30.07.2014.
Aptekarz Polski
Start.
Aktualności
Opieka farmaceutyczna
Wszechnica
Manuał aptekarski
W aptece
Lex Apothecariorum
Edukacja
Farmacja na świecie
Rynek leków
Panorama samorządu
Biblioteka
Historia farmacji
Muzealny kalejdoskop
PharmaExpert
Nowe rejestracje
Świat w pigułce
Chwila oddechu
Sport to zdrowie
Galeria
Przegląd prasy
Warto wiedzieć
Rozmowy Redakcji
Listy do Redakcji
Forum wydarzeń
Z uniwersytetu
Numer 94/72 online
Menu witryny
Wydawnictwo NIA
Zamów Aptekarza






mapa strony: Start. arrow Wszechnica arrow 06.2012 - "Związki cynku stosowane w recepturze aptecznej."


 


06.2012 - "Związki cynku stosowane w recepturze aptecznej." Drukuj Email
czerwiec 2012, nr 70/48 online
 
ZWIĄZKI CYNKU
 
STOSOWANE
 
W RECEPTURZE APTECZNEJ
 

 
   Lecznicze właściwości związków cynku znane były już w starożytności. Świadczą o tym liczne wzmianki zawarte w Papirusie Ebersa i starożytnych Manuskryptach Dalekiego Wschodu, np. w starożytnym Egipcie stosowano maść cynkową do leczenia ran.

   Obecnie wiadomo, że lokalnie nanoszone związki cynku (organiczne i nieorganiczne) wykazują działanie przeciwzapalne, osuszające, przeciwbakteryjne, dezodoryzujące, a jednocześnie nie wykazują skutków ubocznych, które z kolei często spotykane są przy zastosowaniu leków syntetycznych o podobnym działaniu.

   Siła działania związków cynku jest zależna od ich formy - rozpuszczalne związki cynku są silniejsze w działaniu, ale za to bardziej drażniące dla skóry niż nierozpuszczalne formy takie jak ZnO lub ZnCO3. Ponadto nierozpuszczalne związki cynku stosowane lokalnie na skórę zapewniają długotrwałe uwalnianie tego pierwiastka z preparatu.

   Jednym z najczęściej stosowanych w recepturze związków cynku jest tlenek cynku (ZnO). Jest on częstym składnikiem zasypek antyseptycznych, pudrów płynnych, maści i past. Przypisuje mu się działanie antyseptyczne, przeciwzapalne i osuszające skórę. Pasta cynkowa i maść z tlenkiem cynku mają działanie ochronne. Są bardzo chętnie stosowane w pieluszkowym zapaleniu skóry, jako preparaty chroniące skórę niemowlęcia przed drażniącym działaniem moczu. Ponadto stosuje się je w zmianach trądzikowych skóry.

   Zastosowanie w recepturze ma także siarczan cynku ZnSO4. Jest on stosowany w postaci kropli do oczu, najczęściej w stężeniu 0,5% w infekcjach, zmianach ropnych i nadmiernym łzawieniu. Stosowany w postaci 2% żeli i kremów przyspiesza gojenie ran, odleżyn i owrzodzeń, łagodzi zmiany łuszczycowe, zmniejsza trądzik i ogranicza łojotok skóry. Bardziej stężone roztwory mogą być stosowane przy zwalczaniu opryszczki wywołanej wirusem Herpes simplex.

Przegląd stosowanych preparatów z cynkiem
na podstawie wybranych źródeł

1. Unguentum Zinci (FP IX) – Maść cynkowa
 
Rp.
Zinci oxidi 10,0
Vaselini hydrophylici 90,0
 
   Tlenek cynku miałko sproszkowany rozetrzeć ze stopniowo dodawaną wazeliną do otrzymania jednolitej konsystencji.

2. Zinci oxidi Pasta (FP IX) – Pasta cynkowa

Rp.
Zinci oxidi
Tritici amyli aa 25,0
Vaselini albi 50,0


   Tlenek cynku i skrobię pszeniczną po roztarciu zmieszać z wazeliną białą dodawaną porcjami. Pasta powinna być dokładnie utarta i nie powinna zawierać grudek.


3. Pasta Zinci Unnae - Pasta cynkowa Unny (PMF) [2]

Rp.
Zinci oxidi 25,0
Amyli tritici 25,0
Glicerini 25,0
Mucilaginis Gummi arabici 25,0


   Tlenek cynku rozetrzeć ze skrobią pszeniczną, następnie dodać glicerynę i dokładnie rozetrzeć, na koniec dodać przygotowany wcześniej kleik z gumy arabskiej i ucierać do uzyskania jednolitej konsystencji.

4. Unguentum Neisserli – Maść Neissera (PMF) [2]

Rp.
Zinci oxidi
Bismuthi subnitrici aa 3,0
Unguenti lenientis
Unguenti simplicis aa 20,0


   Tlenek cynku rozetrzeć z azotanem bizmutu. W osobnym moździerzu rozetrzeć maść zmiękczającą z maścią prostą i stopniowo wymieszane podłoża dodawać do mieszaniny proszków. Całość ucierać do uzyskania jednolitej konsystencji.
Maść Neissera przyspiesza gojenie ran i działa przeciwwrzodowo.

5. Puder płynny – recepta przepisana przez lekarza

Rp.
Zinci oxidi
Talci aa 5,0
Glyceroli 1% 5,0    
1% sol. Acidi borici ad 50,0


   W moździerzu rozetrzeć tlenek cynku, następnie dodać talk i wymieszać. Do proszków dodać gliceryny i ucierać. Na końcu dodawać porcjami 1% roztwór kwasu bornego. Całość umieścić w butelce z szeroką szyjką i zaopatrzyć w napis „Wstrząsnąć przed użyciem”. Preparat wykazuje działanie osuszające, może być stosowany w stanach zapalnych skóry przebiegających ze świądem.

Niezgodności związków cynku spotykane w recepturze

Rp.
Ammoni bituminosulfonatis 5,0
Zinci oxidi 10,0
Glycerini 15,0
Aq. dest. ad 100,0


   Przy sporządzaniu tego mazidła przez roztarcie tlenku cynku z ichtiolem i gliceryną dochodzi do zniwelowania działania leku - powstaje sulfobituminian cynku.
   Prawidłowo recepta powinna być wykonana przez roztarcie ichtiolu z ok. 2g lanoliny i połączenie go z gliceryną i wprowadzenie takiej mieszaniny do wcześniej zawieszonego w przepisanej ilości wody tlenku cynku.

Rp.
Ichtioli     2,0
Pastae Zinci ad 50
,0

   Również i w tym przypadku powstaje sulfobituminian cynku. W maściach jednak proces podwójnej wymiany zachodzi powoli. Można przyjąć, że w czasie ważności leku, nie dojdzie do znaczącego zmniejszenia stężenia składników czynnych.

Rp.
Vioformi 1,0
Resorcinoli 0,5
Ung. Zinci oxidi ad 25,0


   Vioform (5-chloro-7-jodo-8-hydroksychinolina) to substancja o działaniu odkażającym i wysuszającym. Podczas rozcierania wioformu z maścią cynkową następuje jego rozkład oraz zmiana zabarwienia na żółte, a następnie na zielone. Receptę należy poprawić poprzez wyeliminowanie maści cynkowej z recepty i zastąpienie jej z wazeliną białą. Prawidłowe wykonanie recepty polega na roztarciu wioformu z wazeliną biała, rozpuszczeniu rezorcyny w minimalnej ilości wody (ok.1g) i wprowadzeniu jej do maści. Zmiana zabarwienia wioformu następuje także przy rozcieraniu go ze smalcem wieprzowym i euceryną.

Podsumowanie

   Związki cynku były i nadal są bardzo często stosowane w lecznictwie. W recepturze aptecznej zastosowanie mają przede wszystkim siarczan cynku i tlenek cynku, z których sporządza się zawiesiny, maści, kremy i roztwory. W przemyśle farmaceutycznym dostępne są także inne preparaty z cynkiem takie jak tabletki do ssania czy szampony.

mgr farm. Katarzyna Wojciechowska
Katedra i Zakład Farmacji Stosowanej
Uniwersytet Medyczny w Lublinie
 
Fot. Fotolia.com
 
Piśmiennictwo:
1.    Farmakopea Polska IX, PZWL Warszawa 2011
2.    Polski Manuał Farmaceutyczny Warszawa 1932
3.    Ćwiczenia z receptury, Leszek Krówczyński, Kraków 2000
4.    Arad A., et all; Efficacy of topical application of eosin compared with Zinc oxide paste and  corticosteriod cream for diaper dermatitis., Dermatol., 1999, 199, 319 – 322.
5.    Schwartz J.R., et all Zinc health: Overview of physiology and pharmacology, Dermatol.  Surg., 2005, 31, 837-847.
6.    Wahba A., Topical application of zinc –solutions: a new treatment for Herpes simplex infections of the skin. Acta Dermato-Venerologica 1980, 60, 2, 175-179.

 
« poprzedni artykuł   następny artykuł »
cookies.jpg
DOKUMENTY
strategia.jpg