buy amoxil pills in the us maximum zantac dose where do i arava in mexico post cycle therapy danazol suprax dosage strep viagra in sri lanka pharmacies best place to buy vytorin online donde comprar toprol xl side effects of erythromycin stearate disulphiram suppositories buy what is lamictal tablets where can i buy actoplus met mg diabecon over counter cephalexin and alcohol nhs long time side effects artane quiero comprar cordarone where to buy trimix order silagra without prescription order predalone uk pharmacy what is sandoz finasteride used for purchase curacne online no prescription to buy desyrel what are the common side effects of paxil best online pharmacy generic prazosin bupropion no prrescription order mobic from australia without prescription betoptic pharmacy order confido online pharmacies with out prescription can cut 20mg cialis tablet half precose weight loss overnight delivery generic propecia fda approved buy imitrex inhaler canada zanaflexwithoutrx estrace without prescription pills order nizagara cheap what is the medicine ceftin used for order sinequan from canada without prescription generic tricor 145 cost of metformin at cvs where can i get olanzapine viagra cialis levitra samples oregon state beavers football tickets haldol with out a prescription zoloft with american express buy paroxetine inhaler canada indian pharmacy cyklokapron levitra for sale no prescription canada pharmacy online legitimate to buy diarex in uk generic stromectol online buy proscar in singapore ten top tips healthy weight management is generic diflucan available in usa can you buy hyzaar online viagra soft without prescrip generic propecia in the us pamelor cost per month buy alfa flucon online with out prescription lantus medicine online buyers of amaryl canada comprar tretinoin 0,05 original order estro online no presctiption can i make benzac side effects of evecare syrup where to buy ditropan online without rx ordering glucophage uk viagra sublingual pas cher minomycin order by phone lasilix without prescrip what is the dosage for zanaflex coversyl pill shortage erection packs 10 drugs levitra toprol xl legal us celexa uk pharmacy isoniazid next day thyrox on line in the uk baclofen venta en mexico is celebrex available on line in canada amoxycillin discount no prescription best place to buy tamsulozin in uk cheap provera mg purchase trileptal on line in australia i want to pay some synthroid many tablets medrol dosepak buy aygestin pills in the australia order viagra plus from australia without prescription tinidazolum without a prescription buy prozac with a mastercard buy ampicillin online from mexico purchase avodart on line in mexico indocin from india purchasing serevent online online pharmacies no prescription legal cytotec uk pharmacy quetiapinum cheap australia pharmacy doxazosin mail order cheap lamisil online cost of cymbalta at walgreens cheap genuine benicar online amaryl tablets 150 mg will flonase make you gain weight coumadin generic australia fucidin woldwide shipping the chepest naprosyn brand name yagara online torsemide non perscription countries generic gel viagra online mycelex g comprare fasigyne on line in the india buy moduretic online overnight delivery no prescription wellbutrin sale can i snort mylan a1 celadrin canada no prescription hydrodiuril buy canada buy neurontin without a prescription triamterenum without rx cialis super active 40mg buy wigraine online from canada best site to buy brand advair diskus coupons for ventolin hfa inhaler buy singulair 200 disulfiramum india over the counter drugs similar to minocycline where can i get combivent from valtrex 500 mg dose ventolin 20 mg where to buy ortho cyclen without a prescription buy lukol online us online pharmacy no prescription carvedilolo buy cheap yasmin pills uroxatral daily use reviews ivermectin stromectol side effects celexa dosage rxlist caffeine ergotamine without insurance us pharmacies online that sell clomifene cheap canadian albenda no prescription generic from micronase cheap xenical tablets i pill allegra website best price for real fasigyn best pharmacy to order voveran sr lithium order canada nombre generico de motilium estro purchase cheap amaryllis bulbs buy approved how to get nordette in australia benicar generic india skelaxin now co uk what is alliteration ks1 where to buy amitriptyline 10mg 75mg how much will elocon cost metrogel cheap canada pharmacy propecia african american men dostinex birth control online australia diprolene online mexico online no prescription uk for seasonique buy cheap sinequan using pay pal curacne online from usa is it illegal to order generic tamoxifen best price lamisil cream can you only get ciprofloksacin on prescription amitryptalin to by on line billig rumalaya online kaufen celexa for sale ordering cialis professional 20mg online types of arthritis in the spine lotrisone noprescrition needed canada online pharmacy allegra d tabs legal buy atorlip 5 online canada redustat pastillas que contienen how much is artane tablets best place buy brand cialis ortho tri cyclen lo reviews on acne roxithromycin 300mg tabs retin a gel 0,1 brand positioning capoten generic australia all types alti doxycycline pills liquid esperal review canadian pharmacy online isotretin caffeine ergotamine australia companies only buy desyrel online canada no prescription mexico pharmacies online that sell viagra soft valtrex prix en pharmacie en france order cialis online without rx cordarone delivery uk zestril side effects hair loss online pharmacy movalis adalat drug in canada pharmacy buy online sildenafila generic buy over the counter epivir hbv online plavix canadian pharmacy cardura for sale ramipril cough side effects fast kamagra oral jelly delivery buy femcare online cheap lincocin aquadrops dogs cheap generic propecia uk discount cialis of canada metrogel no prescription feldene birth control online us comprar strattera portugal ethionamide india cleocin lotion price are ventolin and albuterol the same drug side effects effexor weight gain order panmycin online with visa over the counter medicine caprysin order vistaril without prescription lopid fast india order cialis professional online no prescription with a amex generic skelaxin available can you buy cheap cytoxan femara letrozole for sale non prescription capoten ginseng chinese medicine chatswood next day valtrex prevacid new zealand canadian pharmacy online artane venlafaxina online uk probalan buy canada cheap diclofenac suppository drugstore flovent mg usa order baclofen overnight tretinoin cream .05 price triamterene without a prescription from uk buy wellbutrin tablets canada mirapex over the counter india tretinoin 0,025 without a prescription from india erythromycin ophthalmic ointment cost baclofen without prescrip coming off prozac weight gain ou acheter acai montreal where to buy metoclopramide online canada buy zithromax no prescription get alfa flucon las vegas pulmicort brand positioning side effects of cialis super active zithromax delivery depakote 250 mg tablet ec can i order eltroxin online where to buy shallaki discount canadian pharmacy avodart norvasc price in us zyban pill canadian zocor roche precio argentina septilin medicine children order generic atomoxetin what is prazosin for cats where can i buy lexapro online without a prescription calan lawsuit canada fluticanose prices usa citalopram cost canada prometrium india best generic zyvox review ayurslim online from usa anti anxiety medication online no prescription bupron where can i buy it buy ciprofloxacin 500 mg tablets voveran for men sale in uk where to buy furosemide in canada safely premarin 100mg buy digoxin overnight shipping usa omnicef no prescription fedex ups lipitor online sales aceon buy online canada torsemide purchase in canada no prescription riperdal pills buy low cost mycelex g buy salbutamol mg renagel drug store online cost of differin .3 med cab chloroquine ordering valtrex usa ordering revatio here in canada how to take caprysin mg lopid canada pariet tablets us online generic lamisil for sale on line buy almetec online buy zerit bulk alphagan cost buy cabaser inhaler canada is there a generic brand for celebrex levaquin order online no prescription cyklokapron canadian pharmacy sotalex 80 posologie procardia online cheap emoquette tablets buy how to get off crestor orlistar trusted online drug stores in canada buy raloxifeno online no prescription uk where to buy advair diskus ointment florinef without a prescription from canada buy actos online no prescription generic requip canada overnight delivery disulfiramum over the counter can i order viagra professional no prescription in the usa fluoxetina in croatia costco pharmacy kamagra price can i order danazol online postcode search canada cephalexin cheap india pharmacy sarafem bonus pills buy unisom online how to order zestoretic online how to use chloramphenicol ointment erythromycin dose for children pharmacy has best price aprovel order anafranil from usa without prescription motrin without a prescription from india lisinopril 10mg lupin suppliers of microzide in us acai 1000 mg best price speman buy imuran 200 buy requip online reviews clonidine delivered to your home is nexium available on line in canada salbumol cheap canada pharmacy synthroid side effects joint pain what is does viagra work for women which uk site to buy lexapro roaccutane isotretinoin buy seroquel tablets side effects how to buy retin a 0,05 actos medicine purchase altace on line in australia side effects of lowering dose of lexapro emsam 100mg tablet metrogel for purchase without a prescription clotrimazole hydrocortisone used buy generic paxil online no prescription astelin online with out prescription best site for plendil hydrochlorothiazide medication children the best erection pills over the counter delta cortef fast usa strattera dosering actonel looking for order floxin ear drops online discount what does serevent look like how to buy motilium online port vila vanuatu pharmacy can you get accutane over counter use carbozyne coupon online can you buy fasigyn over the counter caffeine ergotamine prescription only suprax shopping is exelon corp a good buy bystolic with no perscription malegra fxt discount retino a cream online in uk trimix course uk plendil italiano far 120 drug where to buy albenda ointment neurontin trusted online drug stores in canada elocom uk brand name buy digoxin from canada buy clomid online no prescription us what does seroquel look like percocet no rx prevacid solutab dose for infants demadex on line in the india thyroxine fast india order shatavari overnight brand cialis not generic australian breastfeeding association domperidone zebeta tablets 150 mg buy plendil from mexico online buy viagra online forum approved lopid buy canada discount doxazosin from canada crime stats sa topamax birth control online india can you get high on indomethacin bactroban 10 mg where to buy zocor with amex metrogel to buy in the uk without a prescription singulair fast mexico buy generic speman online olistat pills online in the mexico stromectol no prescription verizon wireless exelon discount unprescribed clomid online pharmacy uk atomoxetin what are the side effects of keflex in dogs order metronidazol without rx order protonix on line usa order viagra online without script cialis canada free trial order medrol overnight generic albuterol usa prinivil phone orders preciso de receita para comprar tamoxifeno advair diskus coupon 100 50 florinef without prescription now co uk kamagraoraljelly kamagra online where to get prevacid pct order anastrozolo online no prescription with a amex can i order voltaren online diclofenac indian government isotretin shopping buy cardura online from canada safety coated aspirin for dogs purchase misoprost in uk what is cipla limited is haldol available on line in canada buy singulair tablets india hoodia canada zenegra uk next day delivery closest over the counter drug to promethazine rogaine 5 price oristal next day delivery diprolene tablets price disulfiramo canadian online overnight pharmacy para que es el clorhidrato de amantadina online no prescription order medrol drugs seroquel recall in canada buy disulfiramo pills in the india beat way to order propecia olanzapine online in us tadapox side effects uk cholestoplex dosage instructions buy albenza tablets mexico where i can buy zyrtec d online glucovance for dogs buy pariet rabeprazole sodium pariet side effects ordering riperdal usa trileptal for depression reviews aygestin usa cvs prices erection packs 3 online pharmacy uk rumalaya generic prilosec mg no prescription buy cialis sublingual online safely cialis daily use treatment buy doxycycline mexican pharmacies reglan pharmacy prices list tadalafil professional retin a 0 05 medication buy alli at asda how to purchase amantadine online acivir pills tablets buy long time side effects celadrin the online drugstore brand viagra discount coupons for viagra cialis and flomax drug interactions buy flomax online from usa pyridium over the counter walgreens walmart flyer alliston ontario carvedilolo birth control online australia how to buy deltasone online accutane side effects pregnant women rhinocort dosering non generic buy atorlip pharmacy buy viagra jelly with e check generic for plendil actos dosage amounts minocycline canada head office probalan noprescrition needed canada online pharmacy best pharmacy to order lisinopril where to buy retin a renova and tazorac prednisolone ordering no prescription moduretic online canada bright blue pain pills what is levothroid pills used for how to take combipack of mifepristone and misoprostol tablets purchasing neurontin online uk all types celapram pills ampicillin concentration in lb plates buy oristal online mexico no prescription best place to buy yaz elimite on the internet obestat precio mexico sildenafil citrate pills is etodolac legal in uk buying revatio hydrea sent to spain overseas pharmacy no prescription aprovel original blopress online zovirax for genital herpes where to purchase avodart clozaril from usa cyklokapron side effects long term use female viagra dosage esperal canada sale fluss 40 pharmacy order viagra effects timeline buy diabecon bulk buy zyprexa from canada buy atrovent 80 mg online noroxin mexico no prescription lasix over the counter australia renagel no prescription compare prices purchasing zydis online buy rumalaya liniment online usa can you buy allegra in ireland flomax tablets side effects xenical roche 120mg purchase zovirax pills vipps pharmacy viagra ropinirole 1 mg tablets zydis for men in usa cheap allopurinol pricelist buy levlen online canada no prescription get movalis toronto buy sinemet with e check diflucan without a prescription periactin tablets for dogs order anastrozolo overnight kelnor india sale detrol la uses florida metronidazol tinidazole order on web cheap abilify 10 pharmacy famvir dosage during outbreak purchase dostinex in australia clomid for sale online uk glucotrol xl non perscription countries kelnor without a prescription from canada buyers of chloromycetin canada how to buy gabapentine buy diprosone online from canada where to buy ayurslim mg dramamine coupons benadryl non perscription countries suppliers of ranitidine in us buy himcocid online uk no prescription bentyl uk no prescription clomiphene 50mg twins buy evista tablets india periactin delivery london buy quibron t online overnight delivery detrol india pharmacy bactroban ointment drug classification anafranil reviews premature ejaculation online pharmacy trial erection packs 1 can order wellbutrin sr online is alli in stores now buy phenergan online australia no prescription alesse birth control pills review cialis commercial actors healthy weight for 59 male no perscription echeck aleve without rx cardura online usa what is cleocin 100 mg used for original frusemide online tadalis sx spain online generic epivir hbv lipothin from uk vendita cialis in italia percocet online liquid remeron review mexican pharmacy no prescription glycomet how long does it take for renagel to work acivir pills online what does doxycycline hyclate cure chloromycetin order canada cipla pharma company indore luvox on line in the mexico ordering salvent uk buy female viagra online no prescription us xenical meridia can you buy lasuna online buying carbozyne using paypal purchase lexapro 10 mg tablets where can i get nexium pills what is insulin and where is it produced order toprol xl 120 mg what does prilosec treat avapro medication dosage generic coumadin no prescription cytoxan tablets us online keflex tablets 150 mg propecia finasteride difference hoodia where to purchase cheap generic buy viagra non persciption aygestin dose of doxycycline for dogs cipralex online pharmacy shipped to canada azulfidine doctors online cheap canadian erythromycin no prescription etodolac results forum where do i viagra jelly in mexico my vantin coupons buy wellbutrin sr mg online for where could i buy aceon without prescription discount paroxetine of canada pharmacies buy atarax comprar bupropion chile

Aptekarz Polski
Opieka farmaceutyczna
Manuał aptekarski
W aptece
Lex Apothecariorum
Farmacja na świecie
Rynek leków
Panorama samorządu
Historia farmacji
Muzealny kalejdoskop
Nowe rejestracje
Świat w pigułce
Chwila oddechu
Sport to zdrowie
Przegląd prasy
Warto wiedzieć
Rozmowy Redakcji
Listy do Redakcji
Forum wydarzeń
Z uniwersytetu
Numer 100/78 online
Menu witryny
Wydawnictwo NIA
Zamów Aptekarza

mapa strony: Start.


03.2013 - "Krople w recepturze aptecznej - nie takie straszne jak myślimy!" Drukuj Email
marzec 2013, nr 79/57 online
   W poprzednim artykule odpowiedzieliśmy sobie na pytanie, kiedy przeliczanie dawek nie jest potrzebne, a wręcz nie ma sensu. Należałoby wobec tego przyjrzeć się teraz sprawie kiedy dawki należy sprawdzać i przeliczać.

   Zgodnie z FP IX, lekarz przepisując dawkę przekraczającą dawkę maksymalną zobowiązany jest ten fakt oznaczyć na recepcie. W przypadku, gdy z treści recepty wynika zastosowanie przez lekarza dawki przekraczającej dawkę maksymalną, a brak jest właściwego oznaczenia dawki na recepcie, farmaceuta wydający lek powinien porozumieć się z lekarzem, który wystawił receptę, w celu potwierdzenia świadomego przekroczenia przepisanej dawki. W przypadku niemożności wyjaśnienia celowości przekroczenia maksymalnej dawki jednorazowej lub dobowej, farmaceuta wykonuje lub wydaje lek w dawce odpowiadającej dawce maksymalnej z uwzględnieniem przepisanej drogi podania leku i częstotliwości podawania.

   Jednocześnie należy pamiętać, iż ustalone w Farmakopei dawki maksymalne są to największe dawki stosowane w lecznictwie i mogą być przekroczone tylko w sposób świadomy i to w określonych przypadkach. Z kolei dawki zwykle stosowane są to dawki przeciętne, mające charakter orientacyjny i wywołujące określone działanie zapobiegawcze, diagnostyczne lub lecznicze.

   Konkludując, należy sprawdzać i obliczać dawki maksymalne dla substancji aktywnej biologicznie używanej wewnętrznie, która należy do wykazu A, B i N i dla tych z wykazu C, dla których jest ustalona dawka maksymalna. Takim przykładem są sole bromu, zwane potocznie „bromkami” stosowane w różnej formie w leku recepturowym, zarówno w postaciach oficynalnych, jak i kompozycjach autorskich lekarzy. Problem dawkowania soli bromu scharakteryzowano w tabeli 1.

Tabela 1. Tabela dawkowania najczęściej stosowanych w recepturze aptecznej soli bromu według FP IX.

*kliknij, aby powiększyć
UWAGA: dla preparatów zawierających więcej niż jedną sól bromkową maksymalna łączna dawka dobowa wynosi 1,0 gram (w tym bromku amonowego  maksymalnie 0,5 grama).
   Z powyższego zestawienia jasno wynika, iż mamy określoną z góry sumaryczną dawkę dobową soli bromu na poziomie 1,0 grama, w tym bromku amonowego nie więcej niż 0,5 grama. Z oczywistych względów nie ma podanych w tabeli dawek pozostałych, ponieważ wynikają one bezpośrednio ze sposobu dawkowania porcji leku określonego przez lekarza.

    Sprawdzanie i przeliczanie dawkowania nie dotyczy jedynie substancji dla których dawki znajdują się tylko w FP IX. Należy sprawdzić także dawki substancji o których wiemy że są z wykazu A, B lub N, a z różnych przyczyn nie znalazły się w aktualnej Farmakopei. To że ich tam nie ma, nie zmienia ich siły działania. Dawek maksymalnych dla takich substancji należy szukać w starszych wydaniach Farmakopei.

   Pierwszym krokiem przy sprawdzaniu poprawności dawkowania powinno być ustalenie farmakopealnej dawki maksymalnej, czy to dobowej czy to jednorazowej. Bardzo często przy odpowiedniej wprawie już to pozwala nam na określenie czy dawka została czy nie została przekroczona. Nie wolno oczywiście zapominać o pacjencie tzn. czy jest osobą dorosłą czy dzieckiem, bo w tym drugim przypadku jesteśmy zobowiązani do odpowiedniej weryfikacji (przeliczenia), zgodnie z zasadami rozliczania dawek dla dzieci. Każdy z farmaceutów ma zapewne swoje sposoby czytelnego przeliczania dawkowania w oparciu o farmakopealny „Wykaz Dawek”, ale z doświadczenia dydaktycznego możemy podpowiedzieć, że wygodnie jest porównywać dawki przeliczone z normą również w postaci prostej tabelki z podziałem na dawki zwykle stosowane i maksymalne, jednorazowe i dobowe. Schemat taki sprawdza się szczególnie jeśli do rozliczenia pozostaje dawkowanie dla dzieci.

   Kolejnym etapem jest ustalenie, jaką parcjalną ilość całej postaci leku – syropu, proszku, mieszanki, czy kropli przyjmie pacjent jednorazowo, a ile dobowo. Ten element przeliczania dawkowania, choć wydaje się banalnie prosty może nastręczyć dużo trudności zwłaszcza, kiedy brakuje dokładnego rozeznania w kwestii tzw. „miar domowych”.

   Problem ten nabiera szczególnego wymiaru, jeżeli postać leku tworzą różne roztwory pod względem charakterystyki fizykochemicznej, na przykład mieszanka roztworu wodnego i syropu lub syropu i nalewki. Gdy ilość leku recepturowego, jaką przyjmie pacjent została w sposób poprawny wyliczona, możemy obliczyć ile w tej ilości znajduje się faktycznie substancji biologicznie czynnej. Ilość tę porównujemy z odczytanymi z Farmakopei dawkami i możemy w sposób jasny i czytelny odpowiedzieć czy dawki maksymalne zostały bądź nie zostały przekroczone.

       Spośród preparatów podawanych wewnętrznie najwięcej obaw związanych jest z obliczaniem dawkowania w kroplach. Nie jest to jednak takie trudne. Prześledźmy cały proces na podstawie hipotetycznej recepty – celowo skomplikowanej obliczeniowo.
Nicethamidi sol. 6,0
Adonidis vern. Trae 6,0    
Kalii Bromidi
Aquae aa 4,0
Luminali natrici 2,0
Chlorali hydrati 1,0

M.f. guttae, S. 3 razy dziennie po 20 kropli

   Pierwszą czynnością, zarazem kluczową jest ustalenie ilości gotowej formy leku wyrażonej w gramach jaką pacjent zażyje jednorazowo i dobowo. Żeby tego dokonać, należy pogrupować składniki recepty ze względu na rozpuszczalność w składnikach płynnych lub rozpuszczalnikach stanowiących również składniki recepty. W omawianym przypadku Nicethamid jest roztworem i ma sobie właściwy ciężar jednej kropli, podobnie nalewka z miłka wiosennego. Ale co zrobić z solą sodową luminalu, bromkiem potasu i wodzianem chloralu? Otóż związki te rozpuszczają się w wodzie, dlatego należy wziąć pod uwagę iż ilości tych substancji zwiększą nam masę roztworu wodnego. Zgodnie z powyższym otrzymamy:
Nicethamidi sol. - 6,0 grama roztworu
Adonidis vern. Trae - 6,0 grama roztworu
Wodny roztwór bromku potasu, luminalu sodowego i wodzianu chloralu – 11,0
   Krople są w jakiś sposób pewną konkretną, ściśle ustaloną objętością – oczywiście na wielkość kropli ma wpływ rodzaj naczynia z którego ta kropla powstaje. Niemniej jednak jeśli mówimy o kroplach recepturowych zawsze mamy na myśli tzw. kroplomierz normalny. Standardowe kroplomierze są wykonane ze szkła praktycznie bezbarwnego. Dolny koniec ma okrągły otwór o płaskiej powierzchni i kącie prostym wobec osi. Mogą być stosowane inne kroplomierze, pod warunkiem, że spełniają wymagania następującego badania wg FP IX. Dwadzieścia kropli wody w temperaturze 20+/-1C wypływających swobodnie z kroplomierza utrzymywanego w położeniu pionowym, przy stałym wypływie 1 kropli na sekundę, waży 1000+/-50mg. Kroplomierz musi być starannie oczyszczony przed użyciem. Należy wykonać trzy oznaczenia z każdym kroplomierzem. Żaden wynik nie może różnić się o więcej niż 5% od średniej z 3 oznaczeń.

   Reasumując, z kroplomierzem normalnym jest tak jak z farmakopealnym pacjentem, według którego wylicza się dawki zwykle stosowane i maksymalne - czyli jest znormalizowany. W myśl definicji kroplomierza normalnego jest to taki kroplomierz z którego 1,0 gram wody wypływa 20 kroplami w temperaturze pokojowej 20°C z kapilary o średnicy u dołu 3mm. O wielkości kropli decyduje: napięcie powierzchniowe cieczy, średnica kroplomierza, wysokość słupa cieczy, czystość powierzchni szkła, temperatura itp.

   Niemniej jednak jesteśmy w dalszy ciągu w kategoriach objętościowych i pojawia się wtedy problem powiązania masy pojedynczej kropli z ilością wagową preparatu farmaceutycznego jaką ma spożyć pacjent. Aby realnie przeliczyć objętość na masę potrzebujemy oczywiście dodatkowej wielkości fizycznej – gęstości w myśl równania:

   I w dalszym ciągu jesteśmy w tak zwanej kropce. Oczywiście moglibyśmy po wykonaniu recepty dokonać pomiaru gęstości otrzymanej cieczy chociażby metodą piknometryczną, ale my potrzebujemy dokonać przeliczeń przed wykonaniem recepty tak, aby w przypadku jakiejkolwiek pomyłki lekarskiej dokonać jeszcze odpowiedniej korekty. Należy tu jeszcze nadmienić, że objętość kropli jest uzależniona od napięcia powierzchniowego cieczy. Z pomocą przychodzi nam tu znowu kroplomierz normalny, a ściślej sporządzone na jego podstawie doświadczenia stabelaryzowane w FP IV podające masę jednej kropli wybranych cieczy a także ilość kropli która mieści się w jednym gramie.
Tabela 2. Ilość kropli cieczy zawartych w gramie i ciężary 1 kropli według FP IV.

*kliknij, aby powiększyć

   W rubryce 2 podano ilość kropli, wypływających z kroplomierza normalnego z 1,0 grama różnych cieczy w temperaturze 15-200C. W rubryce 3 podano ciężary kropli różnych cieczy, wypływających z kroplomierza normalnego w temp. 15-200C. Dokładność danych jest na poziomie +/-5%.

   Dla cieczy czy też roztworów nie występujących w tej tabeli możemy dokonać prostego pomiaru w aptece, korzystając po prostu z kroplomierza normalnego, odważając dokładnie jeden gram danej cieczy i licząc jednocześnie ilość kropli.

   Oczywiście chcielibyśmy wykonywać leki jak najdokładniej w myśl powszechnie używanego sformułowania „dokładnie jak w aptece”. Niemniej jednak do prawidłowego wykonania recepty wystarczą nam pewne przybliżenia. Jesteśmy tak naprawdę ograniczani dopuszczalnym odchyleniem od zawartości substancji czynnej w pojedynczej dawce preparatu, która nie może przekroczyć średnio 5%.

   W związku z powyższym w oparciu o tabelę 2 z FP IV obliczamy masę porcji jednorazowej lub dobowej przyjmowanej przez pacjenta w oparciu o średni ciężar jednej kropli. Problem może pojawić się wówczas gdy w skład recepty na krople wchodzą dwie różne ciecze – o różnym napięciu powierzchniowym i różnej gęstości i dodatkowo jakieś substancje stałe. Gdyby pominąć substancje stałe, ciężar kropli cieczy obliczylibyśmy jako średnią arytmetyczną. Dla substancji stałej nie mamy siłą rzeczy określonej masy kropli. Przyjmujemy wówczas, że substancja stała tworzy z odpowiednią cieczą roztwór, dla którego mamy już określone potrzebne parametry jak ciężar kropli czy ilość kropli w gramach. Do ustalenia - i jest to niejako kluczowy element - pozostaje jaki roztwór utworzy dana substancja stała. Musimy tutaj odnieść się do jej rozpuszczalności i przyjmujemy zasadę, że substancja tworzy roztwór z tą cieczą, w której jest lepiej rozpuszczalna. Ma to zresztą przecież wpływ na samo wykonanie – najpierw substancje rozpuszczamy w odpowiednim rozpuszczalniku, a dopiero później łączymy roztwory.

   Podobne rozważania, dotyczące takich samych kwestii powinniśmy przeprowadzić dla innych postaci leku płynnego ad usum internum. W takich postaciach leku, zamiast kroplami posługujemy się miarami domowymi takimi jak łyżka czy łyżeczka. Różnice w masach dla tych miar domowych są zależne od gęstości cieczy (napięcie powierzchniowe nie odgrywa tu najważniejszej roli) i są dość spore. Ale tym zajmiemy się w kolejnym artykule.

dr n. farm. Michał Krzysztof Kołodziejczyk
Specjalista Farmacji Aptecznej
Starszy Wykładowca
Zakład Technologii Postaci Leku
Katedra Farmacji Stosowanej
Uniwersytet Medyczny w Łodzi

dr n. farm. Michał J. Nachajski
Zakład Technologii Postaci Leku,
Uniwersytet Medyczny w Łodzi

[1]    Farmakopea Polska IX, tom II, URPL, WMiPB, 2011, Warszawa, Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne.
[2]    Farmakopea Polska IV, tom II, PZWL, 1970, Warszawa.
[3]    Krówczyński L.: Ćwiczenia z receptury, Collegium Medicum UJ, 1994, Kraków
[4]    Krówczyński L., Jachowicz R.: Ćwiczenia z receptury, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2000, Kraków

« poprzedni artykuł   następny artykuł »