india yagara price buy rumalaya gel in india online cabana by mail is provera an over the counter drug inderal dosering av voltaren class action lawsuit against accutane buy levitra super active overseas efeitos sertralina 50 mg buy levitra super active no prescription fast delivery list ginseng india viagra for sale online drugs aristocort for sale uk can you buy himplasia over the counter venlor prices at costco lamisil from india penegra without script generico del nexium cheap synthroid no prescription can i use fucidin h cream on impetigo average dose of trazodone for sleep ciplox generic reviews does boots sell retin a can you buy viagra sublingual in ireland cheap overnight actos erowid overnight delivery what is the medication cymbalta used for flagyl medication wiki moduretic tablets for purchase celebrex over the counter alternative comprar levitra professional online can you still get phenergan lowest price mobic donde puedo comprar yasmin toprol xl low dose birth control zyvox without used selegiline eltroxin liquid 2012 price for ginseng root dostinex in italia xalatan available in india trazodone over counter aspirin purchase cardizem in canada purchase actos lowest price buy medrol 4 mg buy avodart online with mastercard premarin injetavel comprar floxin results forum current lithium carbonate price purchasing viagra soft online uk cialis for daily use where can i order cialis soft can i get indocin fertomid medication best nizoral prices gabapentin tablets used albenza prices at costco no prescription rabeprazole canadian pharmacy can you take motilium daily what is in allopurinol medication buy colchicine online from uk online bentyl purchase buy olanzapine in australia how to order ephedraxin online what is amlodipine besylate 10mg rhinocort aqua and weight gain cialis for sale to buy aldactone albuterol inhaler generic name viagra forum topix generic name for effexor xr purchase zoloft on line in australia best online pharmacy usaa fastest biaxin uk delivery low cost overnight lopressor where can i buy alli 2012 side effects of tricor in men erectivin vi non prescription tadalafil reviews online cialis no prescription australia can i buy glucophage over the counter where can i buy cabgolin tablets doryx side effects hair loss buy propecia 1 mg overseas pharmacy no prescription orlistat can you get pregnant while taking bactrim levothyroxine and alcohol use ethionamide spain no rx meclizine online can i get phenergan get trazodone toronto buy online ranitidine generic buy discount plavix better than paroxetine cialis jelly women buy vardenafil hydrochloride manufacturer in india can you buy chloramphenicol ointment over counter purchase motilium 10mg blue pill viagra wikipedia crestor prescription card seroquel pharmacy online the online drugstore robaxin toradol billig kaufen overseas pharmacy no prescription benemid abana italiano lasix side effects rxlist buy suhagra online in india acticin pills buy lady era pills online canada drugs tadacip with prescription wellbutrin xl 300 mg tablets procardia online price how to use levitra professional discount canadian pharmacy mentat cheap voltaren sale uk alphagan pas cher italie buy innopran xl usa fucidin 500 mg 15 film tablet endikasyonlar?? voltaren uk pharmacy lotrisone cream yeast infection buy mircette without a script where to buy serevent in canada safely prove increasing function zyvox 300 mg ml bag nolvadex australia pharmacy generic for toprol xl 25mg cam you buy valtrex canadian how much is generic lipitor at walmart sale entocort robaxin from india flomax and avodart combo nexium store interaction plavix where to buy diabecon in canada safely buy retin a gel australia through cheap alesse to buy benadryl in uk finpecia online legally pharmacy onesource simplifi buy generic propecia australia benadryl to buy in australia diflucan capsules 50mg doxazosin medication order genuine online pharmacy bentyl 20mg sominex noprescrition needed canada online pharmacy maxalt limited india reglan 5 mg tablets lotrisone online overnight order topamax dose for migraine anafranil medicine side effects is cialis generic available can you buy alligators at flea markets prescription drugs buy testosterone cream online no prescription bactroban ointment generic brand prometrium 200 mg dosage prometh codeine syrup buy is clozaril available over the counter buying propranolol in manchester pletal cilostazol chloroquine paypal how to get geriforte in australia best place buy blopress pct zoloft dosages for premature ejaculation kamagra chewable not generic research grade inderal how long does it take for zanaflex to kick in prograf vs generic tacrolimus vantin medicine children do i need a prescription for ponstel calan 100 review seroquel medicine price procardia online cheap where can i buy cheap lantus solostar medrol pills buy online voltaren side effects weight gain rash from levaquin paxil drugstore prednisona vademecum veterinario safe aricept no prescription buy amitriptyline online from usa roxithromycin order in the us order accutane without pharmacy discount cardizem canada provera uk sale review casodex over counter uk can you get a viagra prescription online is mail order lamisil safe benadryl pills for children side effects performance enhancement drugs buy yasmin perth australia clomid cost with insurance buy medication online no prescription australia venlor overseas lamictal dosage epilepsy phenergan prescription medicine canadian pharmacy professional order levitra online drug frumil mexico what is the use of suhagra 100 best price strattera pharmacies buy combivent online best online pharmacy generic meclizine artane discontinued best place to buy finasteride canada viagra prescription indian ginseng in tamil 10 day weather birmingham ordering diclofenac on line cost of toprol-xl without insurance acheter pas cher viagra jelly saw palmetto dose hyaluronic acid women buy best place buy medrol vytorin canada price cheap generic ampicillin pharmacy viagra plus from canada buy cheap generic cialis europe thyroid medication side effects in women v-gel brands india lariam over counter uk what type of diuretic is moduretic azithromycin dosage pediatric healthy mango smoothie recipes drugs similar to viagra super active do you need a prescription to buy ventolin in australia abana tablets uses albendazole vs mebendazole ordering low dose antabuse what over the counter pills can i take to help me get pregnant cheap herpes meds lisinopril without rx doxycycline malaria tablets side effects buy alligator meat wholesale wild viagra professional sale generic prescription buy altace without a prescription from canadian pharmacy where can i buy diazepam generic drugs without a prescription lov cost lipothin buy benicar capsules ampicillin tablets price cialis and high blood pressure medicine plavix patent loss buy nexium in mexico cialis mail order pharmacy mylan generic lipitor recall voveran generic reviews roxithromycin tablets 40mg buy reminyl online no prescription us indian zofran roxithromycin use in pregnancy hydrochlorothiazide tablets 25 mg law and order allie while buy diovan pills online beat way to order cordarone effexor xr and alcohol blackouts levofloxacin dose in adults provera tablet 5 mg genuine zetia best price antiviral no prescription sildenafil citrate dosage side effects generic rosuvastatin uk paypal buy minoxidil 10 uk purinethol price india all types xeloda pills generic baclofen safe overnight delivery discount amaryl costco online application canada discount generic viagra reviews long time side effects mirapex mail order generic geriforte nizagara birth control online uk noroxin 20mg tab dapoxetine barato order xenical online uk online sale of desyrel hydrochlorothiazide msds benzac for sale uk purchase maxalt mlt diclofenac sodium enteric coated tablets dosage 50 mg allopurinol side effects rx list cheap cialis uk next day delivery generic finasteride 1mg buy cipro overnight no prescription cheapest drug adalat lamictal on line no script genuine endep best price generic fucidin india how to order probalan online cytotec abortion philippines buy alesse hong kong generic avapro us buy benicar paypal pharmacy that sells norvasc purchase coreg cheap femara compare prices indian pharmacy zerit what is brahmin what is colchicine used for buy furosemide online overnight zyrtec side effects blood pressure cheap trileptal free delivery cheap liv 100 mg zyprexa pharmacies meclizine over counter canada accutane lawsuit canada class action buy antibiotics online paypal cheapest elavil antidepressant can you buy alligator nizoral order online prescription solutions by optumrx phone number indian generics online prilosec doryx dosage instructions safe cipro buy cheap metformin prescription silagra wanted online review cheap probalan sale uk olanzapine supplier in uk viagra sublingual paypal ed pills at walmart where can i buy alligator meat in illinois buy benfotiamine mg online cheap propecia no rx substitute over the counter australia purchase viagra generic name for cialis sublingual biaxin price canada mentat ds syrup lawsuit canada generic zyprexa online rocaltrol paypal generic nymphomax cost canadian pharmacy cytotec precose in croatia topamax generic for weight loss mentax pill shortage mail order prescriptions cvs buy metformin pills in the us ventolin overseas seroquel xr 400 mg price nexium discounts where fast aciclovir deleviery nolvadex tablets 150 mg can i buy aleve over the counter when to start taking clomid after miscarriage xalatan cheapest fda pharmacy rotation what does mentation mean does mylan a1 get you high bystolic perth australia alavert drug class januvia 100 mg comprar albenza online allopurinol without insurance get birth control pill prescription online mail order generic keflex flagyl s suspension side effects where can i get some nootropil my artane coupons order levitra online cheap cialis acquisto famvir sicuro online augmentin and alcohol intake viagra men;s health rhine air incorporated lowest priced phenergan where to buy prazosin ointment cheap avandamet buy online amantadine no prescription reviews acquistare robaxin in italia famciclovir best price diclofenac sodium 50mg alcohol benicar maximum dose estradiol cream for face buy voveran sr next day cheapest tadalis sx what is bactrim used to cure deltasone online starlix 120 mg price alli slimming pills usa over the counter lasix cheapest propecia com generic evista uses where can i get alavert pills acai fire for men reviews revia western australia is generic omeprazole as effective as prilosec forzest order on web nhs pharmacy support worker finpecia on line in the mexico cheap fucidin buy aciphex online levitra odt 10mg bula diclofenac uk next day delivery how to take mobic mg prescription drug trimox motrin 800 mg cost anacin now co uk viagra like tabs indian generics online retino-a cream 0,05 what does digoxin do to potassium fastest deltasone uk delivery colospa over counter l-tryptophan lawsuit canada no rx terramycin online pharmacies avapro fertomid online overnight shipping order crestor 10mg acheter baclofene en espagne cozaar order online who makes synthroid in canada minocycline tablets 40mg what is the maximum dosage for effexor xr worx gt with lithium battery reviews is misoprostol an over the counter drug in the philippines hyzaar shop net micardis sublingual dosage online pharmacy serpina augmentin 625mg tablets emc tetracycline dosage for mrsa is it legal to buy prescription drugs online in canada advair diskus online canada how to get cialis free trial coumadin dosage overnight top offers pariet online best over the counter medicine for low back pain what does minocycline do for acne average cost of bactroban order abilify canada cleocin gel tablets purchase on line buy adalat oros online discount levitra mg discount pharmacy amantadine online benzac wash cost fluconazole dose for recurrent yeast infection buy lisinopril hctz 20 25mg zofran express canada how old to take flonase generic proscar hair loss viagra tesco order non generic capoten order paroxetine from canada why is there a shortage of micardis buy 1 pharmacy adalat ups lov cost lincocin benzac tablets for purchase cefadroxil generico italiano buy alavert uk acquisto remeron sicuro online order aristocort cheap buy prometrium discount artane usa sale ed pills review is levitra available in singapore keppra price in usa dilantin 100 mg side effects where to buy finpecia online without acheter du viagra pas cher der kleine nils nimmt viagra furadonin vaistai canadian pharmacy zocor trusted tablets coupon code dosering af strattera is it illegal to order generic capoten buy brand liv 52 side effects of levlen ed avalide no prescription online buy viagra plus lowest price paroxetine tablets uk order aciphex online canada retail cost of coumadin what is prevacid used for in children xerograx sirve para adelgazar canadian online pharmacy for clozaril how to order minomycin online mobic meloxicam tablets drug finasteride price boots tetracycline shortage 2011 overseas pharmacy no prescription isoniazid generic retin-a ge usa pharmacy pulmicort sale grifulvin v 500 mg tab buy acai boots pharmacy generic colchicine availability imuran price in india coumadin usage best elimite prices allegra homes florida american actonel use of atrovent in children how long is it safe to use minocycline what conditions does lamictal treat canadian pharmacy online levothroid pharmacy has best price fml forte order dostinex from australia without prescription actos 10 mg generic viagra overnight shipping how to purchase acivir pills online levitra plus from canada lioresal 10 mg cost ayurvedic medicines online buy buying promethazine and codeine online sildenafil citrate pills medicine crestor side effects online forum prescription buy periactin what type of medication is atrovent aurochem tadalafil can you order mirapex mobic and weight gain topical erythromycin over counter comprar finax pela internet buying zestril in manchester prednisone 20 mg for 5 days side effects albendazole usa pharmacy best price for real flonase diclofenac 100 mg what is the dosage for propecia generic abilify no prescription generic name for depo provera buy amoxicillin online usa medicine called bentyl my aricept coupons retin-a gel reviews discover dogs photos 2011 half price effexor xr over counter nexium substitute buy cafergot hong kong atarax syrup dosage for children recommended dosage of neurontin common side effects of toprol xl where do i fucidin in mexico proscar pharmacy prices list where can i get tetracycline from acticin by mail order buy amoxil online reviews buy gasex no prescription buy coumadin warfarin strattera 50mg tablets lexapro dosage maximum dosage where to buy finpecia online cheap generic ciprofloxacin hcl 500mg tab used for propecia order on web cialis e20 generic aciclovir generic australia is there a generic for effexor xr approved does gernaric cials work buspar dose neurontin medication class cheap dramamine 100 mg morning after pill nhs cost to buy caverta in uk best site get tricor snovitra super power mg tablet can you buy confido over the counter in germany no prescription calcium carbonate prescription order amaryl online without buy pulmicort cheap genuine cipro pharmacies approved buy cheap abana purchase tinidazole on line in canada crestor suppositories buy gyne-lotrimin mg buy canadian health online pharmacy reviews cheap fucidin india generic drug for elavil brand viagra online pharmacy fosamax alternatives actonel low price viagra canada best place to buy atorlip-5 online order propecia from india without prescription can i order lady era no prescription in the usa benadryl medicine interactions come comprare cialis senza ricetta what is pariet medication for flomax lawsuit settlements female viagra tablets side effects where to buy cialis in hk order non generic micronase non prescription drugs list vente de tinidazole au quebec cephalexin usa cvs prices stats 199 ucla walgreens pharmacy discount drugs cozaar online shipping order lamisil on line canada generic plavix reviews fluconazole for thrush side effects comprar vermox portugal bactroban 20mg bula safe elimite no prescription buy tricor in australia zyrtec tablets 10mg buy norvasc online at canada pharmacy estrace pills price azathioprine dose for dogs revista veja online desta semana methylprednisolone 4mg dosepak 21;s missed dose atrovent pills drugstore watch online pak vs ind asia cup trial erection packs 2 with no perscription sale online cialis soft tabs no prescription roxithromycin sale actos daily dose where can i get some diflucan cleocin for sale online mail order generic nootropil clomid 100mg ovulation cipro femara with no perscription indocin sr 75 mg capsule buy levothroid 80 mg online v-gel pills sweat cheapest viagra cialis online prednisolone for dogs allergies ethionamide prix en pharmacie en france proscar sublingual dosage sale speman lopid no prescription overnight delivery buy medrol generic buy revia depade c# store generic list in viewstate acai berry living xs side effect buy desyrel online no prescription voltaren worldwide sales morning after pill side effects duration cheap alternatives to asacol is generic cymbalta available olanzapine 100mg cheep seroquel generic canadian pharmacy what does bayer aspirin look like abilify medication aripiprazole antipsychotic estrace canadian online tetracycline overnight shipping cheap free viagra sample by mail either what headache medicine to take with zoloft calan from canada cheapest zyprexa to buy celebrex 100 mg celecoxib sex power tablets for men in india arimidex purchase in canada no prescription haldol druppels werking prilosec otc dose mg healthy meals for a working man para que se usa flomax acheter viagra en ligne paypal hydromorphone vs morphine strength naprosyn online in usa order micronase cheap how to use synthroid vente de cialis super active au quebec best place to buy ditropan in australia united pharmacies online himalaya shallaki reviews paxil medications side effects where to buy cheap generic cialis professional betnovate pill shortage buy cipro australia buy viagra jelly mg no prescription saw palmetto sale where to buy acai berry pills in london cheap genuine pamelor online order pain medications from mexico viagra sublingual ordering no prescription acheter livre en ligne sdz-rabeprazole side effects arimidex para que se usa mometasone nasal spray generic ceftin for strep throat dosage can you buy nizagara in ireland online free elimite online australia Purchase allegra 60 mg lov cost benzac buy motilium online with out prescription resources for suhagra does mexico have allies best place buy bentyl lasix for horses use can you buy neurontin in ireland benzac india atorlip-10 for sale uk levitra supplier in uk buy augmentin boots revatio online from usa erythromycin for rosacea reviews best ditropan prices panax ginseng reviews cialis sin receta costa rica voltaren gel over counter usa buy lipitor 15mg online how to purchase pravachol online buy aciphex no prescription what is a natural viagra i pill orlistat website acai max cleanse paypal how to get erection packs 2 generic trade name celebrex buy lincocin online overnight florida asacol list of tesco stores selling pariet snovitra super power express canada what is zofran medication used for alli available over counter canada buy alligator gar drugstore online exelon corporation dividend history advair diskus for men in usa cheapest place to buy acai berry female version of viagra 2012 donde puedo comprar vytorin which uk site to buy orlistat generic viagra cialis no prescription januvia sale is discount cheap pills legit Purchase amitriptyline 150 mg finax ships from india tricor 10 mg cost cytotec abortion pills benicar shopping canadian prescription drug laws what is the normal dosage for lexapro buy azithromycin in canada generic lamictal switzerland is there a drug comparative to fincar quickest aricept cialis for dogs buy rx discount pharmacy card levitra usa pharmacy depo provera dosage instructions cheapest rimadyl for dogs natural viagra nz acquistare amaryl in italia where can i purchase lamisil nimotop supplier in uk codeine syrup for sale online buy citalopram online cheap what is retino a cream quibron-t pharmacy metformin usa no prescription breaking lipitor pills topamax in croatia best generic diclofenac gel sites tadalafil wirkung verst?ärken pariet ordering online pharmacy baclofen 10 mg vs soma viagra 50mg nootropil generic online generic sarafem amitriptyline 10mg tablets side effects cardura shipping overseas can you buy duphalac in ireland buy 50mg viagra in austrailia india pharmacies online that sell alli generic proventil in usa danazol overnight shipping cheap is accutane safe now generic uk paypal benfotiamine how to use minocycline how to use ashwagandha plant metformin brands available in india sex timing tablets for men in pakistan tenormin cheap canada pharmacy after effects of taking prednisone citalopram from canada can you buy valtrex over the counter approved actoplus met now compare prices tadapox arjuna online bestellen mexico pharmacy buy diclofenac albendazole mexico no prescription water pills side effects men best pharmacy to order glycomet where to buy lozol drugs online canadian pharmacy orlistat buy exelon in australia sabrina milo yasmin salem hyzaar 100/25 order amantadine online generic cheap can your buy jelly in ireland cialis online what class of drugs is amantadine acquistare acai in italia bupron sr sublingual dosage suppliers of himcolin in us viagra philippines sulit is erexin-v legal in uk does generic viagra work reviews forum pharmacy online pharmacy no prescription needed lopid what is anxiety disorder yahoo amlodipine hydrochlorothiazide combination is nexium generic available in the us generic drug prices at canada us comparison generic sarafem usa pharmacy metformin 500 mg sale levitra sales 2007 drugstore code discount mobic medication used trental online sales buy micardis new zealand online ditropan ud 10 mg celexa delivery london buy amoxil bencard pharmacy what is the side effects of vasotec why is there a shortage of iv lasix can you get flagyl er buy diclofenac without a prescription from canadian pharmacy tenormin buy online mexico buy feldene in india online cheapest prilosec cialis sublingual refills asacol dosage colitis ralista price buy nolvadex uk viagra to buy buy flagyl online no prescription 500mg augmentin 100mg tablet what is motrin 800 used for effects of cefixime in pregnancy taking furosemide weight loss online brand amoxil india how long does atarax take to work for hives duvadilan price 100 mg plavix aldactone a 25 mg para que se usa ashp erythromycin shortage skelaxin online order purchase glucotrol xl 2.5 mg suprax online needed buy how much promethazine to take to get high can you buy things on amazon with paypal doryx acne medication cardizem online in us best place to order avodart in us asacol online forum can you buy maxaman over the counter sildenafil citrate medication prograf usual dose buy cheap pilex online indinavir purchase proventil dose children bnf simvastatin special instructions calculating synthroid dose based on weight can we trust adalat online levitra coupon 2012 uk version of albenza kamagra results forum protonix suppliers overseas lortab dosage information can i make medrol game of thrones season 1 episode 3 suppliers of cymbalta in us safe place order micronase haridra medication donde comprar cytotec en venezuela rhinocort side effects anxiety how to take prilosec 40 mg femara mexico lortab elixir wiki chloroquine supplier in uk zithromax 40 mg hinta is cymbalta available over the counter online doxazosin overnight delivery cheap buy dapoxetine pills danazol dosagem wordpress site hacked viagra cyproheptadine hcl msds skelaxin sales topamax buy uk actoplus met buy online ireland quickest vermox generic uk paypal viagra online retin-a 0,025 online legally buying clomid online australia diclofenac tablets what are they used for generic avalide medication generic uk paypal florinef tadacip mg buy quinine tablets and alcohol is zeepharmacy legit detrol generic alternative brand capoten buy pilex on the internet plendil discount code i pill serpina website what does ponstel bayer aspirin sales 2010 how to buy trileptal online what is teva-lansoprazole 30 mg used for grifulvin v over the counter zestril without prescription miami buy advair diskus $500 50 exelon stock price quote american express canada travel cancellation insurance mail-order topamax liquid arimidex for sale how long do i need to take actonel albuterol inhaler and mexico lipitor patent expiry us american clozaril where can i buy januvia online without a prescription singulair generic equivalent zyvox for sale australia sainsburys car insurance buy viagra soft online without a prescription renagel tablets for purchase cialis generic tadalafil buy generic viagra using mastercard buy aricept cheap online canadian pharmacy use sildenafil citrate women where to buy zanaflex online canada solu medrol weight gain uk version of hydrochlorothiazide what drug category is pravachol lopid medication order low price nolvadex uk pulmicort coupon code comprar zyprexa online mail order generic antabuse zebeta without a script quanto costa viagra farmacia aciphex for sale philippines lozol shortage 2012 cheap generic online purchase feldene buy zantac mexican pharmacies differin ordering online pharmacy how to insert cytotec tablets zofran odt generic generic for augmentin antibiotic how to import viagra jelly effexor xr costco target low cost drugs para que se usa el bactrim f clomid for men dosage buy compazine with no rx 500 mg valacyclovir hydrochloride valtrex rabeprazole tablets formulation generic serophene buy canada non persciption tamoxifen reviews on cialis daily use prescription drug retin-a 0,05 celebrex 200mg reviews micardis drug class how to get estrace order doxazosin pills effexor xr drugs online purchases india female viagra price how to order evista online cheap accutane 20 mg alesse generic aviane buy albendazole mg online tenormin can you buy orlistat simplotan information what is the drug called viagra for the brain singulair best price levlen medication side effects american minocin dostinex reviews for men quiero comprar dutas fucidin brands india can your buy cialis professional in ireland pharmacy prograf uses medication cheapest stromectol to buy nhs prescription fertility drugs prednisone dosage chart for children healthy man taking viagra aristocort medicine online antivert no prescription fedex ups motrin brand and generic name buy generic asacol buy lincocin mexican pharmacies where to buy alligator meat in new orleans seafood buy generic noroxin online no prescription effexor and alcohol cravings trazodone online without prescription provera uk next day delivery strattera capsules where to baclofen buy erythromycin online macrolide antibiotic singulair montelukast granules florida mobic noroxin generic prescription amaryl haldol pharmacy indian pharmacy differin finast in canada femara buy online us buy no prescription drugs keppra solution spc sinemet pill canadian cozaar generic yet zentel gsk india sarafem pharmacy order best place buy mentat pct where can i get zofran pills viagra doctor las vegas best non prescription alternative viagra cialis patient assistance program singulair side effects in adults where to buy valtrex in australia best probalan prices can i get high off lexapro what is nifedipine used for in pregnancy drugs controller general india address information on clonidine medication flagyl uses treat buy lopressor generic anti anxiety medication lexapro side effects vardenafil hydrochloride trihydrate molecular weight nexium sublingual dosage viagra 50 mg versus 100 mg silk road lets you buy illegal drugs online to buy geriforte can you order beconase aq beclomethasone dipropionate atorlip-10 cheap price how many doxycycline to take for uti buy ponstel online pharmacy atarax medicine used for efectos secundarios de isoptin retard flovent roche precio argentina purchase levaquin 500 mg what kind of drug is anafranil eldepryl prices emsam order in the us como comprar periactin atorvastatin side effects antabuse tablets 40mg kamagra oral jelly with paypal payment cozaar on line no script order aciphex 20mg discount viagra prescription strengths discount lynoral mg chloroquine and proguanil side effects Purchase accutane 10 mg prescription uk version of viagra soft antivert motion sickness pills buy alligator meat in ohio florida exelon cialis over the counter in us how to buy levitra plus procardia refill pack generic hyzaar best price for real arimidex voltaren pas cher italie ventolin hfa coupons to buy olanzapine lipothin raspberry ketone extract canada buy cefixime without prescription can get cephalexin over counter best site for tadacip clavamox dosage for small dogs toradol tablets prescribing information lithium batteries for sale target pharmacy near costa mesa ca indian pharmacy bupron sr flagyl prescription forum generic order flonase online claritin coupons 2013 viagra drugstore com overnight erection packs 2 cialis online drug shop buy trental mg online generic cardura us where to get rumalaya gel pct buy doxazosin online with out prescription clomiphene citrate success gabapentin side effects ciplox on line what does fake viagra look like side effects safeway pharmacy online refill zantac dose for 11 pound baby resources for zoloft can i get actoplus met there generic drug toprol xl best prograf prices voltaren tablet sale buy precose hong kong ranitidine sales generic lipitor canada pharmacy can order protonix online to buy toradol valtrex cost without insurance cheap abilify 5mg pharmacy online sale of zithromax buy code red 7 pill order elavil medication by mail generic from kamagra soft cozaar drug oversea generic propranolol online sale of atrovent eurax lotion side effects generic kamagra gold for sale on line list of tesco stores selling cialis jelly avandamet without script bupropion hcl uses buy viagra super active from canada where to buy albuterol inhalers lowest priced kamagra gold what does diltiazem do naprosyn over counter australia cheapest canadian pharmacy online what is clonidine hcl 0.2mg get yasmin las vegas trazodone from courier buy aldactone buy on line what is reglan used for in infants ciprofloxacina para que sirve yahoo buy amoxil inhaler canada dilantin toxicity signs pct nolvadex buy female pink viagra in uk quinine pregnancy safety cheapest cost of living country in europe metronidazole flagyl drug class generic advair diskus us asthma possible side effects of antibiotics fastest cialis super active uk delivery when to take cialis for best results methotrexate generic cheap costs discount levlen otc finpecia by mail order accutane for men in usa buy bactroban mupirocin ointment generic revatio drug what are the sex pills like viagra nizoral on the internet buy brand amoxil in ireland beat way to order procardia amoxil 250 mg is generic penegra available in usa withdrawal from trazodone syndrome where to buy sumycin drugs online order priligy dapoxetine where to viagra in auckland generic cytotec uk paypal buy yasmin with no rx buy danazol 200 low estradiol levels generic luvox effective cheap stromectol no prescription buy beconase aq online cheap buy benicar mg online anafranil 40 mg dose online cialis that accepts amex actos metformin combination actoplus met generic mobic 7.5 mg where to buy allegra d 24 imitrex 100 mg prices online feldene purchase protonix order by phone imitrex coupon clomid best price augmentin low blood pressure levoxyl user reviews aricept for sale order cafergot online without rx can you order zaditor save drugs amantadine order prednisolone pills side effects lithium dose for depression augmentation viagra jelly review buy cheap cialis soft using pay pal valtrex usa no prescription ventolin coupons 2012 cheap meds 4 u generic actoplus met 15 50 ponto do acai delivery generic keftab switzerland diclofenac sodium 50mg can drink alcohol what types of asthma inhalers are there sinemet and cold medicine levothyroxine 125 mcg tab mylan antivert usa best price for zovirax ambien side effects depression what is chloramphenicol very cheap shallaki buy maxalt pills 100 mg indocin what does betnovate scalp application do priligy uk forum viagra pills ebay rocaltrol perth australia buying finax using paypal antibiotics for uti infection cialis sublingual overseas valtrex on line in the mexico where can i buy sominex pillows roundworm vermox treatment how many rexall pharmacies in canada ophthacare uk next day delivery cytotec for sale in manila low price generic cialis buy tinidazole online overnight delivery dilantin cost in canada will buspar cause weight gain buy brand atacand ampicillin over counter how long does it take for side effects of zoloft to wear off lisinopril 20mg online pharmacy nexium brand order get cabgolin toronto walmart online drugstore brand cheap buy amantadine online cialis how many times buy diamox usa discount where to alligator gar fishing ceftin online uk valtrex boots uk 24 hour pharmacy near mesquite tx coversyl plus hd side effects terbutaline sulfate during pregnancy midamor pills drugstore albendazole dosage for kids mobic drugs all types meclizine pills lipitor vs zocor dose aspirin australia price prednisone deltasone liquid pred prilosec capsules baby imuran paypal where can i buy benzac ac 5 rent to buy property liverpool warfarin interactions with other drugs starlix discount voucher can you buy clonidine over counter like buy capoten boots buy levaquin online us no prescription estrace online in us purchase abana 11 tablets levitra sale uk what is the correct dosage of elavil house calls pharmacy schenectady reglan discontinued where can i buy cialis in singapore how to take doxazosin mg antibiotics brand names generic names lloyds pharmacy coventry atorvastatin cost at walmart compazine without a prescription where to buy sildenafil in canada cafergot tabletas novartis fertility drugs health canada;s searchable drug product database allopurinol medication guide warnings vendo xenical barato suhagra for sale online india clozaril for sale philippines cheapest rumalaya forte tablets uk reviews on urispas generic for elocon ointment is there a shortage of paroxetine dipyridamole spain buy isoniazid 80 mg online loreal professional shampoo buy online india nolvadex price in delhi can you get protonix flagyl and pregnancy first trimester cicloferon 400 mg tabletas how long does alesse take to work discount zyrtec ondansetron 8 mg. dosage doxycycline and lactic acid bacillus capsules side effects nizagara canadian pharmacy got pregnant unprescribed clomid low price xeloda uk normal blood pressure healthy male buy fluoxetine cheap synthroid weight loss side effects buy acivir pills greece generic levitra vs levitra where cozaar what is zovirax eye ointment used for pravachol for purchase very cheap lasuna glucotrol xl now buy biaxin quick requip available canada propecia help form where can i buy viagra over the counter in ireland what drug category is kamagra chewable cuantas pastillas de cytotec debo tomar para abortar resources for kamagra oral jelly lanoxin pg medication drugs from india fake substandard what drugs are legal to bring back from mexico nootropil 40mg buy finax next day orlistat online without prescription retino a 0.05 side effects azithromycin generic side effects orlistat no prescription ordering florinef here in canada can i make valtrex where purchase periactin revia to buy in england flonase price canada hydrochlorothiazide price india diflucan online from canada us pharmacy online evista viagra generic review drugs buy generic provera online no prescription buyers of voveran sr canada max benadryl dose allergic reaction alli precio andorra wellbutrin online bestellen overnight trial erection packs 1 generic tofranil in usa buy tadalafil 5mg alesse pills birth roxithromycin brand positioning order adalat 6 pharmacy comprar cialis generico en espa??a contrareembolso buy over the counter nymphomax online orlistat over the counter diet pills no rx lady era online keftab australia what types of evista are there elocom krema nuspojave claritin d pharmacy counter cost of orlistat viagra brands in pakistan non prescription viagra buy triamterene shipping overseas indian allegra come buy atarax cheap prescription generic health canada singulair antivert overnight delivery rx side effects of diclofenac gel lasuna pills uroxatral online pay paypal elavil for anxiety depression pramipexole dose gyno mentax medicine online olfen 100 sr diclofenac norvasc from mexico viagra for premature ejaculation how to take probalan mg cipro dosage for uti celebrex drug schedule plendil where can i buy it metoclopramide where to purchase 24 hour pharmacy near me generic aldactone 25 mg remeron india alesse tablets side effects aciphex with no rx allopurinol common dosage genuine tetracycline 100mg buy alli quick how to get amaryl on line cheap generic nizagara metformin manufacturers in india order dostinex online pharmacy nizoral drugs for sale nootropil shop net diovan coupons 2012 betnovate ointment eczema best online viagra pharmacy canadian caverta tablet oxytrol effexor xr dose reduction harga viagra pfizer estrace direct pharmacy buy detrol uk percocet side effects sweating 3 intermolecular forces strongest to weakest buy brand cialis without a subscription generic vermox switzerland minomycin women buy propecia buy australia plavix drugstore com pharmacy has best price bentyl bactroban 40mg order lincocin lowest price buy emsam in singapore crestor rosuvastatin 10 mg lexapro drugs com effexor xr 100 review cheap actoplus met 11 mg generic gasex safe cymbalta fda approved to buy without prescription can you get high off motrin 600 generic levothroid overnite shipping i pill paxil website medication best generic floxin sites best quality viagra online bactrim suspension 100ml buy men;s rogaine extra strength 5 metoclopramide tablets side effects can you buy didronel over the counter dapoxetine side effects cheapest rumalaya liniment tablets uk prednisone withdrawal syndrome all types cafergot pills safe buy innopran xl online fertomid for sale uk azithromycin online, no prescription, overnight shipping online pharmacy prometrium ortho tri cyclen mexico pharmacy artane boys industrial school records accutane lawsuit 2010 georgia can you buy 75 mg aspirin over the counter biaxin antibiotic price synthroid birth control online us no prescription prevacid best price benemid ampicillin brand order order urispas online uk buy cheap fast no perscription lasix genuine nexium 100mg spironolactone pcos dosage organic pomegranate co2 extract nitrofurantoin side effects in pregnancy best online pharmacy generic clozaril culturismo femenino argentino kamagra oral jelly new zealand accidentally took 20 mg singulair buy benadryl 50 mg prednisona 20 mg bula posologia ephedraxin now co uk is xenical over the counter pfizer aurobindo deal sell generic drugs rumalaya maximum dosage non prescription rhinocort buy nexium greece what is kytril used for pravachol suppliers overseas where can i buy methotrexate in the philippines venta propecia costa rica recommended dosage acai benefits cheapest casodex tablets uk revatio online ordering silagra price in india neurontin lowest price purchase erection packs 2 lowest price buy atrovent inhaler online buy bupropion 40 information coversyl medication veer ki ardaas veera desi tashan can reglan get you high mentax canada overnight delivery paroxetine to buy in australia use viagra jelly coupon online ditropan dosage administration pravachol pill canadian legit online mexican pharmacies renagel overnight where to zoloft propecia generic release date avapro ordering online pharmacy overnight delivery rx order amaryl lozol with paypal payment is cialis made in india safe buy avodart low cheap price how to treat gonorrhea and chlamydia naturally glycomet medicine details cost of geriforte syrup best generic micronase review generic celadrin no prescription glucophage sr 500mg how to get ayurslim in australia buy topamax paypal accepted teva usa lisinopril maxaman from usa what is synthroid medication for biomedical alliance europe best generic vasotec review orlistat pills weight loss come comprare il viagra online generic name hytrin generic dostinex what is the side effect of azithromycin tablets 250 mg how to use erexin-v grifulvin v 5mg tablets ashwagandha dose for anxiety how to take diclofenac 75mg what does avalide do what does arimidex taste like etodolac canadian pharmacy can you buy ventolin at asda what does citalopram hydrobromide treat mail order pills viagra bactrim canada overnight delivery buy flonase perth australia proscar 5 mg cost asda pharmacy one stop accutane over the counter discount prescription cipla generic products list dostinex mg buy xenical pills on ebay canadian pharmacies legal apcalis sx 40mg best place to buy cardizem in usa what is ciprofloxacin hcl 500mg order levitra from uk without prescription tinidazole no prescription canada voltaren gel prescription information yellow extacy pill identifier what does mobic make you feel online generic ephedraxin neurontin online from usa is mail order danazol safe side effects of rosuvastatin calcium medication buy ventolin no prescription etodolac 400 mg shelf life why has himcolin been discontinued plavix in canada online purchase generic tadalis buy ophthacare mg online artane online ordering imitrex on line no script omeprazole capsules 10mg elavil medication without prescription nolvadex costo antabuse express canada buying relafen in manchester generic flonase manufacturer trandate overnight shipping cheap prescription differin gel losing weight using medicaid generic form of coumadin can i get zyban in the uk benicar hct side effects in men metformin cost in canada ginseng cheap price pyridium sublingual dosage how to get a cialis prescription benicar coupon code manfaat flagyl forte 500 mg purchase nexium 40mg sildenafil and dapoxetine tablets in india what is viagra sublingual drugs buy allopurinol visa leukeran prix en pharmacie en france robaxin pills for horses sertraline dosage 100mg is it bad to take 2 unisom pills mestinon cheap indian pharmacy duetact flagyl forte dosage delivery buy aciphex script buy accutane in australia buy brand himcocid zithromax pill canadian order alli orlistat buy cheap clonidine pharmacy paxil online no prescription which uk site to buy prograf exelon canada head office what is famvir for what is the generic for aciphex singulair chewable tablets dosage what is apcalis sx used for dramamine shortage 2012 cialis for sale toronto order cleocin canada what is risperdal used for in the elderly non generic buy adalat nifedipine abortion pills online uk ranitidine generic reviews florinef 0.1 mg 100 tb cheapest viagra super active to buy robaxin buy online ireland what drug category is proscar can buy kytril online singulair online price reviews on proscar metronidazole 500mg tablets and alcohol accutane uk price aciphex to buy from europe buy cheap venlor pills purchase propecia on line in australia fucidin herpes online pharmacy uk cardizem zestril with no rx purchase differin pills generic ranitidine overnite shipping how to take care of calandiva kalanchoe how to purchase strattera where can i get lioresal pills order cialis on line where do i orlistat in mexico discount aricept mg vitamin shoppe coupons printable 2010 low cost viagra professional atacand 16 mg 28 tablet brand viagra overnight is there a generic form of asacol order erection packs 1 online no prescription with a visa exelon company stock buy cheap female cialis pills cheap calcium carbonate buy online viagra drugs test paroxetine by mail order buy ponstel greece tinidazole dosage for dogs cheap eldepryl india desyrel best price meclizine non perscription countries nolvadex ortho tri-cyclen overnight pharmacy terramycin discount voucher naprosyn lawsuit canada how to buy mentat in london zantac 150 sale buy isoniazid online with mastercard billig vytorin online kaufen premarin mail order where can i get some prednisolone side effects of minocin minocycline ralista prescription coupon compazine italiano what is nexium drugs where can i purchase cialis premarin in spain viagra precio mexico pfizer levitra plus comprare purchase coumadin on line in canada zovirax pregnant what is cipralex prescribed for lopid for men sale in uk 100 mg benadryl safe nolvadex for pct steroids prescription buy finpecia pharmacy zestril uses medication ciprofloxacina prospect 500 amoxicillin nhs alcohol where purchase cozaar healthy mango shake zithromax z pack dosage how to buy ginseng in korea wellbutrin tablets on line to buy buy retin-a 0.05 online or pharmacy buy provera over counter buy brand lopid calan tablets us online where can i buy lukol buy viagra discount code generic name for valtrex com keppra pill shop discount code alavert order by phone accutane on line for sale no script can you buy glycomet online tricor order online best price cialis australia cipla pharma kurkumbh pune buy zetia online evecare limited india buy antivert 10 risperdal psychotropic medications levothyroxine where to buy no prescription buy snovitra super power paypal accepted cheapest procardia cialis dosage minocin india buy genuine nizagara uk can i use viagra for premature ejaculation buy generic maxalt online buying zyloprim using paypal gpchealth com luvox over the counter india best place to buy viagra super active in india how much will atacand cost buy alli diet pills uk where to buy pct products benicar prices cvs what is differin xp for non prescription biaxin very cheap fertomid where to buy cheap generic amaryl what is the generic for prograf diclofenac purchasing propecia online uk flovent hfa for dogs overnight pharmacy tetracycline differin visa can you buy xalatan over the counter purchase uroxatral online how long does it take for depakote er to take effect where to buy online safely order clomid order xenical philippines buy cheap zovirax como debo tomar las pastillas de omifin cong ty duoc my pham tenamyd propecia tunisie ceftin generico italiano post cycle therapy supplements reviews pct prescription cheap estrace online purchase cardura xl german remedies mumbai contact prilosec dosage forms how do i know i need viagra buy alesse online pharmacy how to use voltaren pamelor coupons zestoretic online pay paypal lariam medicine online depo provera 50mg onde comprar mifepristone misoprostol buy zyrtec order canada lasix from mexico diprosone kamagra shop uk protonix wyeth generic version what are the side effects of the drug diclofenac jd sports nike air 95 aldactone 100mg for hair loss nitroglycerin medication used buy cheap zovirax pills what does alliteration do altace india brand name levothyroxine 125 mcg picture us pharmacy online avalide ventolin hfa 108 mcg act proscar cost at walgreens is acivir pills a prescription drug buy propecia 5 mg bactrim tablets dosage is cipro over the counter strattera uk spc .5 xanax high online sale of roxithromycin hard sell the evolution of a viagra salesman movie where to buy real propecia online lariam for men in usa half price famvir buy amaryllis plant uk ampicillin side effects in cats buspar dose range can allopurinol make you gain weight viagra canada pfizer buy prednisone 80 mg online tablet cabgolin 0.5 safe take propecia while trying conceive mentat ds syrup no prescription canada requip purchase side effects of meloxicam in dogs lamisil dose for tinea pedis alphagan lowest price what is the drug crestor used for order brand cialis cheap viagra how to get a prescription what is cymbalta pills used for canada buy nizagara without prescription high dose prednisone in dogs costco pharmacy online canada nizoral uk next day delivery which is better bromocriptine or cabergoline atarax prices at costco avalide pills side effects long time side effects penegra zyprexa tablets for sale can you buy purim alli online in canada buy cefadroxil tablets usa long time side effects lexapro cialis tabletten wirkung antabuse canada pharmacy femcare medicine children bupropion 100 mg reviews

Aptekarz Polski
Opieka farmaceutyczna
Manuał aptekarski
W aptece
Lex Apothecariorum
Farmacja na świecie
Rynek leków
Panorama samorządu
Historia farmacji
Muzealny kalejdoskop
Nowe rejestracje
Świat w pigułce
Chwila oddechu
Sport to zdrowie
Przegląd prasy
Warto wiedzieć
Rozmowy Redakcji
Listy do Redakcji
Forum wydarzeń
Z uniwersytetu
Numer 101/79 online
Menu witryny
Wydawnictwo NIA
Zamów Aptekarza

mapa strony: Start.


06.2009 - "Problemy socjo-demograficzne w Polsce i na świecie." Drukuj Email
czerwiec 2009, nr 34/12 online
„Coraz większą wagę będzie przywiązywać się do potrzeb ludzi w podeszłym wieku,
zmniejszy się natomiast proporcjonalnie zainteresowanie sprawami młodych”
(A. Toffler: Szok przyszłości,1984)

   Zachodzące przemiany demograficzne są fenomenem w historii. Według Departamentu Spraw Gospodarczych i Społecznych ONZ do 2050 roku światowa populacja wzrośnie z aktualnego poziomu 6,7 miliarda do 9,2 miliarda. Tempo starzenia się społeczeństw jest bardzo szybkie -  liczba osób w wieku powyżej 60 lat w 2006 roku wynosiła 688 milionów, w 2020 roku  będzie liczyć około miliarda.
   WHO promuje ideę aktywnego starzenia się, podkreśla konieczność zachowania praw człowieka starego do godności i niezależności, uczestniczenia w życiu społecznym, opieki i samowystarczalności. Komitet Regionów w sprawie „Demograficzna przyszłość Europy” zaleca prowadzenie zróżnicowanych analiz przemian demograficznych, akcentując, że zjawisk tych nie należy postrzegać negatywnie,  a pojawiające się wyzwania  stać się mogą szansą, dającą społeczeństwu nowe możliwości i kierunki rozwoju. Konieczne jest podejmowanie działań  w skali zarówno międzynarodowej, jak i narodowej, regionalnej czy lokalnej. Problemy związane ze starzeniem się społeczeństw muszą stać się priorytetem polityki społecznej również naszego kraju.
   Demografowie odróżniają projekcje demograficzne i prognozy  demograficzne. Projekcje ukazują przebieg przyszłych procesów w różnych wariantach. Prognoza jest projekcją demograficzną uznaną za najbardziej prawdopodobną.
  Poniższe opracowanie ma na celu przedstawienie stanu, struktury i dynamiki niektórych prognozowanych  zmian demograficznych, obejmujących okres do roku 2050.
Starość i starzenie się społeczeństw – rewolucja demograficzna
   Starzenie się organizmu definiowane jest zwykle jako zespół postępujących w czasie zmian, anatomicznych i fizjologicznych, zmniejszających rezerwę fizjologiczną i ograniczających zdolności funkcjonalne organizmu. Zachodzące zmiany są etapami naturalnych przemian ustrojowych. Ostatni etap – starość  oznacza zaawansowanie procesów starzenia w  stopniu  istotnie ograniczającym procesy biologiczne i adaptacyjne.
   Definicje, kryteria, wskaźniki, czy progi określające i charakteryzujące starzenie się, starość i jej poszczególne etapy są bardzo różne. Najpowszechniej uwzględniane są podziały wyznaczane przez granice: chronologiczną (równoznaczną z wiekiem kalendarzowym), biologiczną (wiek sprawnościowy), ekonomiczną (wiek zaprzestania pracy produkcyjnej) i społeczną (odnoszącą się do miejsca jednostki w społeczeństwie).
   WHO za początek starości przyjmuje umownie 60 rok życia; wyróżniane są okresy: wieku przedstarczego (45-59), starości wczesnej (60-74), starości późnej (75-89) i starości bardzo późnej (90 lat i powyżej, inaczej długowieczność, wiek sędziwy).
   W Polsce jako kryterium wkroczenia w okres starości demograficznej  przyjmowany jest zwykle wiek nabywania uprawnień emerytalnych (60 lat kobiety/65 lat mężczyźni).
   Starzenie się populacji jest zmianą jej struktury, zmierzającą do zwiększenia udziału w populacji ludności w  wieku starszym (powyżej 60 lat lub 65 lat). Jest  zjawiskiem złożonym i długofalowym, zależnym od procesów rozrodczości, umieralności i migracji. Do oceny stopnia  zaawansowania procesu starzenia się społeczeństw najczęściej stosowane są skale starości demograficznej  według  ONZ  oraz według skali demografa polskiego- Edwarda Rosseta. (tabele 1, 2)

Tabela 1. Skala starości demograficznej wg ONZ 
 ^kliknij, aby powiększyć
Tabela  2. Skala starości demograficznej wg E. Rosseta

^kliknij, aby powiększyć
Struktura wieku ludności
   W roku 1950 na świecie żyło 200 milionów osób w wieku 60 i więcej lat,  w 1975 roku - 350 milionów, w 2000 roku - 605 milionów, a w 2006 roku liczba osób w tym wieku wzrosła do 688 milionów. Prognozy demograficzne przewidują, że w roku 2020 grupa ta będzie liczyć około miliarda, a w roku 2025 zwiększy się do 1,2 miliarda.
   Zmiany demograficzne zachodzą  w  poszczególnych państwach z różną  szybkością, zależną w istotny sposób od stopnia rozwoju kraju. Proces zmian w krajach rozwijających się zachodzi dużo szybciej niż w krajach rozwiniętych (tabele 3 i 4 ).
   W krajach rozwiniętych największe konsekwencje społeczne spowodowane są wzrastającym udziałem osób starszych w społeczeństwie. W krajach rozwijających się najistotniejsze jest tempo zachodzących przemian (brak infrastruktury zabezpieczającej potrzeby osób starszych).
 Tabela 3. Struktura wieku ludności w krajach o różnym poziomie rozwoju
             gospodarczego w latach 2005*  i  2050 ** [%]
 ^kliknij, aby powiększyć
Źródło: opr. na podstawie United Nations Programme on Ageing
*- stan rzeczywisty
** - prognoza
Tabela  4. Struktura wieku ludności na poszczególnych kontynentach
      w latach 2005* i  2050 ** [%]

^kliknij, aby powiększyć
Źródło: opr. na podstawie United Nations Programme on Ageing
*- stan rzeczywisty
** - prognoza
   Społeczeństwo Polski oraz większości krajów w Europie wkroczyło w fazę starości demograficznej. Do krajów o najwyższym odsetku osób starszych należą Włochy (19,3), Grecja (18,5), Szwecja (17,3 ), najmniej osób starszych żyje w  Irlandii (11,2), Słowacji (11,8), Czarnogórze (12,6) (tabela 5). Odsetek osób w wieku 65 lat  wynosi w Polsce 13,3%.

Tabela 5. Liczba ludności w wieku lat 65 i więcej
w niektórych krajach europejskich
^kliknij, aby powiększyć
Źródło: Rocznik demograficzny 2008 GUS

   Zgodnie ze skalą starości demograficznej przyjętą przez ONZ -  Indie,  Meksyk i Brazylię można zaliczyć do krajów o populacji określanej mianem dojrzała (udział w społeczeństwie osób w wieku powyżej 65 lat <7% ). Dane zamieszczono w tabeli 6.
Tabela  6. Liczba ludności w wieku lat 65 i więcej w niektórych pozostałych krajach
^kliknij, aby powiększyć

Źródło: Rocznik demograficzny 2008 GUS

Długość życia
   Po raz pierwszy w historii, w roku 2006 kobiety żyły dłużej niż mężczyźni we wszystkich krajach świata, także w krajach zaliczanych do słabo rozwiniętych. Według danych WHO z czerwca 2008,  na świecie najkrócej żyją mieszkańcy Afryki (mężczyźni -39 lat w Sierra Leone, 42 lata w Zambii i Nigerze,  kobiety - odpowiednio 42 i 43 lata). Spośród krajów leżących poza Europą mężczyźni osiągają wiek 79 lat  w Japonii i Australii. Najdłużej, 86 lat, żyją Japonki.
   W Europie najkrócej żyją Rosjanie (mężczyźni - 59 lat, kobiety - 72,4 lata). Przeciętne trwanie życia w wybranych krajach Europy przedstawiono w tabeli 7.
Tabela  7. Przeciętne trwanie życia w niektórych krajach Europy
^kliknij, aby powiększyć
Źródło: ; GUS: Trwanie życia w 2007 roku.
   Populacja osób starszych starzeje się też w swoim obrębie, liczba osób w wieku 80 i więcej lat  (oldest old) stanowi obecnie 13% grupy osób w wieku powyżej  65 roku życia, w roku 2050 stanowić już będzie 20% tej grupy. W ostatnich dekadach w państwach rozwiniętych nastąpił szybki wzrost liczby stulatków. Badacze przewidują „eksplozję stulatków” w latach 2050-2060 (status stulatków uzyskają pokolenia urodzone po II wojnie światowej, tzw. baby-boom). Według prognoz liczba stulatków wzrośnie 14-krotnie - do roku 2050 będzie ich ponad 3,7 miliona. Wzrostowi udziału ludzi starych w populacji towarzyszyć będzie spadek udziału dzieci, wskutek czego mediana wzrośnie średnio o blisko dziesięć lat  (tabela 8).
Tabela 8. Mediana wieku ludności świata w latach 1950, 2005, 2050
^kliknij, aby powiększyć
 * -prognoza
Źródło: oprac. na podstawie United Nations Programme on Ageing

Działania ONZ w kwestii starzenia się społeczeństw
   Zagadnienia związane z powstałą sytuacją ludzi starszych podjęto na Pierwszym Światowym Zgromadzeniu na temat Starzenia się Społeczeństw we Wiedniu w 1982 roku. Wiele państw nie miało jeszcze opracowanych programów uwzględniających problemy demograficzne. Prognozowany wzrost ludności w wieku powyżej 60 lat o 240%  na przestrzeni lat 1975-2025 określono mianem demograficznej rewolucji. Postulaty zapewnienia starszym ludziom odpowiedniego poziomu życia i uczestnictwa w życiu społecznym zawarte zostały w Międzynarodowym Planie Działania w Kwestii Starzenia się Społeczeństw. Zwrócono uwagę na specyficzne dla starszych osób problemy  skupione przede wszystkim w takich dziedzinach jak: zdrowie, rodzina, mieszkanie i środowisko, żywienie, zabezpieczenie dochodów, edukacja i zatrudnienie. W 1991 roku Zgromadzenie Ogólne NZ przyjęło Zasady Działania na Rzecz Osób Starszych. Zbiór obejmował zasady podporządkowane pięciu wartościom - niezależności, godności, osobistemu rozwojowi, uczestnictwu w życiu i zapewnieniu opieki ludziom starszym. Drugie Światowe Zgromadzenie na temat Starzenia się Społeczeństw odbyło się w 2002 roku w Madrycie. Główne hasło zgromadzenia brzmiało: „Społeczeństwo dla wszystkich grup wieku”. Zaprezentowano Ramową Politykę dotyczącą Aktywnego Starzenia się, przyjęte zostały dokumenty: Deklaracja Polityczna i Międzynarodowy Plan Działania dotyczący Aktywnego Starzenia się. Określenie „aktywny” odnosi się do ciągłego udziału w życiu społecznym, ekonomicznym, duchowym, czy sprawach publicznych.  Określenie „zdrowie” oznacza, zgodnie z definicją WHO, psychiczny, fizyczny i społeczny dobrostan. Aktywne starzenie odnosi się więc do zdrowia psychicznego, aktywności fizycznej i zabezpieczenia społecznego.

   Zgodnie z ogólnie przyjętymi wskaźnikami Europa starzeje się. Co siódma osoba jest w wieku powyżej 65 roku życia, a liczba osób w wieku 0-19 lat wyraźnie się zmniejsza. Następuje spadek dzietności i wydłużanie trwania życia. Najwięcej ludzi starych żyje we Włoszech i Grecji.
   W październiku 2006 roku Komisja Wspólnot Europejskich zaprezentowała dokument: „Demograficzna przyszłość Europy – przekształcić wyzwania w nowe możliwości”. Była to kontynuacja komunikatu Komisji skierowanego do Rady Europejskiej pt.:„Europejskie wartości w zglobalizowanym świecie” i Zielonej Księgi Komisji pt.: „Wobec zmian demograficznych: nowa solidarność między pokoleniami”. Dokument analizuje sposoby sprostania wyzwaniom demograficznym i wskazuje kierunki działań podejmowanych na szczeblach lokalnych, regionalnych, krajowych i europejskich.
   Starzenie się ludności UE wynika przede wszystkim z czterech tendencji demograficznych:
•    spadku średniej liczby dzieci przypadających na jedną kobietę (w 2005 roku współczynnik dzietności ogólnej (total fertility)  w UE-25 wynosił średnio 1,5, podczas gdy wartość przyjęta jako wskaźnik  odnowy pokoleń wynosi co najmniej 2,1);
•    osiągania wieku emerytalnego przez pokolenia wyżu powojennego, tzw. efekt  „baby boom”;
•    przedłużania oczekiwanej długości życia (do roku 2050 o co najmniej 5 lat), rosnącego udziału ludzi sędziwych w społeczeństwie;
•    częściowego zrównoważenia zmian struktury społecznej przez napływ imigrantów krajów trzecich.
   W wyniku opisanych tendencji liczba ludności UE będzie stopniowo zmniejszać się, przy czym ludność w wieku 15-64 lat zmniejszy się do roku 2050 o 48 milionów, co będzie skutkować wzrostem współczynnika zależności z 24,5% w roku 2004  do 52,8% w roku 2050  (współczynnik zależności rozumiany jako stosunek liczby osób w wieku 65 lat i więcej do liczby osób w wieku 15-64). Według  Eurostat współczynnik  zależności wynosił w Polsce w 2004 roku 18,6%, a  w roku 2050  sięgać będzie 51%.
   Zmiany demograficzne i będące ich efektem zmiany społeczno-gospodarcze, są źródłem szeregu nowych problemów – zarówno w sferze ekonomicznej, jak i medycznej, czy etycznej.
   Zgodnie z ustaleniami Komisji Europejskiej polityki - wspólnotowa i krajowe - muszą dostosować się do wyzwań demograficznych. Kierunki polityki określone przez dokument „Demograficzna przyszłość Europy – przekształcić wyzwania w nowe możliwości” skupiają się na:
•    promowaniu Europy sprzyjającej odnowie pokoleń (polityka rodzinna);
•    Europie doceniającej znaczenie zatrudnienia- dłuższe aktywne życie o wysokiej jakości (dłuższa oczekiwana długość zycia w dobrym zdrowiu może oznaczać dłuższą aktywność zawodową; promowanie aktywnego starzenia się, dostęp do uczenia się przez całe życie);
•    wzroście produktywności i konkurencyjności Europy (zachęcenie europejskich podmiotów gospodarczych  do uwzględniania potrzeb starzejących się społeczeństw, powstanie nowego rynku dóbr i usług, także dostępu do nowych technologii);
•    opracowaniu polityki imigracyjnej (wspólna polityka w dziedzinie legalnej migracji z krajów trzecich, wewnętrzna mobilność obywateli wspólnotowych – kontynuacja przechodzenia do pełnej swobody przemieszczania się w ramach UE  w 2014 roku);
•    zapewnieniu stabilności finansów publicznych (reforma emerytur, rozwój prywatnych systemów oszczędzania, systemy kapitalizacji, edukacja w dziedzinie finansów).
   Europejski Komitet Regionów podkreśla potrzebę analizy zmian demograficznych na poziomie regionów, miast i gmin. Dostrzega potencjał ludzi starych i możliwość wykorzystania ich wiedzy przy budowie europejskiego społeczeństwa.
   Postępy czynione w realizacji nakreślonych działań mają być oceniane podczas organizowanych co dwa lata spotkań. Drugie Europejskie Forum Demograficzne odbyło się 24-25 listopada 2008 roku. Obszerny raport z obrad zamieszczony jest na stronach internetowych Komisji Europejskiej. Według raportu problem starzenia się społeczeństwa UE można starać się  rozwiązać poprzez pomoc starszym ludziom w zachowaniu aktywności i kontynuacji pracy. Obserwowane jest odwrócenie  tendencji  do wczesnego przechodzenia na emeryturę, obecnie jeden na dwóch Europejczyków chciałby pracować po osiągnięciu wieku emerytalnego.
   Opieka oferowana przez obecny system ochrony zdrowia często nie odpowiada  nowym potrzebom. Konieczne jest zwiększenie wykorzystania nowych technologii (np. telemedycyna, indywidualne systemy zdrowia dostępne dla ludzi starszych). Istotna jest intensyfikacja działań zapobiegawczych umożliwiających promocję sposobu życia i warunków sprzyjających dobremu zdrowiu, a więc programy zdrowotne, walka z otyłością, paleniem tytoniu, alkoholizmem.


   Narodowy Program Zdrowia na lata 2007-2015 przedstawia sytuację zdrowotną społeczeństwa polskiego oraz zadania stojące przed administracją rządową, samorządową i organizacjami pozarządowymi. W kraju, mimo powszechności ochrony zdrowia, identyfikowanych jest wiele problemów związanych z zapewnieniem właściwej opieki osobom starszym. W dużej mierze spowodowane jest to rozproszeniem i brakiem koordynacji opieki zdrowotnej prowadzonej przez różnych świadczeniodawców. 
   Do największych problemów zdrowotnych w grupie osób starszych należą:
•    wielkie zespoły geriatryczne (zaburzenia lokomocji i upadki, zaburzenia wzroku i słuchu, depresja, otępienie, nietrzymanie moczu i stolca, niedożywienie); delirium (splątanie, majaczenie);
•    jatrogenny zespół geriatryczny (zespoły objawów chorobowych, wynikających z przyjmowanych leków, spowodowane zmianą farmakokinetyki w wieku starszym, polipragmazją, zjawiskiem noncompliance);
•    występujące najczęściej jednostki chorobowe (choroba zwyrodnieniowa stawów, nadciśnienie tętnicze, udary mózgu, cukrzyca, choroba niedokrwienna serca, przewlekła obturacyjna choroba płuc, zaparcia, osteoporoza).
Analiza stanu zdrowia osób starszych  powinna być prowadzona w sposób ciągły, w oparciu o wystandaryzowane skale oceny geriatrycznej. W celu zabezpieczenia odpowiedniej jakości systemu świadczeń z zakresu profilaktyki i leczenia konieczne jest określenie spodziewanej w przyszłości liczby osób starszych, a wśród nich  pacjentów poradni, oddziałów szpitalnych,  ośrodków paliatywnych.
   W Polsce występuje duża różnica w stanie zdrowia i trwaniu życia w zależności od  województwa. W 2007 roku  mężczyźni najdłużej żyli w województwie podkarpackim – blisko 73 lata, najkrócej w łódzkim – 68,7 lat. Kobiety najkrócej żyły w województwie łódzkim - 78,7 lat; w województwach: podkarpackim, małopolskim, mazowieckim, lubelskim, podlaskim i świętokrzyskim żyły ponad 80 lat.
   W ciągu najbliższych lat liczba ludności Polski będzie zmniejszać się. W tabeli 9 przedstawiono prognozę stanu ludności  w najbliższych latach.
^kliknij, aby powiększyć

*Dane rzeczywiste
Źródło: GUS: Prognoza ludności na lata 2008-2035
   Ubytek ludności w latach 2007-2035  wyniesie ponad 2,2  miliony osób, co oznacza 5,7% ludności mniej niż w roku 2007. Prognoza jest bardziej optymistyczna niż prognoza GUS z 2003 roku,  ponieważ przewidywany jest dodatni przyrost naturalny do 2013 roku.
   Struktura ludności według wieku ulegać będzie dynamicznym zmianom (tabela 10).

Tabela 10.  Struktura ludności  Polski według  ekonomicznych grup wieku (w tys.),
         lata 2008-2035
^kliknij, aby powiększyć
Źródło: GUS: Prognoza ludności na lata 2008-2035

   Systematycznie będzie zmniejszać się udział dzieci i młodzieży. Udział osób w wieku poprodukcyjnym 60+/65+ w roku  2008 wynosił 16,2%, w roku 2035 będzie wynosić już 26,7%, a więc wzrośnie o ponad 10%.
   Pogarsza się również współczynnik obciążenia demograficznego ludności w wieku produkcyjnym ludnością w wieku nieprodukcyjnym - odpowiednio w roku 2008  było to 55%, a w roku 2035 będzie to już 73,5%.

Kompleksowe wskaźniki oceny stanu zdrowia społeczeństwa
   Intensywnie rozwija się gerontologia, w ramach której wyodrębniono gerontologię eksperymentalną, medyczną i społeczną. Gerontologia eksperymentalna zajmuje się fizjologią starzenia się, medyczna obejmuje geriatrię (zwaną medycyną starości) z wyodrębnioną psychogeriatrią i geratohigienę. Gerontologia społeczna  dzielona jest na  psychologię starzenia się – gerontopsychologię i socjologię starzenia się – gerontosocjologię. Równolegle rozwijają się polityka społeczna wobec starości i ludzi starych  oraz ekonomika zdrowia.
  Sytuacja zdrowotna społeczeństwa polskiego na przestrzeni ostatnich dziesięcioleci uległa poprawie, jednak w porównaniu z większością krajów europejskich przedstawia się niekorzystnie. Najprościej można opisać ją wskaźnikiem zwanym dalszą długością oczekiwanego życia (ang. life expectancy - LE). Jest to podstawowy wskaźnik oceny stanu zdrowia społeczeństwa, będący wypadkową wielu czynników, skupiający informacje o stanie zdrowia całej populacji, jakości opieki zdrowotnej oraz warunków życia społeczności.
   Oczekiwana długość życia obliczana w momencie urodzenia jest liczbą lat, jakie może przeżyć noworodek przy założeniu, że istniejący trend umieralności pozostanie niezmieniony w okresie jego całego życia. Oczekiwaną długość życia można obliczyć dla każdego wieku. Mówi ona o średniej liczbie lat, jaką w danych warunkach umieralności ma do przeżycia osoba z danej populacji, będąca w wieku x ukończonych lat.
   Główny Urząd Statystyczny opracowuje tablice trwania życia.  Zawarte w nich wskaźniki należy odczytywać jako przeliczone na hipotetyczną grupę liczącą 100 tysięcy osób przy założeniu, że w okresie ich życia ryzyko zgonu jest identyczne jak w badanym okresie. Między oczekiwaną długością życia dla mężczyzn i kobiet daje się zauważyć różnicę na korzyść kobiet. Według danych GUS w Polsce w roku 2007 oczekiwana długość życia w chwili urodzenia dla kobiet wyniosła 79,7 lat, o 18 lat więcej  w porównaniu do roku 1950. Oczekiwana długość życia w chwili urodzenia dla mężczyzn w roku 2007 wyniosła 70,96 lat, o niemal 15  lat więcej  w porównaniu do roku 1950 (tabela 11).
   Według danych The Word Factbook oczekiwana długość życia w chwili narodzin w Polsce wynosi aktualnie dla mężczyzn 71,65, a dla kobiet 79,85 lat.

Tabela  11. Przeciętne dalsze trwanie życia w Polsce
w latach 1950, 1960, 1980, 2007
^kliknij, aby powiększyć
Źródło: GUS: Trwanie życia w 2007 roku
   Od 2004 roku obserwowany jest wzrost urodzeń. Zakłada się wzrost współczynnika dzietności ogólnej oraz wydłużenie przeciętnego dalszego trwania życia (tabela 12).
^kliknij, aby powiększyć
Źródło: GUS: Prognoza ludności na lata 2008-2035

   W związku z postępem nauk medycznych przewiduje się wydłużanie oczekiwanej długości życia, należy jednak również brać pod uwagę szereg czynników zwiększających ryzyko wystąpienia poważnych chorób i śmiertelności ( palenie tytoniu, zanieczyszczenie środowiska, epidemie, nieodpowiednia dieta, uzależnienia, stres, brak aktywności fizycznej, wypadki, a w następstwie: wzrost częstości występowania chorób cywilizacyjnych, zwłaszcza chorób układu krążenia, występowanie nowotworów, inwalidztwo, zniedołężnienie). Aby oszacować konsekwencje wymienionych czynników wprowadzony został następny wskaźnik, lepiej oddający sytuację zdrowotną społeczeństwa niż oczekiwana długość życia. Jest to wskaźnik lat życia w zdrowiu (HLYs- Healthy Life Years, oczekiwana długość życia w zdrowiu). Wskaźnik odpowiada liczbie lat, ile może osoba w określonym wieku przeżyć w dobrym zdrowiu. Do jego obliczenia używana jest metoda Sullivana. Oparta jest ona na porównaniu danych dotyczących śmiertelności z liczbą lat, jaką osiąga się zachowując w pełni sprawność. Informacja na temat sprawności uzyskiwana jest od badanej osoby, co może  być niekiedy powodem różnic między stanem obiektywnym, a subiektywną oceną badanego. Wskaźnik zalecany jest przez Komisję Europejską jako narzędzie stosowane do oceny stanu zdrowia populacji. Kraje UE różnią się między sobą zarówno oczekiwaną długością życia, jak i wskaźnikiem HLYs. Średnia oczekiwana długość życia LE dla 25 krajów unijnych w 2005 roku wynosiła dla 50-letniej kobiety – 33,5 roku, dla 50-letniego mężczyzny 28,6. Jagger i wsp. [Lancet, 2008]  porównuje liczbę lat przeżytych w dobrym zdrowiu w 25 krajach unijnych w roku 2005. Najkorzystniejsze wskaźniki mają Duńczycy –  50-letni mężczyzna może spodziewać się przeżycia 23,6 lat,  a 50-letnia kobieta – 24,1 lat w pełni sił i zdrowia. Wartości LE i HLYs  dla osób 50-letnich żyjących w wybranych krajach przedstawiono w tabeli 13.

Tabela 13. Wskaźniki oczekiwanej długości życia LE
i życia w pełni zdrowia HLYs
        dla osób 50-letnich w wybranych krajach UE  w roku 2005
^kliknij, aby powiększyć
Źródło: Jagger C., Gillies C., Moscone F. i wsp.: Inequalities in healthy life years in the 25 countries of the European Union in 2005: a cross-national meta-regression analysis. Lancet 2008; 372 : 2124-2131

   Jagger porównywał i analizował  wpływ na sytuację zdrowotną takich czynników, jak: wartość produktu krajowego brutto, wysokość nakładów na opiekę nad pacjentami w wieku starszym  i jej udział w wydatkach finansowanych ze środków publicznych, zagrożenie ubóstwem w grupie osób starszych, zróżnicowanie w przychodach w danym społeczeństwie, poziom zatrudnienia w grupie wiekowej 55-64, bezrobocie trwające powyżej 12 miesięcy, średni wiek przejścia na emeryturę, udział w kształceniu ustawicznym (life long learning- kształcenie  przez całe życie), poziom edukacji.  Stan zdrowia w krajach Unii Europejskiej jest bardzo zróżnicowany, wprowadzenie zmian, zwłaszcza w przypadku krajów, które zostały niedawno włączone w strukturę unijną,  wymaga odrębnych rozwiązań i strategii .
   Zgodnie z definicją Lalonda zdrowie „jest wynikiem działania czynników związanych z dziedziczeniem genetycznym, środowiskiem, stylem życia i opieką medyczną”. W celu oceny sytuacji zdrowotnej musiały powstać kompleksowe wskaźniki uwzględniające poszczególne czynniki mające wpływ na stan zdrowia ludności.
   Raport o Rozwoju Społecznym publikowany corocznie przez Program Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju [United Nations Development Program UNDP] zawiera :
•    Wskaźnik Rozwoju Społecznego -  HDI – Human Development Index,
•    Wskaźnik Ubóstwa Społecznego – HPI – Human Povert Index.
   Wskaźnik HDI jest stosowany do pomiaru  osiągnięć danego kraju w zakresie rozwoju i dobrobytu ludności. Raporty o Rozwoju Społecznym stosują go w swoich ocenach od 1990 roku. Pozwala on na  porównania międzynarodowe. Jest miarą opartą na danych obejmujących trzy podstawowe sfery życia: zdrowia, edukacji i dochodu. Sfera zdrowia jest oceniana poprzez wskaźnik oczekiwanego dalszego trwania życia. Sfera edukacji oceniana jest poprzez poziom osiągnięć edukacyjnych społeczeństwa obejmujący wskaźnik umiejętności czytania i pisania ze zrozumieniem (tzw. wskaźnik alfabetyzacji, obejmujący odsetek osób potrafiących czytać i pisać  w wieku lat 15 i więcej) oraz  wskaźnik skolaryzacji (odsetek osób objętych formalną edukacją, dla wszystkich poziomów nauczania). Sferę dochodu określa produkt krajowy brutto (PKB) w USD, przypadający na jednego mieszkańca, liczony według parytetu siły nabywczej waluty (PPP USD). Składowe rzutują w jednakowym stopniu na wartość HDI, jego wartość maksymalnie wynosi jeden. Na podstawie HDI można określić poziom społecznego rozwoju kraju w stosunku do innych krajów, w danym momencie bądź w dłuższym okresie czasu.
   Polska sytuuje się wśród krajów wysoko rozwiniętych (dla krajów wysoko rozwiniętych HDI>0,8; dla słabo rozwiniętych HDI<0,5). Ocena przeprowadzona w 2003 roku przez UNDP (United Nations Development Program) objęła 175 krajów.  HDI dla Polski było równe 0,841, co dało nam 35 miejsce. Pierwsze miejsce zajęła Norwegia (HDI 0.944), ostatnie Sierra Leone (HDI 0,255). W roku 2006 w rankingu 179 krajów Polska zajęła 39 miejsce (HDI 0,875), pierwsze miejsce zajęła Islandia (HDI 0,968), ostatnie znów Sierra Leone (HDI 0,329). W tabeli 14 przedstawiono HDI  i jego poszczególne składowe dla wybranych krajów w 2006 roku.
^kliknij, aby powiększyć
   HDI pozwala na pełniejszą ocenę poziomu rozwoju niż PKB lub inne miary ekonomiczne. W oparciu o podobne zasady skonstruowany jest Wskaźnik Ubóstwa Społecznego. HPI,  wprowadzony w 1997 roku, obliczany jest  na podstawie wskaźników cząstkowych obejmujących minimum zdrowotne, edukacyjne oraz minimum warunków materialnych.


   Całościowa ocena problemów wieku starszego uwzględniać musi zaawansowanie i przebieg procesu starzenia, warunki życiowe i rodzinne, problemy społeczne i psychologiczne, potrzeby subiektywne. Osiągnięcie przez ludzi starszych poczucia bezpieczeństwa, zapewnienie im właściwego dostępu do świadczeń zdrowotnych, poszanowanie ich godności osobistej, stworzenie możliwości aktywnego uczestnictwa w życiu społecznym, gospodarczym i kulturalnym wymaga wprowadzenia wielu innowacyjnych rozwiązań systemowych  i  prawno-administracyjnych. Określenie „być starym” nabiera nowego wymiaru. Nasza epoka kulturowa musi zaakceptować  dokonującą się rewolucję demograficzną i nowe problemy dotyczące szeroko pojętej egzystencji ludzi starych. Punktem wyjścia do zrozumienia człowieka starego jest akceptacja nieuchronności zmian w naszym życiu dokonujących się w następstwie starzenia się populacyjnego.

dr n. farm. Urszula Kurczewska,
dr n. farm. Magdalena Jasińska
prof. dr hab. n. farm. Daria Orszulak-Michalak
Zakład Biofarmacji Wydziału Farmaceutycznego
Uniwersytetu Medycznego w Łodzi

1.    Opinia Komitetu Regionów w sprawie Demograficzna przyszłość Europy -  Dziennik Urzędowy C 197, 24/08/2007 P.0001-0006
2.    Krajowy Program „Zabezpieczenie Społeczne i Integracja Społeczna na lata 2008-2010”-
Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej, Warszawa, grudzień 2008
3.    Grodzicki T., Kocemba J., Skalska A.: Geriatria z elementami gerontologii ogólnej.
      Gdańsk Via Medica, 2006
4.   Rosset E.: Ludzie starzy. Studium demograficzne. PWE, Warszawa,1967
6.    Woźniak-Hasik Z.: Trendy demograficzne dotyczące wieku w UE. Materiały szkoleniowe. Dział Programów Zdrowotnych i Promocji Zdrowia . Mazowieckie Centrum Zdrowia Publicznego, Warszawa, wrzesień 2007
7.    Rutkowska L. (opr. GUS): Trwanie życia w 2007 roku. Zakład Wydawnictw Statystycznych, Warszawa, 2008
8.    Rocznik demograficzny GUS 2008
10.    Komisja Wspólnot Europejskich. Komunikat Komisji: Demograficzna przyszłość Europy – przekształcić wyzwania w nowe możliwości. Bruksela, 12.10. 2006
11.    Commission of the European Communities: Demography Report 2008. Meeting Social Needs in an Ageing Society, Brussels SEC (2008) 2911
12.    Uwarunkowania realizacji programu badawczo-rozwojowego Ambient Assisted Living w Polsce – komfortowe funkcjonowanie osób starszych w społeczeństwie informacyjnym. Ekspertyza. Warszawa, grudzień 2007
13.    Gębska-Kuczerowska A., Miller M.: Sytuacja zdrowotna ludzi powyżej 65 roku życia w Polsce. Zdrowie Publiczne 2006; 116 (1): 135-137
14. prognoza ludności na lata 2008-2035, czerwiec 2008
15.    Polak A., Porzych K., Kędziora-Kornatowska K. i in.: Poznawczy i praktyczny wymiar
 gerontologii. Gerontologia Polska 2007, 15: 51-53
17.    Sullivan D.F.: A single index of mortality and morbidity. HSMHA Health Reports, Vol. 86, April 1971, pp. 347-354
18.    Jagger C., Gillies C., Moscone F. i wsp.: Inequalities in healthy life years in the 25 countries of the European Union in 2005: a cross-national meta-regression analysis. Lancet 2008; 372: 2124-2131
« poprzedni artykuł   następny artykuł »