adipex 37.5 mg order online what is soviclor aciclovir cataflam cost vigorex sildenafil prozac before pregnancy hq canadiand meds rogaine reviews forum xlpharmacy scam vosteran removal windows 8.1 windsor pharmacy canada generika viagra bestpreis viaca for man for sale buy colchicine online no prescription how to use cialis soft dormidina suicidio sin suprax cefixime dianabol and proviron cycle zovirax cream cipro or zithromax for tooth viagra online indian pharmacy warfarin drug interactions inr bactrim over the counter walgreens xalatan eye drops storage synthroid and weight loss hypothyroidism beconase nasal spray nostril leponex clozapine dose where can u get viagra from alli best buy buy qnexa online no prescription 1325 sales of levita propranolol side effects weight gain taking diflucan during pregnancy where to buy tetracycline online meprate dosage for benadryl benicar medication lawsuits lamisil tablets treatment drugs sildenafil citrate tablets cheap viagra pills uk lipitor and diabetes in men lawsuit provigil depression medication synthroid without prescription in pa canadian pharmacy generic drugs paracetamol tablets medicine rocket launch today at cape canaveral wellbutrin weight loss dosage indinavir crystals and their meanings tableta viagra street value of clonazepam glucotrol side effects glipizide medication ampicilina 500 mexapin lopressor metoprolol and depression aldactone medication drugs prometrium 100mg side effects synthroid dosages medication irbesartan 300mg vs lisinopril benadryl dosage for dogs in ml azithromycin sold in stores rocket launch wallops island secnidazole dosage xalatan eye drops side effects lion 120 viagra otc valium pharmacy online baytril dogs antibiotic where to purchase alli 60 mg in europe confidex silverline tools keflex 500 mg abilify weight gain in children cheapest cialis in canada lowest price for prevacid order nitroglycerin venlafaxine 75mg for hot flashes viamax golds gym westhroid pharmacy himcolin side effects walgreens pharmacy locations near me cialis no brasil 24hour candian pharmcy pharmacie viagra adderall xr side effects in adults diprosone cream xenical orlistat side effects carafate for dogs drugscardinal something better then viagra zinoxime vial of life ivermectin side effects for dogs can you get flovent in canada prozac and alcohol interaction cymbalta coupons antidepressant zithromax 1 dose armodafinil nuvigil dosage prednisone online no generic lexapro problems walgreen lotemax coupon cataflam suspension pediatrica dosis finasteride kaufen best life rx pharmacy cheapest clomid in 24 hrs online betnesol tablets side effects plavix generics free hydrocodone samples uk pharmacy online no prescription adhd pharmacy prozac nation quotes best online levitra septra suspension without prescription best buy amatriptylene frumil wikihow lasuna food 4 reductil diet pills philippines price aricept side effects hallucinations sildenafil generic reviews buy cheap strattera online celebrex para que sirve diamox medication for altitude sickness arcoxia 90mg tablet clonidine hcl 0.1mg for withdrawal symptoms from hydrocodone dosage for famvir for cold sores rimadyl 25mg chewable 180 cheap fursomide generic alternative to cialis microzide medication for anxiety rogaine reviews minoxidil oxybutynin hydrochloride side effects levitra rezeptfrei apotheke topiramate side effects in women sublingual viagra 50mg flagyl syrup nimesulide dispersible tablets definition allopurinol 300 mg tablets liquid antibiotics no rx actos no prescription zestril generic author and punisher sotalol side effects betapace manufacturer over the counter deltasone medication provigil 200 mg tabs best buy flagyl and cipro side effects canadian pharmacy online cafergot octreotide scan for carcinoid xeloda chemo treatment herb viagra cheap drugs from india buy 36 hour cialis online sublingual nitroglycerin administration altace generic name 1145 order antibiotics overnight erec sildenafil premarin coupons cvs printable oxybutynin er 10mg tab myla pilule erector pharmacy for diflucan staxyn reviews from patients digoxin therapeutic levels accutane lawsuit class action buy facetix birth control contraceptive pill online uk baclofen 10 mg narcotic costco locations in florida canadian pharmacy doxycycline can i get soma with out the rx ciproxin hc wkuld cipro 500 killl parasites trittico e muscoril frumil tabs for crazy viagra brand no prescription nsu treatment antibiotic azithromycin drospirenone ethinyl estradiol and weight gain vendita viagra on line italia novolax laxative suppositories tricilest composition definition ativan half life lorazepam tamsulosin flomax .4 mg dormidina information system rabeprazole 20mg german remedies artane drug dosageasacol nuvigil reviews and weight loss onlain igri tabla danazol drug information colospan tablets order levitra at walmart viagra canada pharmacy vente tadafil order trazadone online overnight naproxen side effects medication latisse side effects 2014 rocket stove mass heater plans pain meds online from canada bayer levitra 20 mg for sale cefadroxil 500 mg capsule tev software house international logo brand viagra online paypal cost of viagra at walgreens ranigast skutki uboczne lamictal withdrawal symptoms itching pheromones in humans research fertomid 25 tablets periactin amazon clomid australia online arcoxia medicine etoricoxib kips publishing world website antibiotics for bronchitis in children buy cheap alli lasix overnight buy no prescription what is the average cost of viagra pravachol side effects supreme suppliers canada cialis pariet 20mg ceftin and alcohol use how to buy sildenafil leukeran for cats side effects generic allegra at costco cialis shipped in the usa 1960 tadarise 10 mg national socialist movement online tamoxifen 20 cipla india terbinafine for male yeast infection malegra pro 100 sildenafil citrate what does viagra look like salzarex tramadol capsules bp pulmicort side effects staxyn vs viagra vs cialis cialis brands in india cialis uk no prescription clavulanic acid over the counter tizanidine side effects treatment famvir vs valtrex costfanegada finasteride generic for proscar how to stop flushing with viagra comprar cialis seguro canadian internet pharmacies aleve pain medication dose flunitrazepam buy online tamsulosin side effects mayo clinic cheapest generic 400mg viagra propecia online purchase canadian cialis 5 mg ampicillin no script actos plus metformin hyzaar side effects hydrochlorothiazide 25 levitra side effects long term femara drug sale betacin 25mg fentanyl no prescription bupropion xl 300 zyvox 600 mg cost ginseng angela sample test for pharmacy tech wellbutrin and breast growth vitamin c powder bystolic side effects patient reviews zyvoxid pfizer patient best price genuine cialis levitra 20 mg reviews levitra professional india order promethazine codeine from canada periostat 20mg tablets ativan side effects weight gain letrozole ovulation day luvox medication reviews fluzol 150mm clomiphene citrate 50 mg for men trazodone 50mg side effects and alcohol online pharmacy claravis amoxicillin for sinus infections cialis ireland colchicine medication dosage tabletten zum abstillen nach can you still get accutane from canada dopareel sleeping tablets catafast medicine man salbutamol nebulizer contraindication online pharmacy no rx minoxidil 5 viagara without a script ampicillin sulbactam mechanism of action plsce to buy viagra at low prices la esquina del lechon miami overnight vpxl how much does doxycycline cost clozapine drug study mupirocin cream usp phenergan and pregnancy nausea ramipril capsules 2.5mg elimite 5 over the counter clavamox for humans dosage lisinopril hctz 10 12 5 mg tab order generic medicine of kamagra in bulegium pariet sodium rabeprazole side effects sertralina medicamentos promethazine 12.5mg suppositories kamagra gel for sale cialis 10mg uk cialis 60mg commander americain pilocarpine hydrochloride ophthalmic solution generic robaxin for dogs dose rizatriptan benzoate 5mg allopurinol dosage usa approved online pharmacies buy propranolol inderal uk free erection pill sample where can i get antibiotics digoxina indicaciones de esplenectomia uschemist on line online pharmacy europe internet drugs without prescription bactrin forte apertium traductor en albuterol inhaler side effects teeth antibiotics mexico order how to buy medicine from canada noroxine posologie doxycycline hyclate orders canada lipitor generics names and descriptions tadalafil cheapest price topiramate medication for weight loss mail order amoxicillin rabeprazole sodium generic approval duvadilan indications canadianpharmacyxenical 120mg furosemide 20 mg tablet side effects augmentin duo syrup dosage for children dilantin iv administration tylenol dosage chart online rx pharmacy nootropil 1200mg medicine 5 mg cialis prices acyclovir 800 mg tablets for sale advantage federal credit union pocatello dyazide side effects taking best price 100mg generic viagra on line imigran gelap di indonesia buy cheap cialis from india metoprolol tartrate 50mg profesional viagra tramadol overnight mastercard malaria pills online no prescription nexium free trial coupon canadian cialis no prescription enalapril 10mg images maxalt 10 mg dosing zyloprim 100 mg allopurinol rask levering cialis depakote er 500mg propecia generico berifen 100 srgb buying dutasteride non prescription cymbalta zenagra uk ampicillin side effects cefixime dispersible tablets uses cialis malta procalisx ingredients in mayonnaise vicodin withdrawal symptoms opioid motrin ingredients tablets view of toradol for migrainestramadol doxycycline canada no script usa no presciption buy cheap generic cialis uk pfizer viagra 100mg coupon best prices on cialis 5 mg penegra tablets side effects price of levitra in canada seroflo rotacaps side effects zoloft weight gain zoloft weight loss naprosyn side effects doctor cialis p force precios de la pastilla cytotec flexeril medication information best antifungal cream arthritis medication for cats anxiety medication list for adults mirtazapine medication overdose discount viagra master card cialis paypal check frumil wikileaks buy accutane delivered fasst buy viagra online with no prescription classification of flagyl bupropion hcl xl weight loss generic cialis soft gel thalidomide babies photos sibutramine for sale online usa feldene gel uk benemid contraindications to tpa can i use ivermectin for horses on my dog tramadol 50 mg side effects espanol omnicef 300 mg medication bying cialis non prescription what is sildenafil flexidol relax efectos de las drogas famciclovir dosage for shingles rhinathiol syrup dosage flomaxtra australia immigration omnicef antibiotic dosage over the counter singulair metformina efectos adversos lamictal for depression only ebay levitra congestive heart failure torsemide vs furosemide brand viagra online canada canadian non prescription pharmacy over the counter flagyl tablets lasix water pill buy online brupen ampicilina 500 mg dynamogen syrup of ipecac estradiol valerate for sale cialis canada free trial order z pak online actos pioglitazone 30mg indapamide side effects lozol medicine cialis actors names commercials mincorp acquisition online canadian phar bonadoxina medication bupropion hcl xl 150 mg tablet side effects how to buy ortho tri cyclen lo 5 mg tadalafil online corega tabs dental benicar generics farmacia cialis come aquistare kamagra post pay topamax dosage for weight loss levitra offer dermizol gelila vicodin addiction symptoms suhagra 100 how to use sublingual methyl b12 side effects obat meloxicam 7 5 mg generic female cialis where can i buy 1000 mg zithromax clindamycin phosphate topical solution usp doxycycline hyclate side effects in dogs como puedo comprar doxycycline requip starter pack dosing 50 mg viagra cheap canadax cheap pain meds online depomedrol side effects on cats lipitor side effects memory loss difference between zestril and prinivil cipro and pyridium for uti soft tab cialas cialis in south africa lasixs medicine manufacturer diazepam side effects medication best price for cialis 5mg oracea 40 mg vs 50 mg doxycycline order viagra with mastercard aldactone online no presc remeron generic name ovral g tablet metronidazole contraindication benadryl ingredients diphenhydramine evista and breast cancer prevention azithromycin 250 mg benadryl cough syrup rate estradiol blood test normal range lantus insulin price comparison uses for lanoxin medication kesan postinor 2 ibuprofen 800mg tablets making viagra at home subutex side effects drug promethazine syrup for sale online premarin lawsuits breast cancer plendil online cipa valacyclovir no prescription 2 5 cialis metpamid 10mg finasteride online prescription efek samping doxycycline lamisil pills for yeast infection cialis 5mg tablets australia 193 dth 24 b kamal kunj mumbai india cefadroxil monohydrate buy wellbutrin 75 mg differin coupon printable altace ramipril generic online pharmacy 24 zanaflex overdose advair coupon no script tretnoin sildenafil venta libre buying zolpidem in mexico sildenafil over the counter buy orlistat 120mg in usa buy lasix online in europe digoxin toxicity level serum digoxin level ibuprofen vs acetaminophen erection pictures nymphomax price in pak rapidtabs legal aid linezolid side effects primatene mist inhaler refill for sale ceftin side effects anxiety kostenlose viagra tester betnovate rd cream price fosamax dosage weekly novolog flexpen coupon free zoloft and breastfeeding safety escitalopram oxalate side effects kamagrafast brighton charms

Aptekarz Polski
Opieka farmaceutyczna
Manuał aptekarski
W aptece
Lex Apothecariorum
Farmacja na świecie
Rynek leków
Panorama samorządu
Historia farmacji
Muzealny kalejdoskop
Nowe rejestracje
Świat w pigułce
Chwila oddechu
Sport to zdrowie
Forum wydarzeń
Przegląd prasy
Warto wiedzieć
Rozmowy Redakcji
Listy do Redakcji
Z uniwersytetu
Numer 105/83 online
Menu witryny
Wydawnictwo NIA
Zamów Aptekarza

mapa strony: Start. arrow Wszechnica arrow 02.2010 - RECEPTARIUSZ - "Mieszanka uspokajająco-nasercowa."


02.2010 - RECEPTARIUSZ - "Mieszanka uspokajająco-nasercowa." Drukuj Email
luty 2010, nr 42/20 online

   Mieszanki uspokajająco-nasercowe to jedne z najczęściej obecnie wykonywanych leków recepturowych do użytku wewnętrznego. Ich zaletą jest możliwość połączenia kilku składników w kompozycje nie występujące w preparatach gotowych. Najczęściej ordynowane są jako remedium w nerwicach wegetatywnych.

    W skrócie można powiedzieć, że nerwica wegetatywna polega na objawianiu się dolegliwości psychicznych w postaci nasilonych zaburzeń wegetatywnych, które dominują w obrazie choroby. Objawy fizyczne mogą być bardzo zróżnicowane – bardzo często jest to „kołatanie serca”, a także różnego rodzaju objawy ze strony układu pokarmowego i moczowo-płciowego. Choroba może również objawiać się jako zawroty i bóle głowy, duszności, drżenia, nasilona potliwość, czy wreszcie poprzez doznania związane ze skurczem mięśni gładkich lub szkieletowych typu „uczucie kuli w gardle”, drętwienie kończyn, mrowienie. Tym silnie odczuwanym, fizycznym symptomom mogą towarzyszyć objawy psychiczne, lękowe tj. „wrażenie umierania”, lub uczucie rychłej utraty świadomości. Objawy te mogą utrzymywać się długotrwałe, ale zdarza się także, że występują napadowo, jako tzw. „przełomy wegetatywne”. Mogą pojawić się w sytuacjach, w których pacjent nie jest narażony na stres, czy zdenerwowanie, co powoduje, że nie kojarzy on tych dolegliwości z problemami psychicznymi. Szybko natomiast nabiera on przekonania, że cierpi na poważną chorobę narządową, czego jednak nie potwierdzają specjalistyczne badania. Towarzyszy temu strach o własne zdrowie i obawa o to, że „prawdziwa choroba” nie została prawidłowo zdiagnozowana. Chorzy czują się zagubieni, niekiedy nie znajdują zrozumienia w otoczeniu dla swoich cierpień, co zwykle tylko pogarsza ich sytuację zdrowotną – potęguje lęk, powoduje zamknięcie się w sobie, sprzyja narastaniu fobii i drażliwości, jednocześnie potęgując objawy wegetatywne. Opisywane jest to jako „objaw błędnego koła” – czyli wzajemne nasilanie się dolegliwości z kręgu psychicznych i fizycznych. Często pojawiają się kłopoty ze snem.
   Podstawowym kierunkiem leczenia takich pacjentów powinna być psychoterapia i uświadomienie chorym, że ich cielesne dolegliwości mają źródło w różnego rodzaju nieuświadomionych problemach emocjonalnych (stres, frustracja, niepowodzenia zawodowe lub osobiste).
   Leczenie farmakologiczne zwykle polega na podawaniu leków uspokajających, niekiedy również przeciwdepresyjnych.


   Istnieje co najmniej kilka tradycyjnych przepisów na mieszanki uspokajające o ustalonym składzie i własnym nazewnictwie jak np. Mixtura Valerianae bromata R.P. czy Mixtura Pavlovi RP. Poniższy przepis to jedna z najbardziej rozbudowanych receptur na mieszankę uspokajająco-nasercową. Zawiera dodatkowo składnik przeciwbólowy (w tym przypadku metamizol, ale istnieją także przepisy, w których jest to pabialgina).

Sal. Erlenmeyeri
Tinct. Adonidis vernalis
Tinct. Convallariae maialis.
Tinct. Crataegi
Tinct. Valerianae aa 10,0
Luminali natri 0,3
Novalgini 4,0
Aqua destill. 20,0
Neospasmini ad 250,0
M.f. mixt.
D.S. 2 x dziennie łyżka stołowa
   Większość współcześnie wykonywanych mikstur zawiera któreś z powyższych składników w różnych kombinacjach i proporcjach. Trafiają się przepisy, ale raczej rzadko, w których dodatkowym składnikiem jest Cardiol C, Mentowal, Cardiamid czy Intractum Visci.  Podłożem (rozpuszczalnikiem) dla tych preparatów najczęściej jest woda destylowana lub - jak w powyższej recepcie - syrop. Najczęściej wykorzystywana jest Neospasmina lub Passispasmina, czasami syrop prosty, sporadycznie – Hydroksyzyna. Neospasmina zawiera wyciąg z kozłka i głogu, a Passispasmina jest bogatsza o wyciąg z męczennicy i szyszek chmielowych. Preparaty gotowe w odróżnieniu od prostych podłoży recepturowych mają tę zaletę, że wnoszą do leku własne działanie lecznicze, a także mogą szczególnie skutecznie poprawiać smak. Niekiedy jednak może okazać się, że użyte do ich produkcji substancje pomocnicze dają trudne do przewidzenia incompatibilitates, zwłaszcza przy dużej liczbie przepisanych składników, lub w przypadku użycia więcej niż jednego leku gotowego.
   Mieszanki tego typu powinny być zużyte w terminie około 7 dni, na co należy zwrócić uwagę przyjmując receptę na większą ilość leku. Szczególnie nietrwałe mogą się okazać preparaty o dużej zawartości wody, w których konserwujące właściwości etanolu (z nalewek) lub cukru (z syropów) nie są zachowane.
   Aby prawidłowo ocenić czas, w jakim mieszanka zostanie zużyta, oraz obliczyć, czy nie zostało przekroczone maksymalne dawkowanie, na recepcie powinno koniecznie widnieć dawkowanie preparatu. Pacjenci najczęściej dawkują preparat sami, wykorzystując miary „domowe”. Dla przypomnienia:
łyżeczka do herbaty – 5g
łyżeczka deserowa – 10g
łyżka stołowa – 15g
   Mieszanek tych nie sączy się, ale należy pamiętać o oznakowaniu „zmieszać przed użyciem”. Zmiana stężenia, rozcieńczenie etanolu jako rozpuszczalnika nalewek może powodować zmętnienie, co nie świadczy jednak o niekorzystnych zmianach w leku.

   W zaproponowanym we wstępie przepisie lekarz zadbał o pojawienie się niewielkiej ilości wody, co bardzo ułatwia rozpuszczenie substancji stałych. Gdyby w recepcie figurował wyłącznie syrop, najrozsądniej byłoby we własnym zakresie zamienić jego część na wodę (uważa się, że bez porozumienia z lekarzem może to być nie więcej niż 5% ogólnej masy leku). Wprawdzie również syropy zawierają przecież pewną ilość wody i rozpuszczanie w nich proszków jest możliwe. Jest to jednak proces powolny, a w przypadku syropów o ciemnej barwie uniemożliwiona jest szybka wizualna kontrola całkowitości rozpuszczenia. Ponieważ w receptach na mieszanki (szczególnie te prostsze) dosyć częsty jest – w innych typach recept rzadziej spotykany - zapis ilości substancji w stosunku wagowo-wagowym (g/g) warto przypomnieć, że zapis typu: Sal Erlenmeyeri 8,0/250,0 oznacza, iż należy użyć 8 gramów soli Erlenmeyera oraz 242 gramów wody, druga cyfra oznacza bowiem całkowitą masę gotowego roztworu.

   W przedstawionej recepcie, fenobarbital figuruje w łatwej do rozpuszczenia w wodzie formie soli. Niemniej zdarza się zapisanie w recepcie na lek płynny formy nierozpuszczalnej luminalu. Zasadniczo jest to błędem, który farmaceuta powinien skorygować zamieniając nierozpuszczalny fenobarbital (rozpuszczalność 1:5000) na jego formę rozpuszczalną w wodzie – sól, czyli właśnie na fenabarbital sodu (rozpuszczalność 1:1,5). Ze względu na różnice w masie cząsteczkowej obu postaci chemicznych ilość użytego surowca powinna zostać przeliczona. Przykładowe obliczenie do recepty:
Luminali 0,3
Aqua ad 100,0
M.f. Solutio

232,24 - masa cząsteczkowa luminalu
254,22 - masa cząsteczkowa luminalu sodowego

0,3 – 232,24
x – 254,22
zatem x = 0,33
   Oznacza to, że zamiast 0,3 luminalu farmaceuta wykonujący receptę powinien odważyć 0,33 soli sodowej. Ilość wody powinna być – lege artis - adekwatnie pomniejszona o 0,03 grama w stosunku do recepty wyjściowej.
   Istnieje także możliwość ominięcia tego problemu poprzez wykorzystanie formy kwasowej, rozpuszczenie jej w etanolu i połączenie z przepisanymi w recepcie nalewkami. Jest to jednak metoda polecana głównie w sytuacjach, w których fenobarbital w postaci soli mógłby dać niezgodności z innymi współobecnymi w recepcie składnikami (np. z inną solą powodując wytrącenie osadu). Czasami ilość etanolu zawarta w samych nalewkach okazuje się wystarczająca do rozpuszczenia formy kwasowej fenobarbitalu i nie ma potrzeby sięgania po dodatkową porcję spirytusu. Obliczeń można dokonać zakładając, że fenobarbital rozpuszcza się w etanolu 95o w stosunku 1:10, a nalewki sporządzone są na spirytusie, którego stężenie można przyjąć za 70o.
   W mieszankach zawierających luminal sodowy mogą wystąpić niezgodności związane z odczynem środowiska. Roztwór fenobarbitalu sodu ma odczyn zasadowy. Niezgodności (w postaci wytrącenia osadu) mogą pojawić się po zmieszaniu go z roztworem o odczynie kwaśnym – przy czym rodzaj osadu zależeć będzie od finalnego pH roztworu. W codziennej praktyce aptecznej najbardziej warte zapamiętania są fakty na temat niezgodności fenobarbitalu sodu z nalewkami (nie daje) oraz z chlorowodorkiem papaweryny (zawsze daje niezgodność). W mieszankach zawierających sól Erlenmeyera niezgodność może dawać bromek amonu, jednakże nie zawsze, a w zależności od stężenia (szczegółowe tabele można bez trudu znaleźć w większości podręczników do receptury). Uwaga – fenobarbital sodowy szybciej rozpuszcza się w czystej wodzie niż w roztworze bromków, dlatego powinien być rozpuszczany jako pierwszy (jest to również zgodne z zasadą odważania składników od ilości najmniejszej, do największej). Nie wydaje się również błędem - nawet w receptach zgodnych - rozpuszczenie barbituranu i bromku po prostu osobno i dodanie jednego z roztworów na końcu, do reszty gotowej mieszanki. Ten tryb postępowania jest także jak najbardziej wskazany w celu uniknięcia niezgodności fenobarbitalu sodu z fosforanem kodeiny, czy chlorowodorkiem hydroksyzyny.


    Tinctura Adonidis i Tinctura Convallariae – głównym składnikiem nalewki z miłka wiosennego i konwalii majowej są glikozydy kardenolidowe. Ich głównym efektem działania jest zwiększenie siły skurczu serca (działanie inotropowe dodatnie) z jednoczesnym spowolnieniem jego pracy (efekt chronotropowo ujemny). Serce działa wówczas bardziej „ekonomicznie” i efektywniej wypycha krew do naczyń krwionośnych, reguluje się ciśnienie krwi, ustępują obrzęki. Nalewki te są szczególnie pomocne są w pierwszym okresie niewydolności serca.
   Należy jednak przypomnieć, że glikozydy nasercowe mają wąski zakres działań terapeutycznych.  Przedawkowanie ich może powodować wystąpienie stanów oszołomienia, splątania, zaburzenia widzenia (głównie barw), oraz nudności i wymioty pochodzenia ośrodkowego.
   Tinctura Crataegi – nalewka głogowa zawiera głównie związki flawonoidowe. Wywiera działanie spazmolityczne, również na mięśniówkę naczyń krwionośnych, łagodnie obniżając ciśnienie krwi.
   Tinctura Valerianae (Tinctura Polemoni) – nalewka kozłkowa zawiera seskwiterpeny, głównie kwas walerenowy. Działa łagodnie uspokajająco i nasennie.


   Bromki wykazują słabe działanie uspokajające, a w większych dawkach – nasenne. Sole bromu wchłaniają się z przewodu pokarmowego, ale większość komórek jest nieprzenikliwa dla jonów bromkowych. Wchłonięte bromki gromadzą się więc w płynach międzykomórkowych i wypierają jony chloru. Ten antagonizm, na który szczególnie podatne są neurony uważany jest za główny mechanizm ich działania na układ nerwowy.
    Bromki już w dawkach terapeutycznych mogą wywołać działania niepożądane w postaci podrażnień przewodu pokarmowego, przy czym efekt ten nasila się w kolejności:
bromek sodu < bromek potasu < bromek amonu
    Bromek sodu zawiera 77% bromu, bromek potasu – 67%, a bromek amonu – 82% bromu. Najsilniej działa bromek amonu, ale – tak jak pokazuje powyższa nierówność - równocześnie najsilniej drażni przewód pokarmowy. Dodatkowo jest nietrwały i łatwo się rozkłada uwalniając wolny brom.
    Duże dawki soli bromu mogą wywołać groźny zespół toksyczny – bromizm (bromismus). Efekt ten może wystąpić także przy długotrwałym zażywaniu soli bromu na skutek tendencji tych związków do kumulowania się w organizmie. Powolność wydalania bromków z ustroju tłumaczy się tym, że nerki jednakowo reagują zarówno na bromki, jak i na chlorki, bromki nie są więc wydalane szybciej, choć są związkami obcymi dla organizmu. Na zatrzymanie się bromków w organizmie wpływać może także ubogie w sól pożywienie – organizm pokrywa wówczas zapotrzebowanie na jony chlorkowe – jonami bromkowymi. Roztwory chlorku sodowego są więc jednym z antidotów w zatruciu bromkami. Najbardziej charakterystyczne objawy bromizmu to zaburzenia neurologiczne i psychiczne (w ciężkich przypadkach nawet śpiączka) oraz wysypka skórna przypominająca trądzik (tzw. acne bromata). Zmiany skórne wywołane są przez fakt, iż związki bromu wydalane są z potem, powodując przy tym podrażnienie i stany zapalne powłok ciała. Oprócz zatruć przewlekłych zdarzają się także zatrucia ostre, choć znacznie rzadziej. Mogą się one zakończyć zgonem  - zwykle wśród objawów narkozy i zapalenia płuc. Zapalenie płuc jest efektem hamowania odruchów wykrztuśnych pochodzących ze śluzówki gardła i nagromadzenia śluzu oraz - tak jak w przypadku zmian skórnych - silnie drażniącym wpływem na komórki powlekające; w tym przypadku - śluzówkę dróg oddechowych.
    Sole bromu mają niezbyt przyjemny smak, który zazwyczaj maskuje w leku recepturowym dodatek syropu. Można zatem uznać, że dodatek np. Neospasminy działa zarówno jako adiuvans, jak i jako corrigens.
Bromek sodu (natrium sedativum) –  słony
Bromek potasu (kalium sedativum) –  gorzki
Bromek amonu  (ammonium sedativum) – cierpki
   W praktyce aptecznej często spotyka się na receptach nazwy gotowych mieszanek soli bromu o określonym składzie:
Sal Erlenmeyeri:
bromek sodowy : bromek potasowy : bromek amonowy w proporcjach  2:2:1
Mixtura Nervinae:
bromek sodowy : bromek potasowy : bromek amonowy w proporcjach 1:2:1
   Istnieją doniesienie o obniżeniu poziomu libido przy długotrwałym stosowaniu bromków. Efekt ten miałby być skutkiem zmniejszenia wytwarzania testosteronu. Niektóre publikacje podważają wiarygodność takiego działania soli bromu.
    Ze związków nieorganicznych bromu warto wymienić także bromek wapniowy, obecnie spotykany rzadko. Obecny może być np. w recepcie pediatrycznej skomponowanej z myślą o podawaniu w spazmofilii (tężyczce) dziecięcej, w przebiegu której występuje niski poziom wapnia zjonizowanego we krwi, z równoczesnym nasileniem pobudliwości nerwowo-mięśniowej.
    Farmakopea Polska VI nie określa maksymalnych dawek jednorazowych dla bromków. Ustala jedynie maksymalne dawki dobowe – wynoszące odpowiednio 1,0 g dla bromku sodu i potasu oraz 0,5 g dla bromku amonu.


   W większości mieszanek uspokajających głównym składnikiem sedatywnym jest fenobarbital (syn. Luminal, Gardenal). Fenobarbital należy do grupy barbituranów. Ta grupa leków przeciwlękowych i nasennych uważana jest obecnie za niszową, a wypierają bezpieczniejsze benzodiazepiny.
   Największe zastosowanie znajduje w tej chwili luminal, z którym zapewne większość farmaceutów ma do czynienia nie tylko pod postacią surowca do receptury, ale także pod postacią tabletek w dawce 15 i 100 mg, czopków – 15 mg oraz preparatów złożonych – tabletek Bellergot i kropli Milocardin.

   Na niekorzystny profil działania barbituranów działają:
   - niski indeks terapeutyczny
   Podane w dużych dawkach powodują śmierć wskutek zahamowania oddychania i krążenia. Barbiturany, podobnie jak beznodiazepiny nasilają działanie GABA (neuroprzekaźnika hamującego), ale wiążą się z innym miejscem w kompleksie receptora, a ich działanie jest mniej specyficzne.
   - wywoływanie tolerancji i uzależnienia
   Już kilkutygodniowe stosowanie może być przyczyną wystąpienia objawów abstynencji po zaprzestaniu kuracji. Jednocześnie nagłe odstawienie barbituranów nie jest wskazane.
   - często powodują interakcje z innymi lekami  z powodu wpływu na enzymy mikrosomalne
   Są silnymi induktorami enzymatycznymi, zmniejszającymi efekt działania niektórych leków. Po odstawieniu barbituranu enzymy wątrobowe działają zatem jakby wolniej, pozbawione indukcyjnego wpływu barbituranu, co sprawia, że metabolizowane przez nie leki mogą wywierać silniejszy efekt.

   Barbiturany wywierają także inne, niekiedy specyficzne działania niepożądane. Osłabiają one wchłanianie wapnia i skracają biologiczny okres półtrwania witaminy D3, co pogarsza uwapnienie kości. U predestynowanych do tego osób mogą także wywołać napad porfirii. Barbiturany przechodzą przez łożysko i przenikają do mleka matki. Fenobarbital działa nasennie długo (8-10 godzin), utrzymując się w organizmie, co po przebudzeniu może być przyczyną bólów głowy, senności i złego samopoczucia.
   Pomimo szeregu wad, barbiturany, a właściwie głównie jeden - fenobarbital ciągle znajdują zastosowanie w medycynie - w anestezjologii (przede wszystkim w premedykacji) i w leczeniu padaczki. Ale nie tylko. Rzadko wspominane, ale ciekawe właściwości barbituranów (przede wszystkim właśnie fenobarbitalu) to:
 - Obwodowe zmniejszenie napięcia mięśni gładkich i łagodzenie skurczów w obrębie przewodu pokarmowego. Działanie przeciwskurczowe ujawnia się już przy 1/10 dawki nasennej. Działanie to wykorzystuje się pomocniczo w napadach kolek, także w pediatrii.
- Zmniejszenie zużycia tlenu przez mózg, co może przyczynić się do zmniejszenia obrzęku mózgu po zabiegach chirurgicznych i chronić przed zawałem mózgu w wyniku niedokrwienia.
- Pobudzenie estryfikacji bilirubiny, co wykorzystuje się w hiperbilirubinemii Gilberta i w leczeniu żółtaczki jąder podstawy mózgu (kernicterus) u noworodków.
- Łagodne obniżenie ciśnienia tętniczego i zmniejszenie częstości rytmu serca na skutek upośledzenia przewodnictwa nerwowego w zwojach. Efekt ten jest wyraźniejszy u osób z nadciśnieniem.
- Hamowanie wytwarzania hormonu tyreotropowego - dzisiaj uważane raczej za efekt niepożądany - znajdowało zastosowanie w leczeniu tyreotoksykoz.


   Nawiązując do przepisu recepturowego podanego we wstępie, w szczególności po analizie właściwości użytych składników dobrze byłoby przemyśleć, jakie informacje powinni od farmaceuty uzyskać pacjenci stosujący tego typu mieszanki. Przede wszystkim chorzy nie powinni traktować tych mikstur jako „trochę mocniejszych kropli nasercowych”, czy jako „ziółek”. Zdarza się „rodzinne” zażywanie tych preparatów, czy też udostępnianie leku osobom całkiem postronnym. W obliczu różnorakich interakcji, jakie mogą powodować ich składniki jest to potencjalnie niebezpieczne. Z pewnością należy także wspomnieć o tym, że ich łączenie z innymi preparatami o podobnym działaniu jest niewłaściwe.  

mgr farm. Olga Sierpniowska


« poprzedni artykuł   następny artykuł »