kamagra uk online pharmacy can you mix cialis and levitra requip to buy in england ordering hydrochlorothiazide online overnight shipping what is apo furosemida made of compazine pills online in the canada ventolin syrup for infants vasotec without a prescription from mexico generic pills for himplasia cicloferon 400 aciclovir discount cleocin gel from usa pharmacy buy drugs serevent buy ditropan 100mg online amoxil for dogs dosage generic pulmicort usa pharmacy viagra soft tabs take prednisone usage retin a with no rx buy tofranil online overnight buy copegus 40 generic zyprexa release date order diclofenac sodium liquid tinidazolum review buy cardura australia cleocin gel from mexico frusemide next day delivery momentive cardura e10p actos overnight delivery erythromycin acne dose cipro from canada drug market order micronase zetia noprescrition needed usa online pharmacy dulcolax drug schedule quetiapinum online from india overseas pharmacy no prescription glucophage can i buy mestinon best place to buy ponstel in uk pill rx health retin a 0,025 products safe ciprofloksacin no precription where do i amlodipinbesilat in uk minocycline tablets price is tadalis sx available on line in canada provera for sale philippines maximum dose of doxycycline for acne tadalafil generic best price comprar extendaquin original en madrid where can i get some vasotec penegra with paypal payment buy trial erection packs 3 tablets canada zovirax 400 mg cold sore buy trial erection packs 2 online australia no prescription is there a shortage of curacne venlor now comprar orlistat no brasil is lotrisone available on line in canada 100 mg zetia atacand hct generic name where to buy zoloft online uk celebrex 200 mg sale online generic advair diskus what are ditropan tablets used for cafergot online from canada order azulfidine overnight online pharmacy revia abilify india pharmacy actos cheap canada pharmacy arimidex 100mg buy online sale of altace buy generic beta val online order femara online no prescription with a visa no script phenergan mg actonel generic us gabapentine without prescription medication microzide medicine children obelit drug in germany pharmacy snovitra super power express canada discount eltroxin of canada brand cialis online from usa costco leicester opening offers generic bentyl dicyclomine is generic lansoprazol available in usa where to buy venlafaxina online canada where can i buy acivir pills online without a prescription buy synthroid xr without prescription the online drugstore fincar pharmacy rx assistance for accutane ordering tamoxifen lady era without prescription lariam over counter sumycin uses medication pfizer viagra 100mg review comprar estradiol valerate original en madrid zyprexa refills comprar maxalt original zoloft 10mg dosage acheter betapace pas cher noroxin 400mg what is it used for elavil 10 mg and weight gain online cholestoplex purchase geriforte trusted online drug stores in canada is alesse a low dose pill safe buy clomid online canada descargar papa americano dj viagra buy naprosyn lowest price order bupropionum from usa without prescription leviraonline fast buy reglan online overnight delivery comprar lantus en argentina can i use flonase long term medco health mail order prescriptions best homeopathic medicine for back pain canada and keppra buy zedd tablets usa citalopram 10mg to buy buy percocet online from mexico cheap buy generic stromectol prescription arimidex next day furosemide where can i buy it cardizem medication assistance generic isoptin us long term side effects of methotrexate injections simvastatina online coupon code order oxybutyninum from canada without prescription sinemet dose range beconase aq 100mg tablet do boots pharmacy do the morning after pill is generic microzide effective how to purchase minocin buy duprost with no script can you buy fucidin cream over the counter best cialis professional prices canadian pharmacy what does keflex cover buy bactroban greece generic drug for actonel 35 mg long term side effects of benadryl in children canadian permethrinum what is atorlip 10 mg used to treat buy toradol without prescription generic pills for colchicine best place to buy etabus in usa levitra vs viagra vs cialis alcohol birth control pill alesse review fast fluoxetina deleviery etabus buy no prescription can youtube buy cialis soft in ireland canadian where to buy dilantin mg ultra low dose ciplox canadian periactin buy generic olanzapine with bonus bupropion lawsuit sertraline hcl 50 mg info over the counter medicine levlen pharmacy buy drugs keppra how to buy dulcolax in london haldol canada no prescription safe buy aciclovir online where to buy fluoxetina with visa bupropionum drug in usa pharmacy bactroban dosage very cheap cordarone trimox side effects long term use buy v gel with no script dormant chlamydia in men generic minocin cost best online pharmacy generic cleocin medrol dosepak results forum retino a cream 0,025 order online comprar tofranil online tamoxifen from yew buy sustiva online reviews cheap genuine gasex online eltroxin buy online india carbozyne for sale australia yaz lawsuit canada lady era price omnicef dose for strep throat calcium carbonate rxlist oxytrol no prescription compare prices zitromax limited india duphalac mail order india valtrex australia pharmacy nymphomax tablets from buy buy venlor without a prescription from canadian pharmacy purchase generic detrol lanoxin best online non prescription pharmacy current price brand viagra haldol side effects long term use fast fincar delivery clomiphene menopause flonase new zealand online costco drug prices can you order celexa online life search quotes purchase differin pills phenergan online buy actoplus online safely quinine sulphate tablets spc buy provera online amazon triamterene fast mexico ultra low dose bentyl aprovel order very cheap effexor xr cleocin gel prices cvs doxycycline discount prices online tadalis purchase how to order caffeine ergotamine floxin otic drops cost generic shuddha guggulu buy canada order abilify on line uk meclizine for purchase allegra india price what is amlodipin used for zyvox cheap uk buy cephalexin with e check buy oracea tablets us generic cefadroxil uk paypal is generic topamax as effective aripiprazola lowest price i want to pay some tinidazole buy antabuse online safely florinef by mail can you buy female cialis online buy baclofen online thru paypals priligy tablets online cordarone medication dose start i pill paroxetine website eltroxin online order bupropion with no rx comprar styplon pela internet chloroquine on line no script drug market order celebrex arava cheap ayurslim shelf life buy sumycin discount can i order fucidin no prescription in the usa legal buy topamax online canada donde comprar live view sony ericsson what is zestril prescribed for buy vistaril pills in the uk order malegra dxt cheap fastest seroflo uk delivery bactroban ointment price order lotrisone from australia without prescription cost of combivent respimat what is the generic name for coumadin finpecia india suppliers can i order digoxin no prescription in the usa purchase cheap infections vermox no prescription atorlip 20 with no rx how to buy abortion pill online without prescription for 40 obelit mail order mentax online drugs atorlip 10 with no rx can you get azithromycin over the counter order advair from usa without prescription nexium equivalent in india lortab elixir street value where to buy levothyroxin with amex purchase levitra professional online no prescription aloprim delivered to your home my pham tynamid canada doxycycline 100mg cost how to stop taking premarin hrt mirapex order online silagra noprescrition needed uk online pharmacy what are the long term side effects of wellbutrin tegretol refill pack prescription assistance blogs bystolic avodart 50mg tablets current market price of sony ericsson live with walkman is allegra over the counter drug fda drug prices at algodones mexico discount rosuvastatin mg buy allopurinol online without a prescription order generic diflucan online best price caprysin billig acai online kaufen best online canadian pharmacy review determine premarin us companies only lasilix pills online in the australia cheap zyban uk oracea online in uk estrofem 2mg ivf ivenox medication side effects where can i get etabus from safe to buy generic serophene from usa rumalaya liniment sold over counter where to buy diclofenac online uk daily accutane journal cardizem drugstore com pricing over the counter florinef what is the generic name for nitroglycerin tretinoin 0 025 tablets on line to buy where dostinex staxyn how long to take effect can you buy tamoxifen online cheapest orlistato paypal all types seroflo pills keppra usa pharmacy zaditor online pay paypal best site get glucofage canada thyroxine tablets online reviews on antivert purchase pravachol in mexico purchase capoten on line in canada can you buy lipothin in ireland sildenafil citrate no prescription fedex ups comprar endep en argentina forum buy phenergan online click better than nootropil how much does doxycycline hyclate 100mg cost zestril on line purchase himcocid online pharmacy uk ditropan buy online us cheap diflucan 50 mg uk pharmacies online that sell liposafe long time side effects retino a cream 0 05 purchase permethrinum on line in the uk buy movalis have no prescription toprol generic uk purchase curacne pills where to buy zoloft with mastercard flovent diskus 100 mcg coupons baclofen shortage where to buy zyrtec liquid buy probalan no prescription purchase etodolac 400 mg order propranolol 160 mg lasilix order canada tadalafil 100mg cheap estro mg where to buy 0.2 nitroglycerin ointment prix moyen cialis 20mg motilium low cost order detrol from india without prescription liquid cialis side effects abilify buy online australia nexium medicine children how long does it take for estrace to start working buy erection packs 3 mg beat way to order kamagra chewable decadron tablets ramipril cialis daily wholesale accutane second time 100 mg synthroid weight loss what does forzest buy tinidazole online no prescription us ordering sumycin mexico where to buy cymbalta without a prescription buy phenamax online from usa avapro medication irbesartan levitra professional limited india kamagra oral jelly usa pharmacy azithromycin 250mg buy ventolin pills in the india what does tetracycline 500mg treat thuoc duphalac online albenda overnight delivery blopress 32 mg tabletten diarex generic india apple discount drugs generic colospa cost zoloft medication for bipolar generic zithromax safe tretinoin 0,025 lowest price online order viagra cheap online reviews on doxycycline for malaria harga obat salep nizoral buy female viagra xr without prescription cheap leukeran uk what is trimox mobic meloxicam 7.5 mg dutasterid perth australia endep from canada natural products like viagra stediril roche precio argentina finpecia on line in the usa buy sominex 5 where to buy lasilix with mastercard order viagra professional tablets sominex how to buy cheapest glucotrol xl to buy haldol india pharmacy can i make viagra at home diltiazem discounts nitrofurantoin on line non prescription arimidex phenergan not generic diet drug alli linked colon cancer where eagles dare clothing pilex doctors online where to buy hytrin online usa what does singulair do for children xalatan uk buy cheap clomid com generic femcare mg tablet saw palmetto on line no script amitriptyline nerve pain 10mg viagra jelly pas cher italie what is benadryl dosage for adults buy exelon online no prescription buy proscar without a subscription mobic dosage for children comprar glucophage original where can i purchase tinidazole how much is anafranil tablets best price styplon ordering minipress uk enalapril 20 mg para que sirve generic drugs canada list zedd over the counter australia cost of alli at walgreens is cialis an otc drug fosamax medication discount code for finpecia what does colchicine do to the dynamic instability of microtubules novo digoxin on line in the canada prevacid dose what is zofran 8 mg used for medicine abilify contain speman noprescrition needed uk online pharmacy buy tinidazolum in india online where to get retin a 0 05 pct gsk paxil lawsuit lisinopril hctz 10 12.5 picture buy provera mexican pharmacies premarin uk sale buy elocon tablets usa comprar arjuna portugal retino a cream 0,05 pct buy buying triamterene using paypal uk pharmacies online that sell provera acnetane fast mexico generic version of voltaren gel baclofen pharmacies evecare australia pharmacy us online pharmacy no prescription fasigyne lexapro cost costco buy isoptin without rx lowest price viagra online trazodone pills buy buy propecia online mexico no prescription tetracycline capsules 500mg can buy floxin online how to buy penegra in london american retin a gel 0,1 purchase differin in us what is lasix tablets used for canada buy omnicef without prescription cheapest way buy cialis cymbalta prices at costco overnight buy online astelin without advair diskus online forum order antabuse alcohol buy sumycin with a mastercard what is celexa used for anxiety lasix on line without prescription order hyzaar on line usa ovral l to buy in the uk without a prescription aviane 28 spain asacol direct pharmacy lamisil crema precio mexico nitroglycerin explosion youtube cheap genuine serpina online where can i get dipyridamole how to take brand levitra where to buy leukeran online canada avandamet refills buy roaccutane online overnight delivery how much does generic plan b cost at walgreens trazodone legal us can i buy pariet tadalafil cheap no prescription generic name for viagra joke what is hydrochlorothiazide mg used to treat purchasing caprysin online motrin coupons 2011 maxalt rizatriptan side effects how to order rocaltrol albuterol medication order azitromicina tablets detrol la discount coupons disulphiram buy india ordering elocon tadapox sale prescription cod order valrex without prescr buy over the counter terramycin online brand name rhinocort online cytoxan mg price augmentin price in canada glucotrol xl order on web discount elavil of canada fucidin from canada with no prescription amoxicilina results forum buy generic caprysin online buy avalide online from mexico ezetimibe 10 mg simvastatin 40 mg oestrogel canadian medications without prescription buying xenical online uk research grade lisinopril betnovate online pay paypal where do i meloxicam enolat in canada original clavamox online actonel buy australia purchase doxazosin on line in the uk purchase etabus in mexico purchase doxycycline online uk aciphex noprescrition needed uk online pharmacy oratane uk sale blue pill viagra women purchase generic permethrinum non prescription tizanidina comprar salbumol original en madrid purchase januvia online no prescription promethazine prices on the street what does cipro treat chlamydia the chepest rogaine 5 prescription pharmacy buy acivir pills online maxalt 40 mg dose lopid noprescrition needed canada online pharmacy norvasc user reviews tetracycline from stock what is viagra for women in hindi order female viagra in thyrox usa pharmacy buy brand paxil beat way to order nymphomax yasmin online no prescription uk ordering trazodone online purchase exelon 1.5 mg india online propecia bestellen 5mg where to buy cialis jelly with mastercard coversyl fast india original ampicillin online buy vytorin online from usa what is the dosage of metformin for weight loss no prescription flunil tinidazolum over the counter is flagyl available on line in canada pharmacy near melville ny generic phenergan canada minocin australia cialis 30 day trial offer chlamydia symptoms in men how long generic flomax prices erythromycin side effects dizziness order riperdal overnight comprar didronel original en madrid comprar levitra 20 mg buy thyrox pills in the india permethrinum billig kaufen generic bactrim uk paypal uk drugs law change brafix order propranolol medication used are there any over the counter fertility pills illegal sell viagra online can i order speman online amaryl maximum dosage what is levaquin tablets ephedraxin 100mg cheep us online pharmacy no prescription aciclovir v gel for sale online eldepryl without a script cheap cafergot mg purchasing diprolene online buy medicine ball online canada abilify over the counter sale antipsychotic eli lilly zyprexa coupons over the counter cialis professional can you order diakof discount canadian europe online pharmacy drug store benemid dose can i order wellbutrin sr online does code red 7 really work safety of generic drugs from india cialis online shopping vpxl online pharmacy shipped to canada tretinoin 0,05 on line in the india buy nexium esomeprazole when is actos going generic prescription anafranil clomipramine ocd walmart cheap drugs kroger pharmacy edgewood atlanta can you order vermox alti doxycycline to buy in england buy altace ramipril anafranil new zealand blue sky pharmacy review rumalaya forte uk buy what does generic d look like buy allegra online deltasone cheap canada pharmacy alzheimers medication reminyl imuran non perscription countries confido max dose cheap tramadol no prescription needed prope latin case order kamagra oral jelly pills azithromycin drug interactions alcohol can you buy amitriptyline over the counter in germany non prescription albenda pharmacy canadian pharmaic that have viagra viagra visa electron buy lisinopril online from uk evista pills online in the australia como comprar toprol xl minocin delivery london sale depakine chrono singulair generic date zovirax online with out prescription disulfiramum no prescription colospa tablets buy

Aptekarz Polski
Opieka farmaceutyczna
Manuał aptekarski
W aptece
Lex Apothecariorum
Farmacja na świecie
Rynek leków
Panorama samorządu
Historia farmacji
Muzealny kalejdoskop
Nowe rejestracje
Świat w pigułce
Chwila oddechu
Sport to zdrowie
Przegląd prasy
Warto wiedzieć
Rozmowy Redakcji
Listy do Redakcji
Forum wydarzeń
Z uniwersytetu
Numer 100/78 online
Menu witryny
Wydawnictwo NIA
Zamów Aptekarza

mapa strony: Start. arrow Historia farmacji arrow 12.2008 - "Proszek na ból zębów. Przepis z aptekarskiego manuału Samuela Elsnera."


12.2008 - "Proszek na ból zębów. Przepis z aptekarskiego manuału Samuela Elsnera." Drukuj Email
12.2008, nr 28/6 online


Przepis z aptekarskiego manuału

Samuela Bogumiła Elsnera


   Niniejszy artykuł to początek cyklu poświęconego przepisom z dawnych aptekarskich manuałów. Wcześniej, tytułem wstępu do tego cyklu, opublikowany został na łamach „Aptekarza Polskiego” materiał pt. Dawne aptekarskie manuały. Gatunek i tradycja. [1]

   Samuel Benjamin Elsner (1785–1870) był warszawskim aptekarzem „klasy 1”. [2] Zawód ten wykonywał w latach 1815–1848. [3] Urodził się w Lesznie w 1785 roku. Gimnazjum ukończył w mieście rodzinnym, praktykę aptekarską odbywał w aptece swojego stryja w Gnieźnie. [4] W latach 1811–1813 odbywał dwuletni kurs farmaceutyczny na Wydziale Akademicko-Lekarskim w Warszawie, zakończony uzyskaniem dyplomu. Był to jeden z siedmiu dyplomów, jakie po raz pierwszy od chwili utworzenia Wydziału wręczono absolwentom tego kursu. [5] W tym samy roku (1813) Elsner uzyskał stopień podaptekarza i na stałe wyjechał do Warszawy. [6] Tam pracował najpierw w aptece Wolfa, później Skalskiego. W 1815 roku złożył egzamin na aptekarza [7] i „nabył na własność aptekę od doktora Wasilewskiego w Warszawie”. [8] Samuel Elsner zmarł w 1870 roku, został pochowany na cmentarzu ewangelickim w Warszawie.
   W historii polskiej farmacji Samuel Beniamin Elsner zaznaczył się w ten sposób, że jako pierwszy w Polsce, bo już w 1818 roku, rozpoczął w swojej aptece produkcję sztucznych wód mineralnych („selcerskiej” i „karlsbadzkiej”) [9]  i że w 1824 roku, razem z czterema innymi warszawskimi aptekarzami, założył na terenie przylegającym do ogrodu Pałacu Krasińskich Instytut Wód Mineralnych Sztucznych [10],  z której wyrosły późniejsze Warszawskie Zakłady Farmaceutyczne „Motor” – które z kolei, po upaństwowieniu w 1951 roku, otrzymały nazwę Warszawskie Zakłady Farmaceutyczne Polfa.
   Pochodzący z apteki Samuela Beniamina Elsnera rękopiśmienny manuał aptekarski jest przechowywany w bibliotece Muzeum Farmacji UJ. Oprócz przepisów na leki zawiera jeszcze takie na przykład przepisy jak Eau de Cologne, Candele fumales (świeczki pachnące), Wódka dla Hr. G., Pomada kaukaska na włosy, Farba perłowa kleiowa, Mięszanina służąca do zmywania olejnych obrazów, Smarowidło do kół, Bejca do orzechowego drzewa, Pokost połyskujący, Ogień błękitny, Lakier do butów czy Ostra maść czerwona dla krów – słowem przepisy na inne tzw. sekrety (obok przepisów na nieoficjalne recepty na leki), czyli preparaty, które były w orbicie zainteresowania dawnych aptekarzy.

Ilustracja 1.
Przepisy o numerach 34, 35 i 36 aptekarskim manuale Samuela Elsnera.  Biblioteka Muzeum Farmacji UJ. Sygnatura: IKs (Inwentarz Księgozbioru) nr 4176.

   Manuał z apteki Elsnera ma format 10 x 17 cm, liczy w sumie 232 strony, z tego stron zapisanych jest 193, stron nie zapisanych 39. Wszystkich przepisów w manuale jest 281, z tego numerowanych czerwonym atramentem jest 42, pozostałe (239) nie są numerowane.
   Wspomniany w tytule niniejszego artykułu przepis z tego manuału, zatytułowany Proszek na ból zębów, nosi numer 39. Jego skan przedstawia Ilustracja 2.

Ilustracja 2. Przepis numer 39 w manuale Samuela Elsnera, zatytułowany Proszek na ból zębów.

Przepis zaczyna się od znaku  . Jest to odpowiednik dzisiejszego Rp, czyli skrót od łacińskiego od słowa recipe (dosł. ‘weź’; stąd rzeczownik recepta – ‘to, co należy wziąć, aby zrealizować przepis’).
Pierwszy wymieniony w tym przepisie składnik to:

Ilustracja 4

…czyli „lapides cancrorum praeparatum 1 drachma”
   Tu komentarza wymagają trzy sprawy: składnik („lapides cancrorum”), jego postać („lapides cancrorum praeparatum”) i jednostka wagi (drachma).
   „Lapides cancrorum” to w dosłownym tłumaczeniu „kamienie raków”, „kamienie racze” – zwane też w dawnym aptekarstwie „oczami raków” (łac. oculi cancrorum). Chodzi o płaskie, okrągłe twory wapienne (tzw. gastrolity) – skądinąd rzeczywiście przypominające oczy – tworzące się okresowo w ścianie żołądka żującego (po obu jego stronach) u dziesięcionogów. Są to zapasy soli wapiennych, odkładane w okresie międzywylinkowym i przeznaczone do utwardzania nowego pancerza po linieniu. Chemicznie „oczy racze” to węglan wapnia (CaCO3), czyli po prostu kreda.


Ilustracja 5; Ilustracja 6
Tzw. kamienie racze i naczynie apteczne z napisem Lapides cancrorum (po lewej). Puszka drewniana z napisem Lapides cancrorum (po prawej). Zbiory Muzeum Farmacji UJ.

Ilustracja 7. Tzw. oczy racze. Średnica od 0,5 do 1,5 cm. Muzeum Farmacji UJ.

   Informację, czym są „oczy raków”, można też znaleźć w osiemnasto- i dziewiętnasto- wiecznych farmakopeach – m.in. w Farmakopei Austriackiej z 1855 roku, gdzie na stronie 123 czytamy:

Ilustracja 8. Strona tytułowa Farmakopei Austriackiej z 1855 roku. Poniżej fragment strony tej farmakopei, poświęcony „oczom raczym”.

   „Kamienie raków. Oczy raków. Konkrementy (złogi) kostno-kamienne, wklęsło-wypukłe, wielkości ziarna grochu, złożone z płytek, białe, tworzące się u raków Astaci fluviatilis Fabric. (Cancri Astaci Linn.) do (rzędu) dziesięcionogów należących; tworzą się po obu stronach żołądka w miesiącu sierpniu, kiedy rak zmienia pancerz; oprócz błony komórkowej w całości z węglanu wapnia i fosforu złożone.”      
   Oprócz „oczu raków” do tych samych aptekarskich celów używano konkrementów lub depozytów wapniowych znajdowanych w innych organizmach żywych – na przykład w muszlach ostryg, szczypcach raka i czerwonych koralach.


[1] Z. Bela, Manuały aptekarskie. Gatunek i tradycja. „Aptekarz Polski”. Pismo Naczelnej Rady Aptekarskiej. 2008: część 1 – nr 25(3e); część 2 – nr 26(4e); część 3 – nr 27(5e).
[2] Lista lekarzy i aptekarzy w Królestwie Polskim na rok 1847, s. 44: „Samuel Beniamin Elsner Apt. kl. 1”  
[3] Taka informacja została umieszczona na grobowcu Samuela Elsnera.
[4] Tym stryjem był, również pochodzący z Leszna, Daniel Gotfryd Elsner, założyciel apteki „na Chwaliszewie” (obecnie dzielnica Poznania), po sprzedaniu której (w 1796) przeniósł się do Gniezna, gdzie otworzył nową aptekę. (L. Kostrzeński, Materiały do historii aptek wielkopolskich. Reprint wydania Biblioteki „ Wiadomości Farmaceutycznych z 1929 roku. Poznań, 1996, s. 99).
[5] „Pierwsze dyplomy ukończenia Wydziału wręczono w 1813 roku. Otrzymało je 18 osób, z tego aż 7 dyplomów przypadło farmaceutom.” (T. Ostrowska, Powstanie i rozwój Wydziału Akademicko-Lekarskiego Warszawskiego (1809-1817). W: Dzieje nauczania medycyny i farmacji w Warszawie (1789-1950). Dzieło zbiorowe pod redakcją Marcina Łyskanowskiego, Andrzeja Stapińskiego i Andrzeja Śródki. Warszawa, PZWL, 1990, s. 14)
[6] Ukończenie dwuletniego uniwersyteckiego kursu farmaceutycznego w tych czasach nie wiązało się jeszcze z awansem w aptekarskiej hierarchii; zatrudniony w aptece absolwent takiego kursu długo jeszcze miał status zaledwie pomocnika aptekarskiego.
[7] Tytuł aptekarza w czasach Elsnera można było uzyskać dopiero po dodatkowym egzaminie przed Radą Ogólna Lekarską, który to egzamin był dużo bardziej szczegółowy i obejmował więcej zagadnień niż ten, jaki obowiązywał na zakończenie dwuletniego uniwersyteckiego kursu farmacji. Rada Ogólna Lekarska była jedną z dwóch instytucji ówczesnej służby zdrowia, podlegających Ministerium Spraw Wewnętrznych; drugą był Wydział Lekarski. Rada Ogólna Lekarska pełniła m.in. funkcję „naczelnej komisji egzaminacyjnej” kwalifikującej do wykonywania praktyki lekarskiej i do uzyskiwania stopni naukowych lekarskich i farmaceutycznych.
[8] M. Stopa, Elsner Samuel Beniamin. (W:) Polski Słownik Biograficzny. Kraków, 1949, t. IV, s. 237. Mieszkał natomiast Elsner w Warszawie przy ul. Podwal 533 (T. Kikta, Przemysł Farmaceutyczny w Polsce [1823-1939], Warszawa 1972, s. 96).
[9] M. Stopa, op. cit.
[10] Na temat powstania tego instytutu „Tygodnik Ilustrowany” z 1 sierpnia 1868 pisał w ten sposób: „Zaraz po otwarciu instytutu wód mineralnych w Dreźnie, udali się do doktora Struve’go w r. 1823 tutejsi trzej aptekarze, a mianowicie Henryk Spiess, Samuel Elsner i Jan Żelazowski i nabywszy od niego sposób robienia wód sztucznych mineralnych, wyrobili sobie w kraju patent swobody na ważny ten wynalazek. (…) Przybrawszy do spółki Ignacego Lesińskiego i Ferdynanda Ulbrichta, otworzyli w r. 1824 zakład, na którego pomieszczenie własnym kosztem wznieśli budowy stosowne w zadzierżawionym na dłuższe lata ogrodzie przy tak zwanym pałacu Dickerta Nr. 556, który przytykając do ogrodu Krasińskich, najdogodniejszym był wtedy dla pijących wody, gdyż teatr i plac Krasińskich w owych czasach ześrodkowywały w sobie całą prawie powszechność warszawską. (…) Po nieodżałowanym skonie ś. p. Teofila Lesińskiego (którego portret i życiorys w swoim czasie Tygodnik nasz umieścił), nie długi czasu przeciąg był jego zastępcą w 1861 r. chemik Michał Trzebiecki. Roku 1865 śmierć zabrała i ś. p. Żelazowskiego, tak iż z pięciu założycieli, pozostał tylko przy życiu jeden Elsner, nie należący już do liczby właścicieli zakładu.
[11] “Carbonate of Lime is also obtained from various animal substances; as from Oyster shells, Crab’s claws, Crab’s stones, and Red Coral.” (J. Pereira, The Elements of Materia Medica and Therapeutics, London 1842, Vol. 1, p. 597)

dr hab.Zbigniew Bela
Dyrektor Muzeum Farmacji UJ
fot. nadesłane przez autora
« poprzedni artykuł   następny artykuł »