczalnika nalewek może powodować zmętnienie, co nie świadczy jednak o niekorzystnych zmianach w leku.

   W zaproponowanym we wstępie przepisie lekarz zadbał o pojawienie się niewielkiej ilości wody, co bardzo ułatwia rozpuszczenie substancji stałych. Gdyby w recepcie figurował wyłącznie syrop, najrozsądniej byłoby we własnym zakresie zamienić jego część na wodę (uważa się, że bez porozumienia z lekarzem może to być nie więcej niż 5% ogólnej masy leku). Wprawdzie również syropy zawierają przecież pewną ilość wody i rozpuszczanie w nich proszków jest możliwe. Jest to jednak proces powolny, a w przypadku syropów o ciemnej barwie uniemożliwiona jest szybka wizualna kontrola całkowitości rozpuszczenia. Ponieważ w receptach na mieszanki (szczególnie te prostsze) dosyć częsty jest – w innych typach recept rzadziej spotykany - zapis ilości substancji w stosunku wagowo-wagowym (g/g) warto przypomnieć, że zapis typu: Sal Erlenmeyeri 8,0/250,0 oznacza, iż należy użyć 8 gramów soli Erlenmeyera oraz 242 gramów wody, druga cyfra oznacza bowiem całkowitą masę gotowego roztworu.

   W przedstawionej recepcie, fenobarbital figuruje w łatwej do rozpuszczenia w wodzie formie soli. Niemniej zdarza się zapisanie w recepcie na lek płynny formy nierozpuszczalnej luminalu. Zasadniczo jest to błędem, który farmaceuta powinien skorygować zamieniając nierozpuszczalny fenobarbital (rozpuszczalność 1:5000) na jego formę rozpuszczalną w wodzie – sól, czyli właśnie na fenabarbital sodu (rozpuszczalność 1:1,5). Ze względu na różnice w masie cząsteczkowej obu postaci chemicznych ilość użytego surowca powinna zostać przeliczona. Przykładowe obliczenie do recepty:
Luminali 0,3
Aqua ad 100,0
M.f. Solutio

232,24 - masa cząsteczkowa luminalu
254,22 - masa cząsteczkowa luminalu sodowego

0,3 – 232,24
x – 254,22
zatem x = 0,33
   Oznacza to, że zamiast 0,3 luminalu farmaceuta wykonujący receptę powinien odważyć 0,33 soli sodowej. Ilość wody powinna być – lege artis - adekwatnie pomniejszona o 0,03 grama w stosunku do recepty wyjściowej.
   Istnieje także możliwość ominięcia tego problemu poprzez wykorzystanie formy kwasowej, rozpuszczenie jej w etanolu i połączenie z przepisanymi w recepcie nalewkami. Jest to jednak metoda polecana głównie w sytuacjach, w których fenobarbital w postaci soli mógłby dać niezgodności z innymi współobecnymi w recepcie składnikami (np. z inną solą powodując wytrącenie osadu). Czasami ilość etanolu zawarta w samych nalewkach okazuje się wystarczająca do rozpuszczenia formy kwasowej fenobarbitalu i nie ma potrzeby sięgania po dodatkową porcję spirytusu. Obliczeń można dokonać zakładając, że fenobarbital rozpuszcza się w etanolu 95o w stosunku 1:10, a nalewki sporządzone są na spirytusie, którego stężenie można przyjąć za 70o.
   W mieszankach zawierających luminal sodowy mogą wystąpić niezgodności związane z odczynem środowiska. Roztwór fenobarbitalu sodu ma odczyn zasadowy. Niezgodności (w postaci wytrącenia osadu) mogą pojawić się po zmieszaniu go z roztworem o odczynie kwaśnym – przy czym rodzaj osadu zależeć będzie od finalnego pH roztworu. W codziennej praktyce aptecznej najbardziej warte zapamiętania są fakty na temat niezgodności fenobarbitalu sodu z nalewkami (nie daje) oraz z chlorowodorkiem papaweryny (zawsze daje niezgodność). W mieszankach zawierających sól Erlenmeyera niezgodność może dawać bromek amonu, jednakże nie zawsze, a w zależności od stężenia (szczegółowe tabele można bez trudu znaleźć w większości podręczników do receptury). Uwaga – fenobarbital sodowy szybciej rozpuszcza się w czystej wodzie niż w roztworze bromków, dlatego powinien być rozpuszczany jako pierwszy (jest to również zgodne z zasadą odważania składników od ilości najmniejszej, do największej). Nie wydaje się również błędem - nawet w receptach zgodnych - rozpuszczenie barbituranu i bromku po prostu osobno i dodanie jednego z roztworów na końcu, do reszty gotowej mieszanki. Ten tryb postępowania jest także jak najbardziej wskazany w celu uniknięcia niezgodności fenobarbitalu sodu z fosforanem kodeiny, czy chlorowodorkiem hydroksyzyny.


    Tinctura Adonidis i Tinctura Convallariae – głównym składnikiem nalewki z miłka wiosennego i konwalii majowej są glikozydy kardenolidowe. Ich głównym efektem działania jest zwiększenie siły skurczu serca (działanie inotropowe dodatnie) z jednoczesnym spowolnieniem jego pracy (efekt chronotropowo ujemny). Serce działa wówczas bardziej „ekonomicznie” i efektywniej wypycha krew do naczyń krwionośnych, reguluje się ciśnienie krwi, ustępują obrzęki. Nalewki te są szczególnie pomocne są w pierwszym okresie niewydolności serca.
   Należy jednak przypomnieć, że glikozydy nasercowe mają wąski zakres działań terapeutycznych.  Przedawkowanie ich może powodować wystąpienie stanów oszołomienia, splątania, zaburzenia widzenia (głównie barw), oraz nudności i wymioty pochodzenia ośrodkowego.
   Tinctura Crataegi – nalewka głogowa zawiera głównie związki flawonoidowe. Wywiera działanie spazmolityczne, również na mięśniówkę naczyń krwionośnych, łagodnie obniżając ciśnienie krwi.
   Tinctura Valerianae (Tinctura Polemoni) – nalewka kozłkowa zawiera seskwiterpeny, głównie kwas walerenowy. Działa łagodnie uspokajająco i nasennie.


   Bromki wykazują słabe działanie uspokajające, a w większych dawkach – nasenne. Sole bromu wchłaniają się z przewodu pokarmowego, ale większość komórek jest nieprzenikliwa dla jonów bromkowych. Wchłonięte bromki gromadzą się więc w płynach międzykomórkowych i wypierają jony chloru. Ten antagonizm, na który szczególnie podatne są neurony uważany jest za główny mechanizm ich działania na układ nerwowy.
    Bromki już w dawkach terapeutycznych mogą wywołać działania niepożądane w postaci podrażnień przewodu pokarmowego, przy czym efekt ten nasila się w kolejności:
bromek sodu < bromek potasu < bromek amonu
    Bromek sodu zawiera 77% bromu, bromek potasu – 67%, a bromek amonu – 82% bromu. Najsilniej działa bromek amonu, ale – tak jak pokazuje powyższa nierówność - równocześnie najsilniej drażni przewód pokarmowy. Dodatkowo jest nietrwały i łatwo się rozkłada uwalniając wolny brom.
    Duże dawki soli bromu mogą wywołać groźny zespół toksyczny – bromizm (bromismus). Efekt ten może wystąpić także przy długotrwałym zażywaniu soli bromu na skutek tendencji tych związków do kumulowania się w organizmie. Powolność wydalania bromków z ustroju tłumaczy się tym, że nerki jednakowo reagują zarówno na bromki, jak i na chlorki, bromki nie są więc wydalane szybciej, choć są związkami obcymi dla organizmu. Na zatrzymanie się bromków w organizmie wpływać może także ubogie w sól pożywienie – organizm pokrywa wówczas zapotrzebowanie na jony chlorkowe – jonami bromkowymi. Roztwory chlorku sodowego są więc jednym z antidotów w zatruciu bromkami. Najbardziej charakterystyczne objawy bromizmu to zaburzenia neurologiczne i psychiczne (w ciężkich przypadkach nawet śpiączka) oraz wysypka skórna przypominająca trądzik (tzw. acne bromata). Zmiany skórne wywołane są przez fakt, iż związki bromu wydalane są z potem, powodując przy tym podrażnienie i stany zapalne powłok ciała. Oprócz zatruć przewlekłych zdarzają się także zatrucia ostre, choć znacznie rzadziej. Mogą się one zakończyć zgonem  - zwykle wśród objawów narkozy i zapalenia płuc. Zapalenie płuc jest efektem hamowania odruchów wykrztuśnych pochodzących ze śluzówki gardła i nagromadzenia śluzu oraz - tak jak w przypadku zmian skórnych - silnie drażniącym wpływem na komórki powlekające; w tym przypadku - śluzówkę dróg oddechowych.
    Sole bromu mają niezbyt przyjemny smak, który zazwyczaj maskuje w leku recepturowym dodatek syropu. Można zatem uznać, że dodatek np. Neospasminy działa zarówno jako adiuvans, jak i jako corrigens.
Bromek sodu (natrium sedativum) –  słony
Bromek potasu (kalium sedativum) –  gorzki
Bromek amonu  (ammonium sedativum) – cierpki
   W praktyce aptecznej często spotyka się na receptach nazwy gotowych mieszanek soli bromu o określonym składzie:
Sal Erlenmeyeri:
bromek sodowy : bromek potasowy : bromek amonowy w proporcjach  2:2:1
Mixtura Nervinae:
bromek sodowy : bromek potasowy : bromek amonowy w proporcjach 1:2:1
   Istnieją doniesienie o obniżeniu poziomu libido przy długotrwałym stosowaniu bromków. Efekt ten miałby być skutkiem zmniejszenia wytwarzania testosteronu. Niektóre publikacje podważają wiarygodność takiego działania soli bromu.
    Ze związków nieorganicznych bromu warto wymienić także bromek wapniowy, obecnie spotykany rzadko. Obecny może być np. w recepcie pediatrycznej skomponowanej z myślą o podawaniu w spazmofilii (tężyczce) dziecięcej, w przebiegu której występuje niski poziom wapnia zjonizowanego we krwi, z równoczesnym nasileniem pobudliwości nerwowo-mięśniowej.
    Farmakopea Polska VI nie określa maksymalnych dawek jednorazowych dla bromków. Ustala jedynie maksymalne dawki dobowe – wynoszące odpowiednio 1,0 g dla bromku sodu i potasu oraz 0,5 g dla bromku amonu.


   W większości mieszanek uspokajających głównym składnikiem sedatywnym jest fenobarbital (syn. Luminal, Gardenal). Fenobarbital należy do grupy barbituranów. Ta grupa leków przeciwlękowych i nasennych uważana jest obecnie za niszową, a wypierają bezpieczniejsze benzodiazepiny.
   Największe zastosowanie znajduje w tej chwili luminal, z którym zapewne większość farmaceutów ma do czynienia nie tylko pod postacią surowca do receptury, ale także pod postacią tabletek w dawce 15 i 100 mg, czopków – 15 mg oraz preparatów złożonych – tabletek Bellergot i kropli Milocardin.

   Na niekorzystny profil działania barbituranów działają:
   - niski indeks terapeutyczny
   Podane w dużych dawkach powodują śmierć wskutek zahamowania oddychania i krążenia. Barbiturany, podobnie jak beznodiazepiny nasilają działanie GABA (neuroprzekaźnika hamującego), ale wiążą się z innym miejscem w kompleksie receptora, a ich działanie jest mniej specyficzne.
   - wywoływanie tolerancji i uzależnienia
   Już kilkutygodniowe stosowanie może być przyczyną wystąpienia objawów abstynencji po zaprzestaniu kuracji. Jednocześnie nagłe odstawienie barbituranów nie jest wskazane.
   - często powodują interakcje z innymi lekami  z powodu wpływu na enzymy mikrosomalne
   Są silnymi induktorami enzymatycznymi, zmniejszającymi efekt działania niektórych leków. Po odstawieniu barbituranu enzymy wątrobowe działają zatem jakby wolniej, pozbawione indukcyjnego wpływu barbituranu, co sprawia, że metabolizowane przez nie leki mogą wywierać silniejszy efekt.

   Barbiturany wywierają także inne, niekiedy specyficzne działania niepożądane. Osłabiają one wchłanianie wapnia i skracają biologiczny okres półtrwania witaminy D3, co pogarsza uwapnienie kości. U predestynowanych do tego osób mogą także wywołać napad porfirii. Barbiturany przechodzą przez łożysko i przenikają do mleka matki. Fenobarbital działa nasennie długo (8-10 godzin), utrzymując się w organizmie, co po przebudzeniu może być przyczyną bólów głowy, senności i złego samopoczucia.
   Pomimo szeregu wad, barbiturany, a właściwie głównie jeden - fenobarbital ciągle znajdują zastosowanie w medycynie - w anestezjologii (przede wszystkim w premedykacji) i w leczeniu padaczki. Ale nie tylko. Rzadko wspominane, ale ciekawe właściwości barbituranów (przede wszystkim właśnie fenobarbitalu) to:
 - Obwodowe zmniejszenie napięcia mięśni gładkich i łagodzenie skurczów w obrębie przewodu pokarmowego. Działanie przeciwskurczowe ujawnia się już przy 1/10 dawki nasennej. Działanie to wykorzystuje się pomocniczo w napadach kolek, także w pediatrii.
- Zmniejszenie zużycia tlenu przez mózg, co może przyczynić się do zmniejszenia obrzęku mózgu po zabiegach chirurgicznych i chronić przed zawałem mózgu w wyniku niedokrwienia.
- Pobudzenie estryfikacji bilirubiny, co wykorzystuje się w hiperbilirubinemii Gilberta i w leczeniu żółtaczki jąder podstawy mózgu (kernicterus) u noworodków.
- Łagodne obniżenie ciśnienia tętniczego i zmniejszenie częstości rytmu serca na skutek upośledzenia przewodnictwa nerwowego w zwojach. Efekt ten jest wyraźniejszy u osób z nadciśnieniem.
- Hamowanie wytwarzania hormonu tyreotropowego - dzisiaj uważane raczej za efekt niepożądany - znajdowało zastosowanie w leczeniu tyreotoksykoz.


   Nawiązując do przepisu recepturowego podanego we wstępie, w szczególności po analizie właściwości użytych składników dobrze byłoby przemyśleć, jakie informacje powinni od farmaceuty uzyskać pacjenci stosujący tego typu mieszanki. Przede wszystkim chorzy nie powinni traktować tych mikstur jako „trochę mocniejszych kropli nasercowych”, czy jako „ziółek”. Zdarza się „rodzinne” zażywanie tych preparatów, czy też udostępnianie leku osobom całkiem postronnym. W obliczu różnorakich interakcji, jakie mogą powodować ich składniki jest to potencjalnie niebezpieczne. Z pewnością należy także wspomnieć o tym, że ich łączenie z innymi preparatami o podobnym działaniu jest niewłaściwe.  

mgr farm. Olga Sierpniowska


« poprzedni artykuł   następny artykuł »