bactroban dose impetigo quibron-t where to get buy strattera online confido order in the us get augmentin toronto cheapest viagra super active paypal buy busbar all types relafen pills dilantin uk buy synthroid prescription medicine canadian pharmacies for nonprescription retin a dividend bayer 2012 blopress purchase in canada no prescription kamagra sales ireland prescription buy albendazole 200 robert jarvik lipitor commercial rogaine 5 without prescription prednisone side effects long term use purchase levaquin on line in mexico buy abilify generic purim cost is v-gel legal in uk can you get uroxatral protonix online pharmacies with out prescription benadryl drugstore com buy minocycline online us no prescription arava pharmacy order ordering bentyl can you buy nizagara in ireland online pharmacy cheap average celebrex dose seroquel 300 mg street value colchicine without a script zoloft reviews for panic disorder propranolol drug in uk pharmacy buy lantus insulin mexico cleocin t lotion cost buy celebrex in singapore where to buy 2 nitroglycerin ointment what is the active ingredient in prilosec otc doxycycline buy online ireland bactroban nasal usage buy levitra lowest price generic date for cymbalta beat way to order valtrex neurontin weight gain migraines nymphomax 100 review female cialis drugs for sale lisinopril without prescription canada does requip cause weight gain printable januvia coupons online pharmacy us prescription how to import luvox cytoxan shoppers drug mart cephalexin patient reviews cheapest trazodone vermox brand positioning zithromax tablets price cheap acticin 2 pharmacy ordering azulfidine side effects of elavil medication cleocin rx viagra plus tablets 40mg antibiotics and the pill yasmin is doxycycline generic lozol maximum dosage over the counter pills to treat yeast infection nitroglycerin 2.6 mg tablet online levitra overnight delivery zetia billig kaufen power acai capsules review free viagra sample before buying caverta online price acai comprar em portugal lowest priced hytrin what is elavil for migraines buy apcalis sx paypal what is the medication omnicef for nitroglycerin dose infusion cheap allinclusive holidays to egypt flights ampicillin buy online ireland cheap mycelex-g viagra reviews uk pre order marvel ultimate alliance 2 snovitra super power on the internet zyrtec maximum daily dosage generic pills for ginette-35 can you get high from risperdal can you buy coreg canadian prescription nitroglycerin sl tablets expiration what is estrace can i still get pregnant on the depo provera shot proventil canada head office gnc saw palmetto price tadalafil and dapoxetine viramune delivery uk cipro online pay paypal buy olanzapine online amazon norvasc no prescription needed what does benicar do korean red ginseng root reviews buy cheap acyclovir brand name azulfidine online lipitor price comparison uk premarin with no rx online uroxatral purchase where to buy cabgolin order innopran xl dosage zestril visa seroflo 125 inhaler children walmart pharmacy prices on medication what is motilium tablets used for aricept online price buy differin cream online red cobra 120 mg rumalaya weight gain where to buy alligators medrol pack rx cipla india hr contact wellbutrin tablets images florida malegra dxt where can i buy motrin for infants meclizine hydrochloride australia buy proventil bulk cheapest mobicosa depo provera contraceptive injection where to buy lukol in canada safely what is the dosage for imitrex levlen birth control generic medrol dosepak 4 mg taper order micardis on line canada ordering erection packs 1 canada where can i get carbozyne phenergan online mexico cost of accutane acne treatment 10 mg prednisone daily safe over the counter alternative to hydrochlorothiazide tenormin prices cvs generic tenormin uk generic for protonix 20 mg duphalac lactulose dose can you buy clonidine medications side effects cost of benicar hct 40 25 where to buy cialis hyzaar forte 100 mg 25 mg time between wellbutrin doses genuine aleve best price lotrisone looking for when will generic asacol be available proscar no prescription reviews prevacid 24hr side effects where to buy abilify for cheap prescription over the counter equivalent to differin lipothin by mail order trazodone on line in the canada us pharmacy online aciphex himalaya cystone reviews side effects of promethazine cough syrup can i get astelin unique hoodia dose cialis tablets 5mg meclizine to buy in england lipitor medication online best retin a cream 2012 can you get zithromax over the counter pyridium on line purchase statue to meridia map viagra professional perth australia ordering hytrin viagra online bestellen ohne rezept erfahrungen what is ic doxycycline hyclate brand levitra side effects long term use prednisolone buy mexico arthritis in feet remedies buy alli diet pills australia drugs med cab chloramphenicol aricept pharmacy order nizagara online in uk generic glucophage switzerland sominex 100mg cheep buy arimidex generic online long time sex tablets name for men metformin sales in 2009 purchase phenamax cheap trial erection packs 3 uk boots robaxin over counter medicine buying astelin for dogs zenegra 100 how long does it last doxazosin 1mg tablets proventil prix en pharmacie en france best site get finpecia birth control pills cymbalta estrace tablets cost i want to pay some tadacip side effects of ciproxin 500mg eldepryl pas cher italie cialis super active direct pharmacy chloroquine phosphate 500 mg tablets micardis 80 mg cheap nitroglycerin online in usa nifedipine capsules 5mg rhinocort delivery uk doxycyline no prescription symptoms of arthritis in fingers arimidex india companies only large round blue pill 100 purchase astelin lowest price avodart online lukol medicine online nexium medication price cheapest state to live in on the east coast cheapest revatio tablets uk prescription cheap estrace diflucan without prescription canada safe viagra sites uk generic from antivert buy ditropan capsules voveran sr tablets purchase on line buy eldepryl online in usa buy ceftin patch buy acivir pills in ireland i need viagra today medrol dose pack canada cheap cymbalta canada triamterene tablets online purchasing metoclopramide online the canadian pharmacy winnipeg female cialis reviews order clozaril online mail-order xenical lipothin dosage recommended lamictal non perscription countries toradol on line cozaar in canada what is anafranil pills used for rogaine discount code 2010 over counter probalan online generic ventolin cost of liquid prednisone for cats cafergot prices cvs buy oxytrol boots pharmacy no prescription grifulvin v sale to buy chloromycetin in uk where zocor is eurax legal in uk mexican pharmacies that ship to us canadian buying cialis soft cost of methotrexate injections in uk zyrtec now co uk generic name for rumalaya accutane buy australia promethazine side effects long term use can you order levothroid aldactone pre-contest bodybuilding discount astelin resources for synthroid buy viagra in india roaccutane uk price what is the difference between trazodone and trazodone hydrochloride tretinoin to buy in the canada without a prescription does generic accutane work the same buy proventil low cheap price buy actos overnight delivery low dose baclofen for anxiety order hoodia medication by mail prednisone 5mg price what is atacand medication bupron sr on line no script mexico pharmacies online that sell ampicillin olanzapine dose benadryl 40 mg albendazole uk boots where to buy prescription viagra in canada can order serevent canada order ciplox overnight diovan tablets 320 class action lawsuit against crestor purchase plavix in india buy requip tablets online crestor 5mg tablets information allopurinol dose in renal failure common side effects of methotrexate for ectopic pregnancy keppra pills sweat extendaquin tablets from buy what is cardizem drugs lipitor 20 mg cost bottle order viagra online canada lady era overnight pharmacy singulair online without prescription buy adalat xl retard what is red panax ginseng extract used for can buy retin-a 0,05 online tinidazole side effects in dogs furosemide 40 mg tablet revista kosovarja numri i fundit buy cardizem hong kong reviews on cialis super active chloroquine 40 mg pharmacy zerit order canada buy generic female viagra online good powder foundation for oily skin drugstore paxil cr generic cost simvastatin vs crestor dosage cheap generic medrol drug can i get zyprexa order differin lowest price cialis super active limited india prescription prilosec ingredients what is extendaquin for donde comprar noroxin levitra in the uk now generic zetia canada pharmacy best place buy diabecon pct buy entocort hong kong economics rhinocort prescription only how long is it safe to take premarin pharmacies buy allegra online fosamax no prescription compare prices sildenafil citrate 100mg canada what is the medication valacyclovir used for buy relafen mg online cipla ltd mumbai india amaryl 100mg cheap crestor 5mg dosage legal buy flonase online canada zerit without script buy accutane 20mg order pharmacy buy colchicine online fosamax 10 mg tabletas coreg for sale online buy cheap yasmin pills purchase celexa lowest price rumalaya forte 20 mg best site get moduretic hoodia lawsuit fluoxetina 20mg new alliances thundercats 2011 crohn;s medication entocort emsam india generic beta-val brand cialis tadalafil 20mg for sale minocycline australia pharmacy reviews on erythromycin protonix generic trade name imuran medication guide carafate spain how can i get viagra in the uk us pharmacy online toradol prometrium next day delivery irbesartan and hydrochlorothiazide association in the treatment of hypertension alphagan p prices why has hyaluronic acid been discontinued order sildenafil online discreetly order furosemide medication by mail canada rx drugs i pill sustiva website brahmi oil hair growth reviews buy diltiazem for daily use genuine levlen best price order aricept prescription why has amitriptyline been discontinued flovent diskus generic name honeyed korean red ginseng slices royal price list generic drug manufacturers usa can you buy celadrin cream tricor for sale online cialis maximum daily dosage clomid clomiphene citrate cycle voltaren now cheap claritin liv drug oversea discount drugs of canada delray beach resources for prandin dostinex ordering no prescription where to buy alavert d prescription buy tetracycline for acne per pill deltasone long term side effects accutane lawsuit in canada 2010 candesartan without prescription ordering cytoxan here in canada do i need a prescription for nizoral 2 what is unisom tablets buy cialis in ireland tegretol weight gain sildenafil citrate 100mg viagraŽ generika side effects of erythromycin ethylsuccinate where can i buy cialis what is menosan drugs order abana 10 pharmacy plavix online overnight serophene shopping femara for fertility reviews tadacip where to purchase billig seroquel online kaufen indian generics online glycomet what does zanaflex lopid on line is there a generic for cardizem cd low cost skelaxin low cost anacin where to buy chloromycetin in canada safely list of drugs going generic in 2011 zofran with no rx doxycycline local drug delivery kamagra dosage men very cheap cafergot where to buy cytotec in manila 2011 buy abilify for daily use plavix coupon printable glucotrol xl discount voucher vytorin generico online start pharmacy store india iv lidocaine mechanism of action requip woldwide shipping flovent canada pharmacy elocon cream australia where can i get some zoloft keftab order by phone what does estrace do were to buy promet with codeine do i need a prescription for claritin can you buy acivir pills freeware what type of medication is depakote cabergoline sex where to get colchicine pct canadian online pharmacy for risperdal zithromax 1 gram packet what does mircette xenical 120mg caps where to buy clomid forum premarin generic wikipedia drugs toradol generico erexin-v pas cher cordarone to buy from europe levitra professional mg price viagra professional coupon code where do i buy prazosin codeine syrup boots comprar celadrin original en madrid allegra side effects adults weight gain does topamax affect birth control pills estrace cream canada pharmacy over counter lamisil cream canada micardis blood pressure pills taking clomid just to have twins buy cheap exelon pills is thyroid medication free in uk buy alesse fast shipping different types viagra pills is there a drug comparative to tofranil eldepryl generic for buy motrin 600 mg zovirax for daily use canada avalide medicine online furosemide to buy in the canada without a prescription suppliers of lincocin in us prednisone 20 mg tab prednisone deltasone differin price without insurance prinivil where to get how to import cleocin birth control pills sumycin over the counter substitute for citalopram buy valtrex in ireland cost of zovirax cream para que se usa el zovirax purchase carafate on line in usa which uk site to buy exelon mobic medication nsaids norvasc safe dose range generic name for diflucan buy can prilosec be taken with selection side effects of taking zantac long term what is wellbutrin xl 150 mg. used for piracetam dosage with choline alesse birth control generic reviews where to buy unisom sleeptabs tablets phenamax uk brand name nasonex vs flonase vs veramyst liquid uroxatral review plendil from india how to get remeron in australia best seroflo prices phenergan dose haldol western australia cephalexin suspension rxlist indian movie deva ki adalat is it safe to order fertomid top 10 online cialis soft sites pharmacy research grade urispas prescription free viagra customer support buy vermox in canada augmentin medication class nizagara purchase in canada no prescription liqui purple pharmacy list of tesco stores selling nitroglycerin how to get silagra in australia brand advair diskus direct pharmacy buy cipro 5 purchasing artane online uk detrol la cheapest vytorin order by phone is zantac available over the counter indocin on line purchase indian pharmacy allopurinol periactin online without prescription buy diclofenac sodium canada micardis telmisartan tabletas 80 mg fluoxetine medication on line how to buy viagra in california viagra gold 800mg reviews cialis super 20mg australia tadalis sx over the counter hydrochlorothiazide 40 mg dose lexapro for depression user reviews can you order lithium optimmune eye ointment dogs side effects generic aceon tablet angiotensin suppliers of medrol in us celebrex uses treatment us pharmacy online tofranil diet pill alli coupon what does astelin azelastine lariam in croatia

Aptekarz Polski
Opieka farmaceutyczna
Manuał aptekarski
W aptece
Lex Apothecariorum
Farmacja na świecie
Rynek leków
Panorama samorządu
Historia farmacji
Muzealny kalejdoskop
Nowe rejestracje
Świat w pigułce
Chwila oddechu
Sport to zdrowie
Przegląd prasy
Warto wiedzieć
Rozmowy Redakcji
Listy do Redakcji
Forum wydarzeń
Z uniwersytetu
Numer 98/76 online
Menu witryny
Wydawnictwo NIA
Zamów Aptekarza

mapa strony: Start. arrow Manuał aptekarski arrow 11.2008 - "Choroba refluksowa przełyku i objawy towarzyszące."


11.2008 - "Choroba refluksowa przełyku i objawy towarzyszące." Drukuj Email
11.2008, nr 27/5 online

   Choroba refluksowa przełyku (gastroesophageal reflux disease, GERD) to schorzenie, którego podstawowym objawem jest wsteczne zarzucanie treści żołądkowej do przełyku.  
  Powodem wystąpienia refluksu żołądkowo-przełykowego jest dysfunkcja dolnego zwieracza przełyku polegająca na licznych, przedłużonych, samoistnych i przemijających relaksacjach. Relaksacje takie są zjawiskiem fizjologicznym, występującym u osób zdrowych, związanym z procesem trawienia. Występują po posiłkach, charakteryzują się krótkim czasem trwania i nie powodują żadnych subiektywnych dolegliwości, ani zmian histopatologicznych w przełyku. Jeśli częstość relaksacji przekracza 2-krotnie częstość fizjologiczną - pojawiają się objawy refluksu patologicznego. Refluks patologiczny może występować zarówno w ciągu dnia, jak i w nocy, niezależnie od posiłków i cechuje się wzrostem częstości i długości trwania jego epizodów, co powoduje wydłużenie czasu narażenia błony śluzowej przełyku na zarzucaną treść żołądkową. Zarzucanie treści żołądkowej do przełyku powoduje zmianę odczynu pH w dolnej części przełyku z alkalicznego na kwaśny (pH poniżej 4), co w następstwie prowadzi do powstania odczynu zapalnego śluzówki przełyku sprzyjającego rozwojowi nadżerek. U około 50% chorych z chorobą refluksową przełyku występuje refluks mieszany – dwunastniczo-żołądkowo-przełykowy. U tych pacjentów składnikami refluksu są kwasy żółciowe, które również mogą powodować znaczne uszkodzenia błony śluzowej przełyku (80% epizodów refluksu mieszanego ma odczyn kwaśny). Głównym objawem choroby jest zgaga występująca u ponad 70% pacjentów. Opisywana jest przez pacjentów jako  palenie za mostkiem, z jednoczesnym uczuciem kwaśnego smaku w jamie ustnej, nasilające się przy zginaniu się do przodu, w pozycji leżącej i po spożyciu niektórych pokarmów (czekolada, soki cytrusowe, tłuszcze, alkohol, papierosy). Choroba refluksowa przełyku występuje równie często u kobiet, jak i u mężczyzn, natomiast nadżerkowe zapalenie przełyku związane z refluksem obserwowane jest 2-3 razy częściej u mężczyzn. Zaznaczyć należy, że u ponad połowy wszystkich pacjentów z chorobą refluksową nie obserwuje się zmian zapalnych przełyku, ani powikłań  (non erosive reflux disease – NERD). W tej postaci choroby nie występuje progresja w kierunku zapalenia przełyku, a odpowiedź na leczenie jest bardzo dobra.
   Objawy choroby refluksowej przełyku podzielono na dwa zespoły: przełykowe i pozaprzełykowe. Objawy przełykowe dzieli się na: typowe zespoły objawów (typowe objawy refluksowe i refluksowy ból w klatce piersiowej) oraz zespoły objawów związane z uszkodzeniem przełyku (np. refluksowe zapalenie przełyku, refluksowe zwężenie przełyku). Objawy pozaprzełykowe podzielono na objawy o udowodnionej zależności przyczynowo-skutkowej (kaszel refluksowy, refluksowe zapalenie krtani, astma refluksowa, uszkodzenie szkliwa zębów) oraz objawy dla których związek zależności przyczynowo-skutkowej jest prawdopodobny (zapalenie zatok obocznych nosa, choroba włóknieniowa płuc, zapalenie gardła, nawracające zapalenie ucha środkowego). Czasami objawy pozaprzełykowe dominują w obrazie klinicznym, najczęściej jednak występują zarówno objawy przełykowe, jak i pozaprzełykowe.
   Jednymi z częściej występujących objawów pozaprzełykowych są objawy płucne, z których najbardziej uciążliwym dla pacjentów jest kaszel. Przyczyną kaszlu refluksowego jest mikroaspiracja cofającej się do gardła treści żołądkowej do dróg oddechowych oraz odruch przełykowo-tchawiczo-oskrzelowy regulowany przez nerw błędny. Najczęściej kaszel pojawia się wieczorem po położeniu się do łóżka, ale przed zaśnięciem oraz po wstaniu z pozycji leżącej (np. rano po wstaniu z łóżka). W ciągu dnia kaszel refluksowy pojawia się najczęściej w związku z posiłkami (obniżenie napięcia dolnego zwieracza przełyku w wyniku rozciągnięcia żołądka pokarmem). Najczęściej jest to kaszel suchy, czasami z niewielką ilością wydzieliny. Liczba napadów zależy zarówno od ogólnej liczby epizodów refluksu, jak i od czasu w jakim pH przełyku jest poniżej 4,0.
   Leczenie choroby refluksowej ma na celu doprowadzenie do ustąpienia objawów, wygojenie ewentualnych nadżerek błony śluzowej przełyku, utrzymanie remisji oraz zapobieganie powikłaniom choroby oraz jej nawrotom. W początkowym etapie leczenie ogranicza się do zaleceń dotyczących zmiany stylu życia. U pacjentów u których nie występują zmiany endoskopowe zmiana stylu życia i nawyków żywieniowych są często wystarczające. Zalecana jest odpowiednia dieta prowadząca do zmniejszenia masy ciała, zaprzestanie palenia tytoniu, picia kawy i alkoholu, nie spożywanie obfitych posiłków bezpośrednio przed snem oraz unikanie pozycji leżącej po jedzeniu. Doraźnie stosuje się leki neutralizujące kwas solny. W przypadkach braku efektów postępowania niefarmakologicznego (objawy utrzymujące się przez 2 – 4 tygodnie) wprowadza się farmakoterapię. W leczeniu farmakologicznym stosuje się leki antysekrecyjne – antagonistów receptora H2 oraz inhibitory pompy protonowej (IPP). Stosowanie IPP jest postępowaniem z wyboru w leczeniu choroby refluksowej przełyku. Podstawowym czynnikiem decydującym o wyborze tych leków jest ich zdolność do utrzymywania pH w przełyku powyżej 4 przez niemal całą dobę, co ma szczególne znaczenie w przypadku leczenia kaszlu refluksowego, gdzie stosowanie tych leków jest postępowaniem z wyboru. IPP zmniejszają produkcję kwasu solnego o około 90% oraz o połowę szybciej prowadzą do wygojenia nadżerek niż antagoniści receptora H2. IPP są lekami pierwszego rzutu, nie tylko u pacjentów ze zmianami endoskopowymi, ale również u osób bez zapalenia przełyku. W większości przypadków leki te, stosowane w standardowych dawkach, podawanych dwa razy dziennie, powodują szybkie ustąpienie objawów klinicznych niezależnie od stopnia zapalenia przełyku. Leczenie trwa od 4 do 8 tygodni (leczenie fazy ostrej) i w większości przypadków powoduje ustąpienie objawów. W przypadku nieskuteczności początkowej dawki IPP zaleca się podwojenie dawki porannej, a utrzymujący się nadal brak poprawy jest wskazaniem do wprowadzenia podwójnej dawki standardowej IPP wieczorem przed posiłkiem. Pacjenci z zespołami pozaprzełykowymi choroby refluksowej powinni być leczeni przewlekle od początku podwójną dawką standardową IPP stosowaną dwukrotnie w ciągu dnia.
   W związku z tym, że choroba refluksowa przełyku charakteryzuje się wysokim procentem nawrotów (około 80% w przeciągu 6-12 miesięcy od zakończenia leczenia wstępnego), po ustąpieniu objawów istnieje konieczność kontynuowania leczenia. Leczenie podtrzymujące polega na indywidualnym doborze najmniejszej skutecznej dawki IPP. Jeżeli stosowana dawka IPP powoduje wystarczającą kontrolę objawów choroby, to w ciągu kolejnych 2 – 4 tygodni dawkę tę zmniejsza się o połowę, a w razie braku nawrotu objawów choroby po kolejnych 4 – 8 tygodniach próbuje się zaprzestać leczenia. W długotrwałym leczeniu (powyżej 3 miesięcy) IPP wykazują największy odsetek chorych pozostających w remisji w porównaniu do antagonistów receptora H2 i leków prokinetycznych.
   Istotną zaletą IPP jest to, że leki te są bezpieczne nawet stosowane w dawkach wyższych niż dawki standardowe i są dobrze tolerowane. Objawy niepożądane występują rzadko i obejmują bóle głowy, wzdęcia, biegunkę, bóle brzucha, nudności, rumień skóry. Długotrwałe stosowanie IPP może powodować umiarkowaną hipergastrynemię, jednak nie wykazano wzrostu ryzyka rozwoju rakowiaków i raków gruczołowych żołądka wynikającego z nadmiernego wydzielania gastryny. Groźne objawy uboczne, obejmujące ostre zapalenie wątroby i ostre śródmiąższowe zapalenie nerek, występują niezwykle rzadko. Leki te najsilniej działają w środowisku kwaśnym, ponieważ do ich uaktywnienia potrzebna jest jonizacja. Zaleca się więc podawanie ich 20 – 30 min. przed posiłkiem, tak aby największe stężenie leku w osoczu wystąpiło w chwili aktywacji większości pomp protonowych (aktywne wydzielania kwasu solnego).  W przypadku rzadziej występujących objawów lub łagodnego przebiegu choroby zazwyczaj wystarcza leczenie antagonistami receptorów H2 (ranitydyna, famotydyna). Leki tej grupy powodują ustąpienie objawów u około 50% chorych, natomiast nie przynoszą spodziewanych rezultatów jeśli chodzi o wygojenie zmian w błonie śluzowej i utrzymanie osiągniętej remisji. Na ogół dawki antagonisty receptora H2, łagodzące objawy choroby refluksowej przełyku i prowadzące do zagojenia, muszą być 2-3 krotnie wyższe od dawek wystarczających w leczeniu choroby wrzodowej. Ponadto szybki rozwoju tolerancji na te leki poważnie ogranicza ich przewlekłe stosowanie. W niektórych przypadkach stosuje się leki prokinetyczne, uważając zaburzenia motoryki za jeden z ważniejszych czynników patogenetycznych. Leki te zwiększają spoczynkowe napięcie dolnego zwieracza przełyku oraz poprawiają oczyszczanie przełyku z treści refluksowej. Wykazują skuteczność jedynie w łagodnych postaciach choroby refluksowej przełyku, natomiast w innych przypadkach stosowane są w połączeniu z lekami antysekrecyjnymi.
   Choroba refluksowa przełyku jest bardzo częstym schorzeniem, a jej leczenie jest przewlekłe i długotrwałe, jednak skuteczność stosowanych leków jest na tyle wysoka, aby zapewnić pacjentom całkowite wyleczenie i zdecydowanie poprawić jakość życia chorego.
   Trwają prace nad wprowadzeniem na rynek nowych preparatów mogących mieć zastosowanie w leczeniu choroby refluksowej przełyku, w tym antagonistów receptora cholecystokininy typu 2 oraz leków antysekrecyjnych obniżających wydzielanie kwasu żołądkowego na drodze hamowania kanału potasowego przez wiązanie kompetycyjne ATP-azy.
dr n. farm. Ewa Poleszak
Zakład Farmakodynamiki
Uniwersytetu Medycznego w Lublinie

1.    Andersson K., Carlsson E.: Potassium-competitive acid blockade: A new therapeutic strategy in acid-related diseases. Pharmacol. Ther., 2005, 27, 365-370.
2.    Małecka-Panas E.: Nietypowe objawy choroby refluksowej - rozpoznanie i leczenie. Medical Adviser. 2002, 4, 1-6.
3.    Marlicz K.: Leczenie choroby refluksowej przełyku. Gastroenterologia w codziennej praktyce lekarskiej 2002, 6, 2-5.
4.    Muszyński J.: Postępowanie w chorobie refluksowej przełyku. Terapia, 2003, 6, 25-30.
5.    Nowak A., Marek T.: Choroba refluksowa przełyku. Medical Science Review. Gastrologia 2002, 1, 24-32.
6.    Reguła J., Kulich K.R., Stasiewicz J. i wsp.: Poczucie choroby u chorych z chorobą refluksową w Polsce. Przegl. Epidemiol. 2005, 59, 75-85.
7.    Starzyńska T., Wasilewicz M.P.:  Choroba refluksowa przełyku – terapia na żądanie. Terapia, 2008, 6, 17-20.
8.    Wocial T.: Patofizjologia, rozpoznawanie i leczenie choroby refluksowej przełyku. Terapia, 2007, 6, 13-18.

« poprzedni artykuł   następny artykuł »
Dzień Aptekarza