benadryl generic children without a transcript depakote online clomid challenge test wiki bleeding after misoprostol abortion online pharmacy zenegra albuterol inhaler generic cost dramamine now cheap aciphex canadian generic how to take cytotec correctly buy albendazole capsules motilium medication differin mg mexico fucidin pills sweat best place to buy actoplus met without a prescription nexium prescription doctor zoloft medication side effects olanzapine dose for anxiety cheap generic venlor consult is viagra legal in usa nexium granules prospect craigslist usa cars california betamethasone side effects in pregnancy what is dostinex mg used to treat viagra online and pay with paypal what is watson 540 blue oval pill can order stromectol canada buy anacin mexican pharmacies cheap rogaine iii pills zentel memory what is paxil 20 mg used for generic viagra date for release medication side effects alphagan p buy glucotrol xl perth australia buy plendil 5mg i want to buy cheap abilify warfarin foods to avoid uk what does a dulcolax pill look like yagara to buy in england Purchase maxalt 10 mg 24h pharmacy nw london feldene mg usa where to indocin cialis on cnbc buy viagra in canada online overnight pharmacy tinidazole bacterial amebiasis mexico online order prilosec discover card uk betapace doctors online nexium oral dosage purchase lisinopril on line in the uk reviews on allied home warranty best online pharmacy generic renagel famvir once daily cialis and levitra together tenormin usa vytorin generic canada generic pills for diovan metformin combination therapy ibuprofen gel acne to buy rogaine 5 in uk genuine nizagara best price getting caverta in australia cephalexin 500mg for dogs canada buy chloromycetin without prescription where to buy diovan which uk site to buy aldactone dostinex no prescriptions pms valacyclovir side effects cheap xbox live codes legit voltaren gel in the uk use hoodia coupon online buy rosuvastatin inhaler canada lamictal pills identification actoplus met online shipping buy alligator gar meat canadian pharmacy brand name effexor canada is generic dilantin effective 20 mg fluoxetine reviews twitter stats followers ranitidine from europe buy pain pills from mexico atrovent inhaler cost buy carafate 100mg online can you only get robaxin on prescription cost of cipro antibiotic generic cialis ukraine best price for liv discount alli mg men taking clomid can you get high off of zoloft 50 mg exelon corporation houston cefixime reviews for men finax reviews and dosage buy eldepryl online usa betnovate eczema amitriptyline purchase uk buy lotensin from mexico online prednisone side effects on pregnancy uses for reglan medication how much will viagra professional cost where to purchase acticin pharmacy mexico alesse amantadine pharmacies in buy cheap prescription ampicillin concentration in plates side effects of taking water retention pills where to purchase duetact where can i order chloramphenicol buy unisom online in usa buy prednisolone online at canada pharmacy billig carbozyne online kaufen is there a shortage of zanaflex doxycycline antibiotic for dogs side effects steadily increasing synonym griseofulvin for dogs for sale clomiphene citrate 50 mg price imitrex injections for cluster headaches albuterol sulfate inhalation solution side effects buy over the counter lipitor online valacyclovir hcl same valtrex urispas over counter uk lexapro side effects weight gain zithromax cost canada brand cialis lowest price online overnight pharmacy bystolic low amitriptyline pain treatment cialis vs viagra blog generic where do i buy silagra can you take proscar daily diovan without a prescription from uk can you get pyridium renagel tablets 800 mg metformin 500 mg twice a day for pcos atrovent women buy order doxazosin online in usa venta de viagra en farmacias chilenas top 10 meds ramipril alcohol effects cleocin gel shop net best pharmacy to order trileptal endep for sale uk viagra suppliers in australia aspirin price usa lynoral overnight pharmacy pharmacy has best price rocaltrol diclofenac trade name australia how to purchase nizoral order rumalaya forte tablets purchase cholestoplex cheap ordering low dose carafate buy emsam with no rx hydrochlorothiazide 50mg tablets social anxiety medication for children cheap biaxin free delivery uti treatment bactrim dosage birth control pills liv prescription mobic 10 mg does cephalexin interfere with birth control pills stromectol order online actavis promethazine codeine purple cough syrup where can i buy ephedraxin lov cost eulexin buy 100 mg clomid online do you need rx astelin vente de zyban au quebec original levitra 20 mg von bayer can you abuse skelaxin xanax from canada cheap revatio precio en mexico cefixime capsules santhosh brahmi price buy celexa inhaler canada where can i get some sumycin what is cialis super active for olanzapine online usa no prescription what is depo medrol injection for cats bismuth citrate uses maxalt drugstore com addiction substance abuse skelaxin levitra 20 mg how to use dosage of viagra and cialis clavamox for cats no prescription canada generic lipitor paypal erythromycin ophthalmic ointment what is it used for is generic terramycin effective discount aleve motilium cheap australia pharmacy levothyroxine and alcohol side effects buy proscar 5 mg weaning off of 10mg paxil list of tesco stores selling augmentin buy haridra in ireland best aspirin face mask can you get cholestoplex fastest remeron uk delivery is mail order abana safe hoodia tablets do they work cheap generic lozol what are the side effects of flagyl where to buy cheap generic dostinex accutane results before after pictures cialis sales figures online pharmacy cymbalta lawsuit canada celebrex on line purchase best over-the-counter alternative to viagra what is azathioprine 50mg used for top 10 online alavert sites liv 52 order prednisolone tablets buy alli 121 uk triamterene /hctz (generic name) cheap drugs from india fluoxetine dulcolax generic name list of canadian prescription drugs cheap singulair without prescription; online pharmacy no prescription needed usa digoxin reviews order water pills online pharmacy pharmacy drugs list order alligator tail online buy zestril pills elimite over counter drug retin-a 0,025 pharmacy order doxycycline pills side effects online sale of protonix luvox dosage depression viraga perera differin prix en pharmacie en france cefixime overnight buy topamax 200 aciclovir drug store online buy altace lowest price advair diskus no prescription canada cipro barato where to buy cheap generic femara lamisil discounted price tetracycline purchase order levitra uk prescription dramamine ukulele chords side effects of isotretinoin oral natural water pills cvs promethazine codeine syrup for sale legit sites what is ayurslim how to buy prevacid in london us pharmacy online tadalis sx where to get alligator jerky in new orleans walgreens zyrtec sale buy suhagra online australia no prescription prazosin fatal side effects of clozaril online narcotic prescriptions canada legal to buy reglan levothroid online no prescription current price ceftin listaflex carisoprodol 350 mg proscar 100mg cheap buy nolvadex online at canada pharmacy half life of iv enalapril asacol mr isoniazid cold medicine imitrex generic over the counter lithium carbonate medication information zofran discount fluoxetine xeloda discount do you need rx zebeta over counter brand advair diskus eli lilly cymbalta sales diovan medication overnight delivery what are the white pills on levlen what is pulmicort nebulizer used for buying advair diskus for dogs purchase neurontin 300 mg aceon drug store online no prescription purim seroquel delivery buy caverta astrailia dose de stromectol can i make suhagra purchase actoplus met 4 mg cyklokapron tablets uses cialis viagra together every augmentin cause weight gain viagra germany over counter sinequan india yasmin without prescription how to buy stromectol in london lov cost atorlip-10 aciphex rx coversyl vardenafil 20mg 20's discount strattera atomoxetine indian allegra costa sea thalidomide babies photos online xanax no prescription ordering low dose pariet cheap seroquel 400 mg speman over counter accutane treatment for mild acne benadryl next day grogginess is it illegal to order generic fertomid purchase extendaquin cheap perscription sarafem lawsuit anavar only pct clomid singulair tablets us online dosage for suprax for uti online pharmacy outside us rocaltrol refills dramamine pill shop discount code avapro tablets purchase on line zyloprim shipping overseas lasix sale mexican pharmacy no prescription sinemet prolifen clomiphene citrate what does atacand look like furosemide medication for dogs viagra india women rimadyl uk pulmicort delivery order claritin online uk diclofenac sodium side effects cytoxan pill shortage orlistat discounted cialis professional canada head office overseas generic viagra 50mg kamagra tablets side effects of doxazosin tablets alli on sale walgreens remeron over the counter canada cheap drugs buy tadalafil 5 mg acne medicine like accutane generic name for advair diskus 300 50 what is azithromycin prescribed for std where to buy nymphomax drugs online cheap albendazole online generic where to buy sarafem in canada safely can you buy lasuna over the counter diarex canada head office pharmacy mexico orlistat fluconazole prescribing information what is ephedraxin pills used for mail-order ceftin purchase cozaar 100 mg buying dapoxetine from canada no prescription buy celebrex in usa side effects of premarin cream in babies order xanax online canada zoloft pas cher where to get fried alligator in new orleans over the counter drugs similar to lotrisone pastillas omifin efectos secundarios what is lithium carbonate er purchase raquel allegra atacand 8mg 98 how long does it take for differin to start working generic for astelin nasal spray cheap rythmol buy canada wellbutrin sr free shipping buy diarex online overnight celexa non perscription countries comprar metoclopramide original en madrid is it safe to order abana nike air max 1 leopard pack pre order use of aspirin in pregnancy all types anafranil pills cialis pas cher montpellier forum order claritin online generic healthy diet plan 20 year old male order alli internet prescription needed amitryptalin to by on line siberian ginseng daily dose is cipro a prescription drug buy arimidex from canada online drugstore no prescription vicodin pharmaceuticals protonix vs nexium brand cialis trusted online drug stores in canada best national non prescription pharmacy how much does acai berry select cost how to use aldactone for acne accutane vs generic brands canadian pharmacy reviews forum online buy generic plavix with bonus vermox drug class celadrin advanced joint health costco mail order generic tenormin prescription levitra professional robaxin 500 mg vs soma what is epivir-hbv pills used for cialis usage tips innopran xl tablets from buy cheap maxalt uk lipitor annual sales brand name diflucan online canadian alliance of physiotherapy regulators address islington can i take a double dose of alli tadalafil alternatives trazodone dosage instructions purchase prednisone on line in canada ventolin 4 mg tablets genuine levaquin 100mg generic name for lipitor overnight cod brand advair diskus ephedraxin for men in usa buuy generic cialis no perscription buy zovirax mg online for order viagra 50 mg fast zyrtec delivery buying levaquin serophene order in the us voltaren 100 mg 10 sup allegra now available over the counter pyridium purchase in canada no prescription getup viagra generikum uk drugs policy reform celexa barato is yaz better than alesse vardenafil hcl generic prazosin for sale philippines buy phexin visa accutane overnight mastercard bentyl online purchase purchase abilify 60 mg in house pharmacy motilium general non prescription viagra soft pharmacy order ortho tri cyclen uk pharmacy ashwagandha divya pharmacy can you buy danazol online serevent generic available synthroid price without insurance what is the difference between wellbutrin sr and zyban depo medrol max dose clavamox for cats diarrhea tamoxifen generic drug where are alligators found in the us heartworm meds no prescription canada vytorin by mail over the counter walgreens atarax online endep from usa pharmacy acticin free shipping caverta price signs ovulation while clomid order anacin canada proventil coupons discounts colospan drug information diamox from india what is clomid used for allegra pharmacies in maximum hydrochlorothiazide dose zofran canada cost cialis 40 mg soft retin a boots zanaflex wanted online review what is actos and how does it work xenical where to buy fluoxetine on the internet what does risperdal buy cheap combivent metformin no prescription needed buy naprosyn pill canadian strattera side effects prostate simply right minoxidil reviews reviews on yasmine hammamet natural tadacip 20 mg is generic zoloft effective bupropion xl dose range accutane no prescription reviews calan tablets 40mg order allopurinol online champix dosage american express rewards login singapore acquistare zyloprim in italia geriforte suppositories buy best place buy accutane pct isoptin online ordering where can i get septilin enalapril maleate and breastfeeding buy lioresal 200 non generic acai rhinocort shortage amantadina rimantadina mecanismo accion diclofenac dosage for children acheter sarafem obagi .05 tretinoin can you get high from mobic 7.5 rumalaya forte lowest price keppra next day shipping fastest zetia uk delivery crestor tablets 150 mg lariam prescription only can you buy diarex online clomiphene citrate challenge test ovarian reserve non prescription danazol how much is generic celexa without insurance can i order sumycin no prescription in the usa antifludes tabletas adulto tadalafil citrate 20 mg cialisŽ generikum cheap zebeta generic malegra dxt for sale on line boots viagra online prescription how to buy carbozyne seroxat group actions uk where can you buy alli in canada trandate brands india is there a generic medicine for seroquel pravachol generic price astelin with american express zovirax over the counter usa order luvox cr percocet vicodin stronger primaforce piracetam uk prednisolone pack online pharmacy is ophthacare available over the counter prescription medicine for dark spots baytril for snakes dosage is elimite cream a rx chloramphenicol echeck compare prices asacol too many aleve pills cheap genuine seroflo online online pharmacy uk probalan allopurinol prescription online elocon order online no prescription long term side effects of neurontin atlantic drugs online pharmacy what is fucidin oint 2 used for buy monarch caterpillars live proper dosage for cialis lipitor online in usa buying himcolin using paypal buy effexor tablets canada where to buy cheap generic colospa buy paxil online with mastercard price increase levothroid erection packs 6 drugs cialis can you buy proventil hfa online bentyl online overnight shipping where to buy abilify online delivery best place to order viagra super active in us buy codeine syrup online no prescription acticin permethrin cream 5 mail order diovan cost of apcalis sx order acai online uk where can i get some viagra sublingual where do i buy wellbutrin anafranil tablets 40mg purchase maxalt no prescription best medicine to gain weight xeloda comprare januvia side effects uk zyban prices can you drink alcohol on ceftin can neurontin capsules be opened staxyn bayer canada order diflucan online no prescription antifungal cheap zovirax usa zetia sale

Aptekarz Polski
Opieka farmaceutyczna
Manuał aptekarski
W aptece
Lex Apothecariorum
Farmacja na świecie
Rynek leków
Panorama samorządu
Historia farmacji
Muzealny kalejdoskop
Nowe rejestracje
Świat w pigułce
Chwila oddechu
Sport to zdrowie
Przegląd prasy
Warto wiedzieć
Rozmowy Redakcji
Listy do Redakcji
Forum wydarzeń
Z uniwersytetu
Numer 98/76 online
Menu witryny
Wydawnictwo NIA
Zamów Aptekarza

mapa strony: Start.


01.2013 - "O recepturze aptecznej słów kilka." Drukuj Email
styczeń 2013, nr 77/55 online

   Leki recepturowe znane nam wszystkim, to dla mnie najbardziej farmaceutyczna rzecz związana z działalnością apteki i aptekarza, która stanowi w pewnym sensie taką wisienkę na aptecznym torcie. Choć oczywiście zdaję sobie sprawę, że wielu kolegów farmaceutów i farmaceutów-aptekarzy nie zgodzi się ze mną twierdząc, że receptura apteczna to przysłowiowa kula u nogi, bo wymaga drogiego sprzętu (wagi, loże laminarne, mieszalniki recepturowe, autoklawy sterylizatory etc.), zastosowania różnych procedur w zakresie przygotowania pomieszczeń do pracy aparatury i personelu, no i oczywiście umiejętności technologicznych, aby umieć sporządzić określoną postać leku recepturowego, wykryć niezgodność itp. A przecież współcześnie liczy się li tylko rachunek ekonomiczny, on jest wykładnią wszystkiego. Liczy się obrót, koszt i przede wszystkim zysk. Nawet ostatnio oficjalnie Rektor Uniwersytetu Medycznego w Łodzi stwierdził, że Uczelnia ma funkcjonować jak przedsiębiorstwo i ma przynosić zysk. A pracownicy dydaktyczni i naukowi mają być menadżerami przynoszącymi pieniądz do wspólnego budżetu Uczelni. Na pytanie, gdzie jest w tym wszystkim student okazało się, że student to wyrób/produkt tego przedsiębiorstwa. Jeżeli wszędzie jest ekonomia, to pytam gdzie jest etyka, moralność, misja i etos zawodu farmaceuty, a szczególnie farmaceuty wykonującego misję zawodu aptekarza. Być może tej misji nie ma, jeżeli zdarzają się sytuacje, jak opisana poniżej.

   Przychodzi do apteki pacjent (nie klient, bo klient jest w sklepie, a dla mnie apteka nigdy nie będzie sklepem, choć są instytucje, tudzież pacjenci, lekarze, a niejednokrotnie i sami aptekarze, uważający aptekę za sklep) wyciąga receptę na – używając żargonu - lek tzw. robiony i od razu zaniepokojony zapytuje: „Panie magistrze, czy w ogóle możliwa jest taka recepta do zrealizowania, bo jestem chyba już w piątej aptece mającej recepturę i nigdzie nie mają składnika.” Otóż, jakie było zdziwienie onego aptekarza, kiedy ujrzał prawidłowo wystawioną receptę na:
Acidi borici 1,0
Aquae purificatae ad 100,0
M.f. sol.

D.S. Do okładów, 2 x dziennie
   Aptekarz musiał chyba przybrać jakiś nieziemski wyraz twarzy, ponieważ pacjent z nutą lęku w głosie zapytał: „Hmmm… to u Pana też nie zrealizuję tej recepty”. Po krótkiej chwili pan magister zza okularów odparł: „Ależ nie, jak najbardziej zrealizuje Pan tę receptę”. I po dokonaniu niezbędnych czynności administracyjnych, wydał numerek i paragon. Pacjent odszedł od okienka szczęśliwy, aptekarz zaś pozostał mocno zdumiony. Choć właściwie był nie tyle zdumiony, co popadł w zadumę nad kierunkiem, w którym zmierza receptura apteczna oraz etyka aptekarska.

   Przecież, jeżeli „nie chciało się” zrobić takiej recepty (wydaje się, że tylko ze względów ekonomicznych, bo chyba nie z merytorycznych), to można polecić produkt leczniczy przemysłowy - gotowy roztwór 3% i poinstruować pacjenta o sposobie wykonania rozcieńczenia. Ale zostawić pacjenta z niczym to bardzo przykra dla niego sprawa. Mam nadzieję, że opisany przypadek zasłyszany od kolegi aptekarza jest incydentalny.

   Problem leku recepturowego jest bardziej złożony niż nam się wydaje, dotyka on nie tylko środowiska aptekarskiego, ale dotyczy również środowiska lekarskiego i środowiska farmaceutów akademickich w postaci kształcenia przed i podyplomowego.

   Musimy znać odpowiedź na pytanie, czym tak naprawdę jest lek recepturowy, czy lekiem recepturowym można efektywnie leczyć, czy lek recepturowy może być alternatywą dla leku przemysłowego, czy lekarze potrafią adekwatnie do potrzeb farmakoterapeutycznych komponować lek recepturowy, czy w konsekwencji potrafią zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa prawidłowo wypisać receptę i dalej, czy farmaceuta-aptekarz potrafi receptę wykonać, rozpoznać niezgodności, poprawić je. Oczywiście do tego dochodzi jeszcze bardzo ważny drobiazg w postaci zaopatrzenia w surowce i materiały o odpowiedniej jakości i w ilościach zapewniających ich względnie szybki obrót i zabezpieczenie poprzez niskie jednostkowo gramatury przed szybkim przeterminowaniem.
   Lek recepturowy w przeciwieństwie do leku przemysłowego jest lekiem, który może być z powodzeniem stosowany w terapii indywidualnej. To właśnie receptura apteczna daje lekarzowi narzędzie do wyjścia poza lek przemysłowy, który jest lekiem populacyjnym, nie uwzględniającym wielu osobniczych cech pacjenta, którymi różni się on od innych.
   Poprzez indywidualną kompozycję składników lekarz może stworzyć unikalny skład, o jednocześnie optymalnym zastosowaniu w danym schorzeniu. Należy zwrócić także uwagę na fakt, iż w leku przemysłowym znajduje się więcej substancji pomocniczych o różnym charakterze chemicznym i właściwościach fizycznych w porównaniu do leku recepturowego. Dla przykładu w pojedynczej tabletce jednego z popularnych leków przeciwbólowych znajduje się aż 16 różnych substancji pomocniczych. W lekach recepturowych ze względu na przygotowanie „ex tempore” oraz zużycie przez pacjenta w krótkim czasie, z wielu substancji dodatkowych można zrezygnować, zwalniając niejako substancję biologicznie czynną ze zbędnego balastu.
   Kolejnym tematem wartym dyskusji jest sposób nauczania receptury na kierunkach lekarskim i farmaceutycznym. Student wydziału lekarskiego w trakcie kursu receptury, zapytany właśnie o lek recepturowy stwierdził: „uczymy się na pamięć, jak pisać jakieś składy, ale nie bardzo wiadomo, o co chodzi, i czy to jest w ogóle komuś potrzebne wobec ogromnej ilości leków gotowych”.
   Podobnie na wydziałach farmaceutycznych, zajęcia trwają około 70 godzin z receptury na poziomie 2-3 tygodni + 15 godzin (2 dni) interakcje farmaceutyczne, kilkanaście recept do realizacji na jednego studenta, dodatkowo kilka w formie pokazu.
   Kształcenie podyplomowe próbuje zagadnienia recepturowe rozszerzać na poziomie szkoleń praktycznych, ale to nie wyczerpuje tematu, co uwidacznia się podczas egzaminów specjalizacyjnych. Należy zwrócić uwagę na pewien paradoks. Mianowicie z jednej strony mówi się o aspekcie przechodzenia receptury aptecznej do historii, zmniejsza się fundusze na dydaktykę, ogranicza zakupy surowców i materiałów potrzebnych do szkoleń, z drugiej receptura apteczna staje się najważniejszym egzaminem praktycznym w obszarze kształcenia specjalizacyjnego, sprawiającym zdającym wiele problemów i wywołującym dyskusje, czy w takiej formie jest potrzebna.
   Kolejnym problemem stawiającym lek recepturowy na bocznym torze technologii farmaceutycznej jest nikłe zainteresowanie ze strony naukowych środowisk akademickich pod kątem rozwojowych badań jakościowych i ilościowych oraz poznawczych potwierdzających skuteczność tego typu preparatów. Zetknąłem się kiedyś w jednym z poczytnych wydawnictw dla aptekarzy praktyków z wywiadem przeprowadzonym z rektorem jednej z polskich wyższych uczelni medycznych – notabene lekarzem medycyny, który całkowicie zanegował potrzebę istnienia receptury aptecznej i leku recepturowego. Jako czegoś, co jest nieprzebadane, nieznane do końca i niedziałające, mające charakter placebo. Lektura artykułu bardzo podgrzała emocje wśród aptekarzy, nawet tych nastawionych sceptycznie do receptury aptecznej.
   Niestety w czasach, kiedy zarówno lekarzy jak i farmaceutów najbardziej pochłania biurokracja generowana przez piony decyzyjne, czego szeroko chyba nie muszę opisywać, problem komponowania leku recepturowego przez lekarza jest praktycznie pomijany. Nawet jeśli recepta jest już wypisana ze składem leku recepturowego, to zazwyczaj jest z punktu widzenia formalno-prawnego wypisana źle, z błędami o różnym charakterze. Teraz najważniejszy jest: regon, pesel, numer recepty, numer prawa wykonywania zawodu, najprzeróżniejsze kody kreskowe, poświadczenie ubezpieczenia, systemy elektroniczne czy chyba „najważniejsze” wymiary recepty itp. itd. Odnosi się wrażenie, że lek jest takim mało znaczącym dodatkiem do recepty.
   Zapędzeni farmaceuci-aptekarze codziennie „młócą” setki numerków drżąc przed kontrolerami, nie mając często czasu na kwintesencję farmacji, czyli zajęcie się lekiem i pacjentem w szeroko rozumianej współpracy z lekarzem. I tu znowu kolejny paradoks, bo z jednej strony mamy szeroko promować opiekę farmaceutyczną w różnej postaci (również wiodący składnik praktycznego egzaminu specjalizacyjnego), co jest chwalebne, z drugiej jesteśmy urzędnikami pilnującymi numerków i kodów.
   W takiej sytuacji nie ma miejsca na dyskusję nad lekiem recepturowym i jego formulacją. Zresztą podobnie jest z lekiem przemysłowym, ale to materiał na odrębny artykuł. Do tego dochodzą względy ekonomiczne i trudności w dostępie do odpowiednich, rentownych z punktu widzenia realizacji leku recepturowego surowców farmaceutycznych.
   Na tle przedstawionych niestety smutnych dywagacji na temat współczesnego stanu leku recepturowego w ujęciu wielokierunkowym, chciałem zapalić szczególnie dla sceptyków przysłowiowe światło w tunelu i przedstawić jak może układać się współpraca pomiędzy lekarzem i farmaceutą dla dobra pacjenta na niwie leku recepturowego. Przedstawione poniżej zdarzenia działy się naprawdę, a dla anonimowości postaci i miejsca zdarzeń, pewne fakty zostały zmienione.
   Otóż działo się to w niewielkiej miejscowości, gdzieś na północy Polski, gdzie równocześnie otworzyła się apteka i powstał niepubliczny ZOZ. Ponieważ miejscowość mała, więc trudno mówić o anonimowości rozpoczynających na jej terenie pracę aptekarzy i lekarzy, którzy nawiązali ze sobą zdrowe, zawodowe kontakty z myślą o pacjencie. I nikt nie próbował jak to często bywa, dokonywać porównań, kto jest ważniejszy lekarz czy aptekarz. Lekarz stawiał diagnozę, wystawiał receptę, aptekarz receptę realizował, pacjent był zadowolony, co najważniejsze leczony i niejednokrotnie wyleczony z różnych przypadłości.
   Apteka posiadała recepturę, ale wykorzystywała ją sporadycznie, realizując recepty lekarzy spoza rodzimego ośrodka zdrowia. Wkrótce nadarzyła się okazja, aby zapytać dlaczego. Okazało się, że lekarz z ośrodka zdrowia przyznał się, że po prostu nie umie receptury, była dawno, do tego nie wierzy, że leki recepturowe działają. Ponieważ aptekarze mieli inne zdanie w temacie leku recepturowego postanowili nauczyć lekarza z NZOZ-u receptury. Zaczęło się od przypomnienia podstaw, poprzez cierpliwe poprawianie, doradzanie, i w końcu wykonywanie różnie skomponowanych składów leków recepturowych. Początki były trudne, np.
Natrii chloridi
Vaselini albi
Aquae aa ad 100,0
   Lekarz był zdziwiony, że smarując taką maść pacjent będzie wyczuwać irytujące grudki nierozpuszczonego chlorku sodu i mocznika na skórze, bynajmniej nie oto mu chodziło, ale po niewielkiej korekcie:
Ureae 10,0
Natrii chloridi 5,0
Vaselini albi
Aquae aa ad 100,0

okazało się, że można wykonać idealnie homogenną maść, dającą satysfakcję w stosowaniu i efektywność w leczeniu.

   Często pojawiała się u obu stron niechęć, ale w myśl przysłowia, że „kropla dąży skałę” po pewnym czasie lekarz się usamodzielnił i przepisywane przez niego recepty były poprawne, a niejednokrotnie po wspólnych z aptekarzem konsultacjach powstawały dosyć ciekawe formulacje. Co najważniejsze pacjenci otrzymywali skuteczne leki na swoje schorzenia. Czasami dochodziło do zabawnych sytuacji, np. kiedyś aptekarz dostał receptę, która zawierała oprócz kilku czytelnych składników niezbędnych do wykonania zawiesiny do użytku zewnętrznego - pudru płynnego, jeden składnik w postaci nieczytelnego nazwijmy to „wężyka”. Jakież było zdziwienie aptekarza, który dzwoniąc do lekarza usłyszał, że ten też nie wie, co napisał, ponieważ skład recepty spisywał z innej starej recepty i tam też był wężyk, po chwili dodał jednak, że był przekonany, iż aptekarz odczyta i domyśli się, co ten „wężyk” oznacza. Po krótkiej dyskusji ustalono, że wężykiem jest w stu procentach siarka strącona. Lekarz receptę poprawił, aptekarz wykonał, pacjent użył i trądzik zniknął. Na porządku dziennym są telefony od lekarza z ośrodka o podanie składu tej dobrej maści na odciski, suspensji na pleśniawki itp.

   Inny  przykład - młody chłopak cierpiał na uciążliwą łuszczycę skóry głowy, z reguły dermatolog przepisywał w dużych ilościach maści sterydowe, czasami przeciwgrzybicze i tak w kółko, a schorzenie miało się dobrze i ani myślało ustąpić. Lekarz z aptekarzem postanowili zjednoczyć wysiłki i opracować coś innego, szczególnego. Przewertowano stare receptariusze i opracowano emulsję leczniczą o fizykochemicznym charakterze zbliżonym postacią do szamponu do włosów. Skład był mniej więcej taki:
Hydrocortisoni 2,0
Vit A liquidi 5,0
Lini Olei
Sapo Kalini
Aquae aa ad. 100,0
   Rozpoczęła się terapia, trwała kilka miesięcy, w międzyczasie dodawano inne składniki, zmieniano stężenia itp., ale najważniejszym było, że choroba ustąpiła i całe terapeutyczne przedsięwzięcie zakończyło się sukcesem.

   Podsumowując, należy powiedzieć, że lek recepturowy dobrze opracowany i wykonany zgodnie z zasadami sztuki jest w pełni potrzebnym i skutecznym narzędziem w walce z chorobą. Wbrew sceptykom, może leku recepturowego nie należy krytykować jako czegoś bezużytecznego, tylko poświęcić mu więcej uwagi zarówno na etapie szkolenia farmaceutów i lekarzy, na etapie naukowych prac badawczych w jednostkach naukowych i na etapie codziennej pracy z pacjentem przy pierwszym stole i loży recepturowej.

dr n. farm. Michał Krzysztof Kołodziejczyk
Specjalista Farmacji Aptecznej
Starszy Wykładowca
Zakład Technologii Postaci Leku
Katedra Farmacji Stosowanej
Uniwersytet Medyczny w Łodzi
« poprzedni artykuł   następny artykuł »
Dzień Aptekarza