pentrexyl ampicilina capsulas 500mg prednisone for dogs side effects incontinence what is zyloprim medication used for cheap us made viagra ordering real viagra online cialis online canada pharmacy alli express singulair 10mg montelukast dosage for adults search cialis combivent respimat cost levamisole dewormer chickens brand levitra for sale online can doxycycline kill you vibramycin 100 mg for sinus infection vitamix 7500 professional series purchase meclizine over the internet liposafe baggallini vigara desde canada abilify maintena administration tetracycline antibiotics ebay coupon code advantage supplements caffeine side effects mayo clinic ciprobay ciprofloxacin side effects quinine sulfate capsules proscar for hair loss in men lotrel generic manufacturers how does cialis work on men the canadian medstore fluconazole for dogs valley fever buy xenical online usa paxil and pre ejaculation buy cephalosporin online indian cialis tadalafil elocom mast navidoxine tablet information estradiol tablets pill topiramate 100mg products in german pharmacy samonas sound therapy review temovate cream 0 05 uses for hydrogen fluoxetine price increase buy propranolol without a prescription reminyl galantamine canada pharmacies no description prednisone for poison ivy exposure tofranil drug classification metformin with benfotiamine tablets restonite reviews on 50 free world pharmacy proventil for sale buy xanax bars online legally ibuprofen dosage chart for children cyrux precio zinoxime vial necklace myambutol ati technologies praziquantel dewormer for horses registered canadian pharmacies seguril online bestellen medstore pills online pharmacy progynova side effects depakote medication for dementia diclofenac sodium side effects 50mg phifer usa terramycin eye ointment for cats buy viagra online without prometrium suppositories side effects premarin tablets 1.25 crestor price walmart rhinocort aqua nasal spray 32 mcg trazodone overdose how much what is phenamax rimadyl dosage for dogs after surgery blue pill 100 on both sides xenical reviews side effects shelf life of prednisone allegra d side effects doctor avelox 400 mg for uti nuvigil reviews cialis professional generico insulin glargine injection provera period risk januvia side effects metformin type 2 diabetes livial menopause hrt midamor medication interaction bisoprolol 5mg verapamil er 240mg capsules buy suprax online buy metformin for pcos is mupirocin ointment over the counter glipizide 5 mg extended release desyrel 100 mg tab relafen medication side effects get hard pills online lopid 600 mg triglycerides what are they promethazine vc syrup alp best antifungal cream best mashup aspirin 81mg classification apcalis jelly flagyl for dogs with diarrhea buy clomid canada zyloprim classification buy viagra in karachi tadalafil tablets rocaltrol 0 5 mcg fentanyl nizoral cream treatment buspirone hcl 10mg information canadian levitra tablet alli online shipping ampicillin trihydrate compactedanafranil leponex tablete preturi furacin nitrofurazone depomedrol injection medication dog real pharmacy rx cyclivex 200mg viagra alphagan p 0.1 eye drops purity solutions tadalafil review duetact generic adderall prazosin minipress stromectol scabies dose nexium from canada with no prescription quinine water drug side effects ranbaxy atorvastatin recall batch numbers proviron mesterolone dosage wanted to buy tadalafil pills 365 pills netabana diflucan for dogs no prescriptions when should you take viagra propecia generic name amoxil antibiotico natural dicyclomine 20mg bentyl side effects lantus insulin price at walmart software engineer salary at apple biaxin side effects fatigue advantage one federal credit union southgate get zoloft without prescription sertralina efectos a largo plazo de la noroxine posologie arnica celecoxib 100mg walmart viagra cialis from india safe where can i buy finax minoxidil side effects scalp hair loss cialis a vendre topamax weight loss topiramate mexitil mexiletine pain gupisone prednisolone 5mg for children septrin antibiotico para que sirve clavaseptin 50mg trazodone metazole cream puffs viagra in a hurry terbutaline side effects on fetus lotrel 10 20mg pharmacy technician salary range spedizioni cialis in italia ciproxin 500 posologia eutirox 100 prospect buy amsa fast iovation viagra diflucan tablets how to buy cialis 5 mg rimonabant fda approved 40 viagra for 99 microzide side effects zantac vs prilosec for babies extenze free sample pack ht parlodel dosage for infantpaxelpaxil cheap genuine viagra uk whats the street value trizanid proviron steroidology adipex side effects blog cefamor 250 gallon viagra cream for women motrin 800 ibuprofen tablets viagra online vipps pharmacy berifen 100mg diphenhydramine rogaine foam reviews feedback alldaychemist indiacrestor flagyl for dogs canadiaan drugstore sekking fluconazole alprazolam online canadian farmacies rogaine side effects prozac and alcohol interaction rest el bohio ciales ciales tamoxifen tab 20mg 200mg generic viagra overseas viagra generic viagra site reviews atenolol chlorthal 100 25atepros free sample trial viagra zyvox generic claritin d side effects depression wellbutrin xl side effects forum synthroid thyroid medication and weight gain pregnant man thomas beatie pictures minoxidil side effects in women stromectol buy with visa micardis generic available linezolid antibiotics zyvox aricept medication for alzheimers lidoderm patch coupons xenical pearl chemist london celecoxib contraindications reductil pastile de slabit cafea xeloda side effects hair loss rxdiler storenvy clotrimazole and betamethasone cream over the counter arcoxia 90mg tablet dosage advair inhaler dosages vistaril for sleep disordervitamin aspirin side effects careprost eyelash 0nline pharmacy hong kong drug stores on line over counter penis extender red viagra cialis xenical reviews meal pregnant with twins week by week keftab medication listkemadrin sildegra price of gold revatio 20 mg side effect sinequanone meaning of flowers buy name brand viagra viamax golds gym moduretic and weight loss where to buy cytotec pills bactrim ds/septra ds side effects sildenaflex viagra alternative discount viagra from canada skelaxin 800 mg metaxalone price suhagra 50 sildenafil citrate antabuse side effects disulfiram like effect indocin 50mg cap uses e bay to buy viagra zyrtec vs claritin allergy zyban wellbutrin side effects sibutramine weight loss how effective is ceftin for sinus infection viagra uk fast delivery uroxatral side effects bph drugs betnovate scalp application 0.1 ciprobay 500 antibiotics dostinex purchase ciplaeas index htmciplavasc erexin ingredients in beer sildenafilo normon 50 mg dapoxetine india online baclofen overnight buylowdrugs comcast tv quien vende lipitor metformina efectos secundarios buy amoxicillin without px what drug stores sell colchicine order antibiotics cheapest viagra pills gratis viagra probe birth control without an rx chlamydia pneumoniae infection tadalafil cialis 20mg stendra no prescription 5 mg cialis prices where does ginseng grow in pennsylvania doxycycline canadian mail pinamox caps 500mg amoxicillin and alcohol order aciphex without a prescription citrate de betaine upsa 2g milnacipran drugs euroclinix reviews on apidexin buy prednisone online canada diazepam 2mg picture dutasteride hair loss for sale sotalol dosage to end atrial fibrillation yasmin no rx canadian pharmacy cialis 40mg duetact medications amoxil 500 mg suspension cipralex 10 mg contraindications que cura piroxicam lialda coupon for 2015 penegra tablets zentel medicine tablets australia drug store chloroquine malaria pill sotalex medicine dictionary evista generic release date frases de futbol en fotos condyline podophyllotoxin disgrasil orlistat precious metals amphetamine salts er 10mg aciclovir zovirax tabletten kopen cabaser cabergoline dostinex viagra 100mg preis pregnant with twins symptoms amlodipine besylate over the counter isoniazid drug zithromax chlamydia treatment voltaren gel for arthritis wikipedia pulmicort flexhaler side effects in children india viagra duphalac lactulose solution laxative femara letrozole 2.5mg doxepin side effects doxepin atosil dosierung omega abilify no prescription river pharmacy ciprobay ciprofloxacin 500mg viagra 50mg and 25mg sample packs do apetamin syrup cause yeast infection glipizide er 10mg tab watson laxadin tablets with keyboards enalapril for dogs kidneys no prescription amantadine adderall medication drug retail price for viagra lisinopril side effects heart health power v8 viagra viagra from canada pharmacies doxycycline no presecription lisinopril overnight delivery glucovance medication side effects potassium levels range eldepryl dosage for infantelimite where to buy cialis online safely no rx perlutex catholic church how does cialis work for bph online ordering penicillin milanuncios barcelona medoflucon 150mg viagra bentyl without a prescription sibutramine weight loss mechanism peritol sirop pharmacy onlline store elomet cream mometasone furoate uses generic viagra forums cytotec pill malaysia cheap overseas drugs colcrys coupon for cash payers low cost tadalafil 20 mg order supradol what is viagra made of buy sildalis online pregnant halloween costumes funny cheapest cialis in canada viagra dosage for young men healthy man pills naproxen 500 mg uses and side effects nuvigil vs provigil for narcolepsy flexeril medication interactions albuterol inhaler for sale does blue cross cover cialis ed medicine walmart pharmacy viagra price jasmine tridevil images frumil diureticos thyroxine side effects dogs vimax detox and raspberry ketones orlistat from mexico 25mg generic viagra suprax 400mg purchase viagra online blue mountain pharmacy canada arcoxia 60mg no 30 flexamin 1box onlaintv ntv spor prednisone canada pill like viagra over the counter where to buy clomid in uk next day cialis delivery ordering lutbium erectalis cipla field where to buy procalisx pills with paypal doxycycline buy online canada xylocaine jelly inderalici 40 coversyl 4mg tablets proscar generic brand coversyl perindopril erbumine aricept side effects donepezil canadian pharcharmy no prescription buy ssri online vermox plus dosage yasminelle ulotka kaufland order tretinin without prescription lortab 10 side effects myambutol adverse reactions to shingles tabletten pressenter lisinopril 10 mg canada cholesterol tests at walgreens order celebrex online no prescriptions cholesterol levels for women septrin tablets sildegra 100mg domperidone dosage gastroparesis amikacin injection dose walgreens pharmacy shop alli pill cheap viagra paypal lamictal medication dosage betnovate n cream information ativan withdrawal symptoms drugs new cialis zyrtec d side effects dose birth control overnight fluconazole for dogs dosage cost of lotemax gel drops flonase vs nasacort side effects topamax side effects topiramate side effects how much abilify to get high cheaper rx4u diane von furstenberg biography lesofat review philippines airlines canesoral duodenum trial samples of viagra viagra and delayed ejaculation vpxl ingredients pharmacy tech certification study guide is there a generic for cymbalta buy anxiety pills online propecia from worldwide sale buy viagraa online metronidazole 200mg sale montreal keflex 500 mg zyrtec coupons printable ciplavasc side effectscipralex cheapest cialis available albenza dosage for children zocor generic side effects finax tablets with keyboards accutane pill for acne side effects of gabapentin 300 mg super talfadil lidocaine viscous 2 instructions biaxin side effects in children what size fluconazole for a small dog promethazine hcl 25mg tab buy levitra no prescription cockapoo puppies for sale available in alabama ampicilina mexapin 500mg comprar cialis en australia kijiji viagra zenegra reviews on apidexin store generic nosipren and back pain relief trental side effects pentoxifylline ativan side effects ativan dosage magnesium oxide supplement levitra reviews sublingual b12 vitamin brand female viagra female viagra india paroxetine 20mg treatment sildenafil plus cream pharmacies in windsor ontario canada cytoxan infusion treatments canadian pharmacy no prescription pets elavil by mail buy synthroid 0 125 mg metformin dosage for weight loss mesterolone bodybuilding exercises no prescription online pharmacy canada mircette and weight gain betanoid 0 5mg cialis kamagra chewable nolvadex side effects in women 40 mg cialis reviews antibiotics for sinus infection side effects tab omnic0 4mg this for what use anastrozole 1 mg buy online cialis made in india amoxicillin no prescription uk pre order alli cialis5mg sold on line phentermine diet pills and the heart cialis 5mg filmtabletten 28 stuck viagra online with credit card baclofen high how many to get high zovirax online domperidone maleate used tramadol for dogs dosage per pound whole healthy man cialis sildenafil 100mg for sale diclofenac tablets sildenafilo cinfa deutsch canadian express phramcy protonix 40 mg treatment generic vimax malaysia supplier diflucan over the counter walgreens liquidex for sale suhagra 100 india ecco contact center online viagra order in belgium viagra 50 mg price walmart out of country drugs innovative research tadalafil gabapentin 300 mg cap amn cucumber make birth control crestor savings card nimesulide dosage viagra 25 mg buy primatene mist online rocket lawyer interview where to buy cheap cialis online buy prednisolone no prescription

Aptekarz Polski
Opieka farmaceutyczna
Manuał aptekarski
W aptece
Lex Apothecariorum
Farmacja na świecie
Rynek leków
Panorama samorządu
Historia farmacji
Muzealny kalejdoskop
Nowe rejestracje
Świat w pigułce
Chwila oddechu
Sport to zdrowie
Forum wydarzeń
Przegląd prasy
Warto wiedzieć
Rozmowy Redakcji
Listy do Redakcji
Z uniwersytetu
Numer 108/86 online
Menu witryny
Wydawnictwo NIA
Zamów Aptekarza

mapa strony: Start. arrow Wszechnica arrow 02.2010 - RECEPTARIUSZ - "Mieszanka uspokajająco-nasercowa."


02.2010 - RECEPTARIUSZ - "Mieszanka uspokajająco-nasercowa." Drukuj Email
luty 2010, nr 42/20 online

   Mieszanki uspokajająco-nasercowe to jedne z najczęściej obecnie wykonywanych leków recepturowych do użytku wewnętrznego. Ich zaletą jest możliwość połączenia kilku składników w kompozycje nie występujące w preparatach gotowych. Najczęściej ordynowane są jako remedium w nerwicach wegetatywnych.

    W skrócie można powiedzieć, że nerwica wegetatywna polega na objawianiu się dolegliwości psychicznych w postaci nasilonych zaburzeń wegetatywnych, które dominują w obrazie choroby. Objawy fizyczne mogą być bardzo zróżnicowane – bardzo często jest to „kołatanie serca”, a także różnego rodzaju objawy ze strony układu pokarmowego i moczowo-płciowego. Choroba może również objawiać się jako zawroty i bóle głowy, duszności, drżenia, nasilona potliwość, czy wreszcie poprzez doznania związane ze skurczem mięśni gładkich lub szkieletowych typu „uczucie kuli w gardle”, drętwienie kończyn, mrowienie. Tym silnie odczuwanym, fizycznym symptomom mogą towarzyszyć objawy psychiczne, lękowe tj. „wrażenie umierania”, lub uczucie rychłej utraty świadomości. Objawy te mogą utrzymywać się długotrwałe, ale zdarza się także, że występują napadowo, jako tzw. „przełomy wegetatywne”. Mogą pojawić się w sytuacjach, w których pacjent nie jest narażony na stres, czy zdenerwowanie, co powoduje, że nie kojarzy on tych dolegliwości z problemami psychicznymi. Szybko natomiast nabiera on przekonania, że cierpi na poważną chorobę narządową, czego jednak nie potwierdzają specjalistyczne badania. Towarzyszy temu strach o własne zdrowie i obawa o to, że „prawdziwa choroba” nie została prawidłowo zdiagnozowana. Chorzy czują się zagubieni, niekiedy nie znajdują zrozumienia w otoczeniu dla swoich cierpień, co zwykle tylko pogarsza ich sytuację zdrowotną – potęguje lęk, powoduje zamknięcie się w sobie, sprzyja narastaniu fobii i drażliwości, jednocześnie potęgując objawy wegetatywne. Opisywane jest to jako „objaw błędnego koła” – czyli wzajemne nasilanie się dolegliwości z kręgu psychicznych i fizycznych. Często pojawiają się kłopoty ze snem.
   Podstawowym kierunkiem leczenia takich pacjentów powinna być psychoterapia i uświadomienie chorym, że ich cielesne dolegliwości mają źródło w różnego rodzaju nieuświadomionych problemach emocjonalnych (stres, frustracja, niepowodzenia zawodowe lub osobiste).
   Leczenie farmakologiczne zwykle polega na podawaniu leków uspokajających, niekiedy również przeciwdepresyjnych.


   Istnieje co najmniej kilka tradycyjnych przepisów na mieszanki uspokajające o ustalonym składzie i własnym nazewnictwie jak np. Mixtura Valerianae bromata R.P. czy Mixtura Pavlovi RP. Poniższy przepis to jedna z najbardziej rozbudowanych receptur na mieszankę uspokajająco-nasercową. Zawiera dodatkowo składnik przeciwbólowy (w tym przypadku metamizol, ale istnieją także przepisy, w których jest to pabialgina).

Sal. Erlenmeyeri
Tinct. Adonidis vernalis
Tinct. Convallariae maialis.
Tinct. Crataegi
Tinct. Valerianae aa 10,0
Luminali natri 0,3
Novalgini 4,0
Aqua destill. 20,0
Neospasmini ad 250,0
M.f. mixt.
D.S. 2 x dziennie łyżka stołowa
   Większość współcześnie wykonywanych mikstur zawiera któreś z powyższych składników w różnych kombinacjach i proporcjach. Trafiają się przepisy, ale raczej rzadko, w których dodatkowym składnikiem jest Cardiol C, Mentowal, Cardiamid czy Intractum Visci.  Podłożem (rozpuszczalnikiem) dla tych preparatów najczęściej jest woda destylowana lub - jak w powyższej recepcie - syrop. Najczęściej wykorzystywana jest Neospasmina lub Passispasmina, czasami syrop prosty, sporadycznie – Hydroksyzyna. Neospasmina zawiera wyciąg z kozłka i głogu, a Passispasmina jest bogatsza o wyciąg z męczennicy i szyszek chmielowych. Preparaty gotowe w odróżnieniu od prostych podłoży recepturowych mają tę zaletę, że wnoszą do leku własne działanie lecznicze, a także mogą szczególnie skutecznie poprawiać smak. Niekiedy jednak może okazać się, że użyte do ich produkcji substancje pomocnicze dają trudne do przewidzenia incompatibilitates, zwłaszcza przy dużej liczbie przepisanych składników, lub w przypadku użycia więcej niż jednego leku gotowego.
   Mieszanki tego typu powinny być zużyte w terminie około 7 dni, na co należy zwrócić uwagę przyjmując receptę na większą ilość leku. Szczególnie nietrwałe mogą się okazać preparaty o dużej zawartości wody, w których konserwujące właściwości etanolu (z nalewek) lub cukru (z syropów) nie są zachowane.
   Aby prawidłowo ocenić czas, w jakim mieszanka zostanie zużyta, oraz obliczyć, czy nie zostało przekroczone maksymalne dawkowanie, na recepcie powinno koniecznie widnieć dawkowanie preparatu. Pacjenci najczęściej dawkują preparat sami, wykorzystując miary „domowe”. Dla przypomnienia:
łyżeczka do herbaty – 5g
łyżeczka deserowa – 10g
łyżka stołowa – 15g
   Mieszanek tych nie sączy się, ale należy pamiętać o oznakowaniu „zmieszać przed użyciem”. Zmiana stężenia, rozcieńczenie etanolu jako rozpuszczalnika nalewek może powodować zmętnienie, co nie świadczy jednak o niekorzystnych zmianach w leku.

   W zaproponowanym we wstępie przepisie lekarz zadbał o pojawienie się niewielkiej ilości wody, co bardzo ułatwia rozpuszczenie substancji stałych. Gdyby w recepcie figurował wyłącznie syrop, najrozsądniej byłoby we własnym zakresie zamienić jego część na wodę (uważa się, że bez porozumienia z lekarzem może to być nie więcej niż 5% ogólnej masy leku). Wprawdzie również syropy zawierają przecież pewną ilość wody i rozpuszczanie w nich proszków jest możliwe. Jest to jednak proces powolny, a w przypadku syropów o ciemnej barwie uniemożliwiona jest szybka wizualna kontrola całkowitości rozpuszczenia. Ponieważ w receptach na mieszanki (szczególnie te prostsze) dosyć częsty jest – w innych typach recept rzadziej spotykany - zapis ilości substancji w stosunku wagowo-wagowym (g/g) warto przypomnieć, że zapis typu: Sal Erlenmeyeri 8,0/250,0 oznacza, iż należy użyć 8 gramów soli Erlenmeyera oraz 242 gramów wody, druga cyfra oznacza bowiem całkowitą masę gotowego roztworu.

   W przedstawionej recepcie, fenobarbital figuruje w łatwej do rozpuszczenia w wodzie formie soli. Niemniej zdarza się zapisanie w recepcie na lek płynny formy nierozpuszczalnej luminalu. Zasadniczo jest to błędem, który farmaceuta powinien skorygować zamieniając nierozpuszczalny fenobarbital (rozpuszczalność 1:5000) na jego formę rozpuszczalną w wodzie – sól, czyli właśnie na fenabarbital sodu (rozpuszczalność 1:1,5). Ze względu na różnice w masie cząsteczkowej obu postaci chemicznych ilość użytego surowca powinna zostać przeliczona. Przykładowe obliczenie do recepty:
Luminali 0,3
Aqua ad 100,0
M.f. Solutio

232,24 - masa cząsteczkowa luminalu
254,22 - masa cząsteczkowa luminalu sodowego

0,3 – 232,24
x – 254,22
zatem x = 0,33
   Oznacza to, że zamiast 0,3 luminalu farmaceuta wykonujący receptę powinien odważyć 0,33 soli sodowej. Ilość wody powinna być – lege artis - adekwatnie pomniejszona o 0,03 grama w stosunku do recepty wyjściowej.
   Istnieje także możliwość ominięcia tego problemu poprzez wykorzystanie formy kwasowej, rozpuszczenie jej w etanolu i połączenie z przepisanymi w recepcie nalewkami. Jest to jednak metoda polecana głównie w sytuacjach, w których fenobarbital w postaci soli mógłby dać niezgodności z innymi współobecnymi w recepcie składnikami (np. z inną solą powodując wytrącenie osadu). Czasami ilość etanolu zawarta w samych nalewkach okazuje się wystarczająca do rozpuszczenia formy kwasowej fenobarbitalu i nie ma potrzeby sięgania po dodatkową porcję spirytusu. Obliczeń można dokonać zakładając, że fenobarbital rozpuszcza się w etanolu 95o w stosunku 1:10, a nalewki sporządzone są na spirytusie, którego stężenie można przyjąć za 70o.
   W mieszankach zawierających luminal sodowy mogą wystąpić niezgodności związane z odczynem środowiska. Roztwór fenobarbitalu sodu ma odczyn zasadowy. Niezgodności (w postaci wytrącenia osadu) mogą pojawić się po zmieszaniu go z roztworem o odczynie kwaśnym – przy czym rodzaj osadu zależeć będzie od finalnego pH roztworu. W codziennej praktyce aptecznej najbardziej warte zapamiętania są fakty na temat niezgodności fenobarbitalu sodu z nalewkami (nie daje) oraz z chlorowodorkiem papaweryny (zawsze daje niezgodność). W mieszankach zawierających sól Erlenmeyera niezgodność może dawać bromek amonu, jednakże nie zawsze, a w zależności od stężenia (szczegółowe tabele można bez trudu znaleźć w większości podręczników do receptury). Uwaga – fenobarbital sodowy szybciej rozpuszcza się w czystej wodzie niż w roztworze bromków, dlatego powinien być rozpuszczany jako pierwszy (jest to również zgodne z zasadą odważania składników od ilości najmniejszej, do największej). Nie wydaje się również błędem - nawet w receptach zgodnych - rozpuszczenie barbituranu i bromku po prostu osobno i dodanie jednego z roztworów na końcu, do reszty gotowej mieszanki. Ten tryb postępowania jest także jak najbardziej wskazany w celu uniknięcia niezgodności fenobarbitalu sodu z fosforanem kodeiny, czy chlorowodorkiem hydroksyzyny.


    Tinctura Adonidis i Tinctura Convallariae – głównym składnikiem nalewki z miłka wiosennego i konwalii majowej są glikozydy kardenolidowe. Ich głównym efektem działania jest zwiększenie siły skurczu serca (działanie inotropowe dodatnie) z jednoczesnym spowolnieniem jego pracy (efekt chronotropowo ujemny). Serce działa wówczas bardziej „ekonomicznie” i efektywniej wypycha krew do naczyń krwionośnych, reguluje się ciśnienie krwi, ustępują obrzęki. Nalewki te są szczególnie pomocne są w pierwszym okresie niewydolności serca.
   Należy jednak przypomnieć, że glikozydy nasercowe mają wąski zakres działań terapeutycznych.  Przedawkowanie ich może powodować wystąpienie stanów oszołomienia, splątania, zaburzenia widzenia (głównie barw), oraz nudności i wymioty pochodzenia ośrodkowego.
   Tinctura Crataegi – nalewka głogowa zawiera głównie związki flawonoidowe. Wywiera działanie spazmolityczne, również na mięśniówkę naczyń krwionośnych, łagodnie obniżając ciśnienie krwi.
   Tinctura Valerianae (Tinctura Polemoni) – nalewka kozłkowa zawiera seskwiterpeny, głównie kwas walerenowy. Działa łagodnie uspokajająco i nasennie.


   Bromki wykazują słabe działanie uspokajające, a w większych dawkach – nasenne. Sole bromu wchłaniają się z przewodu pokarmowego, ale większość komórek jest nieprzenikliwa dla jonów bromkowych. Wchłonięte bromki gromadzą się więc w płynach międzykomórkowych i wypierają jony chloru. Ten antagonizm, na który szczególnie podatne są neurony uważany jest za główny mechanizm ich działania na układ nerwowy.
    Bromki już w dawkach terapeutycznych mogą wywołać działania niepożądane w postaci podrażnień przewodu pokarmowego, przy czym efekt ten nasila się w kolejności:
bromek sodu < bromek potasu < bromek amonu
    Bromek sodu zawiera 77% bromu, bromek potasu – 67%, a bromek amonu – 82% bromu. Najsilniej działa bromek amonu, ale – tak jak pokazuje powyższa nierówność - równocześnie najsilniej drażni przewód pokarmowy. Dodatkowo jest nietrwały i łatwo się rozkłada uwalniając wolny brom.
    Duże dawki soli bromu mogą wywołać groźny zespół toksyczny – bromizm (bromismus). Efekt ten może wystąpić także przy długotrwałym zażywaniu soli bromu na skutek tendencji tych związków do kumulowania się w organizmie. Powolność wydalania bromków z ustroju tłumaczy się tym, że nerki jednakowo reagują zarówno na bromki, jak i na chlorki, bromki nie są więc wydalane szybciej, choć są związkami obcymi dla organizmu. Na zatrzymanie się bromków w organizmie wpływać może także ubogie w sól pożywienie – organizm pokrywa wówczas zapotrzebowanie na jony chlorkowe – jonami bromkowymi. Roztwory chlorku sodowego są więc jednym z antidotów w zatruciu bromkami. Najbardziej charakterystyczne objawy bromizmu to zaburzenia neurologiczne i psychiczne (w ciężkich przypadkach nawet śpiączka) oraz wysypka skórna przypominająca trądzik (tzw. acne bromata). Zmiany skórne wywołane są przez fakt, iż związki bromu wydalane są z potem, powodując przy tym podrażnienie i stany zapalne powłok ciała. Oprócz zatruć przewlekłych zdarzają się także zatrucia ostre, choć znacznie rzadziej. Mogą się one zakończyć zgonem  - zwykle wśród objawów narkozy i zapalenia płuc. Zapalenie płuc jest efektem hamowania odruchów wykrztuśnych pochodzących ze śluzówki gardła i nagromadzenia śluzu oraz - tak jak w przypadku zmian skórnych - silnie drażniącym wpływem na komórki powlekające; w tym przypadku - śluzówkę dróg oddechowych.
    Sole bromu mają niezbyt przyjemny smak, który zazwyczaj maskuje w leku recepturowym dodatek syropu. Można zatem uznać, że dodatek np. Neospasminy działa zarówno jako adiuvans, jak i jako corrigens.
Bromek sodu (natrium sedativum) –  słony
Bromek potasu (kalium sedativum) –  gorzki
Bromek amonu  (ammonium sedativum) – cierpki
   W praktyce aptecznej często spotyka się na receptach nazwy gotowych mieszanek soli bromu o określonym składzie:
Sal Erlenmeyeri:
bromek sodowy : bromek potasowy : bromek amonowy w proporcjach  2:2:1
Mixtura Nervinae:
bromek sodowy : bromek potasowy : bromek amonowy w proporcjach 1:2:1
   Istnieją doniesienie o obniżeniu poziomu libido przy długotrwałym stosowaniu bromków. Efekt ten miałby być skutkiem zmniejszenia wytwarzania testosteronu. Niektóre publikacje podważają wiarygodność takiego działania soli bromu.
    Ze związków nieorganicznych bromu warto wymienić także bromek wapniowy, obecnie spotykany rzadko. Obecny może być np. w recepcie pediatrycznej skomponowanej z myślą o podawaniu w spazmofilii (tężyczce) dziecięcej, w przebiegu której występuje niski poziom wapnia zjonizowanego we krwi, z równoczesnym nasileniem pobudliwości nerwowo-mięśniowej.
    Farmakopea Polska VI nie określa maksymalnych dawek jednorazowych dla bromków. Ustala jedynie maksymalne dawki dobowe – wynoszące odpowiednio 1,0 g dla bromku sodu i potasu oraz 0,5 g dla bromku amonu.


   W większości mieszanek uspokajających głównym składnikiem sedatywnym jest fenobarbital (syn. Luminal, Gardenal). Fenobarbital należy do grupy barbituranów. Ta grupa leków przeciwlękowych i nasennych uważana jest obecnie za niszową, a wypierają bezpieczniejsze benzodiazepiny.
   Największe zastosowanie znajduje w tej chwili luminal, z którym zapewne większość farmaceutów ma do czynienia nie tylko pod postacią surowca do receptury, ale także pod postacią tabletek w dawce 15 i 100 mg, czopków – 15 mg oraz preparatów złożonych – tabletek Bellergot i kropli Milocardin.

   Na niekorzystny profil działania barbituranów działają:
   - niski indeks terapeutyczny
   Podane w dużych dawkach powodują śmierć wskutek zahamowania oddychania i krążenia. Barbiturany, podobnie jak beznodiazepiny nasilają działanie GABA (neuroprzekaźnika hamującego), ale wiążą się z innym miejscem w kompleksie receptora, a ich działanie jest mniej specyficzne.
   - wywoływanie tolerancji i uzależnienia
   Już kilkutygodniowe stosowanie może być przyczyną wystąpienia objawów abstynencji po zaprzestaniu kuracji. Jednocześnie nagłe odstawienie barbituranów nie jest wskazane.
   - często powodują interakcje z innymi lekami  z powodu wpływu na enzymy mikrosomalne
   Są silnymi induktorami enzymatycznymi, zmniejszającymi efekt działania niektórych leków. Po odstawieniu barbituranu enzymy wątrobowe działają zatem jakby wolniej, pozbawione indukcyjnego wpływu barbituranu, co sprawia, że metabolizowane przez nie leki mogą wywierać silniejszy efekt.

   Barbiturany wywierają także inne, niekiedy specyficzne działania niepożądane. Osłabiają one wchłanianie wapnia i skracają biologiczny okres półtrwania witaminy D3, co pogarsza uwapnienie kości. U predestynowanych do tego osób mogą także wywołać napad porfirii. Barbiturany przechodzą przez łożysko i przenikają do mleka matki. Fenobarbital działa nasennie długo (8-10 godzin), utrzymując się w organizmie, co po przebudzeniu może być przyczyną bólów głowy, senności i złego samopoczucia.
   Pomimo szeregu wad, barbiturany, a właściwie głównie jeden - fenobarbital ciągle znajdują zastosowanie w medycynie - w anestezjologii (przede wszystkim w premedykacji) i w leczeniu padaczki. Ale nie tylko. Rzadko wspominane, ale ciekawe właściwości barbituranów (przede wszystkim właśnie fenobarbitalu) to:
 - Obwodowe zmniejszenie napięcia mięśni gładkich i łagodzenie skurczów w obrębie przewodu pokarmowego. Działanie przeciwskurczowe ujawnia się już przy 1/10 dawki nasennej. Działanie to wykorzystuje się pomocniczo w napadach kolek, także w pediatrii.
- Zmniejszenie zużycia tlenu przez mózg, co może przyczynić się do zmniejszenia obrzęku mózgu po zabiegach chirurgicznych i chronić przed zawałem mózgu w wyniku niedokrwienia.
- Pobudzenie estryfikacji bilirubiny, co wykorzystuje się w hiperbilirubinemii Gilberta i w leczeniu żółtaczki jąder podstawy mózgu (kernicterus) u noworodków.
- Łagodne obniżenie ciśnienia tętniczego i zmniejszenie częstości rytmu serca na skutek upośledzenia przewodnictwa nerwowego w zwojach. Efekt ten jest wyraźniejszy u osób z nadciśnieniem.
- Hamowanie wytwarzania hormonu tyreotropowego - dzisiaj uważane raczej za efekt niepożądany - znajdowało zastosowanie w leczeniu tyreotoksykoz.


   Nawiązując do przepisu recepturowego podanego we wstępie, w szczególności po analizie właściwości użytych składników dobrze byłoby przemyśleć, jakie informacje powinni od farmaceuty uzyskać pacjenci stosujący tego typu mieszanki. Przede wszystkim chorzy nie powinni traktować tych mikstur jako „trochę mocniejszych kropli nasercowych”, czy jako „ziółek”. Zdarza się „rodzinne” zażywanie tych preparatów, czy też udostępnianie leku osobom całkiem postronnym. W obliczu różnorakich interakcji, jakie mogą powodować ich składniki jest to potencjalnie niebezpieczne. Z pewnością należy także wspomnieć o tym, że ich łączenie z innymi preparatami o podobnym działaniu jest niewłaściwe.  

mgr farm. Olga Sierpniowska


« poprzedni artykuł   następny artykuł »