credit card fraud alert experian starwood preferred guest credit card visa td visa card apply for a walmart mastercard online in canada bank negara new credit card rules visa credit card charges uk student credit cards no credit required credit card insurance hdfc credit card balance transfer options best credit card rates abroad president choice credit card contact best unsecured credit card for bad credit 2013 walmart credit card payment associated credit union secured credit cards cash loans direct lenders uk moneysupermarket credit card soft search forgot usaa credit card pin best reward credit cards 2013 uk lost credit card bank of america different types of credit card fraud 0 percent purchase credit cards best credit card student no credit change apple credit card can i use gift credit cards online thomas cook credit card payment charges high limit credit cards for good credit apply hdfc credit card loan best credit cards no annual fee low interest how does an online purchase with a credit card work does applying for a credit card hurt your credit score credit card to rebuild credit chase dual platinum credit card icici southwest credit card offer 2 free flights when does the statute of limitations on credit card debt begin apply for credit card visa online online credit card processing no monthly fee highest credit card limit in india online credit card fraud investigation tablet pc credit card reader no credit check guaranteed approval payday loans what is the best visa credit card to have 3v prepaid credit card ireland best credit card terminal rates uk best credit card deals uae international credit card charges citibank wells fargo secured credit card vs bank america where is everest cash advance located can you apply for an ikea credit card bank of america small business accept credit cards replica black card amex credit card limit enhancement letter format hdfc compare chase ink credit cards hdfc credit card limit increase form list of credit card numbers wiki easy to obtain credit cards canada credit card search credit cards online shopping bank of america credit card application status phone number amex credit card merchant charges usa credit card debt graph bad credit loans unsecured australia schwab 2 cash back credit card best credit card deal 2011 hdfc bank credit card customer care number bangalore what is a good annual percentage rate for a credit card best credit cards for not so good credit tesco credit card contact phone number american express credit card history my first premier credit card online guaranteed non secured credit cards hdfc online credit card payment from other bank account walmart canada bank credit cards free $25 american express prepaid credit card best gas credit cards to build credit can you get a credit card with bad credit canada gemb walmart credit card phone number how to apply for a credit card with bad credit natwest credit card customer services postal address citibank credit card travel insurance citibank credit card promotion small business credit card machines uk walmart credit cards pay online average credit card debt uk 2013 super premium credit cards india walmart ge credit card payment recurring credit card authorization form apply for victoria secret credit card costco return policy credit card credit cards uk for students payday instant online loans credit card fraud detection techniques seminar report abstract capital one bad credit credit card credit card machine cost fast bad credit loans no fees american express black card fees easiest department store credit card to get with bad credit credit card debt after death of a parent best credit card to rebuild credit canada horizon credit card catalog interest free on balance transfer credit cards best buy household bank credit card login unsecured credit cards for bad credit chase online loans no calls or faxing best credit union credit cards 2012 credit card consolidation loan canada apply for a pc mastercard online kohls credit card services credit loans conroe tx fha home loans with bad credit rbs black card travel insurance terms conditions credit cards to rebuild credit in canada reward credit card ratings online credit cards apply canadian cash back credit cards comparison vacation pay advance form singapore credit card rewards comparison hdfc bank credit card payment ifsc code how to confirm credit card on paypal when account is limited hdfc credit card reward points redemption gold best zero interest balance transfer credit card best credit card rewards ratings virgin australia velocity flyer credit card review standard chartered credit card payment through icici credit card best new credit card offer commission free credit cards uk secured credits cards easy credit card australia credit rating chase best credit card offers working visa cards numbers lost td visa debit card credit card visa generator credit cards for bad credit that are not prepaid hsbc credit card online apply tesco credit card balance transfer offers apply for harris county gold card online pay loans online department education car loans with bad credit score usaa secured credit card non military free working credit card numbers 2013 which credit card has the best rewards program hsbc credit card reward points malaysia kwik pay direct loans online payday loans no fees mastercard credit card numbers that work 2013 canadian easy to get credit cards hsbc best buy rewards credit card login business credit card comparison site platinum card loughborough university tesco bank credit card change of address how to pay hdfc credit card bill online from sbi iphone credit card case review cash back offers sbi credit cards gold credit card pay weekly loans bad credit southwest airlines credit card no annual fee credit card processing companies bank of america world mastercard credit card with worldpoints rewards and paypass online payday loan direct lenders no teletrack qld teachers credit union credit cards best credit card reward programs 2012 my first premier credit card reviews credit card balance transfer calculator compare new credit cards for bad credit 2013 starwood preferred guest r credit card from american express reviews what is the best credit card to have to rebuild credit standard bank online loan application can i buy gift cards with my walmart credit card how to buy apps on android market without credit card household credit card login barclay credit card 800 number how much does it cost to accept credit card payments online visa card security code generator prepaid company credit cards how often can you apply for chase credit cards 2-pack of rfid blocking security credit card wallets how to pay hdfc credit card bill online from icici bank hsbc neiman marcus credit card customer service # hdfc credit card account bank of america visa rewards card cash rewards credit cards 2013 where can i get a bad credit credit card hsbc platinum credit card limit teachers credit union what is sears credit card rewards fee how do i get credit card with no credit hdfc credit card minimum payment calculator compare low interest credit cards us visa credit card for canadians same day bad credit loans instant decision cheap australian credit cards amazon visa credit card login natwest online credit card security best mastercard credit card deals monthly credit card interest calculator pacsafe luggage rfidsafe 50 passport and credit card protector visa corporate credit cards list of uk payday lenders not brokers business credit card with cash back rewards who has the lowest credit card rates td first class travel visa cardholder agreement large printable credit card logos us bank credit card processing fees citibank credit card settlement 2012 i need a valid credit card number fnb online credit card application virgin credit card 0 balance transfer travel rewards cards for fair credit chevron texaco credit card number new credit card issuers uk international travel credit card fees secured credit card offers no annual fee types of mastercard credit cards prepaid credit cards in canada free application for orchard bank secured credit card how to get a credit card as a student with no job i need help with my credit card debt nab balance transfer credit card offers make credit card payments with paypal credit card authorization form template free excel need to get a credit card quickly prepaid credit cards visa no fees how to get out of credit card debt uk pay banana republic credit card visa westpac low rate visa credit card new horizon credit card store instant credit card approval and use canada hdfc credit card helpline number kolkata walmart credit card pay bill phone number bankrate credit card debt calculator delta credit card offers mqm wells fargo student credit card application status visa card exchange rate calculator credit card payment plan hardship top credit card deals 2013 best credit card deal singapore td visa rewards card login rewards credit cards comparison best credit card machine for iphone best credit card for travel rewards 2013 tesco visa credit card online easy store credit cards to get approved for 2012 credit card or paypal exchange rates best credit card to get with bad credit 12 month payday loans online how do i get a portable credit card machine cibc no fee credit cards how long after graduation to pay loans bank of america chip and pin credit cards cheapest way to accept credit cards small business best credit card rewards best business credit cards for good credit bank of america credit card rewards phone number maurices credit card contact number best credit cards 2013 rewards secured visa credit card application how does a manual credit card machine work best credit card balance transfer and purchases mbna platinum cashback credit card can i get a mortgage with credit card debt no interest credit card capital one aqua credit card approved vanquis credit card payment online paying off credit card debt in full android app for rewards cards credit card companies list in india now on sale at starbucks square credit card reader international student credit card canada canadian getting a credit card in the us pay banana republic visa credit card online lower credit card fees for merchants premier credit card login credit card payment machines uk free online credit card validator bad credit credit cards unsecured 2013 online payday loans for bad credit can you use a chase visa gift card online apply visa master credit card new credit card top rewards credit cards 2012 canada apply diners club international credit card how to pay standard chartered credit card bill by cheque unsecured credit card for bad credit in canada citibank online credit card payment singapore what is cvv cid number on a credit card best credit cards rewards low apr quick cash advance uk cash advance online direct lenders nandos black card holders sears credit card login mastercard canada new credit card offers bad credit android app for store reward cards icici bank credit card helpline no short term installment loans online cherry credits cards philippines us post office money order credit card credit card terminal for iphone reviews how do travel reward credit cards work how to increase credit limit on very free online credit card generator best air miles credit card 2013 credit card interest rates visa black card limit amazon chase student credit card where to buy reloadable prepaid credit cards comparison travel rewards credit cards canada citibank business credit card login cash back credit card comparison pay advance loans for military view hdfc credit card statement online 5 cash back on gas credit cards capital one credit card with no annual fee natwest credit card points partners tesco 12 month interest free credit card secured business credit cards chase government credit card debt consolidation programs top 10 credit card processors by volume hsbc costco credit card payment online i really need a loan with bad credit different cibc visa cards chase credit card services amazon master credit card exchange rate payday loan no credit check unemployed chase secure credit card number balance transfer fees explained blue from american express credit limit ipad credit card reader for small business activate virgin credit card online virgin credit card ppi enquiry how do i apply for credit card with no credit history mobil gas credit card services online payday loans cash advance payday max online loans direct lenders only can i get my credit card limit reduced how to get a visa debit card td canada trust wells fargo cash back visa credit card absa personal online loan bank of america business credit card machine quickbooks credit card processing canada discover student more card credit limit best credit card to build credit 2013 when does my credit card report to the credit bureau what;s the best online payday loan site best visa card for travel points does applying for business credit card affect credit score using credit cards in canada from us average small business credit card fees is horizon gold a good credit card most popular credit cards in india how do i sign up for a credit card bank credit card apply online heartland credit card processing machines real credit card numbers that work 2012 easy credit card application whats an easy credit card to get approved for if i get a credit card can i use it the same day apply online for credit card in icici bank is it a good idea to pay off credit card debt with a personal loan clark howard best international credit card no job no credit loans how do they calculate credit card interest credit card for bad credit uk secured credit cards for business tesco prepaid credit card uk best credit card for students to build credit best cashback credit cards 2012 singapore natwest credit card balance transfer offers what;s the best credit card to get in canada southwest credit card member benefits bp gas credit card customer service number anonymous international prepaid credit card what are bin numbers on credit cards loans online natwest starwood preferred credit card review interest free fee free credit cards visa credit card no foreign transaction fee post office credit card ppi address what are bonus points for credit cards best mbna credit card canada what is a credit card machine used for credit cards bad credit rating australia apply for horizon credit card reloadable credit cards list of payday loan lenders uk no credit check best buy credit card login hsbc easiest store credit cards to get with bad credit 2012 hdfc master credit card payment online visa credit card generator 2011 the best credit cards mastercard credit card application for bad credit best student credit card to get can i pay standard chartered credit card bill online sbi credit card application status customer care chase credit card student visa best travel rewards cards of 2013 neiman marcus credit card customer service phone number disney world credit card reviews credit cards with rewards points visa credit card number generator love loft mastercard credit card how to settle credit card debt on my own easy to get credit card with high limit best credit card offers for balance transfers with no balance transfer fee amscot cash advance no checkbook credit card fraud alert barclay bank credit card app balance transfer natwest to halifax convert prepaid visa card to cash the best credit cards for rewards programs barclays miles and more credit card login balance transfer credit card offers 18 months first time credit card holder advice creating virtual credit card (vcc) for paypal verification best reward credit cards 2011 canada which bank credit card is best in india list of payday lenders not brokers exploration of data mining techniques in fraud detection credit card different types of visa credit cards no fee credit card processing highest credit limit on credit card platinum delta credit card review how do preloaded credit cards work buy portable credit card machine how to account for credit card processing fees in quickbooks apply for joint credit card application credit suisse careers credit card application instant decision taking out a personal loan to pay off credit card debt corporate credit card affecting credit score free credit card numbers that work 2013 does credit limit increase capital one chase visa credit card usa how many credit cards is good for your credit credit cards bad credit loft ann taylor credit card online payment paypal credit card machine for iphone no credit credit cards with no processing fee three credit limit abroad first cash advance dolton il nationwide visa credit card protection best company credit cards uk activate my anz visa debit card chase liquid prepaid card credit check canadian tire mastercard bill payment old navy visa card review credit card apr interest formula credit cards 0 interest on purchases rewards credit card reviews best balance transfer credit cards to current account compare credit card rates nz visa gold credit card travel insurance unsecured credit cards after bankruptcy 2011 what advantages does accepting credit cards provide a small business free credit cards details best small business travel rewards credit card does chase offer a prepaid credit card best credit cards for building credit history guaranteed unsecured canadian credit cards how to know sbi credit card reward points kotak credit card irctc offer can you buy a prepaid credit card at walmart credit card rate jacking interest best united mileage credit card offer chase credit card transfer offers best us credit card to use in canada apply for bmo student mastercard barclay credit card online payment billdesk american express credit cards rewards travel and unsecured loans with bad credit history nz payday loans cash advances & payday loans @ best fast cash payday loans sign up for credit card online next payday advance bbb can you use an american credit card in canada best credit cards for college students getting a credit card after bankruptcy discharge hsbc credit card online application compare best credit cards uk online payday loan collection scams best payday loan lenders free credit cards with money on them numbers advance america payday loans reviews how to get your name off a joint credit card account buy prepaid credit card online with paypal mastercard priceless arabia best first credit card for college student citibank credit card irctc offer are credit card cash rewards taxable income chevron visa credit card application status do you need a credit or debit card for paypal td canada trust visa debit card capital one business credit card how do i avoid ryanair credit card charges capital one online credit cards banking login credit cards for poor credit scores uk united airlines visa credit card no annual fee cash loans today guelph georgia law on credit card debt after death commonwealth bank credit card travel insurance pds shell gas credit card stolen

Aptekarz Polski
Opieka farmaceutyczna
Manuał aptekarski
W aptece
Lex Apothecariorum
Farmacja na świecie
Rynek leków
Panorama samorządu
Historia farmacji
Muzealny kalejdoskop
Nowe rejestracje
Świat w pigułce
Chwila oddechu
Sport to zdrowie
Forum wydarzeń
Przegląd prasy
Warto wiedzieć
Rozmowy Redakcji
Listy do Redakcji
Z uniwersytetu
Numer 106/84 online
Menu witryny
Wydawnictwo NIA
Zamów Aptekarza

mapa strony: Start. arrow A arrow 01.2013 - "O recepturze aptecznej słów kilka."


01.2013 - "O recepturze aptecznej słów kilka." Drukuj Email
styczeń 2013, nr 77/55 online

   Leki recepturowe znane nam wszystkim, to dla mnie najbardziej farmaceutyczna rzecz związana z działalnością apteki i aptekarza, która stanowi w pewnym sensie taką wisienkę na aptecznym torcie. Choć oczywiście zdaję sobie sprawę, że wielu kolegów farmaceutów i farmaceutów-aptekarzy nie zgodzi się ze mną twierdząc, że receptura apteczna to przysłowiowa kula u nogi, bo wymaga drogiego sprzętu (wagi, loże laminarne, mieszalniki recepturowe, autoklawy sterylizatory etc.), zastosowania różnych procedur w zakresie przygotowania pomieszczeń do pracy aparatury i personelu, no i oczywiście umiejętności technologicznych, aby umieć sporządzić określoną postać leku recepturowego, wykryć niezgodność itp. A przecież współcześnie liczy się li tylko rachunek ekonomiczny, on jest wykładnią wszystkiego. Liczy się obrót, koszt i przede wszystkim zysk. Nawet ostatnio oficjalnie Rektor Uniwersytetu Medycznego w Łodzi stwierdził, że Uczelnia ma funkcjonować jak przedsiębiorstwo i ma przynosić zysk. A pracownicy dydaktyczni i naukowi mają być menadżerami przynoszącymi pieniądz do wspólnego budżetu Uczelni. Na pytanie, gdzie jest w tym wszystkim student okazało się, że student to wyrób/produkt tego przedsiębiorstwa. Jeżeli wszędzie jest ekonomia, to pytam gdzie jest etyka, moralność, misja i etos zawodu farmaceuty, a szczególnie farmaceuty wykonującego misję zawodu aptekarza. Być może tej misji nie ma, jeżeli zdarzają się sytuacje, jak opisana poniżej.

   Przychodzi do apteki pacjent (nie klient, bo klient jest w sklepie, a dla mnie apteka nigdy nie będzie sklepem, choć są instytucje, tudzież pacjenci, lekarze, a niejednokrotnie i sami aptekarze, uważający aptekę za sklep) wyciąga receptę na – używając żargonu - lek tzw. robiony i od razu zaniepokojony zapytuje: „Panie magistrze, czy w ogóle możliwa jest taka recepta do zrealizowania, bo jestem chyba już w piątej aptece mającej recepturę i nigdzie nie mają składnika.” Otóż, jakie było zdziwienie onego aptekarza, kiedy ujrzał prawidłowo wystawioną receptę na:
Acidi borici 1,0
Aquae purificatae ad 100,0
M.f. sol.

D.S. Do okładów, 2 x dziennie
   Aptekarz musiał chyba przybrać jakiś nieziemski wyraz twarzy, ponieważ pacjent z nutą lęku w głosie zapytał: „Hmmm… to u Pana też nie zrealizuję tej recepty”. Po krótkiej chwili pan magister zza okularów odparł: „Ależ nie, jak najbardziej zrealizuje Pan tę receptę”. I po dokonaniu niezbędnych czynności administracyjnych, wydał numerek i paragon. Pacjent odszedł od okienka szczęśliwy, aptekarz zaś pozostał mocno zdumiony. Choć właściwie był nie tyle zdumiony, co popadł w zadumę nad kierunkiem, w którym zmierza receptura apteczna oraz etyka aptekarska.

   Przecież, jeżeli „nie chciało się” zrobić takiej recepty (wydaje się, że tylko ze względów ekonomicznych, bo chyba nie z merytorycznych), to można polecić produkt leczniczy przemysłowy - gotowy roztwór 3% i poinstruować pacjenta o sposobie wykonania rozcieńczenia. Ale zostawić pacjenta z niczym to bardzo przykra dla niego sprawa. Mam nadzieję, że opisany przypadek zasłyszany od kolegi aptekarza jest incydentalny.

   Problem leku recepturowego jest bardziej złożony niż nam się wydaje, dotyka on nie tylko środowiska aptekarskiego, ale dotyczy również środowiska lekarskiego i środowiska farmaceutów akademickich w postaci kształcenia przed i podyplomowego.

   Musimy znać odpowiedź na pytanie, czym tak naprawdę jest lek recepturowy, czy lekiem recepturowym można efektywnie leczyć, czy lek recepturowy może być alternatywą dla leku przemysłowego, czy lekarze potrafią adekwatnie do potrzeb farmakoterapeutycznych komponować lek recepturowy, czy w konsekwencji potrafią zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa prawidłowo wypisać receptę i dalej, czy farmaceuta-aptekarz potrafi receptę wykonać, rozpoznać niezgodności, poprawić je. Oczywiście do tego dochodzi jeszcze bardzo ważny drobiazg w postaci zaopatrzenia w surowce i materiały o odpowiedniej jakości i w ilościach zapewniających ich względnie szybki obrót i zabezpieczenie poprzez niskie jednostkowo gramatury przed szybkim przeterminowaniem.
   Lek recepturowy w przeciwieństwie do leku przemysłowego jest lekiem, który może być z powodzeniem stosowany w terapii indywidualnej. To właśnie receptura apteczna daje lekarzowi narzędzie do wyjścia poza lek przemysłowy, który jest lekiem populacyjnym, nie uwzględniającym wielu osobniczych cech pacjenta, którymi różni się on od innych.
   Poprzez indywidualną kompozycję składników lekarz może stworzyć unikalny skład, o jednocześnie optymalnym zastosowaniu w danym schorzeniu. Należy zwrócić także uwagę na fakt, iż w leku przemysłowym znajduje się więcej substancji pomocniczych o różnym charakterze chemicznym i właściwościach fizycznych w porównaniu do leku recepturowego. Dla przykładu w pojedynczej tabletce jednego z popularnych leków przeciwbólowych znajduje się aż 16 różnych substancji pomocniczych. W lekach recepturowych ze względu na przygotowanie „ex tempore” oraz zużycie przez pacjenta w krótkim czasie, z wielu substancji dodatkowych można zrezygnować, zwalniając niejako substancję biologicznie czynną ze zbędnego balastu.
   Kolejnym tematem wartym dyskusji jest sposób nauczania receptury na kierunkach lekarskim i farmaceutycznym. Student wydziału lekarskiego w trakcie kursu receptury, zapytany właśnie o lek recepturowy stwierdził: „uczymy się na pamięć, jak pisać jakieś składy, ale nie bardzo wiadomo, o co chodzi, i czy to jest w ogóle komuś potrzebne wobec ogromnej ilości leków gotowych”.
   Podobnie na wydziałach farmaceutycznych, zajęcia trwają około 70 godzin z receptury na poziomie 2-3 tygodni + 15 godzin (2 dni) interakcje farmaceutyczne, kilkanaście recept do realizacji na jednego studenta, dodatkowo kilka w formie pokazu.
   Kształcenie podyplomowe próbuje zagadnienia recepturowe rozszerzać na poziomie szkoleń praktycznych, ale to nie wyczerpuje tematu, co uwidacznia się podczas egzaminów specjalizacyjnych. Należy zwrócić uwagę na pewien paradoks. Mianowicie z jednej strony mówi się o aspekcie przechodzenia receptury aptecznej do historii, zmniejsza się fundusze na dydaktykę, ogranicza zakupy surowców i materiałów potrzebnych do szkoleń, z drugiej receptura apteczna staje się najważniejszym egzaminem praktycznym w obszarze kształcenia specjalizacyjnego, sprawiającym zdającym wiele problemów i wywołującym dyskusje, czy w takiej formie jest potrzebna.
   Kolejnym problemem stawiającym lek recepturowy na bocznym torze technologii farmaceutycznej jest nikłe zainteresowanie ze strony naukowych środowisk akademickich pod kątem rozwojowych badań jakościowych i ilościowych oraz poznawczych potwierdzających skuteczność tego typu preparatów. Zetknąłem się kiedyś w jednym z poczytnych wydawnictw dla aptekarzy praktyków z wywiadem przeprowadzonym z rektorem jednej z polskich wyższych uczelni medycznych – notabene lekarzem medycyny, który całkowicie zanegował potrzebę istnienia receptury aptecznej i leku recepturowego. Jako czegoś, co jest nieprzebadane, nieznane do końca i niedziałające, mające charakter placebo. Lektura artykułu bardzo podgrzała emocje wśród aptekarzy, nawet tych nastawionych sceptycznie do receptury aptecznej.
   Niestety w czasach, kiedy zarówno lekarzy jak i farmaceutów najbardziej pochłania biurokracja generowana przez piony decyzyjne, czego szeroko chyba nie muszę opisywać, problem komponowania leku recepturowego przez lekarza jest praktycznie pomijany. Nawet jeśli recepta jest już wypisana ze składem leku recepturowego, to zazwyczaj jest z punktu widzenia formalno-prawnego wypisana źle, z błędami o różnym charakterze. Teraz najważniejszy jest: regon, pesel, numer recepty, numer prawa wykonywania zawodu, najprzeróżniejsze kody kreskowe, poświadczenie ubezpieczenia, systemy elektroniczne czy chyba „najważniejsze” wymiary recepty itp. itd. Odnosi się wrażenie, że lek jest takim mało znaczącym dodatkiem do recepty.
   Zapędzeni farmaceuci-aptekarze codziennie „młócą” setki numerków drżąc przed kontrolerami, nie mając często czasu na kwintesencję farmacji, czyli zajęcie się lekiem i pacjentem w szeroko rozumianej współpracy z lekarzem. I tu znowu kolejny paradoks, bo z jednej strony mamy szeroko promować opiekę farmaceutyczną w różnej postaci (również wiodący składnik praktycznego egzaminu specjalizacyjnego), co jest chwalebne, z drugiej jesteśmy urzędnikami pilnującymi numerków i kodów.
   W takiej sytuacji nie ma miejsca na dyskusję nad lekiem recepturowym i jego formulacją. Zresztą podobnie jest z lekiem przemysłowym, ale to materiał na odrębny artykuł. Do tego dochodzą względy ekonomiczne i trudności w dostępie do odpowiednich, rentownych z punktu widzenia realizacji leku recepturowego surowców farmaceutycznych.
   Na tle przedstawionych niestety smutnych dywagacji na temat współczesnego stanu leku recepturowego w ujęciu wielokierunkowym, chciałem zapalić szczególnie dla sceptyków przysłowiowe światło w tunelu i przedstawić jak może układać się współpraca pomiędzy lekarzem i farmaceutą dla dobra pacjenta na niwie leku recepturowego. Przedstawione poniżej zdarzenia działy się naprawdę, a dla anonimowości postaci i miejsca zdarzeń, pewne fakty zostały zmienione.
   Otóż działo się to w niewielkiej miejscowości, gdzieś na północy Polski, gdzie równocześnie otworzyła się apteka i powstał niepubliczny ZOZ. Ponieważ miejscowość mała, więc trudno mówić o anonimowości rozpoczynających na jej terenie pracę aptekarzy i lekarzy, którzy nawiązali ze sobą zdrowe, zawodowe kontakty z myślą o pacjencie. I nikt nie próbował jak to często bywa, dokonywać porównań, kto jest ważniejszy lekarz czy aptekarz. Lekarz stawiał diagnozę, wystawiał receptę, aptekarz receptę realizował, pacjent był zadowolony, co najważniejsze leczony i niejednokrotnie wyleczony z różnych przypadłości.
   Apteka posiadała recepturę, ale wykorzystywała ją sporadycznie, realizując recepty lekarzy spoza rodzimego ośrodka zdrowia. Wkrótce nadarzyła się okazja, aby zapytać dlaczego. Okazało się, że lekarz z ośrodka zdrowia przyznał się, że po prostu nie umie receptury, była dawno, do tego nie wierzy, że leki recepturowe działają. Ponieważ aptekarze mieli inne zdanie w temacie leku recepturowego postanowili nauczyć lekarza z NZOZ-u receptury. Zaczęło się od przypomnienia podstaw, poprzez cierpliwe poprawianie, doradzanie, i w końcu wykonywanie różnie skomponowanych składów leków recepturowych. Początki były trudne, np.
Natrii chloridi
Vaselini albi
Aquae aa ad 100,0
   Lekarz był zdziwiony, że smarując taką maść pacjent będzie wyczuwać irytujące grudki nierozpuszczonego chlorku sodu i mocznika na skórze, bynajmniej nie oto mu chodziło, ale po niewielkiej korekcie:
Ureae 10,0
Natrii chloridi 5,0
Vaselini albi
Aquae aa ad 100,0

okazało się, że można wykonać idealnie homogenną maść, dającą satysfakcję w stosowaniu i efektywność w leczeniu.

   Często pojawiała się u obu stron niechęć, ale w myśl przysłowia, że „kropla dąży skałę” po pewnym czasie lekarz się usamodzielnił i przepisywane przez niego recepty były poprawne, a niejednokrotnie po wspólnych z aptekarzem konsultacjach powstawały dosyć ciekawe formulacje. Co najważniejsze pacjenci otrzymywali skuteczne leki na swoje schorzenia. Czasami dochodziło do zabawnych sytuacji, np. kiedyś aptekarz dostał receptę, która zawierała oprócz kilku czytelnych składników niezbędnych do wykonania zawiesiny do użytku zewnętrznego - pudru płynnego, jeden składnik w postaci nieczytelnego nazwijmy to „wężyka”. Jakież było zdziwienie aptekarza, który dzwoniąc do lekarza usłyszał, że ten też nie wie, co napisał, ponieważ skład recepty spisywał z innej starej recepty i tam też był wężyk, po chwili dodał jednak, że był przekonany, iż aptekarz odczyta i domyśli się, co ten „wężyk” oznacza. Po krótkiej dyskusji ustalono, że wężykiem jest w stu procentach siarka strącona. Lekarz receptę poprawił, aptekarz wykonał, pacjent użył i trądzik zniknął. Na porządku dziennym są telefony od lekarza z ośrodka o podanie składu tej dobrej maści na odciski, suspensji na pleśniawki itp.

   Inny  przykład - młody chłopak cierpiał na uciążliwą łuszczycę skóry głowy, z reguły dermatolog przepisywał w dużych ilościach maści sterydowe, czasami przeciwgrzybicze i tak w kółko, a schorzenie miało się dobrze i ani myślało ustąpić. Lekarz z aptekarzem postanowili zjednoczyć wysiłki i opracować coś innego, szczególnego. Przewertowano stare receptariusze i opracowano emulsję leczniczą o fizykochemicznym charakterze zbliżonym postacią do szamponu do włosów. Skład był mniej więcej taki:
Hydrocortisoni 2,0
Vit A liquidi 5,0
Lini Olei
Sapo Kalini
Aquae aa ad. 100,0
   Rozpoczęła się terapia, trwała kilka miesięcy, w międzyczasie dodawano inne składniki, zmieniano stężenia itp., ale najważniejszym było, że choroba ustąpiła i całe terapeutyczne przedsięwzięcie zakończyło się sukcesem.

   Podsumowując, należy powiedzieć, że lek recepturowy dobrze opracowany i wykonany zgodnie z zasadami sztuki jest w pełni potrzebnym i skutecznym narzędziem w walce z chorobą. Wbrew sceptykom, może leku recepturowego nie należy krytykować jako czegoś bezużytecznego, tylko poświęcić mu więcej uwagi zarówno na etapie szkolenia farmaceutów i lekarzy, na etapie naukowych prac badawczych w jednostkach naukowych i na etapie codziennej pracy z pacjentem przy pierwszym stole i loży recepturowej.

dr n. farm. Michał Krzysztof Kołodziejczyk
Specjalista Farmacji Aptecznej
Starszy Wykładowca
Zakład Technologii Postaci Leku
Katedra Farmacji Stosowanej
Uniwersytet Medyczny w Łodzi
« poprzedni artykuł   następny artykuł »