canadian pharmacy cialis no rx how much is lisinopril tablets most common side effects of celexa generic for decadron is betnovate cream safe during pregnancy safe site to buy cialis organic pomegranate extract order actos 45mg canada prescription drugs kytril to buy in australia review-no-prescription-online-pharmacy cheap aciphex drugs buy sarafem cheap eurax hydrocortisone pregnancy canada drugs compazine with prescription where do i buy periactin free male erection pills depakote reviews for seizures comprar digoxin original does generic viagra work uk cefixime tablets usp 200 mg inderal delivery london online pharmacy no prescription cialis metformin buy online canada fake viagra gag gift where can i buy prednisolone in canada where can i get promethazine erythromycin side effects in children generic cardizem side effects costco pharmacy vermox price nymphomax buy on line nexium prices 40mg purchasing pilex online uk doxycycline south east asia mexican pharmacy no prescription online buy hyaluronic acid wholesale tesco chemist online synthroid side effects wikipedia ulcer medication ranitidine gasex to buy in england online pariet india pamelor online usa donde comprar pilas de lithium buy anafranil 100mg online tadapox generic name azithromycin z-pack 250 mg tab buy hytrin 10 beconase aq dosage recommended accutane long term methotrexate generic name safe place order mestinon best depression medicine for weight loss apcalis sx 20mg overnight pharmacy aldactone zanaflex uk buy buy antibuse online non persciption zyvox no prescription combivent sale amoxil drug schedule synthroid side effects hair loss cheap viagra online us diabecon cheap price what does generic lipitor pill look like where can i get some cleocin gel kamagra 100 oral jelly used combivent mexico pharmacy cheap genuine lozol online cytotec 100 efectivo cialis cost australia accutane pharmacy registration what medication is used for ocd and anxiety online sale of lioresal levitra canada drugs antibiotics alcohol wait where is prednisone metabolized buy voveran without a script where is celexa metabolized apcalis sx online forum what is champix medication for levitra 20mg film-coated tablets to buy imitrex in uk side effects of prednisone 10 mg buy tetracycline no prescription mar premarin where can i buy it cytoxan 5mg tablets buy american ginseng los angeles vpxl no prrescription finasteride 1mg online tamoxifen no prrescription prozac side effects insomnia duvadilan price india buy dramamine less drowsy formula what does astelin treat prozac and alcohol mix phone in order for cabgolin high from toradol what is hydromorphone hydrochloride 8 mg roxithromycin prices buy depakote online from india zithromax pack price no prescription online pharmacy phentermine where to buy acai berries in the uk buy genuine aldactone uk purchase bactrim 800 mg buy brand name strattera in canada phenergan where can i buy it cheap pet meds online canada no rx zovirax online ayurslim medicine children topamax lawsuit side effects lisinopril reviews reviews seroxat and alcohol side effects metformin medication used atarax billig kaufen where can i order meclizine bactrim no prescription pharmacy buy nimotop usa januvia 100mg price in india prednisone deltasone 20 mg tablet best site to buy entocort actos usage accutane and cold medicine super active no prescription drug buy levitra online canadian healthcare network continuing education over the counter mitformin hcl amlodipine besylate 5 mg en espanol levstria non generic buy confido no prescription geriforte next day delivery can order nimotop online metronidazole tablets how to use nolvadex liquid compare prices ranitidine cipla ltd pithampur abilify dosage for children buy hyzaar hong kong citrato de sildenafila 50mg pra que serve buy sildenafil citrate uk buy voltaren online at canada pharmacy list of tesco stores selling snovitra super power prospecto bactroban 20 mg augmentin antibiotico indicazioni how to take lasix to lose water weight citalopram 40mg 100 st cheap cialis canada bystolic tablets dosage canada walmart drug prices shallaki over the couter how to get periactin planet ayurveda weight gain pills reviews buy atarax online no prescription google image search app side effects of amaryl m2 use omnicef coupon online 600 mg ibuprofen no prescription from india elavil online ordering fluoxetine hcl 20 mg. and alcohol pulmicort costco comprar minipress pela internet exelon generic cost costco pharmacy evista price fenofibrate micronized 134 mg buying lozol digoxin order buy vytorin fast shipping buy abilify canada where can i buy benadryl for kids buy revatio online thru paypals tadacip buy online australia trandate maximum dosage 100 mg neurontin for anxiety rank the solutions from strongest to weakest solute-solvent interaction. kcl orlistat shortage august 2012 metmorfin type 2 diabetes aborto por pastillas cytotec consecuencias is it safe to order astelin eldepryl for sale australia aciclovir mg mexico tamsulosin dose lamictal looking for buy alligator clips hair hair clips v-gel online usa buy antivert no prescription fast delivery canadianonlinetabs buy chloramphenicol eye ointment cialis tadalafil 20m original medicine cholestoplex mg online buy club liv australia levothyroxine sodium dosage best online no prescription pharmacy zyvox 600 mg azithromycin 500mg treatment meloxicam overdose dog keflex antibiotic for tooth abscess cheap cozaar india buy erection packs 2 visa differin without a prescription trazodone from usa online pharmacy uk duphalac tadalis sx next day shipping order viagra no prescription online what are the 5 types of drugs buy epivir-hbv generic benicar uk paypal how to take elavil mg ginette-35 online in us purchase micronase online long time side effects v-gel how much does motrin cost without insurance cialis sublingual buy canada renagel in croatia lynoral to buy from europe prevacid complete recall 2012 prescription online generic accutane depo-medrol injection for sale can you purchase prevacid over counter sarafem weight gain alesse express canada lincocin delivery london buy eltroxin goldshield can order speman online cialis 1 to 2 days shipping what is the usual dose for synthroid what does allegra d pill look like buying eurax using paypal promethazine theoclate structure bula do remedio cloridrato de sertralina 50mg viagra professional next day delivery canadian drug stores viagra generic etodolac in usa famvir 125 mg tabletten order cialis soft from india without prescription what is leukeran used for number of drug stores in canada no prescription flovent take zithromax 250 mg chlamydia get emsam toronto how to order methocarmal without a prescription how to take lincocin mg migraine medicine topamax side effects diagnosing asthma in children buy finast with visa tetracycline without a script do you need rx mycelex-g where to buy proscar online less expensive form of diflucan imuran no prescription compare prices what does atarax doo cipro over counter equivalent coreg pill canadian order prednisone pill birth control pills liver enzymes cheapest wellbutrin sr in the uk tetracycline hydrochloride fisher keflex shortage what is 20 mg prednisone used for indocin medication dosage what dosages does avapro come in comprar aceon online other drugs like lexapro exelon online forum alli pharmacy price how to get codeine promethazine in canada online generic rosuvastatin buy betoptic capsules how long does it take singulair to start working for allergies lesofat orlistat price ventolin hfa salbutamol sulphate how to get minocin on line can you purchase viagra over the counter uk delivery watch 1 man 1 jar video furosemide online without rx can you take cialis sublingual daily what is the dosage for protonix zoloft maximum dosage per day buy trazodone 25 mg linezolid zyvox 600 mg signs of chlamydia in mouth side effects of orlistat tablets coumadin online ordering vermox plus dosage long after eating should take viagra cheap prescriptions canada metoclopramide overnight cheapest perscription kolla pa* svenska filmer online ventolin inhaler no prescription viagra 50mg tablets buy tamoxifen citrate research chem generic tulasi in usa is buying prescriptions from canada safe whats the best generic cialis viagra professional from usa pharmacy bupron sr 150 mg cefadroxil 1a pharma 1000 mg tabletten buy beconase aq without a prescription from canadian pharmacy buy flagyl er without rx zyvox 600 mg 30 ml what is trazodone for insomnia pyridium for sale australia canadian online pharmacy for bupropion femcare in the uk doxycycline for sinus infection reviews on nitroglycerin atrovent canada prescription how to get finpecia in australia where purchase emsam where purchase vantin buy antivert paypal accepted is generic viagra effective pharmacies buy accutane canada drugs fda coumadin medication guide most reliable place to buy isoptin online ponstel s suspension propecia online uk buy mexican pharmacies online no prescription viagra colchicine 500 mg tablets free male enhancement without credit card diflucan 100 mg tablet buy shatavari mg online como comprar xbox live gold mexico purchase acai optimum advanced cleanse safe buy himplasia online can you purchase aleve in canada protonix 40 mg vs prevacid valacyclovir hcl 1 gram side effects methotrexate drug delivery where can i purchase hytrin acheter artane lithium without rx buy amaryllis kits clonidine tablets high blood pressure pharmacy one rx reviews propecia cheap generic genuine paxil best price ginseng woldwide shipping generic bentyl price brand accutane for sale buy zyrtec d online where can i buy lipitor in the uk. getting desyrel in australia plavix usa cost of norvasc 5mg terbutaline side effects doxazosin tablets uses erection packs 2 prescriptions buy xenical in australia safe sites to buy viagra generic duphalac buy canada meclizine for men in usa what is bactroban topical ointment used for purchasing viagra in singapore seroflo drug schedule where can i buy lamisil online ezetrol ezetimibe 10 mg feldene echeck discount cymbalta otc colospa from india prilosec otc generic omeprazole cyproheptadine online no prescription ultra low dose albenza septilin for sale cialis online orders mestinon lawsuit kirkland aspirin costco what is the active ingredient in unisom how to buy viagra discreetly vpxl canada companies only how to use aspirin tablet zoloft 150 mg tablet viagra online uk no prescription sale advair diskus order caverta tablets anxiety medication cipralex lexapro best place buy ciplox medrol generic available viagra sublingual overnight pharmacy 2010 lexus rx canada voltaren drug class motilium without prescription medication buy robaxin tablets buy cytoxan singapore compazine dosage for adults can you get pregnant while taking cipro decadron limited india dipyridamole medication order what is sarafem drug where to give haldol injection beconase aq order can order alavert online diovan comments reviews dispersible aciclovir tablets bp 800 mg hydrochlorothiazide 25 mg tqua side effects buy premarin pills online levitra no prescription dysfunction approved trimox billig kaufen lloyds pharmacy online ordering where can i get lozol online pharmacy uk revatio pharmacy mexico amitriptyline side effects of premarin estrogen cream buy viagra super active quick nolvadex from india legit cheap provera usa canadian mircette tablet herbal substitute for viagra how to take aricept and namenda how soon after eating can i take viagra does viagra require a prescription in usa use alesse coupon online what is paxil cr used for plendil to buy in the usa without a prescription zovirax 100mg cheap buy prinivil no prescription purchase atacand do they sell over the counter antibiotics for uti levaquin buy online mexico silagra how to buy can you buy finpecia online cialis vs viagra comparison what is lasuna drugs there generic form maxalt mlt flomax reviews ratings bentyl tablets on line to buy buy allegra from india nexium mups inderal low dose birth control buy celexa nhs cialis prescriptions how much zofran is safe to take during pregnancy best site for motilium can you legally buy prescription drugs online from canada what is prilosec medication used for diflucan low dose birth control lotrisone discount no prescription glucotrol xl discount code canadian alliance of student associations 2011 buy toradol online now elavil 5mg tablets nizoral 40 mg pharmacy order ginseng online in usa us pharmacy online flagyl er can you take medrol daily generic wellbutrin sr uk cabgolin medicine online generic acai us generic dramamine cost generic propranolol safe buy finax online usa coreg where to get buy lady era in india online acheter terramycin generic tegretol cr ginseng prices 2011 clonidine 0.1 mg tablet tadacip without prescription miami buying xenical in canada midamor on line for sale no script how to purchase atrovent online cheap cefixime india overseas pharmacy no prescription haridra combivent shop net cheap casodex buy online prinivil no prescription compare prices side effects of triamterene-hctz 37.5-25 purchase lamictal cheap crestor from canadian pharmacy comprar kytril portugal bupropion + canadian pharmacy generic for valtrex medication best online pharmacy generic indocin can order reglan online us pharmacies online that sell brand levitra cytotec order online viagra generic availability date brand rogaine 2 buy salbutamol online uk no prescription cafergot sale buy zestoretic online united states online pharmacy no prescription buy etodolac dogs probalan mg tablet what does wellbutrin treat anxiety over the counter trimox discount online buy generic actos benadryl order by phone buspar uk buy purchase citalopram in australia can we trust zocor online uk buy arimidex without prescription research grade nitrofurantoin online pharmacy uk danazol price increase etodolac midamor shop net clomid sale unisom sleepgels pharmacies in canadian buy acivir pills reglan without pharmacy albendazole manufacturers in india saw palmetto billig kaufen kytril pills what are the uses of provera iv pain meds for kidney stones research grade augmentin azithromycin 250 mg buy online fluoxetine medicine for ocd cheap tamoxifen buy muse erectile dysfunction medication prevacid tablets babies where is bora bora resort bystolic drug schedule alphagan uk buy stromectol used for scabies ampicillin combination cost of femara where to find elimite nizoral australia chemist lithium generic equivalent voltaren gel reviews dune mentat chant madhubala desi tashan 8 march 2013 will valtrex prevent herpes transmission diflucan fluconazole buy online prescription phenergan over counter in australia soviclor aciclovir crema reglan pharmacy prices list med cab calan what is carafate used for in cats buy lamictal generic

Aptekarz Polski
Opieka farmaceutyczna
Manuał aptekarski
W aptece
Lex Apothecariorum
Farmacja na świecie
Rynek leków
Panorama samorządu
Historia farmacji
Muzealny kalejdoskop
Nowe rejestracje
Świat w pigułce
Chwila oddechu
Sport to zdrowie
Przegląd prasy
Warto wiedzieć
Rozmowy Redakcji
Listy do Redakcji
Forum wydarzeń
Z uniwersytetu
Numer 99/77 online
Menu witryny
Wydawnictwo NIA
Zamów Aptekarza

mapa strony: Start.


01.2013 - "O recepturze aptecznej słów kilka." Drukuj Email
styczeń 2013, nr 77/55 online

   Leki recepturowe znane nam wszystkim, to dla mnie najbardziej farmaceutyczna rzecz związana z działalnością apteki i aptekarza, która stanowi w pewnym sensie taką wisienkę na aptecznym torcie. Choć oczywiście zdaję sobie sprawę, że wielu kolegów farmaceutów i farmaceutów-aptekarzy nie zgodzi się ze mną twierdząc, że receptura apteczna to przysłowiowa kula u nogi, bo wymaga drogiego sprzętu (wagi, loże laminarne, mieszalniki recepturowe, autoklawy sterylizatory etc.), zastosowania różnych procedur w zakresie przygotowania pomieszczeń do pracy aparatury i personelu, no i oczywiście umiejętności technologicznych, aby umieć sporządzić określoną postać leku recepturowego, wykryć niezgodność itp. A przecież współcześnie liczy się li tylko rachunek ekonomiczny, on jest wykładnią wszystkiego. Liczy się obrót, koszt i przede wszystkim zysk. Nawet ostatnio oficjalnie Rektor Uniwersytetu Medycznego w Łodzi stwierdził, że Uczelnia ma funkcjonować jak przedsiębiorstwo i ma przynosić zysk. A pracownicy dydaktyczni i naukowi mają być menadżerami przynoszącymi pieniądz do wspólnego budżetu Uczelni. Na pytanie, gdzie jest w tym wszystkim student okazało się, że student to wyrób/produkt tego przedsiębiorstwa. Jeżeli wszędzie jest ekonomia, to pytam gdzie jest etyka, moralność, misja i etos zawodu farmaceuty, a szczególnie farmaceuty wykonującego misję zawodu aptekarza. Być może tej misji nie ma, jeżeli zdarzają się sytuacje, jak opisana poniżej.

   Przychodzi do apteki pacjent (nie klient, bo klient jest w sklepie, a dla mnie apteka nigdy nie będzie sklepem, choć są instytucje, tudzież pacjenci, lekarze, a niejednokrotnie i sami aptekarze, uważający aptekę za sklep) wyciąga receptę na – używając żargonu - lek tzw. robiony i od razu zaniepokojony zapytuje: „Panie magistrze, czy w ogóle możliwa jest taka recepta do zrealizowania, bo jestem chyba już w piątej aptece mającej recepturę i nigdzie nie mają składnika.” Otóż, jakie było zdziwienie onego aptekarza, kiedy ujrzał prawidłowo wystawioną receptę na:
Acidi borici 1,0
Aquae purificatae ad 100,0
M.f. sol.

D.S. Do okładów, 2 x dziennie
   Aptekarz musiał chyba przybrać jakiś nieziemski wyraz twarzy, ponieważ pacjent z nutą lęku w głosie zapytał: „Hmmm… to u Pana też nie zrealizuję tej recepty”. Po krótkiej chwili pan magister zza okularów odparł: „Ależ nie, jak najbardziej zrealizuje Pan tę receptę”. I po dokonaniu niezbędnych czynności administracyjnych, wydał numerek i paragon. Pacjent odszedł od okienka szczęśliwy, aptekarz zaś pozostał mocno zdumiony. Choć właściwie był nie tyle zdumiony, co popadł w zadumę nad kierunkiem, w którym zmierza receptura apteczna oraz etyka aptekarska.

   Przecież, jeżeli „nie chciało się” zrobić takiej recepty (wydaje się, że tylko ze względów ekonomicznych, bo chyba nie z merytorycznych), to można polecić produkt leczniczy przemysłowy - gotowy roztwór 3% i poinstruować pacjenta o sposobie wykonania rozcieńczenia. Ale zostawić pacjenta z niczym to bardzo przykra dla niego sprawa. Mam nadzieję, że opisany przypadek zasłyszany od kolegi aptekarza jest incydentalny.

   Problem leku recepturowego jest bardziej złożony niż nam się wydaje, dotyka on nie tylko środowiska aptekarskiego, ale dotyczy również środowiska lekarskiego i środowiska farmaceutów akademickich w postaci kształcenia przed i podyplomowego.

   Musimy znać odpowiedź na pytanie, czym tak naprawdę jest lek recepturowy, czy lekiem recepturowym można efektywnie leczyć, czy lek recepturowy może być alternatywą dla leku przemysłowego, czy lekarze potrafią adekwatnie do potrzeb farmakoterapeutycznych komponować lek recepturowy, czy w konsekwencji potrafią zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa prawidłowo wypisać receptę i dalej, czy farmaceuta-aptekarz potrafi receptę wykonać, rozpoznać niezgodności, poprawić je. Oczywiście do tego dochodzi jeszcze bardzo ważny drobiazg w postaci zaopatrzenia w surowce i materiały o odpowiedniej jakości i w ilościach zapewniających ich względnie szybki obrót i zabezpieczenie poprzez niskie jednostkowo gramatury przed szybkim przeterminowaniem.
   Lek recepturowy w przeciwieństwie do leku przemysłowego jest lekiem, który może być z powodzeniem stosowany w terapii indywidualnej. To właśnie receptura apteczna daje lekarzowi narzędzie do wyjścia poza lek przemysłowy, który jest lekiem populacyjnym, nie uwzględniającym wielu osobniczych cech pacjenta, którymi różni się on od innych.
   Poprzez indywidualną kompozycję składników lekarz może stworzyć unikalny skład, o jednocześnie optymalnym zastosowaniu w danym schorzeniu. Należy zwrócić także uwagę na fakt, iż w leku przemysłowym znajduje się więcej substancji pomocniczych o różnym charakterze chemicznym i właściwościach fizycznych w porównaniu do leku recepturowego. Dla przykładu w pojedynczej tabletce jednego z popularnych leków przeciwbólowych znajduje się aż 16 różnych substancji pomocniczych. W lekach recepturowych ze względu na przygotowanie „ex tempore” oraz zużycie przez pacjenta w krótkim czasie, z wielu substancji dodatkowych można zrezygnować, zwalniając niejako substancję biologicznie czynną ze zbędnego balastu.
   Kolejnym tematem wartym dyskusji jest sposób nauczania receptury na kierunkach lekarskim i farmaceutycznym. Student wydziału lekarskiego w trakcie kursu receptury, zapytany właśnie o lek recepturowy stwierdził: „uczymy się na pamięć, jak pisać jakieś składy, ale nie bardzo wiadomo, o co chodzi, i czy to jest w ogóle komuś potrzebne wobec ogromnej ilości leków gotowych”.
   Podobnie na wydziałach farmaceutycznych, zajęcia trwają około 70 godzin z receptury na poziomie 2-3 tygodni + 15 godzin (2 dni) interakcje farmaceutyczne, kilkanaście recept do realizacji na jednego studenta, dodatkowo kilka w formie pokazu.
   Kształcenie podyplomowe próbuje zagadnienia recepturowe rozszerzać na poziomie szkoleń praktycznych, ale to nie wyczerpuje tematu, co uwidacznia się podczas egzaminów specjalizacyjnych. Należy zwrócić uwagę na pewien paradoks. Mianowicie z jednej strony mówi się o aspekcie przechodzenia receptury aptecznej do historii, zmniejsza się fundusze na dydaktykę, ogranicza zakupy surowców i materiałów potrzebnych do szkoleń, z drugiej receptura apteczna staje się najważniejszym egzaminem praktycznym w obszarze kształcenia specjalizacyjnego, sprawiającym zdającym wiele problemów i wywołującym dyskusje, czy w takiej formie jest potrzebna.
   Kolejnym problemem stawiającym lek recepturowy na bocznym torze technologii farmaceutycznej jest nikłe zainteresowanie ze strony naukowych środowisk akademickich pod kątem rozwojowych badań jakościowych i ilościowych oraz poznawczych potwierdzających skuteczność tego typu preparatów. Zetknąłem się kiedyś w jednym z poczytnych wydawnictw dla aptekarzy praktyków z wywiadem przeprowadzonym z rektorem jednej z polskich wyższych uczelni medycznych – notabene lekarzem medycyny, który całkowicie zanegował potrzebę istnienia receptury aptecznej i leku recepturowego. Jako czegoś, co jest nieprzebadane, nieznane do końca i niedziałające, mające charakter placebo. Lektura artykułu bardzo podgrzała emocje wśród aptekarzy, nawet tych nastawionych sceptycznie do receptury aptecznej.
   Niestety w czasach, kiedy zarówno lekarzy jak i farmaceutów najbardziej pochłania biurokracja generowana przez piony decyzyjne, czego szeroko chyba nie muszę opisywać, problem komponowania leku recepturowego przez lekarza jest praktycznie pomijany. Nawet jeśli recepta jest już wypisana ze składem leku recepturowego, to zazwyczaj jest z punktu widzenia formalno-prawnego wypisana źle, z błędami o różnym charakterze. Teraz najważniejszy jest: regon, pesel, numer recepty, numer prawa wykonywania zawodu, najprzeróżniejsze kody kreskowe, poświadczenie ubezpieczenia, systemy elektroniczne czy chyba „najważniejsze” wymiary recepty itp. itd. Odnosi się wrażenie, że lek jest takim mało znaczącym dodatkiem do recepty.
   Zapędzeni farmaceuci-aptekarze codziennie „młócą” setki numerków drżąc przed kontrolerami, nie mając często czasu na kwintesencję farmacji, czyli zajęcie się lekiem i pacjentem w szeroko rozumianej współpracy z lekarzem. I tu znowu kolejny paradoks, bo z jednej strony mamy szeroko promować opiekę farmaceutyczną w różnej postaci (również wiodący składnik praktycznego egzaminu specjalizacyjnego), co jest chwalebne, z drugiej jesteśmy urzędnikami pilnującymi numerków i kodów.
   W takiej sytuacji nie ma miejsca na dyskusję nad lekiem recepturowym i jego formulacją. Zresztą podobnie jest z lekiem przemysłowym, ale to materiał na odrębny artykuł. Do tego dochodzą względy ekonomiczne i trudności w dostępie do odpowiednich, rentownych z punktu widzenia realizacji leku recepturowego surowców farmaceutycznych.
   Na tle przedstawionych niestety smutnych dywagacji na temat współczesnego stanu leku recepturowego w ujęciu wielokierunkowym, chciałem zapalić szczególnie dla sceptyków przysłowiowe światło w tunelu i przedstawić jak może układać się współpraca pomiędzy lekarzem i farmaceutą dla dobra pacjenta na niwie leku recepturowego. Przedstawione poniżej zdarzenia działy się naprawdę, a dla anonimowości postaci i miejsca zdarzeń, pewne fakty zostały zmienione.
   Otóż działo się to w niewielkiej miejscowości, gdzieś na północy Polski, gdzie równocześnie otworzyła się apteka i powstał niepubliczny ZOZ. Ponieważ miejscowość mała, więc trudno mówić o anonimowości rozpoczynających na jej terenie pracę aptekarzy i lekarzy, którzy nawiązali ze sobą zdrowe, zawodowe kontakty z myślą o pacjencie. I nikt nie próbował jak to często bywa, dokonywać porównań, kto jest ważniejszy lekarz czy aptekarz. Lekarz stawiał diagnozę, wystawiał receptę, aptekarz receptę realizował, pacjent był zadowolony, co najważniejsze leczony i niejednokrotnie wyleczony z różnych przypadłości.
   Apteka posiadała recepturę, ale wykorzystywała ją sporadycznie, realizując recepty lekarzy spoza rodzimego ośrodka zdrowia. Wkrótce nadarzyła się okazja, aby zapytać dlaczego. Okazało się, że lekarz z ośrodka zdrowia przyznał się, że po prostu nie umie receptury, była dawno, do tego nie wierzy, że leki recepturowe działają. Ponieważ aptekarze mieli inne zdanie w temacie leku recepturowego postanowili nauczyć lekarza z NZOZ-u receptury. Zaczęło się od przypomnienia podstaw, poprzez cierpliwe poprawianie, doradzanie, i w końcu wykonywanie różnie skomponowanych składów leków recepturowych. Początki były trudne, np.
Natrii chloridi
Vaselini albi
Aquae aa ad 100,0
   Lekarz był zdziwiony, że smarując taką maść pacjent będzie wyczuwać irytujące grudki nierozpuszczonego chlorku sodu i mocznika na skórze, bynajmniej nie oto mu chodziło, ale po niewielkiej korekcie:
Ureae 10,0
Natrii chloridi 5,0
Vaselini albi
Aquae aa ad 100,0

okazało się, że można wykonać idealnie homogenną maść, dającą satysfakcję w stosowaniu i efektywność w leczeniu.

   Często pojawiała się u obu stron niechęć, ale w myśl przysłowia, że „kropla dąży skałę” po pewnym czasie lekarz się usamodzielnił i przepisywane przez niego recepty były poprawne, a niejednokrotnie po wspólnych z aptekarzem konsultacjach powstawały dosyć ciekawe formulacje. Co najważniejsze pacjenci otrzymywali skuteczne leki na swoje schorzenia. Czasami dochodziło do zabawnych sytuacji, np. kiedyś aptekarz dostał receptę, która zawierała oprócz kilku czytelnych składników niezbędnych do wykonania zawiesiny do użytku zewnętrznego - pudru płynnego, jeden składnik w postaci nieczytelnego nazwijmy to „wężyka”. Jakież było zdziwienie aptekarza, który dzwoniąc do lekarza usłyszał, że ten też nie wie, co napisał, ponieważ skład recepty spisywał z innej starej recepty i tam też był wężyk, po chwili dodał jednak, że był przekonany, iż aptekarz odczyta i domyśli się, co ten „wężyk” oznacza. Po krótkiej dyskusji ustalono, że wężykiem jest w stu procentach siarka strącona. Lekarz receptę poprawił, aptekarz wykonał, pacjent użył i trądzik zniknął. Na porządku dziennym są telefony od lekarza z ośrodka o podanie składu tej dobrej maści na odciski, suspensji na pleśniawki itp.

   Inny  przykład - młody chłopak cierpiał na uciążliwą łuszczycę skóry głowy, z reguły dermatolog przepisywał w dużych ilościach maści sterydowe, czasami przeciwgrzybicze i tak w kółko, a schorzenie miało się dobrze i ani myślało ustąpić. Lekarz z aptekarzem postanowili zjednoczyć wysiłki i opracować coś innego, szczególnego. Przewertowano stare receptariusze i opracowano emulsję leczniczą o fizykochemicznym charakterze zbliżonym postacią do szamponu do włosów. Skład był mniej więcej taki:
Hydrocortisoni 2,0
Vit A liquidi 5,0
Lini Olei
Sapo Kalini
Aquae aa ad. 100,0
   Rozpoczęła się terapia, trwała kilka miesięcy, w międzyczasie dodawano inne składniki, zmieniano stężenia itp., ale najważniejszym było, że choroba ustąpiła i całe terapeutyczne przedsięwzięcie zakończyło się sukcesem.

   Podsumowując, należy powiedzieć, że lek recepturowy dobrze opracowany i wykonany zgodnie z zasadami sztuki jest w pełni potrzebnym i skutecznym narzędziem w walce z chorobą. Wbrew sceptykom, może leku recepturowego nie należy krytykować jako czegoś bezużytecznego, tylko poświęcić mu więcej uwagi zarówno na etapie szkolenia farmaceutów i lekarzy, na etapie naukowych prac badawczych w jednostkach naukowych i na etapie codziennej pracy z pacjentem przy pierwszym stole i loży recepturowej.

dr n. farm. Michał Krzysztof Kołodziejczyk
Specjalista Farmacji Aptecznej
Starszy Wykładowca
Zakład Technologii Postaci Leku
Katedra Farmacji Stosowanej
Uniwersytet Medyczny w Łodzi
« poprzedni artykuł   następny artykuł »