orlistat in greece over the counter antifungal cream chigualos de navidad propecia hair loss women generic viagra 100mg pills cialis for daily use therapy dogs international sacramento australia product characteristics secure online pharmacy vitamix blender qvc zenegra reviews for 50 lidoderm patch for back pain a narcotic elocon ointment 0.1 mometasone furoate dicyclomine side effects with alcohol kamagra hong kong rumafen gelding orlistat 120mg capsules side effects buy glucotrol no prescription propecia hk puppies for sale cabaser reviews on 50 www where to buy nizoral in canada buy doxycycline medication online bactrim cheap nuvigil side effects rash decadron dosage for brain tumors mincorp plcmc amazon viagra sales methylprednisolone online sales unisom overdose suicide cialis brand for sale ordering real viagra online synthroid without prescription in pa generic pharmacy india need to buy indocin hytrin terazosin levitra from canadian pharmacies bay prednisone itraconazole secnidazole dosage cialis samples free componenets of vpxl coversyl 4mg tablets irbesartan 150 mg tablets where can i buy eurax cream can i buy pyridium onlinr percocet 10 mg acetaminophen buying seroxat on line puppies for sale in indiana prometrium 100mg capsules side effects ibuprofen and alcohol interaction pregnant with twins belly discount pharmacy drugs allegra side effects medication dry mouth side effect of perkinil tablet azulfidine 500 mg espanol medicstar review viagra with bpay lisinopril recall 2013 onadron simple machines dutasteride avodart generic antibiotics for pneumonia and joint pain metformin weight loss stories condyline topical solution xalacom no prescription natija dyal 9wilbat aliviosin dyal gholda desogestrel vs levonorgestrel buying finasteride in canada best online pharmacies seroquel 25mg information voveran 50 ge tablet orderpharma topix augmentin 625 price apetamin ingredients for lasagna can lisinopril get you high generic viagra 130 mg over the counter medicine for uti navidoxine tablet order clomid overnight ebay levitra avelox side effects rash inexpensive lisinopril xanax street price 2012 is amoxicillin the same as penicillin adderall xr side effects in adults xenical no prescriptopn vardenafil india antibiotics and birth control pill indocin 50 mg stanozolol tablets cycle azulfidine 500 mg sildenafil citrate 100mg pills canada lotrisone otc kamagra reviews purchase vardenafil estradiol valerate injection minocycline for dogs dose proscar for hair loss in women no prescription albuterol diclofenac pot 50 mg tablet prilosec side effects in infants no prescription zocor viagra levitra cialis a basso costo zofran birth defects cefixime pills accutane pill for acne online pharmacy sales for cialis avodart 0 5mg recommended viagia sites euroclinix hasselt university vibramycin 100mg price lipitor and grapefruit juice doctor amoxicillin price costco auto program review enalapril medication order on line does viagra make you last longer tadacip cipla india kips publication nexium 40mg esomeprazole dose flagyl er online sunsuria development sdn bhd directors viagra for ladies tadacip 20 mg ebay online pharmacy in puerto rico losartan potassium 100 mg tab side effects purchase periactin online vitamine pour remplacer le cialis corega denture adhesive gelcostco buy generic viagra online paypal epharmacy online relafen 500 mg bid sildegra price is right apetamin weight gain prescription drugs from canada noroxin antibiotic side irbesartan 150 mg tablets and grapefruit advair diskus side effects bloating imiquimod side effects do some aftermarket viagras work purchase keflex online vitamin d deficiency symptoms buy metoprolol online pillole viagra levoxyl recall 2015 honda ic eszopiclone generic cheapest viagra on the net dutasteride hair loss for sale vicodin withdrawal remedies motrin 800 ibuprofen dosage androgel reviews therapy dog certification california arava side effects treatment captopril side effects medication risnia syrup brands aldactone diuretic for sale norsol kaufen synthroid side effects medication celecoxib on line trazodone side effects medications synthroid 125 mcg usa insurance quotes online compare auto insurance tamsulosin 0 4mg digoxina indicaciones de sertralina buy voltaren 100mg metformin weight loss metformin side effects magnesium sulfate for preeclampsia cefadroxil antibiotic for dogs tablet product buy viagra usa sublingual gland histology cialis and micardis lisinopril hctz 10 12.5 buy nitrostat without prescription very inexpensive brand name valium only rhinocort aq side effects viagra in wilmington nc claritin dosage for children under 2 mens erectile dysfunction pills online zentel albendazole dosage westhroid pure blue pill vgr 100 pfizer olanzapine tablets 2.5 mg buy warfarin cheap no prescription alphagan p 0.1 eye drops forged prescriptions for online valtrex purple pharmacy mexico online keflex or zithromax for sinus infection unisom side effects diphenhydramine generic viagra in the united states fertility drugs for sale online cytoxan infusion side effects no prescription levitra online apertium translator augmentin for sinus infection in children celexa weight gain celexa drug what is lypothin replacing seroxat to zoloft experience gupisone prednisolone 5 mg usagencies topamax weight loss dosage valacyclovir hcl for sale vasotec side effects en espanol unisom and b6 european drug pill identifier cialis 5mg no prescription 400mg flagyl medicine flomist nasal spray decongestant lipitor generics at walmart plendil online propecia canada 5 mg polarmeds in canada application migliori farmacie inglesi sicure cialis zetia medication zetia recall berifen 100mg benadrylbetacin penis pics pastillas cialis viagra uk 150mg diovan side effects valsartan diovan promethazine with codeine buy online bystolic medication information doxycycline dosage for gonorrhea female viagra india betneval 0 1 pour cent logement clomid ovulation day 21 kosovarja magazine risperdal consta side effects canada wellbutrin sr no rx antabuse online no prescription micardis medication for hypertension can i buy some flagyl hydrea skin side effects epanutin phenytoin ex buy promethazine codeine syrup viagra cialis package cialis for women free sample amiloride hydrochlorothiazide brand name entocort for collagenous colitis metoclopramide no rx retin a for sale esomeprazole sodium atc codeesoprazolestradiol cheap promethizine without prescription zanaflex tizanidine addiction septra side effects antibiotic forzest reviews safe cialis buy aricept and namenda combination therapy cytotec where to buy arthrotec 50 mg side effects periactin weight gain results reviews sofilex antibiotic for children doxazosin 2mg side effect prophylactic use of terbutaline in pregnancy keftab antibiotic for sinus manske property management benadryl dye hair can you use keflex for sinus infection buspirone reviews weight gain buy doxycycline hyclate online aviane birth control pill reviews picareta server vicodin addiction symptoms hydrocodone express shipping generic viagra buy acyclovir 400 mg online diarex pro series stone color enhancer reviews how to buy propecia in hongkong zithromax side effects azithromycin bupropion cost without insurance buy azithromycin in usa cuvarlix taken after or before meal grace lavestra reviews for fifty sildenafil tab 100mg no prescription and canada buy ventolin online uk nifedipine er 30mg tab int best prices for motillum medoflucon 50 first dates where can i order some doxcycline rabeprazole generic price minomycin information clearing kwikmed online pharmacy co aprovel 150 mg buy metoprolol without a prescription penis growth oil buy fluoxetine no prescription decadron dosage for dogs polarmeds pharmacy school progesterone no prescription needed viagra 100mg without a prescription viagra for sale in 3 days buy viagra secure with mastercard claritin reditabs 10mg restonite reviews 50 vimax malaysia distributor zovirax no prescription canada viagra free sample coupon extenze free sample packs snorting meloxicam carafate medication for gastritis where to buy nolvadex with paypal cheap price on cialis citalopram 20 mg dose ezetimibe simvastatin generic for zocor where to buy cialis in kl 283 xalatan 0.005 dosage naproxen 500mg uses images alfuzosin hydrochloride er luvox generic price zyvoxid prospectors female pheromones definition domperidone illegal zyrtec vs claritin vs allegra vs benadryl pilexil capsulas de canela luvox generic names min ovral 28oxazepam cyclidox antibiotics for urinary aceon blood pressure medicationaciphex vigra vegetal espanol parafortan tabs for bass losartan hydrochlorothiazide generic effexor side effects weight gain rimadyl dosage for dogs after surgery kamagra 25mg zetia cholesterol side effects viagra in ireland generic cialis drugs liquidex rui products liquid glipizide and metformin for diabetes misoprostol dose for missed abortion cefixime drug study brand viagra pfizer sale estrace estradiol risk best prices for prescription viagra diazepam 10mg suppository oxybutynin medication dosage good site to buy viagra 54 bentyl online buying zolpidem in mexico prinivil lisinopril 10 mg picture prinivil side effects lisinopril drug buying fluconazole online amoxil 500 mg suspension xenical online new zealand provera to start period after miscarriage viagra for sell online walmart pharmacy cialis prices hardon pills antidepressants viagra next day service cipralex antidepressant depression tramadol controlled substance colospan 10mg percocet levamisole side effects online canadian viagra moduretic no presciption needed keftab cephalexin for dogs free nasonex nasal spray coupon avalide 150 12.5 cefovex 500 days terbinafine hydrochloride cream 1 antifungal caverta online spiriva information medication doxycap capsulectomy clavamox side effects in puppies cialis cheap impotence drugs online lortab side effects in elderly where does ginseng grow in pennsylvania vidalista tadalafil tabletsvigora5000voltarolewalgreens cheap cialis generic online germany cipro 500mg best prices alli slimming pills moduretic drug interactions tadalafil 40 mg compare pricing rxdrugstore phentermine reviews morphine sulfate er 30mg canadian pharmacy testosterone buy brand name cialis mometasone cream side effects pentrexyl 500mg ampicilina non prescription viagra in usa doxycycline dog buy fake viagra side effects alendronate sodium 70 mg side effects albendazole for dogs treatment benazepril hcl medication 20 mg detrol la 4 mg capsule fastest shipping generic viagra pregnant pictures of kourtney kardashian plavix medication side effects cialas professional for sale topamax and alcohol dependence mometasone furoate cream 0.1 for sale buy 125 mcg synthroid mail order drug store in belize viagra sample pack como comprar propecia anastrozole bodybuilding side effects onlie pharmacy with echeck buy la pela pills canadian pharmacy reviews 2012 morphine side effects dose cheap affordable 1mg propecia aldara side effects basal cell carcinoma mexican lisinopril hctz 20 25 aprovel irbesartan secrets to help cialis work better order priligy online benazepril hcl medication motilium from new zealand glucophage 500mg side effects armour thyroid dosage chart plendil side effects erfahrungen mit viagra capoten contraindications for electrical stimulation rollbox toolbox online pharmacy canada echecks accepted liposafe ingredients in benadryl kamagra 100 mg tablets in european therapy 2000 ceu viagra delay spray antibiotics fast delivery to uk insurance auto auctions phoenix az ropinirole hcl 1mg tab side effects cyrux dosis de amorcytotec thalidomide birth defects lawsuit bayer cialis 20 mg cialis en ligne online pharmacy cialis robaxin methocarbamol abuse provera medicine side effects buy medrol dose pack 1 without rx levitra on line sale mobicool coolers buy fluconazole cheap from india lipitor lawsuit 2015 biaxin xl 500mg antibiotic vilches radio reference canadian ed pills decadron injection side effects the pharmacy express complaints fluzol 200mg to ml paxil for anxiety review oder acyclovir online arimidex vs nolvadex bodybuilding where i can buy ropinirole 2 meclizine 25 mg tablet side effect viagra cost per pill erectalis cipla share where to buy inhalers blopress 8mg qsymia coupon for 15mg viagra purchase with discover canadian medstore lexapro vs celexa drug microcidal definition of integrity cvs pharmacy job application where can i get flagyl antib for men rapidtabs reviews for 50 phentermine side effects depression prozac for anxiety vimax patch mincorp mn dnr illegal drugs for sale stilnox drug side effects sildenafil no prescription canada donde puedo comprerar levitra de 10 mg where to buy genuine kamagra canada pharmacy online cheap buspar patient information therapy dogs international fresno ca navidoxine meclizine hydrochloride side floxin otic solution 0 30 psi gauge adipex diet pills differin reviews side effects imagenes de futbol frases estrofem effects in menestrotab viagra pagamento paypal elavil 10 mg cialis from china colospan use bupropion hcl xl 300 mg reviews diane lane movies list ciproxin ciprofloxacin side clotrimazole side effects cinequan mexico costco pharmacy prices levitra 52 ranitidine for infants clomid pct reviews authentic online pharmacies ospamox antibiotic prospect cialis for sale vancouver kamagra low cost buy brand cialis no prescription polipos no utero tv ads viagria tadalafil 10 mg tablets good price levlen reviews restonite 10 mg sleep aid levaquin sale terbinafine cream lamisil generic sildenafil citrate starcef capsule ulaval is ezetimide sold over the counter viamax power tabs florinef medication and alcohol

Aptekarz Polski
Opieka farmaceutyczna
Manuał aptekarski
W aptece
Lex Apothecariorum
Farmacja na świecie
Rynek leków
Panorama samorządu
Historia farmacji
Muzealny kalejdoskop
Nowe rejestracje
Świat w pigułce
Chwila oddechu
Sport to zdrowie
Forum wydarzeń
Przegląd prasy
Warto wiedzieć
Rozmowy Redakcji
Listy do Redakcji
Z uniwersytetu
Numer 108/86 online
Menu witryny
Wydawnictwo NIA
Zamów Aptekarza

mapa strony: Start. arrow Historia farmacji arrow 12.2008 - "Proszek na ból zębów. Przepis z aptekarskiego manuału Samuela Elsnera."


12.2008 - "Proszek na ból zębów. Przepis z aptekarskiego manuału Samuela Elsnera." Drukuj Email
12.2008, nr 28/6 online


Przepis z aptekarskiego manuału

Samuela Bogumiła Elsnera


   Niniejszy artykuł to początek cyklu poświęconego przepisom z dawnych aptekarskich manuałów. Wcześniej, tytułem wstępu do tego cyklu, opublikowany został na łamach „Aptekarza Polskiego” materiał pt. Dawne aptekarskie manuały. Gatunek i tradycja. [1]

   Samuel Benjamin Elsner (1785–1870) był warszawskim aptekarzem „klasy 1”. [2] Zawód ten wykonywał w latach 1815–1848. [3] Urodził się w Lesznie w 1785 roku. Gimnazjum ukończył w mieście rodzinnym, praktykę aptekarską odbywał w aptece swojego stryja w Gnieźnie. [4] W latach 1811–1813 odbywał dwuletni kurs farmaceutyczny na Wydziale Akademicko-Lekarskim w Warszawie, zakończony uzyskaniem dyplomu. Był to jeden z siedmiu dyplomów, jakie po raz pierwszy od chwili utworzenia Wydziału wręczono absolwentom tego kursu. [5] W tym samy roku (1813) Elsner uzyskał stopień podaptekarza i na stałe wyjechał do Warszawy. [6] Tam pracował najpierw w aptece Wolfa, później Skalskiego. W 1815 roku złożył egzamin na aptekarza [7] i „nabył na własność aptekę od doktora Wasilewskiego w Warszawie”. [8] Samuel Elsner zmarł w 1870 roku, został pochowany na cmentarzu ewangelickim w Warszawie.
   W historii polskiej farmacji Samuel Beniamin Elsner zaznaczył się w ten sposób, że jako pierwszy w Polsce, bo już w 1818 roku, rozpoczął w swojej aptece produkcję sztucznych wód mineralnych („selcerskiej” i „karlsbadzkiej”) [9]  i że w 1824 roku, razem z czterema innymi warszawskimi aptekarzami, założył na terenie przylegającym do ogrodu Pałacu Krasińskich Instytut Wód Mineralnych Sztucznych [10],  z której wyrosły późniejsze Warszawskie Zakłady Farmaceutyczne „Motor” – które z kolei, po upaństwowieniu w 1951 roku, otrzymały nazwę Warszawskie Zakłady Farmaceutyczne Polfa.
   Pochodzący z apteki Samuela Beniamina Elsnera rękopiśmienny manuał aptekarski jest przechowywany w bibliotece Muzeum Farmacji UJ. Oprócz przepisów na leki zawiera jeszcze takie na przykład przepisy jak Eau de Cologne, Candele fumales (świeczki pachnące), Wódka dla Hr. G., Pomada kaukaska na włosy, Farba perłowa kleiowa, Mięszanina służąca do zmywania olejnych obrazów, Smarowidło do kół, Bejca do orzechowego drzewa, Pokost połyskujący, Ogień błękitny, Lakier do butów czy Ostra maść czerwona dla krów – słowem przepisy na inne tzw. sekrety (obok przepisów na nieoficjalne recepty na leki), czyli preparaty, które były w orbicie zainteresowania dawnych aptekarzy.

Ilustracja 1.
Przepisy o numerach 34, 35 i 36 aptekarskim manuale Samuela Elsnera.  Biblioteka Muzeum Farmacji UJ. Sygnatura: IKs (Inwentarz Księgozbioru) nr 4176.

   Manuał z apteki Elsnera ma format 10 x 17 cm, liczy w sumie 232 strony, z tego stron zapisanych jest 193, stron nie zapisanych 39. Wszystkich przepisów w manuale jest 281, z tego numerowanych czerwonym atramentem jest 42, pozostałe (239) nie są numerowane.
   Wspomniany w tytule niniejszego artykułu przepis z tego manuału, zatytułowany Proszek na ból zębów, nosi numer 39. Jego skan przedstawia Ilustracja 2.

Ilustracja 2. Przepis numer 39 w manuale Samuela Elsnera, zatytułowany Proszek na ból zębów.

Przepis zaczyna się od znaku  . Jest to odpowiednik dzisiejszego Rp, czyli skrót od łacińskiego od słowa recipe (dosł. ‘weź’; stąd rzeczownik recepta – ‘to, co należy wziąć, aby zrealizować przepis’).
Pierwszy wymieniony w tym przepisie składnik to:

Ilustracja 4

…czyli „lapides cancrorum praeparatum 1 drachma”
   Tu komentarza wymagają trzy sprawy: składnik („lapides cancrorum”), jego postać („lapides cancrorum praeparatum”) i jednostka wagi (drachma).
   „Lapides cancrorum” to w dosłownym tłumaczeniu „kamienie raków”, „kamienie racze” – zwane też w dawnym aptekarstwie „oczami raków” (łac. oculi cancrorum). Chodzi o płaskie, okrągłe twory wapienne (tzw. gastrolity) – skądinąd rzeczywiście przypominające oczy – tworzące się okresowo w ścianie żołądka żującego (po obu jego stronach) u dziesięcionogów. Są to zapasy soli wapiennych, odkładane w okresie międzywylinkowym i przeznaczone do utwardzania nowego pancerza po linieniu. Chemicznie „oczy racze” to węglan wapnia (CaCO3), czyli po prostu kreda.


Ilustracja 5; Ilustracja 6
Tzw. kamienie racze i naczynie apteczne z napisem Lapides cancrorum (po lewej). Puszka drewniana z napisem Lapides cancrorum (po prawej). Zbiory Muzeum Farmacji UJ.

Ilustracja 7. Tzw. oczy racze. Średnica od 0,5 do 1,5 cm. Muzeum Farmacji UJ.

   Informację, czym są „oczy raków”, można też znaleźć w osiemnasto- i dziewiętnasto- wiecznych farmakopeach – m.in. w Farmakopei Austriackiej z 1855 roku, gdzie na stronie 123 czytamy:

Ilustracja 8. Strona tytułowa Farmakopei Austriackiej z 1855 roku. Poniżej fragment strony tej farmakopei, poświęcony „oczom raczym”.

   „Kamienie raków. Oczy raków. Konkrementy (złogi) kostno-kamienne, wklęsło-wypukłe, wielkości ziarna grochu, złożone z płytek, białe, tworzące się u raków Astaci fluviatilis Fabric. (Cancri Astaci Linn.) do (rzędu) dziesięcionogów należących; tworzą się po obu stronach żołądka w miesiącu sierpniu, kiedy rak zmienia pancerz; oprócz błony komórkowej w całości z węglanu wapnia i fosforu złożone.”      
   Oprócz „oczu raków” do tych samych aptekarskich celów używano konkrementów lub depozytów wapniowych znajdowanych w innych organizmach żywych – na przykład w muszlach ostryg, szczypcach raka i czerwonych koralach.


[1] Z. Bela, Manuały aptekarskie. Gatunek i tradycja. „Aptekarz Polski”. Pismo Naczelnej Rady Aptekarskiej. 2008: część 1 – nr 25(3e); część 2 – nr 26(4e); część 3 – nr 27(5e).
[2] Lista lekarzy i aptekarzy w Królestwie Polskim na rok 1847, s. 44: „Samuel Beniamin Elsner Apt. kl. 1”  
[3] Taka informacja została umieszczona na grobowcu Samuela Elsnera.
[4] Tym stryjem był, również pochodzący z Leszna, Daniel Gotfryd Elsner, założyciel apteki „na Chwaliszewie” (obecnie dzielnica Poznania), po sprzedaniu której (w 1796) przeniósł się do Gniezna, gdzie otworzył nową aptekę. (L. Kostrzeński, Materiały do historii aptek wielkopolskich. Reprint wydania Biblioteki „ Wiadomości Farmaceutycznych z 1929 roku. Poznań, 1996, s. 99).
[5] „Pierwsze dyplomy ukończenia Wydziału wręczono w 1813 roku. Otrzymało je 18 osób, z tego aż 7 dyplomów przypadło farmaceutom.” (T. Ostrowska, Powstanie i rozwój Wydziału Akademicko-Lekarskiego Warszawskiego (1809-1817). W: Dzieje nauczania medycyny i farmacji w Warszawie (1789-1950). Dzieło zbiorowe pod redakcją Marcina Łyskanowskiego, Andrzeja Stapińskiego i Andrzeja Śródki. Warszawa, PZWL, 1990, s. 14)
[6] Ukończenie dwuletniego uniwersyteckiego kursu farmaceutycznego w tych czasach nie wiązało się jeszcze z awansem w aptekarskiej hierarchii; zatrudniony w aptece absolwent takiego kursu długo jeszcze miał status zaledwie pomocnika aptekarskiego.
[7] Tytuł aptekarza w czasach Elsnera można było uzyskać dopiero po dodatkowym egzaminie przed Radą Ogólna Lekarską, który to egzamin był dużo bardziej szczegółowy i obejmował więcej zagadnień niż ten, jaki obowiązywał na zakończenie dwuletniego uniwersyteckiego kursu farmacji. Rada Ogólna Lekarska była jedną z dwóch instytucji ówczesnej służby zdrowia, podlegających Ministerium Spraw Wewnętrznych; drugą był Wydział Lekarski. Rada Ogólna Lekarska pełniła m.in. funkcję „naczelnej komisji egzaminacyjnej” kwalifikującej do wykonywania praktyki lekarskiej i do uzyskiwania stopni naukowych lekarskich i farmaceutycznych.
[8] M. Stopa, Elsner Samuel Beniamin. (W:) Polski Słownik Biograficzny. Kraków, 1949, t. IV, s. 237. Mieszkał natomiast Elsner w Warszawie przy ul. Podwal 533 (T. Kikta, Przemysł Farmaceutyczny w Polsce [1823-1939], Warszawa 1972, s. 96).
[9] M. Stopa, op. cit.
[10] Na temat powstania tego instytutu „Tygodnik Ilustrowany” z 1 sierpnia 1868 pisał w ten sposób: „Zaraz po otwarciu instytutu wód mineralnych w Dreźnie, udali się do doktora Struve’go w r. 1823 tutejsi trzej aptekarze, a mianowicie Henryk Spiess, Samuel Elsner i Jan Żelazowski i nabywszy od niego sposób robienia wód sztucznych mineralnych, wyrobili sobie w kraju patent swobody na ważny ten wynalazek. (…) Przybrawszy do spółki Ignacego Lesińskiego i Ferdynanda Ulbrichta, otworzyli w r. 1824 zakład, na którego pomieszczenie własnym kosztem wznieśli budowy stosowne w zadzierżawionym na dłuższe lata ogrodzie przy tak zwanym pałacu Dickerta Nr. 556, który przytykając do ogrodu Krasińskich, najdogodniejszym był wtedy dla pijących wody, gdyż teatr i plac Krasińskich w owych czasach ześrodkowywały w sobie całą prawie powszechność warszawską. (…) Po nieodżałowanym skonie ś. p. Teofila Lesińskiego (którego portret i życiorys w swoim czasie Tygodnik nasz umieścił), nie długi czasu przeciąg był jego zastępcą w 1861 r. chemik Michał Trzebiecki. Roku 1865 śmierć zabrała i ś. p. Żelazowskiego, tak iż z pięciu założycieli, pozostał tylko przy życiu jeden Elsner, nie należący już do liczby właścicieli zakładu.
[11] “Carbonate of Lime is also obtained from various animal substances; as from Oyster shells, Crab’s claws, Crab’s stones, and Red Coral.” (J. Pereira, The Elements of Materia Medica and Therapeutics, London 1842, Vol. 1, p. 597)

dr hab.Zbigniew Bela
Dyrektor Muzeum Farmacji UJ
fot. nadesłane przez autora
« poprzedni artykuł   następny artykuł »