actoplus met overnight shipping cheap cipro xr 1g buy albuterol sulfate inhalation solution no prescription ultra low dose evecare amoxil 125mg/5ml comes in a 100ml bottle cipro and alcohol mayo clinic elavil pills buy quiero comprar trental tofranil precio mexico organic pomegranate extract highest recommended dosage of zoloft combivent prices at costco weight gain after going off depo provera prescription drug disposal livermore town pharmacy nyc amsterdam ave store prescription buy periactin online glucophage 40mg come si usa il diflucan cheap pills tramadol brand viagra best price motrin suspensio'n infantil 20 mg albuterol salbutamol sulfate what is diamox pills used for buy cipro usa praziquantel dosage for humans bilharzia what is abilify supposed to do viagra sublingual where can i buy it coreg with no rx fake viagra gag gift where can i get promethazine suprax 400 usage doxine for prostate infection accutane results for back acne side effects of cytoxan and taxotere dove acquistare cialis originale ventolin discount medications buy viagra professional online overnight delivery bactrim dose pediatric buy rimadyl for dogs generic lipitor wiki order acai 120 mg olanzapine cost canadian generic paxil cr forum where to order alligator meat from tesco chemist online generic kamagra soft safe medicine motilium 10mg cheap online prescription drugs no prescription lozol online in us generic form of lotrisone zyvox with no rx lantus coupons discounts gasex to buy in england safe place order compazine where can i get some arimidex floxin drug schedule buy hytrin 10 beconase aq dosage recommended s cool revision all types acai pills american actos buy nizagara new zealand online what are the side effects of ranitidine what is femara for fertility get cystone toronto cheap abilify 5 mg aripiprazole buying wellbutrin sr can you buy cheap flovent pharmacy mexico vermox buy allegra d online canada over the counter drugs similar to erythromycin buy cheap order atacand metronidazole without prescription from canada lipitor dosage 5mg kamagra oral jelly medication side effects indinavir usa coupons prilosec tablets amoxil canadian pharmacy 250mg motilium instant posologie buy kamagra gold online with mastercard arimidex now best generic cozaar sites how long will orlistat take to work online buy generic femcare acheter pas cher cleocin why has cialis professional been discontinued buy priligy with paypal best place to buy cds online australia fastest hoodia uk delivery capoten online store ambien side effects in women prevacid over counter amaryl 2mg 1000mg brand levitra online order best prices buy micronase online augmentin medication where to buy florida cafergot order orlistat online canada side effects of nitrofurantoin mono mac 100mg where is crestor metabolized lithium for salesforce safe secure online pharmacy where is prednisone metabolized where is celexa metabolized cheap living room accessories liv 52 cost in canada how to order zenegra online tretinoin cream 0.05 uk how much is promethazine codeine cost levitra 20mg film-coated tablets buy tetracycline no prescription mar can order hytrin canada what is the correct dosage of etodolac getting cozaar in australia para que se usa cefadroxilo is it illegal to buy drugs from india alesse cost comparison buy retin-a 0,05 can u buy cialis over counter can order brahmi canada cheap ashwagandha free delivery buy abilify saturday delivery optimmune ointment for dogs current price avalide colchicine availability us buy dramamine boots pharmacy cymbalta generic name requip medication for restless legs online tinidazole with no prescription mail order generic dramamine safe zovirax buy prozac side effects insomnia what does trental do how to take prevacid mg comprar hytrin en argentina paxil 20 mg en espanol wellbutrin sr without prescription canada what is the maximum dosage of viagra per day coreg 3.125 mg tablet buy kamagra chewable in india online nexium dosage for gerd canadian buy glucotrol xl enalapril and hydrochlorothiazide combination generic minipress buy canada toradol 60 mg price uk drugs law cannabis bupropion mg price side effects of mycelex-g haldol echeck rumalaya generic for other pills like viagra canada coumadin what is glycomet made of synthroid price walmart how much will cialis soft cost generic cordarone for sale on line stopping neurontin side effects best place to buy lamisil in india legal viagra prescription non generic doxycycline achat viagra en ligne shatavari side effects weight gain where can i buy cialis online in australia isoniazid for sale terramycin canada no prescription online pharmacy uk quibron-t aspirin bonus pills metronidazole tablets how to use nolvadex liquid ordering viagra online uk lowest ethionamide prescription only where biaxin canadian alliance of british pensioners ontario health services is allegra d now over the counter side effects of prograf 1 mg buy lamictal online precose overnight pharmacy liquid glycomet review prospecto bactroban 20 mg flovent hfa side effects weight gain malegra dxt plus generic levitra uk paypal order augmentin on line usa how to get periactin viagra usa suppliers comprar avapro en argentina revatio max dose side effects of clonidine in children alphagan tablets uses doxazosin canada head office tetrecycline for dogs canada buy mobic low cheap price buy allegra with online discount confido over the couter get avodart prescription online aricept drug store online what does lithium react well with generic viagra forum health brand reviews can get prednisone over counter short-term use of prednisone in dogs usa overnight pharmacy normal prednisone dosage asthma how to buy viagra sublingual in london voveran im dose side effects of sotalol betapace side effects of diovan hct 80 12.5 where to albenza cytotec costo bogota buy zithromax online at canada pharmacy american lithium companies buy aceon without rx i pill metoclopramide website what is the difference between prinivil and zestril purchase brand levitra online isoniazid for dogs buy aciclovir mail order buy pariet online with out prescription cipro medication shelf life order viagra super active from leviraonline fast buy malegra fxt astrailia serophene 50 mg buy viagara quando usare fucidin crema acheter finasteride propecia phenergan uk boots getting robaxin in australia alesse effects nausea these side walmart pharmacy refill line vpxl maximum dosage non generic voltaren viagra usage women can i get high off augmentin suprax 400mg buy online without prescription lipitor recommended dosage adalat 1958 movie online order amoxicillin online uk zyloprim usa cvs prices buy erection packs 2 visa buy levothyroxine online no prescription uk buy haldol new zealand online duetact on line no script buy revia in australia best price caverta elocom masc 1 mg vermox 20 mg gatti duloxetine weight gain or loss long time side effects ventolin toprol xl pills sweat tesco viagra online what are the 5 types of drugs lidocaine hydrochloride gel buy norvasc generic dostinex side effects+pregnancy cipla products list in skin augmentin tablets for what recommended tadalafil dosage best place to buy trandate requip usa cvs prices post cycle therapy viagra professional alli weight loss reviews 2010 cleocin capsules hydrochlorothiazide supplier in uk how much trazodone do you have to snort to get high does medicare cover the cost of viagra amantadine next day delivery prometrium online sales depo-medrol injection for sale cheap kamagra gold buy online proscar next day delivery florinef sales where to get neurontin where can i get female cialis from buy eltroxin goldshield adalat retard price champix nhs free augmentin rxlist dose plavix spc emc what is the medicine cardizem used for ditropan xl vs detrol la comprar brand advair diskus online buying eurax using paypal order cialis soft from india without prescription what is cialis generic zestoretic daily use reviews retin-a 0,025 canada head office prazosin mg buy nexium 40 mg tablet esomeprazole astrazeneca lamictal cost per pill what does a digoxin pill look like comprar proscar barato quiero comprar bactroban levaquin suppositories buy rosuvastatin comprare finast delivery london buy hydrochlorothiazide triamterene no prescription lowest price lynoral where to buy proscar online naltrexone nhs alcohol anacin to buy from europe himalaya gasex tablets proventil usa cvs prices cipro over counter equivalent belize pharmacy cruise amitriptyline for dogs reviews cialis dose cialis vs viagra erection packs 3 from china flagyl antibiotic dosage isoniazid order by phone why is there a shortage of lotensin buy atrovent nasal spray cialis professional without a script finast discontinued indocin medication dosage non generic celebrex us federal law on cialis online exelon online forum cheap cozaar 100 mg valtrex 500mg prec,o + 42 comprimidos side effects of cozaar acai berry detox order confirmation cardizem drugs online purchases cafergot cheap maxalt max dose diamox with paypal payment generic cialis cheap india atorlip-5 usa amaryl 4 mg tablet comprar kamagra contrareenvolso erythromycin canada companies only propranolol weight gain blogs canadian family pharmacy reviews adalat medication used can you take cialis sublingual daily provera shortage lady era purchase in canada no prescription cleocin discount liquid diltiazem review seroflo doctors online 2012 air max men order feldene online uk seroquel on line in the usa order furosemide lasix how to get premarin post cycle therapy tamoxifen discount tegretol mg is buying prescriptions from canada safe costco pharmacy prevacid price antabuse paypal ciprofloxacin dosage for prostatitis cialis soft paypal generic wellbutrin recall 2012 best price for ginseng order generic cystone lanoxin delivery uk existe cialis 50 mg pet drugs online discount code buy brand precose half price tricor atrovent canada prescription roxithromycin side effects rash diflucan online purchase best place buy prednisolone pct bactrim pills online in the uk use lamictal coupon online order zoloft on line usa tamoxifen medication price buy antivert paypal accepted generic drug for zestoretic buy propecia uk pletal 100mg tablet where can i buy grifulvin v buy alligators all around show what is the antibiotic cipro prescribed for canadian online pharmacy for accutane how long does it take to get pregnant on metformin cheap anafranil buy online med cab proventil ciprofloxacin hcl 500mg taran is used for como comprar xbox live gold mexico yagara cheap uk cephalexin 500mg capsules for dogs viagra soft order in the us protonix 40 mg vs prevacid prospecto diclofenaco pensa buy motilium boots stromectol pharmacies what type of medication is lasix where to buy mini alligator hair clips metformin hcl maximum dosage how long does it take for topamax to start working eldepryl shortage 2012 celexa pills side effects how long does it take for depakote to get out of your system cheap ventolin 2mg zyrtec price singapore procardia perth australia methotrexate alcohol ectopic pregnancy cialis reviews forum canadian pharmacy zoloft without prescriptions ordering keflex buy zyrtec d online what is pulmicort for nebulizer order cheap cialis online propecia help forum plavix usa generic metoclopramide switzerland where to buy benadryl for dogs promethazine cost on the street doxazosin tablets uses ultra low dose biaxin azulfidine online coupon code discount online generic allopurinol buy sominex new zealand online alavert reviews what does motilium fast zocor deleviery lozol uk brand name where can i buy voveran sr in canada sodium diclofenac alcohol gyne-lotrimin online pay paypal para que sirve provera de 10 mg canadian online pharmacy for diltiazem abilify drug side effects generic deltasone switzerland evecare on line for sale no script herbal sex pills list of tesco stores selling prometrium best place to order yagara in us pharmacy no rx buy amoxil thalidomide history fda prescription solutions prior authorization form for medication finasteride 1mg generic price lloyds pharmacy online shop medrol generic available alli supplier in uk what does maxalt cost deltasone mg buy sertralina online propranolol and alcohol overdose propecia in croatia emsam patch for anxiety kamagra price bangkok plavix online order buy propecia uk forum comprar seroflo online what is the normal dosage for lamictal buy cytoxan singapore where can i get some antivert how to use viagra pills tamoxifen citrate uk buy buy doxycycline 50mg online anxiety treatment online generic pills for speman where to buy otc ed pills cytoxan no prescription medicines is generic elocon effective buy micardis with e check is there any medicine to help gain weight order penegra online generic citalopram india provera como se usa korean ginseng capsules benefits buy betapace online reviews viagra jelly 40 mg dose effexor xr generic effects common side prednisone in dogs aricept recommended dosage malegra 100 can you buy abana online best site for erythromycin keflex 500mg 24 hour pharmacy near menlo park periactin over counter drug buy tofranil singapore moduretic without prescription pills walmart pharmacy tulsa 21 yale prednisone generic release date wellbutrin sales 2011 ventolin 2 mg tablets side effects of provera in pregnancy buy cheap avalide online canadian strattera shortage mail order carafate rosuvastatin next day shipping there generic substitute plavix dostinex prescription coupon there generic form maxalt mlt robaxin fast usa buy nolvadex tablets online atrovent vs albuterol in children can buy amoxicillin over counter uk order sarafem pill pharmacy mexico antivert medrol without prescription do you need a perscription in canada for viagra nhs cialis prescriptions medco mail order prescriptions phone number best site for motilium can you buy emsam online wellbutrin weight loss reviews fluoxetine company yellow xanax bars street price can vitamin deficiency cause erectile dysfunction alphagan generic available doxycycline hyclate solubility in water post cycle therapy imitrex can you online buy generic femcare furosemide rezeptfrei kaufen lasuna pills sweat cheap finasteride 5 mg viagra nz pharmacy buy kamagra uk online drug generic of inderal i pill lithium website delivery pharmacy order erection packs ii cialis arjuna online legally phexin uk next day delivery libro culturismo sin tonterias pdf gratis order chloromycetin cheap where to buy mevacor what does diclofenac sodium 75mg do no prescription keppra sale robaxin 40 mg dose can order hydrochlorothiazide online cheap glycomet no prescription buy brafix mg online purchase doxazosin cheap tadacip with no rx viagra tablets for men fluoxetine usa pharmacy order cipla viagra xlpharmacy ginseng prices 2011 tadacip without prescription miami where to buy cheap generic vpxl tetracycline 500mg for sale online forum cheap beconase aq prescription differin adapalene cream reviews buy online retino-a cream 0,025 generic where to buy suhagra with mastercard medicine amitriptyline hydrochloride cheap casodex buy online comocomprarviagra us wesites selling clomid tablets acheter finasteride biogaran buy triamterene in singapore feldene india cheapest online viagra generic drugs today s date agreement buy viagra over counter singapore flonase side effects dry eyes buying bystolic from canada no prescription is there a shortage of innopran actoplus met generics pioglitazone do you need rx viagra professional vigra tablet side effects what types of prevacid are there how to purchase strattera online where can i get hydrea pills inderal generic name propranolol pran pyridium on line for sale no script can you get feldene over the counter uk buy arimidex without prescription kamagra medication order best site for xenical generic cialis prices what is long term for prednisone use common side effects of synthroid pharmacy bill cialis relafen over the counter equivalent rivastigmine exelon side effects gyne-lotrimin spain buy xenical with no rx the morning after pill uk best online pharmacy generic himplasia order costco online korea tinidazole for giardiasis cephalexin usa normal oral dose of zofran generic atarax prostate medication uroxatral where seroflo drug market order hyzaar micronase medicine what drug category is chloroquine online purinethol india prednisolone order in the us online pharmacy no prescription haldol buy viagra sublingual with no rx order brand levitra lowest price how much is abilify cost pariet barato innopran xl for sale philippines proscar phone orders how to take olanzapine cefadroxil uk brand name levlen without prescription miami canadian alliance to end homelessness conference 2013 lipitor pills recalled buy propecia canada where to buy cabergoline online apcalis sx now co uk zyrtec from usa clomid prescriptions costs how to order adalat online diflucan 150 mg for men side effects for men taking clomid buy lamictal generic is generic allegra available over the counter

Aptekarz Polski
Opieka farmaceutyczna
Manuał aptekarski
W aptece
Lex Apothecariorum
Farmacja na świecie
Rynek leków
Panorama samorządu
Historia farmacji
Muzealny kalejdoskop
Nowe rejestracje
Świat w pigułce
Chwila oddechu
Sport to zdrowie
Przegląd prasy
Warto wiedzieć
Rozmowy Redakcji
Listy do Redakcji
Forum wydarzeń
Z uniwersytetu
Numer 99/77 online
Menu witryny
Wydawnictwo NIA
Zamów Aptekarza

mapa strony: Start. arrow Wszechnica arrow 02.2010 - RECEPTARIUSZ - "Mieszanka uspokajająco-nasercowa."


02.2010 - RECEPTARIUSZ - "Mieszanka uspokajająco-nasercowa." Drukuj Email
luty 2010, nr 42/20 online

   Mieszanki uspokajająco-nasercowe to jedne z najczęściej obecnie wykonywanych leków recepturowych do użytku wewnętrznego. Ich zaletą jest możliwość połączenia kilku składników w kompozycje nie występujące w preparatach gotowych. Najczęściej ordynowane są jako remedium w nerwicach wegetatywnych.

    W skrócie można powiedzieć, że nerwica wegetatywna polega na objawianiu się dolegliwości psychicznych w postaci nasilonych zaburzeń wegetatywnych, które dominują w obrazie choroby. Objawy fizyczne mogą być bardzo zróżnicowane – bardzo często jest to „kołatanie serca”, a także różnego rodzaju objawy ze strony układu pokarmowego i moczowo-płciowego. Choroba może również objawiać się jako zawroty i bóle głowy, duszności, drżenia, nasilona potliwość, czy wreszcie poprzez doznania związane ze skurczem mięśni gładkich lub szkieletowych typu „uczucie kuli w gardle”, drętwienie kończyn, mrowienie. Tym silnie odczuwanym, fizycznym symptomom mogą towarzyszyć objawy psychiczne, lękowe tj. „wrażenie umierania”, lub uczucie rychłej utraty świadomości. Objawy te mogą utrzymywać się długotrwałe, ale zdarza się także, że występują napadowo, jako tzw. „przełomy wegetatywne”. Mogą pojawić się w sytuacjach, w których pacjent nie jest narażony na stres, czy zdenerwowanie, co powoduje, że nie kojarzy on tych dolegliwości z problemami psychicznymi. Szybko natomiast nabiera on przekonania, że cierpi na poważną chorobę narządową, czego jednak nie potwierdzają specjalistyczne badania. Towarzyszy temu strach o własne zdrowie i obawa o to, że „prawdziwa choroba” nie została prawidłowo zdiagnozowana. Chorzy czują się zagubieni, niekiedy nie znajdują zrozumienia w otoczeniu dla swoich cierpień, co zwykle tylko pogarsza ich sytuację zdrowotną – potęguje lęk, powoduje zamknięcie się w sobie, sprzyja narastaniu fobii i drażliwości, jednocześnie potęgując objawy wegetatywne. Opisywane jest to jako „objaw błędnego koła” – czyli wzajemne nasilanie się dolegliwości z kręgu psychicznych i fizycznych. Często pojawiają się kłopoty ze snem.
   Podstawowym kierunkiem leczenia takich pacjentów powinna być psychoterapia i uświadomienie chorym, że ich cielesne dolegliwości mają źródło w różnego rodzaju nieuświadomionych problemach emocjonalnych (stres, frustracja, niepowodzenia zawodowe lub osobiste).
   Leczenie farmakologiczne zwykle polega na podawaniu leków uspokajających, niekiedy również przeciwdepresyjnych.


   Istnieje co najmniej kilka tradycyjnych przepisów na mieszanki uspokajające o ustalonym składzie i własnym nazewnictwie jak np. Mixtura Valerianae bromata R.P. czy Mixtura Pavlovi RP. Poniższy przepis to jedna z najbardziej rozbudowanych receptur na mieszankę uspokajająco-nasercową. Zawiera dodatkowo składnik przeciwbólowy (w tym przypadku metamizol, ale istnieją także przepisy, w których jest to pabialgina).

Sal. Erlenmeyeri
Tinct. Adonidis vernalis
Tinct. Convallariae maialis.
Tinct. Crataegi
Tinct. Valerianae aa 10,0
Luminali natri 0,3
Novalgini 4,0
Aqua destill. 20,0
Neospasmini ad 250,0
M.f. mixt.
D.S. 2 x dziennie łyżka stołowa
   Większość współcześnie wykonywanych mikstur zawiera któreś z powyższych składników w różnych kombinacjach i proporcjach. Trafiają się przepisy, ale raczej rzadko, w których dodatkowym składnikiem jest Cardiol C, Mentowal, Cardiamid czy Intractum Visci.  Podłożem (rozpuszczalnikiem) dla tych preparatów najczęściej jest woda destylowana lub - jak w powyższej recepcie - syrop. Najczęściej wykorzystywana jest Neospasmina lub Passispasmina, czasami syrop prosty, sporadycznie – Hydroksyzyna. Neospasmina zawiera wyciąg z kozłka i głogu, a Passispasmina jest bogatsza o wyciąg z męczennicy i szyszek chmielowych. Preparaty gotowe w odróżnieniu od prostych podłoży recepturowych mają tę zaletę, że wnoszą do leku własne działanie lecznicze, a także mogą szczególnie skutecznie poprawiać smak. Niekiedy jednak może okazać się, że użyte do ich produkcji substancje pomocnicze dają trudne do przewidzenia incompatibilitates, zwłaszcza przy dużej liczbie przepisanych składników, lub w przypadku użycia więcej niż jednego leku gotowego.
   Mieszanki tego typu powinny być zużyte w terminie około 7 dni, na co należy zwrócić uwagę przyjmując receptę na większą ilość leku. Szczególnie nietrwałe mogą się okazać preparaty o dużej zawartości wody, w których konserwujące właściwości etanolu (z nalewek) lub cukru (z syropów) nie są zachowane.
   Aby prawidłowo ocenić czas, w jakim mieszanka zostanie zużyta, oraz obliczyć, czy nie zostało przekroczone maksymalne dawkowanie, na recepcie powinno koniecznie widnieć dawkowanie preparatu. Pacjenci najczęściej dawkują preparat sami, wykorzystując miary „domowe”. Dla przypomnienia:
łyżeczka do herbaty – 5g
łyżeczka deserowa – 10g
łyżka stołowa – 15g
   Mieszanek tych nie sączy się, ale należy pamiętać o oznakowaniu „zmieszać przed użyciem”. Zmiana stężenia, rozcieńczenie etanolu jako rozpuszczalnika nalewek może powodować zmętnienie, co nie świadczy jednak o niekorzystnych zmianach w leku.

   W zaproponowanym we wstępie przepisie lekarz zadbał o pojawienie się niewielkiej ilości wody, co bardzo ułatwia rozpuszczenie substancji stałych. Gdyby w recepcie figurował wyłącznie syrop, najrozsądniej byłoby we własnym zakresie zamienić jego część na wodę (uważa się, że bez porozumienia z lekarzem może to być nie więcej niż 5% ogólnej masy leku). Wprawdzie również syropy zawierają przecież pewną ilość wody i rozpuszczanie w nich proszków jest możliwe. Jest to jednak proces powolny, a w przypadku syropów o ciemnej barwie uniemożliwiona jest szybka wizualna kontrola całkowitości rozpuszczenia. Ponieważ w receptach na mieszanki (szczególnie te prostsze) dosyć częsty jest – w innych typach recept rzadziej spotykany - zapis ilości substancji w stosunku wagowo-wagowym (g/g) warto przypomnieć, że zapis typu: Sal Erlenmeyeri 8,0/250,0 oznacza, iż należy użyć 8 gramów soli Erlenmeyera oraz 242 gramów wody, druga cyfra oznacza bowiem całkowitą masę gotowego roztworu.

   W przedstawionej recepcie, fenobarbital figuruje w łatwej do rozpuszczenia w wodzie formie soli. Niemniej zdarza się zapisanie w recepcie na lek płynny formy nierozpuszczalnej luminalu. Zasadniczo jest to błędem, który farmaceuta powinien skorygować zamieniając nierozpuszczalny fenobarbital (rozpuszczalność 1:5000) na jego formę rozpuszczalną w wodzie – sól, czyli właśnie na fenabarbital sodu (rozpuszczalność 1:1,5). Ze względu na różnice w masie cząsteczkowej obu postaci chemicznych ilość użytego surowca powinna zostać przeliczona. Przykładowe obliczenie do recepty:
Luminali 0,3
Aqua ad 100,0
M.f. Solutio

232,24 - masa cząsteczkowa luminalu
254,22 - masa cząsteczkowa luminalu sodowego

0,3 – 232,24
x – 254,22
zatem x = 0,33
   Oznacza to, że zamiast 0,3 luminalu farmaceuta wykonujący receptę powinien odważyć 0,33 soli sodowej. Ilość wody powinna być – lege artis - adekwatnie pomniejszona o 0,03 grama w stosunku do recepty wyjściowej.
   Istnieje także możliwość ominięcia tego problemu poprzez wykorzystanie formy kwasowej, rozpuszczenie jej w etanolu i połączenie z przepisanymi w recepcie nalewkami. Jest to jednak metoda polecana głównie w sytuacjach, w których fenobarbital w postaci soli mógłby dać niezgodności z innymi współobecnymi w recepcie składnikami (np. z inną solą powodując wytrącenie osadu). Czasami ilość etanolu zawarta w samych nalewkach okazuje się wystarczająca do rozpuszczenia formy kwasowej fenobarbitalu i nie ma potrzeby sięgania po dodatkową porcję spirytusu. Obliczeń można dokonać zakładając, że fenobarbital rozpuszcza się w etanolu 95o w stosunku 1:10, a nalewki sporządzone są na spirytusie, którego stężenie można przyjąć za 70o.
   W mieszankach zawierających luminal sodowy mogą wystąpić niezgodności związane z odczynem środowiska. Roztwór fenobarbitalu sodu ma odczyn zasadowy. Niezgodności (w postaci wytrącenia osadu) mogą pojawić się po zmieszaniu go z roztworem o odczynie kwaśnym – przy czym rodzaj osadu zależeć będzie od finalnego pH roztworu. W codziennej praktyce aptecznej najbardziej warte zapamiętania są fakty na temat niezgodności fenobarbitalu sodu z nalewkami (nie daje) oraz z chlorowodorkiem papaweryny (zawsze daje niezgodność). W mieszankach zawierających sól Erlenmeyera niezgodność może dawać bromek amonu, jednakże nie zawsze, a w zależności od stężenia (szczegółowe tabele można bez trudu znaleźć w większości podręczników do receptury). Uwaga – fenobarbital sodowy szybciej rozpuszcza się w czystej wodzie niż w roztworze bromków, dlatego powinien być rozpuszczany jako pierwszy (jest to również zgodne z zasadą odważania składników od ilości najmniejszej, do największej). Nie wydaje się również błędem - nawet w receptach zgodnych - rozpuszczenie barbituranu i bromku po prostu osobno i dodanie jednego z roztworów na końcu, do reszty gotowej mieszanki. Ten tryb postępowania jest także jak najbardziej wskazany w celu uniknięcia niezgodności fenobarbitalu sodu z fosforanem kodeiny, czy chlorowodorkiem hydroksyzyny.


    Tinctura Adonidis i Tinctura Convallariae – głównym składnikiem nalewki z miłka wiosennego i konwalii majowej są glikozydy kardenolidowe. Ich głównym efektem działania jest zwiększenie siły skurczu serca (działanie inotropowe dodatnie) z jednoczesnym spowolnieniem jego pracy (efekt chronotropowo ujemny). Serce działa wówczas bardziej „ekonomicznie” i efektywniej wypycha krew do naczyń krwionośnych, reguluje się ciśnienie krwi, ustępują obrzęki. Nalewki te są szczególnie pomocne są w pierwszym okresie niewydolności serca.
   Należy jednak przypomnieć, że glikozydy nasercowe mają wąski zakres działań terapeutycznych.  Przedawkowanie ich może powodować wystąpienie stanów oszołomienia, splątania, zaburzenia widzenia (głównie barw), oraz nudności i wymioty pochodzenia ośrodkowego.
   Tinctura Crataegi – nalewka głogowa zawiera głównie związki flawonoidowe. Wywiera działanie spazmolityczne, również na mięśniówkę naczyń krwionośnych, łagodnie obniżając ciśnienie krwi.
   Tinctura Valerianae (Tinctura Polemoni) – nalewka kozłkowa zawiera seskwiterpeny, głównie kwas walerenowy. Działa łagodnie uspokajająco i nasennie.


   Bromki wykazują słabe działanie uspokajające, a w większych dawkach – nasenne. Sole bromu wchłaniają się z przewodu pokarmowego, ale większość komórek jest nieprzenikliwa dla jonów bromkowych. Wchłonięte bromki gromadzą się więc w płynach międzykomórkowych i wypierają jony chloru. Ten antagonizm, na który szczególnie podatne są neurony uważany jest za główny mechanizm ich działania na układ nerwowy.
    Bromki już w dawkach terapeutycznych mogą wywołać działania niepożądane w postaci podrażnień przewodu pokarmowego, przy czym efekt ten nasila się w kolejności:
bromek sodu < bromek potasu < bromek amonu
    Bromek sodu zawiera 77% bromu, bromek potasu – 67%, a bromek amonu – 82% bromu. Najsilniej działa bromek amonu, ale – tak jak pokazuje powyższa nierówność - równocześnie najsilniej drażni przewód pokarmowy. Dodatkowo jest nietrwały i łatwo się rozkłada uwalniając wolny brom.
    Duże dawki soli bromu mogą wywołać groźny zespół toksyczny – bromizm (bromismus). Efekt ten może wystąpić także przy długotrwałym zażywaniu soli bromu na skutek tendencji tych związków do kumulowania się w organizmie. Powolność wydalania bromków z ustroju tłumaczy się tym, że nerki jednakowo reagują zarówno na bromki, jak i na chlorki, bromki nie są więc wydalane szybciej, choć są związkami obcymi dla organizmu. Na zatrzymanie się bromków w organizmie wpływać może także ubogie w sól pożywienie – organizm pokrywa wówczas zapotrzebowanie na jony chlorkowe – jonami bromkowymi. Roztwory chlorku sodowego są więc jednym z antidotów w zatruciu bromkami. Najbardziej charakterystyczne objawy bromizmu to zaburzenia neurologiczne i psychiczne (w ciężkich przypadkach nawet śpiączka) oraz wysypka skórna przypominająca trądzik (tzw. acne bromata). Zmiany skórne wywołane są przez fakt, iż związki bromu wydalane są z potem, powodując przy tym podrażnienie i stany zapalne powłok ciała. Oprócz zatruć przewlekłych zdarzają się także zatrucia ostre, choć znacznie rzadziej. Mogą się one zakończyć zgonem  - zwykle wśród objawów narkozy i zapalenia płuc. Zapalenie płuc jest efektem hamowania odruchów wykrztuśnych pochodzących ze śluzówki gardła i nagromadzenia śluzu oraz - tak jak w przypadku zmian skórnych - silnie drażniącym wpływem na komórki powlekające; w tym przypadku - śluzówkę dróg oddechowych.
    Sole bromu mają niezbyt przyjemny smak, który zazwyczaj maskuje w leku recepturowym dodatek syropu. Można zatem uznać, że dodatek np. Neospasminy działa zarówno jako adiuvans, jak i jako corrigens.
Bromek sodu (natrium sedativum) –  słony
Bromek potasu (kalium sedativum) –  gorzki
Bromek amonu  (ammonium sedativum) – cierpki
   W praktyce aptecznej często spotyka się na receptach nazwy gotowych mieszanek soli bromu o określonym składzie:
Sal Erlenmeyeri:
bromek sodowy : bromek potasowy : bromek amonowy w proporcjach  2:2:1
Mixtura Nervinae:
bromek sodowy : bromek potasowy : bromek amonowy w proporcjach 1:2:1
   Istnieją doniesienie o obniżeniu poziomu libido przy długotrwałym stosowaniu bromków. Efekt ten miałby być skutkiem zmniejszenia wytwarzania testosteronu. Niektóre publikacje podważają wiarygodność takiego działania soli bromu.
    Ze związków nieorganicznych bromu warto wymienić także bromek wapniowy, obecnie spotykany rzadko. Obecny może być np. w recepcie pediatrycznej skomponowanej z myślą o podawaniu w spazmofilii (tężyczce) dziecięcej, w przebiegu której występuje niski poziom wapnia zjonizowanego we krwi, z równoczesnym nasileniem pobudliwości nerwowo-mięśniowej.
    Farmakopea Polska VI nie określa maksymalnych dawek jednorazowych dla bromków. Ustala jedynie maksymalne dawki dobowe – wynoszące odpowiednio 1,0 g dla bromku sodu i potasu oraz 0,5 g dla bromku amonu.


   W większości mieszanek uspokajających głównym składnikiem sedatywnym jest fenobarbital (syn. Luminal, Gardenal). Fenobarbital należy do grupy barbituranów. Ta grupa leków przeciwlękowych i nasennych uważana jest obecnie za niszową, a wypierają bezpieczniejsze benzodiazepiny.
   Największe zastosowanie znajduje w tej chwili luminal, z którym zapewne większość farmaceutów ma do czynienia nie tylko pod postacią surowca do receptury, ale także pod postacią tabletek w dawce 15 i 100 mg, czopków – 15 mg oraz preparatów złożonych – tabletek Bellergot i kropli Milocardin.

   Na niekorzystny profil działania barbituranów działają:
   - niski indeks terapeutyczny
   Podane w dużych dawkach powodują śmierć wskutek zahamowania oddychania i krążenia. Barbiturany, podobnie jak beznodiazepiny nasilają działanie GABA (neuroprzekaźnika hamującego), ale wiążą się z innym miejscem w kompleksie receptora, a ich działanie jest mniej specyficzne.
   - wywoływanie tolerancji i uzależnienia
   Już kilkutygodniowe stosowanie może być przyczyną wystąpienia objawów abstynencji po zaprzestaniu kuracji. Jednocześnie nagłe odstawienie barbituranów nie jest wskazane.
   - często powodują interakcje z innymi lekami  z powodu wpływu na enzymy mikrosomalne
   Są silnymi induktorami enzymatycznymi, zmniejszającymi efekt działania niektórych leków. Po odstawieniu barbituranu enzymy wątrobowe działają zatem jakby wolniej, pozbawione indukcyjnego wpływu barbituranu, co sprawia, że metabolizowane przez nie leki mogą wywierać silniejszy efekt.

   Barbiturany wywierają także inne, niekiedy specyficzne działania niepożądane. Osłabiają one wchłanianie wapnia i skracają biologiczny okres półtrwania witaminy D3, co pogarsza uwapnienie kości. U predestynowanych do tego osób mogą także wywołać napad porfirii. Barbiturany przechodzą przez łożysko i przenikają do mleka matki. Fenobarbital działa nasennie długo (8-10 godzin), utrzymując się w organizmie, co po przebudzeniu może być przyczyną bólów głowy, senności i złego samopoczucia.
   Pomimo szeregu wad, barbiturany, a właściwie głównie jeden - fenobarbital ciągle znajdują zastosowanie w medycynie - w anestezjologii (przede wszystkim w premedykacji) i w leczeniu padaczki. Ale nie tylko. Rzadko wspominane, ale ciekawe właściwości barbituranów (przede wszystkim właśnie fenobarbitalu) to:
 - Obwodowe zmniejszenie napięcia mięśni gładkich i łagodzenie skurczów w obrębie przewodu pokarmowego. Działanie przeciwskurczowe ujawnia się już przy 1/10 dawki nasennej. Działanie to wykorzystuje się pomocniczo w napadach kolek, także w pediatrii.
- Zmniejszenie zużycia tlenu przez mózg, co może przyczynić się do zmniejszenia obrzęku mózgu po zabiegach chirurgicznych i chronić przed zawałem mózgu w wyniku niedokrwienia.
- Pobudzenie estryfikacji bilirubiny, co wykorzystuje się w hiperbilirubinemii Gilberta i w leczeniu żółtaczki jąder podstawy mózgu (kernicterus) u noworodków.
- Łagodne obniżenie ciśnienia tętniczego i zmniejszenie częstości rytmu serca na skutek upośledzenia przewodnictwa nerwowego w zwojach. Efekt ten jest wyraźniejszy u osób z nadciśnieniem.
- Hamowanie wytwarzania hormonu tyreotropowego - dzisiaj uważane raczej za efekt niepożądany - znajdowało zastosowanie w leczeniu tyreotoksykoz.


   Nawiązując do przepisu recepturowego podanego we wstępie, w szczególności po analizie właściwości użytych składników dobrze byłoby przemyśleć, jakie informacje powinni od farmaceuty uzyskać pacjenci stosujący tego typu mieszanki. Przede wszystkim chorzy nie powinni traktować tych mikstur jako „trochę mocniejszych kropli nasercowych”, czy jako „ziółek”. Zdarza się „rodzinne” zażywanie tych preparatów, czy też udostępnianie leku osobom całkiem postronnym. W obliczu różnorakich interakcji, jakie mogą powodować ich składniki jest to potencjalnie niebezpieczne. Z pewnością należy także wspomnieć o tym, że ich łączenie z innymi preparatami o podobnym działaniu jest niewłaściwe.  

mgr farm. Olga Sierpniowska


« poprzedni artykuł   następny artykuł »