buying trental from canada no prescription flagyl 500 precio argentina acivir no rx cozaar lawsuit canada antifludes junior generic shatavari uk paypal topamax canadian online cheap bactrim 800 mg buyers of terramycin canada half price fluticanose order digoxin cheap lanoxin mg ordering low dose nizagara crestor drug in germany pharmacy propecia delivery uk lotrisone sublingual dosage buy generic voltaren omnicef buy mexico dominican republic viagra drink predaj viagra bratislava side effects of clomid prednisolona mg order lasix over counter uk buy vardenafilum tablets canada motilium online bestellen celapram generic uk aceon discount medications seroquel side effects uk online sale of aleve decadron tablets on line to buy what does ceftin do anafranil medicine online ciplox for sale uk synthroid without subscription order avalide online canada atacand missed dose fluoxetina no prescription overnight delivery zebeta mexico no prescription propranolol brand pills for sale liquid minomycin review carbozyne drug in fr pharmacy nexium 40 mg delayed release tablets levitra professional no prescription canadian pill order erection packs 10 cialis soft lincocin on line no script el viagra es de venta libre en usa generic viagra professional canada side effects of omeprazole 20 mg can you take metformin with birth control pills online pharmacy stromectol cat costa un diclofenac gel accuran where to buy in canada suprax noprescrition needed uk online pharmacy buy key pred new zealand online fluticanose fast uk pilex for sale australia ordering doxepin side effects of lamictal in women leukeran to buy in the uk without a prescription canada and torsemide mentax fast canada imodium in costa rica finpecia prices at costco mirapex usa no prescription how to by amaryl online what is florinef for can i order caffeine ergotamine online what types of yaz are there neurontin new zealand saw palmetto side effects uk valtrex online overnight delivery buy requip online without a prescription comprar celexa portugal buy erection packs 1 online safely diclofenac dosage 75 mg propecia without prescrip buy elimite mexican pharmacies elavil for sale no script no prescription needed meds online over the counter meds for valtrex orlistar medication side effects what does pyridium do to urine buy forzest fast shipping best place to buy brand viagra online natural viagra drink disulphiram canada prescription order purinethol canada phenamax mg canadian rx prescription amaryl drugs online generic pilex no prescription buy fml forte cheap curacne canada online no prescription sale haridra how many clomid tablets to take a day probalan over the counter australia best xenical prices does taking paxil cause weight gain buy zyvox online india antabuse over the counter india haldol online overnight what is risperdal drugs retino a cream 0 025 pills sweat penegra 100 where can i buy colospa online without a prescription alesse online pharmacy order generic isotretinoin gel 0.05 amantadine dogs dosage discount keflex of canada buy canadian zithromax buy dostinex online no prescription canada styplon canadian online overnight pharmacy fucidin online order what is the dosage for claritin for dogs mevacor sold over counter orlistar lowest price prednisone 10 mg tablets dosage buy tadalis sx mg how to order gabapentine buy atarax no prescription online purchase lotrisone in usa furosemide 40 mg prospect buy innopran xl pills pariet us companies only actos prescription discount card antivert without a prescription from australia glucotrol australia companies only where can i get viagra over the counter in sydney allegra commercial order ponstel online uk what does pulmicort acquisto acai sicuro online voltaren australia news generic viagra australia paypal acivir pills next day shipping retin a 0,025 generic 2013 drugs buying micardis using paypal cefalexina imuran india valtrex tablets 500mg risperdal online purchase order warafin uk pharmacy buy valtrex mg canadian mall pharmacy buy tizanidinum online with no prescription exelon discount cheap compazine buy online is it safe to order saw palmetto a good web page to buy danazol with no script where to buy shuddha guggulu mg arzomicin birth control online uk levitra now co uk baclofen online kaufen order shallaki what is periostat used for can you get norvasc orlistato lawsuit mircette pills online in the australia dipyridamole medication overnight delivery medrol dosepak without rx where to buy dutas with echeck prescription medrol dose pack what is it buy topamax online in usa western drug protonix arimidex shoppers drug mart ventolin accuhaler 200 micrograms where can i buy advair diskus tablets what does lexapro feel like non prescription rogaine 2 usa buy meclizine without prescription propecia finasteride usa zebeta pills online in the canada augmentin ordering no prescription buy diclofenac tablets us venlor online order over counter renagel zyprexa dosage too high buy nizoral tablets canada best price for real vasodilan buy over the counter desyrel online himcolin legal us diamox pill shop discount code can you buy singulair over the counter diprosone medication amoxil recommended dosage zebeta pill canadian novo digoxin costco shallaki generic uk order arzomicin online uk voltaren 100 mg dosage microzide shortage exercise induced asthma nhs buy generic arava online with prescription zentel birth control online us generic trazodone no prescription deltasone birth control online mexico valtrex tablets 500 mg side effects silagra by mail order buy isoniazid without prescription diarex medicine children flomax online buy avodart online no prescription canada online word search depakine chrono costco what is nitrofurantoin mg used to treat best generic relafen review buy anafranil paypal accepted femara reviews for men cabgolin cheap uk pharmacy serpina lowest price is it illegal to order generic estrace buy cymbalta without a prescription aripiprazola best online non prescription pharmacy lasix online pharmacies with out prescription over the counter prilosec otc can you get high off unisom azitromicina prices cvs cardizem discount card is mail order amantadine safe advair no prescription fedex ups mail order generic tricor american diabetes association aspirin therapy what is decadron given for where to buy cleocin gel in canada safely buy viagra professional cheap casodex discount safe effexor xr no precription sertralina 100 mg para que sirve valtrex uk is generic bactrim effective fucidin h cream for dogs where to buy pilex with visa metformin medication for diabetes pharmacy direct centurion citalopram prescription information buy omnicef without a prescription from canadian pharmacy brahmi without prescription canada find viagra online cheapest shallaki ephedraxin online from canada generic forzest safe accutane lawsuit settlements 2010 sildenafila shelf life how long for celexa to take full effect where do i danazol in australia propecia usa online pharmacy generic from chloromycetin decadron 40 mg pharmacy buy drugs toprol xl us pharmacies online that sell warafin where to get accutane uk best price anacin buy cleocin gel online usa aygestin canada online no prescription get bupron sr las vegas buspar 10mg information movalis no prescription sandoz bupropion reviews buy riperdal mexican pharmacies meds without scripts where to buy sarafem in canada safely comprar aygestin en argentina delta cortef non perscription countries bactrim new zealand permethrinum drugstore com pricing drugs similar to oristal diflucan sospensione 10 mg over the counter medicine that acts as anastrozolo buy flomax australia hyzaar 100 how to use motilium prometrium 200 mg dosage what does citalopram do to the body med cab atacand retin a prices usa apo furosemida no prescription mevacor online from canada actoplus legal in england buy cafergot boots buy mentax boots anti anxiety medication list birth control pills cordarone where to buy dutas in canada safely buy clomid mexico can buy minipress online cvs pharmacy generic drug list are generic drugs manufactured in india safe florida betoptic acheter viagra forum a good web page to buy cleocin with no script celebrex supplier in uk is there a generic medication for plavix piroxicam topical gel cialis professional buy mexico fluticanose on line in the india cheapest place to buy duphalac is zithromax an over the counter drug tamsulozin costco donde comprar ciproheptadina desyrel pills online in the canada dyazide fast usa store brand prevacid generic trandate for sale on line online nordette overnight delivery how to order amlodipin online flucazole australia price mexican pharmacy no prescription disulfiramum amlodipin costco lexapro on line in the usa where to buy zydis mg most reliable place to buy sinemet online uk pharmacies online that sell danazol what is cleocin drugs buy antabuse next day atomoxetin buy australia voltaren 50mg tab levaquin medication program buy procardia tablets usa can i order levoxyl online non prescription trandate what is the antibiotic vantin used for can you get advair diskus over the counter accutane without prescriptions celexa reviews 2012 much clomid do take post cycle robaxin without insurance lotrisone cream rxlist lotensin in italia confido in croatia better than klipal codeine buy minocycline boots pharmacy what is mirapex er order ciplox online no prescription with a mastercard compazine iv push etodolac birth control online australia claritin dose for cats ordering avodart on line dramamine no prescription reviews tamsulozin buy without celebrex generic cheap costs buy diarex online overnight delivery is it illegal to order generic ortho tri cyclen grifulvin v shoppers drug mart buy viagra in the united states plavix buy india over counter plavix famvir shortage where can i get saw palmetto boots pravachol london pharmacy tetracycline comprar coumadin pill canadian buy serpina tablets uk key pred online ordering lisinopril 5 mg lupin cefadroxil phone orders ventolin tablets dutas online coupon code fast zithromax delivery online pharmacy no prescription needed kemadrin phone in order for zerit unisom over the counter uk how long does it take for cozaar to take effect augmentin pharmacy order oral antifungal medicine for fungal nail infections no prescription estrace comprar roaccutan original buy misoprost tablets diclofenac sodium tablets usp monograph to buy atarax 10mg buy decadron online from uk florinef delivered to your home us pharmacies online that sell coumadin ordering ciplox usa order yasmin online without rx salbumol online australia trimox from canada with no prescription apo clopidogrel with prescription can i take celexa and cold medicine voltaren generic wikipedia drugs seroflo australia price buy isoniazid tablets india pill rx health sumycin products buy confido 80 mg online 100 mg minocin requip generic india ovulation signs and symptoms on clomid purchase cheap cleocin online can you order esperal predi medrol onde comprar mobic for dogs dosage buy cipro perth australia metformin and alcoholic beverages levitra plus online store methocarbamol alcohol generic erection packs 1 in usa tegretol australia pharmacy diclofenac tabletten 25 mg rezeptfrei serpina with no rx tdi trimix instructor very cheap atarax famvir pills shop azithromycin tablets usp 34 monograph viagra coupon free trial metronidazole tablets and alcohol what is himcolin for amoxil online from usa where to buy depakote with amex retino a cream 0,025 online in usa comprar paxil portugal order dipyridamole on line uk can you order claritin d online prescription uk buy doxi 1 without prescription glimepiride tablets 1 mg buy female viagra paypal accepted buy viagra online next day delivery uk how to buy lisinopril online no rx brand viagra online what is indocin dosage of misoprostol cytotec abortion pill lack of disulfiram like reaction with metronidazole and ethanol zovirax order amaryl generic australia buy cheap ceftin disulfiramo without subscription to buy remeron in uk flagyl alcohol warning sandoz amantadine capsules cipla pharma indore liquid shallaki review flovent in costa rica furosemide online australia carafate uses best place to buy zebeta in uk what are fertility drugs made of generic promethazine india wellbutrin online order micronase limited india liquid viagra for women side effects of stopping advair diskus what does paroxetine tablets look like where can i buy female cialis buy medrol dosepak pills in the mexico order cholestoplex on line usa does compazine cause weight gain where do i phenergan in canada cam you buy cozaar canadian pharmacy trandate legal in england inderal price india what is exelon rate credit accutane hair loss recovery proscar reviews and dosage how long does aspirin thin blood legal buy tadalis sx online canada best site to buy minipress how to use lozol ivenox discount no prescription antibiotic ceftin side effects dutasterid shortage where to buy diclofenac gel drugs online phenergan dosage children under 2 order propranolol online no prescription with a echeck buy lopid pills in the australia augmentin tablet 1000 mg nedir lamisilate drug in canada pharmacy clonidine over counter prilosec generic price doxycycline dosage for canine lyme where do i celapram in usa generic mestinon buy canada citalopram 20mg tablets and alcohol safe place order retin a when will alli be back in stock in the uk citalopram maximum daily dosage indian pharmacy council effexor xr no prescription buy cialis professional tablets usa buy beta val online reviews prandin 1 mg tablets crestor medicine online detrol drug class cost of venlor isoniazid cheap canada pharmacy is claritin better than benadryl order estro online buy dilantin online india no prescription pilex cheap price is generic cialis jelly effective buy actos singapore viagra super active medication order minipress from mexico ivenox cheap australia pharmacy where can i buy serevent tablets metformin and pregnancy rates fast mentat ds syrup deleviery wellbutrin sr no prescription reviews order renagel online canada vantin drug class confido tablets himalaya price simvastatina pills online in the canada ceftin 5mg tablets cheapest clomid tretinoin 0 05 suppositories buy doksazosin lek best online non prescription pharmacy is olanzapine available over the counter can you buy viagra online cialis buy sildenafil citrate online overnight delivery cialis insurance acquisto cialis soft sicuro online fluoxetina on line in the india anticol vs antibuse buy diamox without a script buy serevent new zealand online can you buy norvasc generic stediril switzerland motilium prices at costco billig fml forte online kaufen meclizine uk no prescription alesse low dose pill contraceptives how to by female cialis minocin online in usa brand amoxil fast canada better than viagra sublingual where can i buy dvds online in australia elocon ointment cost rhinathiol antirhinitis sirop posologie purchase albuterol inhaler no prescription buy antivert in ireland alli where can i buy it canada combivent tablets online does accutane cause long term depression best site for allopurinol

Aptekarz Polski
Opieka farmaceutyczna
Manuał aptekarski
W aptece
Lex Apothecariorum
Farmacja na świecie
Rynek leków
Panorama samorządu
Historia farmacji
Muzealny kalejdoskop
Nowe rejestracje
Świat w pigułce
Chwila oddechu
Sport to zdrowie
Przegląd prasy
Warto wiedzieć
Rozmowy Redakcji
Listy do Redakcji
Forum wydarzeń
Z uniwersytetu
Numer 100/78 online
Menu witryny
Wydawnictwo NIA
Zamów Aptekarza

mapa strony: Start.


01.2013 - "O recepturze aptecznej słów kilka." Drukuj Email
styczeń 2013, nr 77/55 online

   Leki recepturowe znane nam wszystkim, to dla mnie najbardziej farmaceutyczna rzecz związana z działalnością apteki i aptekarza, która stanowi w pewnym sensie taką wisienkę na aptecznym torcie. Choć oczywiście zdaję sobie sprawę, że wielu kolegów farmaceutów i farmaceutów-aptekarzy nie zgodzi się ze mną twierdząc, że receptura apteczna to przysłowiowa kula u nogi, bo wymaga drogiego sprzętu (wagi, loże laminarne, mieszalniki recepturowe, autoklawy sterylizatory etc.), zastosowania różnych procedur w zakresie przygotowania pomieszczeń do pracy aparatury i personelu, no i oczywiście umiejętności technologicznych, aby umieć sporządzić określoną postać leku recepturowego, wykryć niezgodność itp. A przecież współcześnie liczy się li tylko rachunek ekonomiczny, on jest wykładnią wszystkiego. Liczy się obrót, koszt i przede wszystkim zysk. Nawet ostatnio oficjalnie Rektor Uniwersytetu Medycznego w Łodzi stwierdził, że Uczelnia ma funkcjonować jak przedsiębiorstwo i ma przynosić zysk. A pracownicy dydaktyczni i naukowi mają być menadżerami przynoszącymi pieniądz do wspólnego budżetu Uczelni. Na pytanie, gdzie jest w tym wszystkim student okazało się, że student to wyrób/produkt tego przedsiębiorstwa. Jeżeli wszędzie jest ekonomia, to pytam gdzie jest etyka, moralność, misja i etos zawodu farmaceuty, a szczególnie farmaceuty wykonującego misję zawodu aptekarza. Być może tej misji nie ma, jeżeli zdarzają się sytuacje, jak opisana poniżej.

   Przychodzi do apteki pacjent (nie klient, bo klient jest w sklepie, a dla mnie apteka nigdy nie będzie sklepem, choć są instytucje, tudzież pacjenci, lekarze, a niejednokrotnie i sami aptekarze, uważający aptekę za sklep) wyciąga receptę na – używając żargonu - lek tzw. robiony i od razu zaniepokojony zapytuje: „Panie magistrze, czy w ogóle możliwa jest taka recepta do zrealizowania, bo jestem chyba już w piątej aptece mającej recepturę i nigdzie nie mają składnika.” Otóż, jakie było zdziwienie onego aptekarza, kiedy ujrzał prawidłowo wystawioną receptę na:
Acidi borici 1,0
Aquae purificatae ad 100,0
M.f. sol.

D.S. Do okładów, 2 x dziennie
   Aptekarz musiał chyba przybrać jakiś nieziemski wyraz twarzy, ponieważ pacjent z nutą lęku w głosie zapytał: „Hmmm… to u Pana też nie zrealizuję tej recepty”. Po krótkiej chwili pan magister zza okularów odparł: „Ależ nie, jak najbardziej zrealizuje Pan tę receptę”. I po dokonaniu niezbędnych czynności administracyjnych, wydał numerek i paragon. Pacjent odszedł od okienka szczęśliwy, aptekarz zaś pozostał mocno zdumiony. Choć właściwie był nie tyle zdumiony, co popadł w zadumę nad kierunkiem, w którym zmierza receptura apteczna oraz etyka aptekarska.

   Przecież, jeżeli „nie chciało się” zrobić takiej recepty (wydaje się, że tylko ze względów ekonomicznych, bo chyba nie z merytorycznych), to można polecić produkt leczniczy przemysłowy - gotowy roztwór 3% i poinstruować pacjenta o sposobie wykonania rozcieńczenia. Ale zostawić pacjenta z niczym to bardzo przykra dla niego sprawa. Mam nadzieję, że opisany przypadek zasłyszany od kolegi aptekarza jest incydentalny.

   Problem leku recepturowego jest bardziej złożony niż nam się wydaje, dotyka on nie tylko środowiska aptekarskiego, ale dotyczy również środowiska lekarskiego i środowiska farmaceutów akademickich w postaci kształcenia przed i podyplomowego.

   Musimy znać odpowiedź na pytanie, czym tak naprawdę jest lek recepturowy, czy lekiem recepturowym można efektywnie leczyć, czy lek recepturowy może być alternatywą dla leku przemysłowego, czy lekarze potrafią adekwatnie do potrzeb farmakoterapeutycznych komponować lek recepturowy, czy w konsekwencji potrafią zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa prawidłowo wypisać receptę i dalej, czy farmaceuta-aptekarz potrafi receptę wykonać, rozpoznać niezgodności, poprawić je. Oczywiście do tego dochodzi jeszcze bardzo ważny drobiazg w postaci zaopatrzenia w surowce i materiały o odpowiedniej jakości i w ilościach zapewniających ich względnie szybki obrót i zabezpieczenie poprzez niskie jednostkowo gramatury przed szybkim przeterminowaniem.
   Lek recepturowy w przeciwieństwie do leku przemysłowego jest lekiem, który może być z powodzeniem stosowany w terapii indywidualnej. To właśnie receptura apteczna daje lekarzowi narzędzie do wyjścia poza lek przemysłowy, który jest lekiem populacyjnym, nie uwzględniającym wielu osobniczych cech pacjenta, którymi różni się on od innych.
   Poprzez indywidualną kompozycję składników lekarz może stworzyć unikalny skład, o jednocześnie optymalnym zastosowaniu w danym schorzeniu. Należy zwrócić także uwagę na fakt, iż w leku przemysłowym znajduje się więcej substancji pomocniczych o różnym charakterze chemicznym i właściwościach fizycznych w porównaniu do leku recepturowego. Dla przykładu w pojedynczej tabletce jednego z popularnych leków przeciwbólowych znajduje się aż 16 różnych substancji pomocniczych. W lekach recepturowych ze względu na przygotowanie „ex tempore” oraz zużycie przez pacjenta w krótkim czasie, z wielu substancji dodatkowych można zrezygnować, zwalniając niejako substancję biologicznie czynną ze zbędnego balastu.
   Kolejnym tematem wartym dyskusji jest sposób nauczania receptury na kierunkach lekarskim i farmaceutycznym. Student wydziału lekarskiego w trakcie kursu receptury, zapytany właśnie o lek recepturowy stwierdził: „uczymy się na pamięć, jak pisać jakieś składy, ale nie bardzo wiadomo, o co chodzi, i czy to jest w ogóle komuś potrzebne wobec ogromnej ilości leków gotowych”.
   Podobnie na wydziałach farmaceutycznych, zajęcia trwają około 70 godzin z receptury na poziomie 2-3 tygodni + 15 godzin (2 dni) interakcje farmaceutyczne, kilkanaście recept do realizacji na jednego studenta, dodatkowo kilka w formie pokazu.
   Kształcenie podyplomowe próbuje zagadnienia recepturowe rozszerzać na poziomie szkoleń praktycznych, ale to nie wyczerpuje tematu, co uwidacznia się podczas egzaminów specjalizacyjnych. Należy zwrócić uwagę na pewien paradoks. Mianowicie z jednej strony mówi się o aspekcie przechodzenia receptury aptecznej do historii, zmniejsza się fundusze na dydaktykę, ogranicza zakupy surowców i materiałów potrzebnych do szkoleń, z drugiej receptura apteczna staje się najważniejszym egzaminem praktycznym w obszarze kształcenia specjalizacyjnego, sprawiającym zdającym wiele problemów i wywołującym dyskusje, czy w takiej formie jest potrzebna.
   Kolejnym problemem stawiającym lek recepturowy na bocznym torze technologii farmaceutycznej jest nikłe zainteresowanie ze strony naukowych środowisk akademickich pod kątem rozwojowych badań jakościowych i ilościowych oraz poznawczych potwierdzających skuteczność tego typu preparatów. Zetknąłem się kiedyś w jednym z poczytnych wydawnictw dla aptekarzy praktyków z wywiadem przeprowadzonym z rektorem jednej z polskich wyższych uczelni medycznych – notabene lekarzem medycyny, który całkowicie zanegował potrzebę istnienia receptury aptecznej i leku recepturowego. Jako czegoś, co jest nieprzebadane, nieznane do końca i niedziałające, mające charakter placebo. Lektura artykułu bardzo podgrzała emocje wśród aptekarzy, nawet tych nastawionych sceptycznie do receptury aptecznej.
   Niestety w czasach, kiedy zarówno lekarzy jak i farmaceutów najbardziej pochłania biurokracja generowana przez piony decyzyjne, czego szeroko chyba nie muszę opisywać, problem komponowania leku recepturowego przez lekarza jest praktycznie pomijany. Nawet jeśli recepta jest już wypisana ze składem leku recepturowego, to zazwyczaj jest z punktu widzenia formalno-prawnego wypisana źle, z błędami o różnym charakterze. Teraz najważniejszy jest: regon, pesel, numer recepty, numer prawa wykonywania zawodu, najprzeróżniejsze kody kreskowe, poświadczenie ubezpieczenia, systemy elektroniczne czy chyba „najważniejsze” wymiary recepty itp. itd. Odnosi się wrażenie, że lek jest takim mało znaczącym dodatkiem do recepty.
   Zapędzeni farmaceuci-aptekarze codziennie „młócą” setki numerków drżąc przed kontrolerami, nie mając często czasu na kwintesencję farmacji, czyli zajęcie się lekiem i pacjentem w szeroko rozumianej współpracy z lekarzem. I tu znowu kolejny paradoks, bo z jednej strony mamy szeroko promować opiekę farmaceutyczną w różnej postaci (również wiodący składnik praktycznego egzaminu specjalizacyjnego), co jest chwalebne, z drugiej jesteśmy urzędnikami pilnującymi numerków i kodów.
   W takiej sytuacji nie ma miejsca na dyskusję nad lekiem recepturowym i jego formulacją. Zresztą podobnie jest z lekiem przemysłowym, ale to materiał na odrębny artykuł. Do tego dochodzą względy ekonomiczne i trudności w dostępie do odpowiednich, rentownych z punktu widzenia realizacji leku recepturowego surowców farmaceutycznych.
   Na tle przedstawionych niestety smutnych dywagacji na temat współczesnego stanu leku recepturowego w ujęciu wielokierunkowym, chciałem zapalić szczególnie dla sceptyków przysłowiowe światło w tunelu i przedstawić jak może układać się współpraca pomiędzy lekarzem i farmaceutą dla dobra pacjenta na niwie leku recepturowego. Przedstawione poniżej zdarzenia działy się naprawdę, a dla anonimowości postaci i miejsca zdarzeń, pewne fakty zostały zmienione.
   Otóż działo się to w niewielkiej miejscowości, gdzieś na północy Polski, gdzie równocześnie otworzyła się apteka i powstał niepubliczny ZOZ. Ponieważ miejscowość mała, więc trudno mówić o anonimowości rozpoczynających na jej terenie pracę aptekarzy i lekarzy, którzy nawiązali ze sobą zdrowe, zawodowe kontakty z myślą o pacjencie. I nikt nie próbował jak to często bywa, dokonywać porównań, kto jest ważniejszy lekarz czy aptekarz. Lekarz stawiał diagnozę, wystawiał receptę, aptekarz receptę realizował, pacjent był zadowolony, co najważniejsze leczony i niejednokrotnie wyleczony z różnych przypadłości.
   Apteka posiadała recepturę, ale wykorzystywała ją sporadycznie, realizując recepty lekarzy spoza rodzimego ośrodka zdrowia. Wkrótce nadarzyła się okazja, aby zapytać dlaczego. Okazało się, że lekarz z ośrodka zdrowia przyznał się, że po prostu nie umie receptury, była dawno, do tego nie wierzy, że leki recepturowe działają. Ponieważ aptekarze mieli inne zdanie w temacie leku recepturowego postanowili nauczyć lekarza z NZOZ-u receptury. Zaczęło się od przypomnienia podstaw, poprzez cierpliwe poprawianie, doradzanie, i w końcu wykonywanie różnie skomponowanych składów leków recepturowych. Początki były trudne, np.
Natrii chloridi
Vaselini albi
Aquae aa ad 100,0
   Lekarz był zdziwiony, że smarując taką maść pacjent będzie wyczuwać irytujące grudki nierozpuszczonego chlorku sodu i mocznika na skórze, bynajmniej nie oto mu chodziło, ale po niewielkiej korekcie:
Ureae 10,0
Natrii chloridi 5,0
Vaselini albi
Aquae aa ad 100,0

okazało się, że można wykonać idealnie homogenną maść, dającą satysfakcję w stosowaniu i efektywność w leczeniu.

   Często pojawiała się u obu stron niechęć, ale w myśl przysłowia, że „kropla dąży skałę” po pewnym czasie lekarz się usamodzielnił i przepisywane przez niego recepty były poprawne, a niejednokrotnie po wspólnych z aptekarzem konsultacjach powstawały dosyć ciekawe formulacje. Co najważniejsze pacjenci otrzymywali skuteczne leki na swoje schorzenia. Czasami dochodziło do zabawnych sytuacji, np. kiedyś aptekarz dostał receptę, która zawierała oprócz kilku czytelnych składników niezbędnych do wykonania zawiesiny do użytku zewnętrznego - pudru płynnego, jeden składnik w postaci nieczytelnego nazwijmy to „wężyka”. Jakież było zdziwienie aptekarza, który dzwoniąc do lekarza usłyszał, że ten też nie wie, co napisał, ponieważ skład recepty spisywał z innej starej recepty i tam też był wężyk, po chwili dodał jednak, że był przekonany, iż aptekarz odczyta i domyśli się, co ten „wężyk” oznacza. Po krótkiej dyskusji ustalono, że wężykiem jest w stu procentach siarka strącona. Lekarz receptę poprawił, aptekarz wykonał, pacjent użył i trądzik zniknął. Na porządku dziennym są telefony od lekarza z ośrodka o podanie składu tej dobrej maści na odciski, suspensji na pleśniawki itp.

   Inny  przykład - młody chłopak cierpiał na uciążliwą łuszczycę skóry głowy, z reguły dermatolog przepisywał w dużych ilościach maści sterydowe, czasami przeciwgrzybicze i tak w kółko, a schorzenie miało się dobrze i ani myślało ustąpić. Lekarz z aptekarzem postanowili zjednoczyć wysiłki i opracować coś innego, szczególnego. Przewertowano stare receptariusze i opracowano emulsję leczniczą o fizykochemicznym charakterze zbliżonym postacią do szamponu do włosów. Skład był mniej więcej taki:
Hydrocortisoni 2,0
Vit A liquidi 5,0
Lini Olei
Sapo Kalini
Aquae aa ad. 100,0
   Rozpoczęła się terapia, trwała kilka miesięcy, w międzyczasie dodawano inne składniki, zmieniano stężenia itp., ale najważniejszym było, że choroba ustąpiła i całe terapeutyczne przedsięwzięcie zakończyło się sukcesem.

   Podsumowując, należy powiedzieć, że lek recepturowy dobrze opracowany i wykonany zgodnie z zasadami sztuki jest w pełni potrzebnym i skutecznym narzędziem w walce z chorobą. Wbrew sceptykom, może leku recepturowego nie należy krytykować jako czegoś bezużytecznego, tylko poświęcić mu więcej uwagi zarówno na etapie szkolenia farmaceutów i lekarzy, na etapie naukowych prac badawczych w jednostkach naukowych i na etapie codziennej pracy z pacjentem przy pierwszym stole i loży recepturowej.

dr n. farm. Michał Krzysztof Kołodziejczyk
Specjalista Farmacji Aptecznej
Starszy Wykładowca
Zakład Technologii Postaci Leku
Katedra Farmacji Stosowanej
Uniwersytet Medyczny w Łodzi
« poprzedni artykuł   następny artykuł »