best price for real cialis canadian pharmacy capoten metformin 10 mg nexium generic otc betapace canada head office alli trippy hot pics nexium 40 mg capsule does viagra work the first time drug fungsi nexium 20mg what drug classification is isoniazid doxycycline hyclate 100mg capsules review xeloda price canada where can i get live supercoach scores fastest citalopram uk delivery diltiazem uk buy generic viagra philippine cialis 50mg review discount nizagara 100 mg finax 1mg tablets side effects free trial viagra for women viagra 25 mg duracion propecia overnight delivery viagra pharmacy best pharmacy to order lozol gasex coupons drug stores in sydney australia purchase mestinon online levitra order by phone zofran for daily use canada revatio for men sale in uk buy plavix online australia no prescription augmentin es 600 generico kamagra tab 500mg can you buy zithromax in stores foro levitra 20 mg ephedraxin online from usa 2.5 mg lisinopril generic lexapro availability mobic in the uk safe suprax no prescription buy tretinoin 0,05 online usa ventolin canada inhaler nolvadex 10mg pct pharmacy mexico levitra super active can you take cialis levitra together discount aldactone of canada where to get live scan fingerprint in san diego brand levitra 20mg nexium versus generic very cheap keppra cialis reviews online buy phexin online no prescription us acheter arimidex generic drug for haldol asthma inhalers for children side effects 100 millagram cheap viagra online generic isoniazid lotensin 100mg cheap generic mentax no prescription doxycycline hyc 50mg digoxin discount buy cialis pakistan cost of ethionamide without insurance florinef canadian pharmacy proscar low dose birth control pyridium coupon code what is the generic name for zanaflex viagra online gel buy lamisil online nz generic cialis super active (tadalafil) 20mg cost of wellbutrin sr without insurance buy nolvadex thailand buy seroflo online no prescription united states preis kamagra 100mg silagra tablets uk singulair dosage 20mg effexor xr on line purchase generic levitra australia generic wellbutrin price order viagra line yasmin paige imdb buy doxycycline 100 online viagra order cheap generic cialis italia paroxetine 40 mg cost buy antivert us diclofenac fake propecia online drugs from india pharmaceutical generic buy mobic pills online diltiazem manufacturers in india mail order haldol clomid 100mg mumbai is buying accutane online illegal is there a generic for ortho tri cyclen lo best online pharmacy generic cholestoplex amlodipine besylate 10mg generic priligy generico opiniones prinivil 20 mg tablet how to buy rumalaya liniment in london erexor non perscription countries maxaman coupon code mycelex-g medicine children cheapest chloramphenicol in the uk best place to buy erection packs 3 online celebrex 200mg youtube viagra sublingual pharmacy cozaar max dose voveran 100 review buy diflucan lowest price levitra buy uk what is tretinoin 0.025 cream meloxicam overdose symptoms resources for speman lasix 40 mg kaufen brahmi side effects uk bentyl mail order india +nizagara to buy online where do i buy zyban citalopram overnight delivery homeopathic medicines online shopping amlodipine as besylate 5mg tablets side effects zithromax 300 mg tablet differin from mexico buy kamagra cheap cialis professional sublingual dosage which uk site to buy silagra kamagra 100mg cheap cialis 5mg prn nexium 50mg clomid 100mg success with pcos generic levitra online buy other cialis uses trazodone for sleep how long to take effect erythromycin dose rxlist pfizer viagra patent u.k viagra cheap 150 mg amoxil 500 mg acne stieva-a 0.025 tretinoin differin for younger looking skin no prescription pharmacies in us wellbutrin generic india buy online tretinoin 0,025 generic side effects of aciphex weight gain buying viagra nhs astelin ordering no prescription midamor tablets 40mg lov cost erythromycin micardis 40 mg aciclovir bexal 5 crema where can i buy zyrtec eye drops ventolin buy online canada generic viagras england citrate where to buy lasix in canada safely order cheap viagra online uk buy xalatan pills are accutane and isotretinoin the same generic zithromax uk zoloft 50 mg tablets buy synthroid pills in the australia pink viagra 50mg maximum dose of zoloft for ocd buy online cheap kamagra tablets buy terramycin ophthalmic ointment generic lexapro approval probalan tablets side effects beat way to order fincar cialis zomg nedir buy viagra america indian allegra kanthaswamy buy diflucan online uk florinef overdose dogs zoloft generic online cialis online toronto buy viagra on line how to purchase dostinex online where do i buy kamagra toradol shot himcolin gel usage buy nolvadex cheap donde puedo comprar un tricornio buy viagra selfserverx buy acticin mg aristocort r cream used rumalaya forte brands india buy augmentin suspension vasodilan without script clomid 100mg tablets cipralex 6 uker pharmacy that sells kamagra oral jelly trial erection packs 1 dosage current price glycomet where purchase wellbutrin sr wikipedia cialis generico cialis for women free sample zithromax 1000mg powder best generic sumycin sites ranbaxy viagra 3000mg mexico pharmacies online that sell clomid buy 20mg doxycycline buying antivert for dogs what pain reliever does not contain aspirin what is aygestin drugs toradol dosage instructions is wellbutrin sr legal in uk betneval 0.1 pour cent notice motrin 800 mg pain buy generic lamictal merck metformin 500 mg 5mg citalopram tablets toradol injection online otc ringworm medication for dogs cialis soft tabs generic Purchase adalat 3 mg cialis canada eulexin usa cvs prices generic gyne-lotrimin switzerland price generic viagra fake cialis singapore z pack antibiotic pregnancy geriforte pills sweat can you get fertomid over the counter forzest cheapest propecia prescription voveran injection price prescription abana pills order pantoprazole sodium otc buy mobic in australia onde comprar avodart how i met your mother 1channel season 3 phenergan 12.5mg im generic viagra priligy augmentin duo forte tablets used buy proscar online no prescription us is doxycycline better than bactrim for acne generic keftab in usa 100 mg dilantin ordinare viagra online order viagra mastercard psychological erectile dysfunction viagra costo cialis 0.5 mg voltaren 50 mg daily dosage propecia online europa overseas pharmacy no prescription vasodilan evista tablets from buy albuterol inhaler dosage allopurinol interactions aspirin kamagra soft for men sale in uk over the counter medicine omnicef order clomid to canada singulair order in the us dosis cialis 80 mg fastes shipping of generic drugs in usa wellbutrin generic 300mg buy atarax pills average cost of prometrium lasix visa lithium capsules and tablets interchangeable when will there be a generic for zetia doxycycline 100mg side effects medication indinavir stones ultrasound donde comprar viagra sin receta espan~a is diprosone good for hair growth nootropil piracetam side effects cheapest place to buy dipyridamole olanzapine pills order doxazosin cheap pharmacy medicament levitra 10 mg ampicillin drug study antibiotic wellbutrin 75 mg reviews cialis tabletas 20 mg simvastatin dose range buy doxycycline ointment buy soft viagra discount canadian pharmacy amitriptyline how to take viagra sublingual artane dose buy generic cialis generic actos available us cheaper lexapro generic dosage redustat funciona para hombres liquid forzest review xenical laboratorio roche colombia brand amoxil order in the us lisinopril 10 mg tablets cialis same viagra metformin ratio 1000 mg generic and trade name for norvasc thuoc lisinopril 10 mg best place to buy viagra soft in australia retin-a 0,05 free shipping prednisone 40 mg 3 days levitra 20 mg haltbarkeit buy ali weight loss tablets generic finasteride finpecia paroxetine medicine online tetracycline antibiotics for acne buspar generic can you buy artane over the counter in germany viagra 8x100mg retino-a cream 0,05 reviews zyban starting dose buy eldepryl overseas propecia 1mg uk zithromax 500 mg pfizer buy zithromax online no prescription la jolla discount pharmacy where to buy viagra in bangkok zoloft 200mg cialis 20 mg din elocon on the internet plendil tablets 40mg posologie celebrex 200 mg robaxin off label uses rxlist elavil drug buy avalide 150 12.5 elocon buy online uk tadalafil dosage 40 mg prednisolone online forum overnight lexapro 10mg sleep cialis 10 mg vs 20 zantac 300 mg tablet nexium 20 mg valmisteyhteenveto equivalente voltaren usa buy silagra 100 celexa overdose mg cheap aciclovir india order drugstore buy doxazosin online where can i buy risperdal in canada se puede comprar viagra en farmacias sin receta colombian viagra generic kamagra now contact us drug long time side effects diovan buy cialis without a prescription cheap viagra adelaide safe to buy generic plavix from uk clonidine low blood pressure xenical quantas mg ciplox india glucotrol xl without discount view topic buy cheap plavix generic nexium mups 2.5mg cost of propecia in canada micronase prices what class of medication is flomax wellbutrin anxiety disorders indian pharmacy serophene anxiety medication uk phenergan suppository dosage for kids zovirax cold sore cream for children viagra generico soft buy levitra professional generic aciphex para que se usa top 10 online stromectol sites legit online pharmacies canada roxithromycin 300 mg dose generic for biaxin xl generic drugs from india can i buy albendazole over the counter billig fluoxetine online kaufen asacol canada prices cheapest place to buy hoodia western drug amantadine ordering cialis viagra buy genuine tofranil uk buy viagra uk over counter i pill kamagra oral jelly website is there a substitute for lexapro zenegra usa sale colchicine online ordering cipla ltd company doxycycline 100mg infection where to buy fluoxetine online india tramadol 50 mg from canada tretinoin 0,025 phone orders how long after finishing azithromycin can you drink alcohol best price for seroflo drug market order lipothin dostinex come si usa cialis 5 mg cheapest propecia generic prescription order trazodone strattera dose mg proscar 5 mg canada omeprazole capsules 20mg price buy amantadine from india prednisone 2.5 mg dosage can you get a prescription for claritin grand order of calanthe valium viagra online on clomid 200mg generic doxycycline shortage over the counter nizoral cream meclizine pharmacy can i take 2 doses of unisom requip online usa no prescription suscribe viagra online glucophage buy without cialis viagra levitra wellbutrin precio costa rica school of pharmacy around the world parlodel shoppers drug mart toprol xl shopping lipitor mail order is it illegal to order generic malegra dxt what drug category is lotrisone tinidazole vs metronidazole for trichomoniasis generic strattera adderall list of tesco stores selling relafen drugstore online coupon dutas tablets on line to buy grifulvin v italiano lisinopril direct pharmacy cialis soft tabs 20 mg prilosec low dose birth control nexium visas zales cheap cialis 2.5 mg zithromax 500 mg vidal female viagra pills online in the usa finasteride prostate cancer prevention amoxil generic brand metronidazole mechanism of action animation toradol iv dose cheap cialis professional is it illegal to order generic mestinon buy fucidin without a prescription from canadian pharmacy bactrim 40 mg suspension what is the generic drug for celebrex generic cialis st how much does depo provera cost canadian pharmaceutical pill identifier purchase cytotec in mexico diovan mg price rumalaya gel tablets price ditropan generic brand micardis hct rxlist baclofen alcohol addiction amoxil de 400mg do you need rx atorlip-10 buy lady era 20 aldactone sale prescription required kirkland 5 minoxidil reviews clomid 100mg multiples pharmacy that sells bystolic buy generic tadalis online with prescription buy tegretol from india is generic alavert effective getting micronase in australia ondansetron 8 mg for pregnancy cialis tadalafil 50mg prospect elocom lotiune prednisolone 5mg for asthma order propecia 1 year viagra 50mg notice generic lexapro pimples kamagra chewable spain how does celexa compared to lexapro novolog insulin onset where to buy medicine in canada without a prescription allegra dose otc viagra tablet 25mg purinethol shopping australia viagra buy tretinoin cream 0.025 user reviews buspar cost walmart buy viagra adelaide medicamentos celebrex 200mg where to buy cafergot for migraines cost comparison propecia canada cheap zestril over counter uk buying zestril zovirax generic about alesse australia pharmacy is tenormin used for anxiety buy reglan paypal brand levitra sale 100mg cialis cialis da 40 mg stromectol order buying cytotec online yasmin from canada generic clozaril in benicar 40 mg tablets all pills rx reviews how to live cheaply in new york minomycin uses medication valacyclovir online no prescription maximum azathioprine dose generic softtabs viagra buy viagra 100g levitra cialis viagra comparison better orlistat reviews forum medication purchase chloramphenicol pills no prescription buy generic accutane costco pharmacy cleocin gel price lexapro 20 mg bijwerkingen cephalexin 40 mg pharmacy best pharmacy to order stromectol generic pariet co metformin 500 mg discount lozol mg purinethol online in us purchase parlodel

Aptekarz Polski
Opieka farmaceutyczna
Manuał aptekarski
W aptece
Lex Apothecariorum
Farmacja na świecie
Rynek leków
Panorama samorządu
Historia farmacji
Muzealny kalejdoskop
Nowe rejestracje
Świat w pigułce
Chwila oddechu
Sport to zdrowie
Forum wydarzeń
Przegląd prasy
Warto wiedzieć
Rozmowy Redakcji
Listy do Redakcji
Z uniwersytetu
Numer 104/82 online
Menu witryny
Wydawnictwo NIA
Zamów Aptekarza

mapa strony: Start.


01.2013 - "O recepturze aptecznej słów kilka." Drukuj Email
styczeń 2013, nr 77/55 online

   Leki recepturowe znane nam wszystkim, to dla mnie najbardziej farmaceutyczna rzecz związana z działalnością apteki i aptekarza, która stanowi w pewnym sensie taką wisienkę na aptecznym torcie. Choć oczywiście zdaję sobie sprawę, że wielu kolegów farmaceutów i farmaceutów-aptekarzy nie zgodzi się ze mną twierdząc, że receptura apteczna to przysłowiowa kula u nogi, bo wymaga drogiego sprzętu (wagi, loże laminarne, mieszalniki recepturowe, autoklawy sterylizatory etc.), zastosowania różnych procedur w zakresie przygotowania pomieszczeń do pracy aparatury i personelu, no i oczywiście umiejętności technologicznych, aby umieć sporządzić określoną postać leku recepturowego, wykryć niezgodność itp. A przecież współcześnie liczy się li tylko rachunek ekonomiczny, on jest wykładnią wszystkiego. Liczy się obrót, koszt i przede wszystkim zysk. Nawet ostatnio oficjalnie Rektor Uniwersytetu Medycznego w Łodzi stwierdził, że Uczelnia ma funkcjonować jak przedsiębiorstwo i ma przynosić zysk. A pracownicy dydaktyczni i naukowi mają być menadżerami przynoszącymi pieniądz do wspólnego budżetu Uczelni. Na pytanie, gdzie jest w tym wszystkim student okazało się, że student to wyrób/produkt tego przedsiębiorstwa. Jeżeli wszędzie jest ekonomia, to pytam gdzie jest etyka, moralność, misja i etos zawodu farmaceuty, a szczególnie farmaceuty wykonującego misję zawodu aptekarza. Być może tej misji nie ma, jeżeli zdarzają się sytuacje, jak opisana poniżej.

   Przychodzi do apteki pacjent (nie klient, bo klient jest w sklepie, a dla mnie apteka nigdy nie będzie sklepem, choć są instytucje, tudzież pacjenci, lekarze, a niejednokrotnie i sami aptekarze, uważający aptekę za sklep) wyciąga receptę na – używając żargonu - lek tzw. robiony i od razu zaniepokojony zapytuje: „Panie magistrze, czy w ogóle możliwa jest taka recepta do zrealizowania, bo jestem chyba już w piątej aptece mającej recepturę i nigdzie nie mają składnika.” Otóż, jakie było zdziwienie onego aptekarza, kiedy ujrzał prawidłowo wystawioną receptę na:
Acidi borici 1,0
Aquae purificatae ad 100,0
M.f. sol.

D.S. Do okładów, 2 x dziennie
   Aptekarz musiał chyba przybrać jakiś nieziemski wyraz twarzy, ponieważ pacjent z nutą lęku w głosie zapytał: „Hmmm… to u Pana też nie zrealizuję tej recepty”. Po krótkiej chwili pan magister zza okularów odparł: „Ależ nie, jak najbardziej zrealizuje Pan tę receptę”. I po dokonaniu niezbędnych czynności administracyjnych, wydał numerek i paragon. Pacjent odszedł od okienka szczęśliwy, aptekarz zaś pozostał mocno zdumiony. Choć właściwie był nie tyle zdumiony, co popadł w zadumę nad kierunkiem, w którym zmierza receptura apteczna oraz etyka aptekarska.

   Przecież, jeżeli „nie chciało się” zrobić takiej recepty (wydaje się, że tylko ze względów ekonomicznych, bo chyba nie z merytorycznych), to można polecić produkt leczniczy przemysłowy - gotowy roztwór 3% i poinstruować pacjenta o sposobie wykonania rozcieńczenia. Ale zostawić pacjenta z niczym to bardzo przykra dla niego sprawa. Mam nadzieję, że opisany przypadek zasłyszany od kolegi aptekarza jest incydentalny.

   Problem leku recepturowego jest bardziej złożony niż nam się wydaje, dotyka on nie tylko środowiska aptekarskiego, ale dotyczy również środowiska lekarskiego i środowiska farmaceutów akademickich w postaci kształcenia przed i podyplomowego.

   Musimy znać odpowiedź na pytanie, czym tak naprawdę jest lek recepturowy, czy lekiem recepturowym można efektywnie leczyć, czy lek recepturowy może być alternatywą dla leku przemysłowego, czy lekarze potrafią adekwatnie do potrzeb farmakoterapeutycznych komponować lek recepturowy, czy w konsekwencji potrafią zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa prawidłowo wypisać receptę i dalej, czy farmaceuta-aptekarz potrafi receptę wykonać, rozpoznać niezgodności, poprawić je. Oczywiście do tego dochodzi jeszcze bardzo ważny drobiazg w postaci zaopatrzenia w surowce i materiały o odpowiedniej jakości i w ilościach zapewniających ich względnie szybki obrót i zabezpieczenie poprzez niskie jednostkowo gramatury przed szybkim przeterminowaniem.
   Lek recepturowy w przeciwieństwie do leku przemysłowego jest lekiem, który może być z powodzeniem stosowany w terapii indywidualnej. To właśnie receptura apteczna daje lekarzowi narzędzie do wyjścia poza lek przemysłowy, który jest lekiem populacyjnym, nie uwzględniającym wielu osobniczych cech pacjenta, którymi różni się on od innych.
   Poprzez indywidualną kompozycję składników lekarz może stworzyć unikalny skład, o jednocześnie optymalnym zastosowaniu w danym schorzeniu. Należy zwrócić także uwagę na fakt, iż w leku przemysłowym znajduje się więcej substancji pomocniczych o różnym charakterze chemicznym i właściwościach fizycznych w porównaniu do leku recepturowego. Dla przykładu w pojedynczej tabletce jednego z popularnych leków przeciwbólowych znajduje się aż 16 różnych substancji pomocniczych. W lekach recepturowych ze względu na przygotowanie „ex tempore” oraz zużycie przez pacjenta w krótkim czasie, z wielu substancji dodatkowych można zrezygnować, zwalniając niejako substancję biologicznie czynną ze zbędnego balastu.
   Kolejnym tematem wartym dyskusji jest sposób nauczania receptury na kierunkach lekarskim i farmaceutycznym. Student wydziału lekarskiego w trakcie kursu receptury, zapytany właśnie o lek recepturowy stwierdził: „uczymy się na pamięć, jak pisać jakieś składy, ale nie bardzo wiadomo, o co chodzi, i czy to jest w ogóle komuś potrzebne wobec ogromnej ilości leków gotowych”.
   Podobnie na wydziałach farmaceutycznych, zajęcia trwają około 70 godzin z receptury na poziomie 2-3 tygodni + 15 godzin (2 dni) interakcje farmaceutyczne, kilkanaście recept do realizacji na jednego studenta, dodatkowo kilka w formie pokazu.
   Kształcenie podyplomowe próbuje zagadnienia recepturowe rozszerzać na poziomie szkoleń praktycznych, ale to nie wyczerpuje tematu, co uwidacznia się podczas egzaminów specjalizacyjnych. Należy zwrócić uwagę na pewien paradoks. Mianowicie z jednej strony mówi się o aspekcie przechodzenia receptury aptecznej do historii, zmniejsza się fundusze na dydaktykę, ogranicza zakupy surowców i materiałów potrzebnych do szkoleń, z drugiej receptura apteczna staje się najważniejszym egzaminem praktycznym w obszarze kształcenia specjalizacyjnego, sprawiającym zdającym wiele problemów i wywołującym dyskusje, czy w takiej formie jest potrzebna.
   Kolejnym problemem stawiającym lek recepturowy na bocznym torze technologii farmaceutycznej jest nikłe zainteresowanie ze strony naukowych środowisk akademickich pod kątem rozwojowych badań jakościowych i ilościowych oraz poznawczych potwierdzających skuteczność tego typu preparatów. Zetknąłem się kiedyś w jednym z poczytnych wydawnictw dla aptekarzy praktyków z wywiadem przeprowadzonym z rektorem jednej z polskich wyższych uczelni medycznych – notabene lekarzem medycyny, który całkowicie zanegował potrzebę istnienia receptury aptecznej i leku recepturowego. Jako czegoś, co jest nieprzebadane, nieznane do końca i niedziałające, mające charakter placebo. Lektura artykułu bardzo podgrzała emocje wśród aptekarzy, nawet tych nastawionych sceptycznie do receptury aptecznej.
   Niestety w czasach, kiedy zarówno lekarzy jak i farmaceutów najbardziej pochłania biurokracja generowana przez piony decyzyjne, czego szeroko chyba nie muszę opisywać, problem komponowania leku recepturowego przez lekarza jest praktycznie pomijany. Nawet jeśli recepta jest już wypisana ze składem leku recepturowego, to zazwyczaj jest z punktu widzenia formalno-prawnego wypisana źle, z błędami o różnym charakterze. Teraz najważniejszy jest: regon, pesel, numer recepty, numer prawa wykonywania zawodu, najprzeróżniejsze kody kreskowe, poświadczenie ubezpieczenia, systemy elektroniczne czy chyba „najważniejsze” wymiary recepty itp. itd. Odnosi się wrażenie, że lek jest takim mało znaczącym dodatkiem do recepty.
   Zapędzeni farmaceuci-aptekarze codziennie „młócą” setki numerków drżąc przed kontrolerami, nie mając często czasu na kwintesencję farmacji, czyli zajęcie się lekiem i pacjentem w szeroko rozumianej współpracy z lekarzem. I tu znowu kolejny paradoks, bo z jednej strony mamy szeroko promować opiekę farmaceutyczną w różnej postaci (również wiodący składnik praktycznego egzaminu specjalizacyjnego), co jest chwalebne, z drugiej jesteśmy urzędnikami pilnującymi numerków i kodów.
   W takiej sytuacji nie ma miejsca na dyskusję nad lekiem recepturowym i jego formulacją. Zresztą podobnie jest z lekiem przemysłowym, ale to materiał na odrębny artykuł. Do tego dochodzą względy ekonomiczne i trudności w dostępie do odpowiednich, rentownych z punktu widzenia realizacji leku recepturowego surowców farmaceutycznych.
   Na tle przedstawionych niestety smutnych dywagacji na temat współczesnego stanu leku recepturowego w ujęciu wielokierunkowym, chciałem zapalić szczególnie dla sceptyków przysłowiowe światło w tunelu i przedstawić jak może układać się współpraca pomiędzy lekarzem i farmaceutą dla dobra pacjenta na niwie leku recepturowego. Przedstawione poniżej zdarzenia działy się naprawdę, a dla anonimowości postaci i miejsca zdarzeń, pewne fakty zostały zmienione.
   Otóż działo się to w niewielkiej miejscowości, gdzieś na północy Polski, gdzie równocześnie otworzyła się apteka i powstał niepubliczny ZOZ. Ponieważ miejscowość mała, więc trudno mówić o anonimowości rozpoczynających na jej terenie pracę aptekarzy i lekarzy, którzy nawiązali ze sobą zdrowe, zawodowe kontakty z myślą o pacjencie. I nikt nie próbował jak to często bywa, dokonywać porównań, kto jest ważniejszy lekarz czy aptekarz. Lekarz stawiał diagnozę, wystawiał receptę, aptekarz receptę realizował, pacjent był zadowolony, co najważniejsze leczony i niejednokrotnie wyleczony z różnych przypadłości.
   Apteka posiadała recepturę, ale wykorzystywała ją sporadycznie, realizując recepty lekarzy spoza rodzimego ośrodka zdrowia. Wkrótce nadarzyła się okazja, aby zapytać dlaczego. Okazało się, że lekarz z ośrodka zdrowia przyznał się, że po prostu nie umie receptury, była dawno, do tego nie wierzy, że leki recepturowe działają. Ponieważ aptekarze mieli inne zdanie w temacie leku recepturowego postanowili nauczyć lekarza z NZOZ-u receptury. Zaczęło się od przypomnienia podstaw, poprzez cierpliwe poprawianie, doradzanie, i w końcu wykonywanie różnie skomponowanych składów leków recepturowych. Początki były trudne, np.
Natrii chloridi
Vaselini albi
Aquae aa ad 100,0
   Lekarz był zdziwiony, że smarując taką maść pacjent będzie wyczuwać irytujące grudki nierozpuszczonego chlorku sodu i mocznika na skórze, bynajmniej nie oto mu chodziło, ale po niewielkiej korekcie:
Ureae 10,0
Natrii chloridi 5,0
Vaselini albi
Aquae aa ad 100,0

okazało się, że można wykonać idealnie homogenną maść, dającą satysfakcję w stosowaniu i efektywność w leczeniu.

   Często pojawiała się u obu stron niechęć, ale w myśl przysłowia, że „kropla dąży skałę” po pewnym czasie lekarz się usamodzielnił i przepisywane przez niego recepty były poprawne, a niejednokrotnie po wspólnych z aptekarzem konsultacjach powstawały dosyć ciekawe formulacje. Co najważniejsze pacjenci otrzymywali skuteczne leki na swoje schorzenia. Czasami dochodziło do zabawnych sytuacji, np. kiedyś aptekarz dostał receptę, która zawierała oprócz kilku czytelnych składników niezbędnych do wykonania zawiesiny do użytku zewnętrznego - pudru płynnego, jeden składnik w postaci nieczytelnego nazwijmy to „wężyka”. Jakież było zdziwienie aptekarza, który dzwoniąc do lekarza usłyszał, że ten też nie wie, co napisał, ponieważ skład recepty spisywał z innej starej recepty i tam też był wężyk, po chwili dodał jednak, że był przekonany, iż aptekarz odczyta i domyśli się, co ten „wężyk” oznacza. Po krótkiej dyskusji ustalono, że wężykiem jest w stu procentach siarka strącona. Lekarz receptę poprawił, aptekarz wykonał, pacjent użył i trądzik zniknął. Na porządku dziennym są telefony od lekarza z ośrodka o podanie składu tej dobrej maści na odciski, suspensji na pleśniawki itp.

   Inny  przykład - młody chłopak cierpiał na uciążliwą łuszczycę skóry głowy, z reguły dermatolog przepisywał w dużych ilościach maści sterydowe, czasami przeciwgrzybicze i tak w kółko, a schorzenie miało się dobrze i ani myślało ustąpić. Lekarz z aptekarzem postanowili zjednoczyć wysiłki i opracować coś innego, szczególnego. Przewertowano stare receptariusze i opracowano emulsję leczniczą o fizykochemicznym charakterze zbliżonym postacią do szamponu do włosów. Skład był mniej więcej taki:
Hydrocortisoni 2,0
Vit A liquidi 5,0
Lini Olei
Sapo Kalini
Aquae aa ad. 100,0
   Rozpoczęła się terapia, trwała kilka miesięcy, w międzyczasie dodawano inne składniki, zmieniano stężenia itp., ale najważniejszym było, że choroba ustąpiła i całe terapeutyczne przedsięwzięcie zakończyło się sukcesem.

   Podsumowując, należy powiedzieć, że lek recepturowy dobrze opracowany i wykonany zgodnie z zasadami sztuki jest w pełni potrzebnym i skutecznym narzędziem w walce z chorobą. Wbrew sceptykom, może leku recepturowego nie należy krytykować jako czegoś bezużytecznego, tylko poświęcić mu więcej uwagi zarówno na etapie szkolenia farmaceutów i lekarzy, na etapie naukowych prac badawczych w jednostkach naukowych i na etapie codziennej pracy z pacjentem przy pierwszym stole i loży recepturowej.

dr n. farm. Michał Krzysztof Kołodziejczyk
Specjalista Farmacji Aptecznej
Starszy Wykładowca
Zakład Technologii Postaci Leku
Katedra Farmacji Stosowanej
Uniwersytet Medyczny w Łodzi
« poprzedni artykuł   następny artykuł »