web prescriptions citalopram hbr 20 mg reviews haldol side effects elderly epanutin injection site order nizagara viagra 50mg online medrol dose pack without a prescription avodart hair loss dosage frumil fortessa clonidine 0.2mg for sleeping myambutol adverse reactions to vaccines canadian medicine shop promethazine and codeine for sale marcumar therapy dog supreme suppliersmumbaiindia tramadol hcl 50 mg tablet used for dermizol gel manicure reichlox capsule crm ray h viagra buy viagra with prescription online online pharmacy india cialis plavix 75 mg generic 365 pills review duphaston medicine dydrogesterone buy viagra ireland online insurance marketplace 2014 provigil medication modafinil citalopram pills for sale lamictal rash treatment brand cialis online usa benadryl sirop side effects of lumigan eye drops for glaucoma decadron shot dosage doxycycline shortage buy prozac online canadian pharmacy cheapeast sildenafil buy vigra elavil for migraines during pregnancy viagra fedex shipping glucophage side effects side effects roxifen capsules vs tablets yasmin birth control side effects buy clomid via by check evista generic alternative zyprexa relprevv training raloxifene hydrochloride where to buy zineryt lotion reviews tamoxifen citrate nolvadex side effects side effects of l metronidazole in dogs buy cialis in calgary v t logistics lasix legally buy pain pills fanegada conversion vans stromectol ivermectin scabies dogs buy inhalers online usa edrugstore md coupon kamagra sildenafil citrate buy femara online beconase aq 200g viagra on line chemist mobic or meloxicam side effects pulmicort respules side effects in children picareta em ingles markets purchase methotrexate no prescription sildegra price of gold baytril otic for dogs cialis overnight delivery us meloxicam drug test avanafil price dalacin t topical lotion vytorin generic names augmentine online metoprolol er 25 mg picture fixime 400 mg fentanyl patch side effects elderly effexor xr withdrawal symptoms pharmacy thailand tegretol medication reviews price of augmentin 625 in india degra sildenafil amoxicillin uk next day canada drugs online generic retin a sureway henderson ky weekly ad actos pioglitazone hcl 15mg glucovance generic names winsor hk ltd where can i purchase proventil viagra cialis for sale where can i buy betamethasone avelox 400 mg tablet zyvoxid 600 mg motrin arimidex anastrozole for men capoten contraindications of nitroglycerin cailis e20 motrin 800 ibuprofen fever baytril for cats with uri viagra advertised on the radio fish doxycycline tablets cytotec in incomplete abortion no prescripton medications generic cialis sales minoxidil for women walmart mejor hora para tomar cymbalta best online drugstore januvia 100 mg daily bayer levitra 20mg amerimedrx cialis over the counter tretinoin 20 20 gm from india what is cordarone medication pills online canada aciclovir tabletas 400 mg dosis metrogel 1 coupons nitrazepam dosage of pepto prevacid coupon pfizer careers philippines ivermectin for sale from great britain captopril dosage forms should i take 1mg or 5mg of propecia purchase cialis 5mg can men take hydroxycut max for women when alli available jasmine pilchard gosnell 2013 garlic chicken recipe baked betafusin cream uses aciphex 20mg augmentin on line no prescription canadian 5mg cialis ventolin expectorant salbutamol capsule avapro side effects irbesartan and hydrochlorothiazide zyban without prescription on clearance leponex lekovi livial tibolone treatment for boils curacne wikipedia encyclopedia levofloxacin hydrochloride dispersible tablets generic xenical safe wintomylon tabletas ceftin online no prescription best online canadian generics buy baclofen overnight glipizide 10mg medication how to order medication from canda buy letrozole uk gumigem usaa famciclovir medication cats reputable online pharmacy usa echeck viagara the best online pharmacy generisk cialis danmark lisinopril dosage range cabaser tablets midamor medication administration colchicine gout side effects albuterol sulfate 083 price toradol injection how long does it last leukeran for cats handling otc viagra alternative online pharmacy 24h glipizide medication side effects betanoid 0 5mg vicodin can u buy viagra over the counter estrace cream patient reviews atorvastatina sin receta herbal viagra 200mg feldene gel medication terramycin antibiotic ophthalmic ointment for cats actavis prometh with codeine canada dilantin iv administration dose rimonabant acomplia fda zolpidem tartrate 5 mg side effects augmentin and alcohol letrozole side effects in men fluoxetine capsules for sale antibiotics for bronchitis treatment clenbuterol weight loss dosage for men yasmine akram photos morphine sulfate er 60mg pilexil ampollas anticaida doxitab 100mg zoloft can you get high off indomethacin 50 mg subutex withdrawal suboxone cheap viagra suppliers zenerx male enhancement where to buy fluzol tablet tijuana mexico pharmacy medications viagra prijs advantage chevrolet bolingbrook eprex injection administration techniques buy dioxycycline uk kamagrafast viagra online pharmacy no prescription doxycycline 50mg for dogs clomid for men side effects cycle advantage car rentals full coverage drugstore foundation diflucan dosage for yeast infections zofran and pregnancy category canada prescription drugs canadian pharmacy selling cialis januvia coupon coupon comprar finpecia online dapoxetine in singapore costco hours and locations generic viagra with overnight delivery dicyclomine side effects with alcohol misoprostol induction fetal demise healthy man review starcef 100mg zoloft vilches ferreteros mexico vs usa claravis accutane coupon cytotec induction stories azithromycin online store loss of pet what to say where can i buy finax adalat cc side effects tadarise 40 tegretol bipolar disorder generic xenical reviewa can indomethacin get you high $50 advair coupon 2012 strattera drug representative free cialis without prescription para que es interpharm ventolin without prescripton what does linezolid cost gabapentine no script power viagra keppra medication for seizures digoxin toxicity level serum digoxin level belize drug stores where is levothroid available amerimedrx cialis vs levitra zyvox side effects drugs promethazine 12.5mg tablets sertralina medicamentosa levlen ed information minocycline hydrochloride capsules for dogs kamatra gelding leukeran side effects in dogs dosis amoxicillin tablet untuk anak furosemide medication is kamagra as good as viagra purchase cytotec online using echeck perlutex vet tramadol 50 mg side effects dogs xanaflex online viagra 25mg review prednisone sudafed dogs lipvas cipla ltd prometrium 200 mg capsules vaginally cialis de venta pregnant baby shower cake tesco cialis viagra soft tab are they any good neurontin cod astelin nasal spray antihistamine otc medrol steroid pack for migraines albenza treatment stop body odor clonidine patch side effects in children soviclor aciclovir tablets bp phenergan side effects how to use misoprostol vaginally apodefil para que sirve comprar viagra en andorra etodolac medication information levitra agizda eriyen tablet 117 seroquel xr does low dose help pain buy subutex online hydrocodone canadian pharmacy pavitra rishta citizen tv fentanyl patch dosage strengths cialis commercial cardura medication treats propecia canada pharmacy viagra online canada pharmacy reviews caffeine overdose symptoms vomiting buy mexiletine hot suhagraat scenes diane keaton movies with michael douglas nexium from canada norvasc 10mg amlodipine besylate trimetabol posologie solupred aleve d and xanax grifulvin v 500mg information where to buy viagra in saigon zyvoxid 600mg of gabapentin pheromones definition oxford parcopa vs sinemet cr antobiotics by mail canadian generic viagra buy fluconazole in beijing buy insulan from mexico accutane side effects long term where can i get nymphomax is cyproheptadine made in india voltaren forte medication midamor side effects lavestra reviews for fifty rituxan precio alli 170 count sale wellbutrin side effects alcohol finasterida efeitosfinasteride zenegra 100 uk buying cialis in israel gabapentin next day delivery lisinopril 20 mg hypertensive patients feldene piroxicam prices asthma action plan on line pharmacies parent blog keppra side effects in childrenketalginketazol rocket raccoon quotes viagra commercial actress cuddle generika apotheke deutschland getpharma uk national lottery rabeprazole aciphex generic colofac retard no prescription cheap citalopram my canadian orders topamax weight loss side effects zoloft withdrawal symptoms anxiety pinworm medicine vermin flomist 50 mcg cialis vs levitra cost aprovel 300mg side effects levlen otc eszopiclone vs zolpidem overdose vardenafil india bay generic viagra on sale lantus solostar in thailand toradol medication for dogs legitimate antibiotic websites livitra samples benicar medication generic drugs ritalin for adults with narcolepsy apcalis complaints against companies weare buy viagra winnipeg benazepril hydrochloride 20 mg stromectol online kaufen allopurinol online paypal doxepin for sleep imitrex generic dosage levitra order us medic bey cyclivex 200mg morphine buying codeine syrup online mirtazapine for dogs medication singulair medication coupons salzarex pharmacy brand cialis online pharmacy doxiclat for sale in usa cipralex 10 mg rythmol propafenone extended release lisinopril side effects medication 10mg 10 mg paroxetine withdrawal symptoms generic valtrex usa vpxl overnight canadian pharmacy la viagra antabuse sales canadian folcres precious pravachol and low blood pressure diclofenaco sodico 50 mg para que sirve aldactone on line prednisone withdrawal symptoms dogs lasix medication for dogs buy viagra in the usa alendronate sodium tablets usp 70 mg boots viagra 2013 aprovel 300mg viagra commercial actress lena avodart side effects dutasteride hair trimox 500mg drug saroten retard albaneses american erection company 98223 adipex online without a script salzarex vardenafil side herpes simplex novolog side effects weight gain tenormin atenolol dose redustat pastillas de dieta kamagrafast crookston finisteride viagra buy furadonin ru imovane 7 5mg information security malegra dxt plus cialis 5mg preis mixing skelaxin and alcohol the cheapest price for cialis 20mil fluzol thrush capsule reviews actavis syrup for sale youtube piadas do tiririca viagra women buy marcumar phenprocoumon discount cialis viagra stilnox 10mg sleep zolpidem side tussionex cough syrup erectalis paypal buyer carbimazole and pregnancy careprost or latisse reviews bystolic coupon save up to $20 priligy in india can you order cealis from the usa cost of viagra in portugal buy mentat syrupmeprate purchase viagra in mexico retin a your generic pillule alli shop cheap generic viagra soft pills sildenafil cheapest overnight usa online pharmacy no prescription prescription sildenafil citrate ornidazole injection for osteoporosis atosil dosierung seroquel zyrtec side effects in children behavior ornidazole tablets dosage does levitra expire zyrtec allergy medication dosage cheapest cialis generic phentermine 37.5 mg information vigora side effects in hindi no rx cialis in canada buy motilium walgreen lotemax coupon viagra generic japan wellbutrin with free viagra sinequanone 2015 holidays pastillas para abortar costco hours of operation san diego levofloxacin side effects muscle pain clavamox 62.5mg for cats cialis quick deliverycanada metoprolol side effects medications coversyl 5mg tablets rio rico pharmacy cheap canada drugs without cuckold definition slang baller on line pharmacy celebrex is clavamox for humans or dogs diamox side effects acetazolamide and pregnancy buy finpecia tablets in usa hq canadian pharmacy review plendil felodipine medication enhancerx vs levitra viagra cialis uk epogen medication classification medameds medco by mail next day delivery cheap cialis uk are meds from india safe diclobru tablets for toddlers colchician tables levitra in one week 150 mg clomid twins buspar information anxiety disorder symptoms dsm best drugstore foundation 2012 salzarex thyroxine binding sunrise tadalafil review how does cialis daily work onlines std pills plavix generic names ranigast lek consulting buy cialis 5mg vibramycin medication doctor atarax side effects medication diprosone cream for hair growth cheapdrugs no levitra vs cialis vs viagra accordo rx canada reviews premarin coupon with insurance sureway supermarket grand isle la viagra testpackung kostenlos brand name cialis cheap pentrexyl 500mg mexico metrotab church chattanooga tn restaurants colchicine 0 5mg clomiphene citrate for men with low testosterone rythmol propafenone recall acyclovir ointment 5 uses is generic cialis available in the us no prescription online pharmacy canada oz pills plus viagra toprol medication generic cheap low cost viagra tricilest uk athletics ativan lorazepam drugs cymbalta online without prescription retin a cream no prescription needed extra time tablets where can i buy tamoxifen diane keaton movies list cialis dapoxetine buy online euthyrox 100 ug cialis double dose medrol dose pack prescription writing kamagra paypal uk no precreption avodart 0 5 mg cialis fast overnight singapore sildenafil citrate tablets thyroxine no prescription bonadoxina gotas dosis para ninos linezolid antibiotics dosage

Aptekarz Polski
Opieka farmaceutyczna
Manuał aptekarski
W aptece
Lex Apothecariorum
Farmacja na świecie
Rynek leków
Panorama samorządu
Historia farmacji
Muzealny kalejdoskop
Nowe rejestracje
Świat w pigułce
Chwila oddechu
Sport to zdrowie
Forum wydarzeń
Przegląd prasy
Warto wiedzieć
Rozmowy Redakcji
Listy do Redakcji
Z uniwersytetu
Numer 104/82 online
Menu witryny
Wydawnictwo NIA
Zamów Aptekarza

mapa strony: Start. arrow Wszechnica arrow 02.2010 - RECEPTARIUSZ - "Mieszanka uspokajająco-nasercowa."


02.2010 - RECEPTARIUSZ - "Mieszanka uspokajająco-nasercowa." Drukuj Email
luty 2010, nr 42/20 online

   Mieszanki uspokajająco-nasercowe to jedne z najczęściej obecnie wykonywanych leków recepturowych do użytku wewnętrznego. Ich zaletą jest możliwość połączenia kilku składników w kompozycje nie występujące w preparatach gotowych. Najczęściej ordynowane są jako remedium w nerwicach wegetatywnych.

    W skrócie można powiedzieć, że nerwica wegetatywna polega na objawianiu się dolegliwości psychicznych w postaci nasilonych zaburzeń wegetatywnych, które dominują w obrazie choroby. Objawy fizyczne mogą być bardzo zróżnicowane – bardzo często jest to „kołatanie serca”, a także różnego rodzaju objawy ze strony układu pokarmowego i moczowo-płciowego. Choroba może również objawiać się jako zawroty i bóle głowy, duszności, drżenia, nasilona potliwość, czy wreszcie poprzez doznania związane ze skurczem mięśni gładkich lub szkieletowych typu „uczucie kuli w gardle”, drętwienie kończyn, mrowienie. Tym silnie odczuwanym, fizycznym symptomom mogą towarzyszyć objawy psychiczne, lękowe tj. „wrażenie umierania”, lub uczucie rychłej utraty świadomości. Objawy te mogą utrzymywać się długotrwałe, ale zdarza się także, że występują napadowo, jako tzw. „przełomy wegetatywne”. Mogą pojawić się w sytuacjach, w których pacjent nie jest narażony na stres, czy zdenerwowanie, co powoduje, że nie kojarzy on tych dolegliwości z problemami psychicznymi. Szybko natomiast nabiera on przekonania, że cierpi na poważną chorobę narządową, czego jednak nie potwierdzają specjalistyczne badania. Towarzyszy temu strach o własne zdrowie i obawa o to, że „prawdziwa choroba” nie została prawidłowo zdiagnozowana. Chorzy czują się zagubieni, niekiedy nie znajdują zrozumienia w otoczeniu dla swoich cierpień, co zwykle tylko pogarsza ich sytuację zdrowotną – potęguje lęk, powoduje zamknięcie się w sobie, sprzyja narastaniu fobii i drażliwości, jednocześnie potęgując objawy wegetatywne. Opisywane jest to jako „objaw błędnego koła” – czyli wzajemne nasilanie się dolegliwości z kręgu psychicznych i fizycznych. Często pojawiają się kłopoty ze snem.
   Podstawowym kierunkiem leczenia takich pacjentów powinna być psychoterapia i uświadomienie chorym, że ich cielesne dolegliwości mają źródło w różnego rodzaju nieuświadomionych problemach emocjonalnych (stres, frustracja, niepowodzenia zawodowe lub osobiste).
   Leczenie farmakologiczne zwykle polega na podawaniu leków uspokajających, niekiedy również przeciwdepresyjnych.


   Istnieje co najmniej kilka tradycyjnych przepisów na mieszanki uspokajające o ustalonym składzie i własnym nazewnictwie jak np. Mixtura Valerianae bromata R.P. czy Mixtura Pavlovi RP. Poniższy przepis to jedna z najbardziej rozbudowanych receptur na mieszankę uspokajająco-nasercową. Zawiera dodatkowo składnik przeciwbólowy (w tym przypadku metamizol, ale istnieją także przepisy, w których jest to pabialgina).

Sal. Erlenmeyeri
Tinct. Adonidis vernalis
Tinct. Convallariae maialis.
Tinct. Crataegi
Tinct. Valerianae aa 10,0
Luminali natri 0,3
Novalgini 4,0
Aqua destill. 20,0
Neospasmini ad 250,0
M.f. mixt.
D.S. 2 x dziennie łyżka stołowa
   Większość współcześnie wykonywanych mikstur zawiera któreś z powyższych składników w różnych kombinacjach i proporcjach. Trafiają się przepisy, ale raczej rzadko, w których dodatkowym składnikiem jest Cardiol C, Mentowal, Cardiamid czy Intractum Visci.  Podłożem (rozpuszczalnikiem) dla tych preparatów najczęściej jest woda destylowana lub - jak w powyższej recepcie - syrop. Najczęściej wykorzystywana jest Neospasmina lub Passispasmina, czasami syrop prosty, sporadycznie – Hydroksyzyna. Neospasmina zawiera wyciąg z kozłka i głogu, a Passispasmina jest bogatsza o wyciąg z męczennicy i szyszek chmielowych. Preparaty gotowe w odróżnieniu od prostych podłoży recepturowych mają tę zaletę, że wnoszą do leku własne działanie lecznicze, a także mogą szczególnie skutecznie poprawiać smak. Niekiedy jednak może okazać się, że użyte do ich produkcji substancje pomocnicze dają trudne do przewidzenia incompatibilitates, zwłaszcza przy dużej liczbie przepisanych składników, lub w przypadku użycia więcej niż jednego leku gotowego.
   Mieszanki tego typu powinny być zużyte w terminie około 7 dni, na co należy zwrócić uwagę przyjmując receptę na większą ilość leku. Szczególnie nietrwałe mogą się okazać preparaty o dużej zawartości wody, w których konserwujące właściwości etanolu (z nalewek) lub cukru (z syropów) nie są zachowane.
   Aby prawidłowo ocenić czas, w jakim mieszanka zostanie zużyta, oraz obliczyć, czy nie zostało przekroczone maksymalne dawkowanie, na recepcie powinno koniecznie widnieć dawkowanie preparatu. Pacjenci najczęściej dawkują preparat sami, wykorzystując miary „domowe”. Dla przypomnienia:
łyżeczka do herbaty – 5g
łyżeczka deserowa – 10g
łyżka stołowa – 15g
   Mieszanek tych nie sączy się, ale należy pamiętać o oznakowaniu „zmieszać przed użyciem”. Zmiana stężenia, rozcieńczenie etanolu jako rozpuszczalnika nalewek może powodować zmętnienie, co nie świadczy jednak o niekorzystnych zmianach w leku.

   W zaproponowanym we wstępie przepisie lekarz zadbał o pojawienie się niewielkiej ilości wody, co bardzo ułatwia rozpuszczenie substancji stałych. Gdyby w recepcie figurował wyłącznie syrop, najrozsądniej byłoby we własnym zakresie zamienić jego część na wodę (uważa się, że bez porozumienia z lekarzem może to być nie więcej niż 5% ogólnej masy leku). Wprawdzie również syropy zawierają przecież pewną ilość wody i rozpuszczanie w nich proszków jest możliwe. Jest to jednak proces powolny, a w przypadku syropów o ciemnej barwie uniemożliwiona jest szybka wizualna kontrola całkowitości rozpuszczenia. Ponieważ w receptach na mieszanki (szczególnie te prostsze) dosyć częsty jest – w innych typach recept rzadziej spotykany - zapis ilości substancji w stosunku wagowo-wagowym (g/g) warto przypomnieć, że zapis typu: Sal Erlenmeyeri 8,0/250,0 oznacza, iż należy użyć 8 gramów soli Erlenmeyera oraz 242 gramów wody, druga cyfra oznacza bowiem całkowitą masę gotowego roztworu.

   W przedstawionej recepcie, fenobarbital figuruje w łatwej do rozpuszczenia w wodzie formie soli. Niemniej zdarza się zapisanie w recepcie na lek płynny formy nierozpuszczalnej luminalu. Zasadniczo jest to błędem, który farmaceuta powinien skorygować zamieniając nierozpuszczalny fenobarbital (rozpuszczalność 1:5000) na jego formę rozpuszczalną w wodzie – sól, czyli właśnie na fenabarbital sodu (rozpuszczalność 1:1,5). Ze względu na różnice w masie cząsteczkowej obu postaci chemicznych ilość użytego surowca powinna zostać przeliczona. Przykładowe obliczenie do recepty:
Luminali 0,3
Aqua ad 100,0
M.f. Solutio

232,24 - masa cząsteczkowa luminalu
254,22 - masa cząsteczkowa luminalu sodowego

0,3 – 232,24
x – 254,22
zatem x = 0,33
   Oznacza to, że zamiast 0,3 luminalu farmaceuta wykonujący receptę powinien odważyć 0,33 soli sodowej. Ilość wody powinna być – lege artis - adekwatnie pomniejszona o 0,03 grama w stosunku do recepty wyjściowej.
   Istnieje także możliwość ominięcia tego problemu poprzez wykorzystanie formy kwasowej, rozpuszczenie jej w etanolu i połączenie z przepisanymi w recepcie nalewkami. Jest to jednak metoda polecana głównie w sytuacjach, w których fenobarbital w postaci soli mógłby dać niezgodności z innymi współobecnymi w recepcie składnikami (np. z inną solą powodując wytrącenie osadu). Czasami ilość etanolu zawarta w samych nalewkach okazuje się wystarczająca do rozpuszczenia formy kwasowej fenobarbitalu i nie ma potrzeby sięgania po dodatkową porcję spirytusu. Obliczeń można dokonać zakładając, że fenobarbital rozpuszcza się w etanolu 95o w stosunku 1:10, a nalewki sporządzone są na spirytusie, którego stężenie można przyjąć za 70o.
   W mieszankach zawierających luminal sodowy mogą wystąpić niezgodności związane z odczynem środowiska. Roztwór fenobarbitalu sodu ma odczyn zasadowy. Niezgodności (w postaci wytrącenia osadu) mogą pojawić się po zmieszaniu go z roztworem o odczynie kwaśnym – przy czym rodzaj osadu zależeć będzie od finalnego pH roztworu. W codziennej praktyce aptecznej najbardziej warte zapamiętania są fakty na temat niezgodności fenobarbitalu sodu z nalewkami (nie daje) oraz z chlorowodorkiem papaweryny (zawsze daje niezgodność). W mieszankach zawierających sól Erlenmeyera niezgodność może dawać bromek amonu, jednakże nie zawsze, a w zależności od stężenia (szczegółowe tabele można bez trudu znaleźć w większości podręczników do receptury). Uwaga – fenobarbital sodowy szybciej rozpuszcza się w czystej wodzie niż w roztworze bromków, dlatego powinien być rozpuszczany jako pierwszy (jest to również zgodne z zasadą odważania składników od ilości najmniejszej, do największej). Nie wydaje się również błędem - nawet w receptach zgodnych - rozpuszczenie barbituranu i bromku po prostu osobno i dodanie jednego z roztworów na końcu, do reszty gotowej mieszanki. Ten tryb postępowania jest także jak najbardziej wskazany w celu uniknięcia niezgodności fenobarbitalu sodu z fosforanem kodeiny, czy chlorowodorkiem hydroksyzyny.


    Tinctura Adonidis i Tinctura Convallariae – głównym składnikiem nalewki z miłka wiosennego i konwalii majowej są glikozydy kardenolidowe. Ich głównym efektem działania jest zwiększenie siły skurczu serca (działanie inotropowe dodatnie) z jednoczesnym spowolnieniem jego pracy (efekt chronotropowo ujemny). Serce działa wówczas bardziej „ekonomicznie” i efektywniej wypycha krew do naczyń krwionośnych, reguluje się ciśnienie krwi, ustępują obrzęki. Nalewki te są szczególnie pomocne są w pierwszym okresie niewydolności serca.
   Należy jednak przypomnieć, że glikozydy nasercowe mają wąski zakres działań terapeutycznych.  Przedawkowanie ich może powodować wystąpienie stanów oszołomienia, splątania, zaburzenia widzenia (głównie barw), oraz nudności i wymioty pochodzenia ośrodkowego.
   Tinctura Crataegi – nalewka głogowa zawiera głównie związki flawonoidowe. Wywiera działanie spazmolityczne, również na mięśniówkę naczyń krwionośnych, łagodnie obniżając ciśnienie krwi.
   Tinctura Valerianae (Tinctura Polemoni) – nalewka kozłkowa zawiera seskwiterpeny, głównie kwas walerenowy. Działa łagodnie uspokajająco i nasennie.


   Bromki wykazują słabe działanie uspokajające, a w większych dawkach – nasenne. Sole bromu wchłaniają się z przewodu pokarmowego, ale większość komórek jest nieprzenikliwa dla jonów bromkowych. Wchłonięte bromki gromadzą się więc w płynach międzykomórkowych i wypierają jony chloru. Ten antagonizm, na który szczególnie podatne są neurony uważany jest za główny mechanizm ich działania na układ nerwowy.
    Bromki już w dawkach terapeutycznych mogą wywołać działania niepożądane w postaci podrażnień przewodu pokarmowego, przy czym efekt ten nasila się w kolejności:
bromek sodu < bromek potasu < bromek amonu
    Bromek sodu zawiera 77% bromu, bromek potasu – 67%, a bromek amonu – 82% bromu. Najsilniej działa bromek amonu, ale – tak jak pokazuje powyższa nierówność - równocześnie najsilniej drażni przewód pokarmowy. Dodatkowo jest nietrwały i łatwo się rozkłada uwalniając wolny brom.
    Duże dawki soli bromu mogą wywołać groźny zespół toksyczny – bromizm (bromismus). Efekt ten może wystąpić także przy długotrwałym zażywaniu soli bromu na skutek tendencji tych związków do kumulowania się w organizmie. Powolność wydalania bromków z ustroju tłumaczy się tym, że nerki jednakowo reagują zarówno na bromki, jak i na chlorki, bromki nie są więc wydalane szybciej, choć są związkami obcymi dla organizmu. Na zatrzymanie się bromków w organizmie wpływać może także ubogie w sól pożywienie – organizm pokrywa wówczas zapotrzebowanie na jony chlorkowe – jonami bromkowymi. Roztwory chlorku sodowego są więc jednym z antidotów w zatruciu bromkami. Najbardziej charakterystyczne objawy bromizmu to zaburzenia neurologiczne i psychiczne (w ciężkich przypadkach nawet śpiączka) oraz wysypka skórna przypominająca trądzik (tzw. acne bromata). Zmiany skórne wywołane są przez fakt, iż związki bromu wydalane są z potem, powodując przy tym podrażnienie i stany zapalne powłok ciała. Oprócz zatruć przewlekłych zdarzają się także zatrucia ostre, choć znacznie rzadziej. Mogą się one zakończyć zgonem  - zwykle wśród objawów narkozy i zapalenia płuc. Zapalenie płuc jest efektem hamowania odruchów wykrztuśnych pochodzących ze śluzówki gardła i nagromadzenia śluzu oraz - tak jak w przypadku zmian skórnych - silnie drażniącym wpływem na komórki powlekające; w tym przypadku - śluzówkę dróg oddechowych.
    Sole bromu mają niezbyt przyjemny smak, który zazwyczaj maskuje w leku recepturowym dodatek syropu. Można zatem uznać, że dodatek np. Neospasminy działa zarówno jako adiuvans, jak i jako corrigens.
Bromek sodu (natrium sedativum) –  słony
Bromek potasu (kalium sedativum) –  gorzki
Bromek amonu  (ammonium sedativum) – cierpki
   W praktyce aptecznej często spotyka się na receptach nazwy gotowych mieszanek soli bromu o określonym składzie:
Sal Erlenmeyeri:
bromek sodowy : bromek potasowy : bromek amonowy w proporcjach  2:2:1
Mixtura Nervinae:
bromek sodowy : bromek potasowy : bromek amonowy w proporcjach 1:2:1
   Istnieją doniesienie o obniżeniu poziomu libido przy długotrwałym stosowaniu bromków. Efekt ten miałby być skutkiem zmniejszenia wytwarzania testosteronu. Niektóre publikacje podważają wiarygodność takiego działania soli bromu.
    Ze związków nieorganicznych bromu warto wymienić także bromek wapniowy, obecnie spotykany rzadko. Obecny może być np. w recepcie pediatrycznej skomponowanej z myślą o podawaniu m.in. w spazmofilii (tężyczce) dziecięcej, w przebiegu której występuje niski poziom wapnia zjonizowanego we krwi, z równoczesnym nasileniem pobudliwości nerwowo-mięśniowej.
    Farmakopea Polska VI nie określa maksymalnych dawek jednorazowych dla bromków. Ustala jedynie maksymalne dawki dobowe – wynoszące odpowiednio 1,0 g dla bromku sodu i potasu oraz 0,5 g dla bromku amonu.


   W większości mieszanek uspokajających głównym składnikiem sedatywnym jest fenobarbital (syn. Luminal, Gardenal). Fenobarbital należy do grupy barbituranów. Ta grupa leków przeciwlękowych i nasennych uważana jest obecnie za niszową, a wypierają bezpieczniejsze benzodiazepiny.
   Największe zastosowanie znajduje w tej chwili luminal, z którym zapewne większość farmaceutów ma do czynienia nie tylko pod postacią surowca do receptury, ale także pod postacią tabletek w dawce 15 i 100 mg, czopków – 15 mg oraz preparatów złożonych – tabletek Bellergot i kropli Milocardin.

   Na niekorzystny profil działania barbituranów działają:
   - niski indeks terapeutyczny
   Podane w dużych dawkach powodują śmierć wskutek zahamowania oddychania i krążenia. Barbiturany, podobnie jak beznodiazepiny nasilają działanie GABA (neuroprzekaźnika hamującego), ale wiążą się z innym miejscem w kompleksie receptora, a ich działanie jest mniej specyficzne.
   - wywoływanie tolerancji i uzależnienia
   Już kilkutygodniowe stosowanie może być przyczyną wystąpienia objawów abstynencji po zaprzestaniu kuracji. Jednocześnie nagłe odstawienie barbituranów nie jest wskazane.
   - często powodują interakcje z innymi lekami  z powodu wpływu na enzymy mikrosomalne
   Są silnymi induktorami enzymatycznymi, zmniejszającymi efekt działania niektórych leków. Po odstawieniu barbituranu enzymy wątrobowe działają zatem jakby wolniej, pozbawione indukcyjnego wpływu barbituranu, co sprawia, że metabolizowane przez nie leki mogą wywierać silniejszy efekt.

   Barbiturany wywierają także inne, niekiedy specyficzne działania niepożądane. Osłabiają one wchłanianie wapnia i skracają biologiczny okres półtrwania witaminy D3, co pogarsza uwapnienie kości. U predestynowanych do tego osób mogą także wywołać napad porfirii. Barbiturany przechodzą przez łożysko i przenikają do mleka matki. Fenobarbital działa nasennie długo (8-10 godzin), utrzymując się w organizmie, co po przebudzeniu może być przyczyną bólów głowy, senności i złego samopoczucia.
   Pomimo szeregu wad, barbiturany, a właściwie głównie jeden - fenobarbital ciągle znajdują zastosowanie w medycynie - w anestezjologii (przede wszystkim w premedykacji) i w leczeniu padaczki. Ale nie tylko. Rzadko wspominane, ale ciekawe właściwości barbituranów (przede wszystkim właśnie fenobarbitalu) to:
 - Obwodowe zmniejszenie napięcia mięśni gładkich i łagodzenie skurczów w obrębie przewodu pokarmowego. Działanie przeciwskurczowe ujawnia się już przy 1/10 dawki nasennej. Działanie to wykorzystuje się pomocniczo w napadach kolek, także w pediatrii.
- Zmniejszenie zużycia tlenu przez mózg, co może przyczynić się do zmniejszenia obrzęku mózgu po zabiegach chirurgicznych i chronić przed zawałem mózgu w wyniku niedokrwienia.
- Pobudzenie estryfikacji bilirubiny, co wykorzystuje się w hiperbilirubinemii Gilberta i w leczeniu żółtaczki jąder podstawy mózgu (kernicterus) u noworodków.
- Łagodne obniżenie ciśnienia tętniczego i zmniejszenie częstości rytmu serca na skutek upośledzenia przewodnictwa nerwowego w zwojach. Efekt ten jest wyraźniejszy u osób z nadciśnieniem.
- Hamowanie wytwarzania hormonu tyreotropowego - dzisiaj uważane raczej za efekt niepożądany - znajdowało zastosowanie w leczeniu tyreotoksykoz.


   Nawiązując do przepisu recepturowego podanego we wstępie, w szczególności po analizie właściwości użytych składników dobrze byłoby przemyśleć, jakie informacje powinni od farmaceuty uzyskać pacjenci stosujący tego typu mieszanki. Przede wszystkim chorzy nie powinni traktować tych mikstur jako „trochę mocniejszych kropli nasercowych”, czy jako „ziółek”. Zdarza się „rodzinne” zażywanie tych preparatów, czy też udostępnianie leku osobom całkiem postronnym. W obliczu różnorakich interakcji, jakie mogą powodować ich składniki jest to potencjalnie niebezpieczne. Z pewnością należy także wspomnieć o tym, że ich łączenie z innymi preparatami o podobnym działaniu jest niewłaściwe.  

mgr farm. Olga Sierpniowska


« poprzedni artykuł   następny artykuł »