purchase unisom apcalis sx lowest price bactrim costo is canadian health care socialism no prescription phexin sale abilify online in us what is aspirin used for now propranolol india price mail order generic malegra dxt buy generic glycomet online free or low cost procardia zantac 150 acid reducer reviews do i need a prescription for aygestin colchicine online mexico yagara 10 mg cost fluconazole over the counter boots finpecia without a prescription from india micardis uk order lasix 80 mg costco pharmacy avandamet price get sarafem toronto anavar nolva pct dosage discount alli weight loss aldactone tablets dosage generic cialis jelly overnite shipping prednisone 40 mg 5 days side effects over the counter methotrexate where to buy protonix furosemide buy no prescription is there a generic premarin cream fluoxetine capsules uses strattera prices at costco inderal from india fluconazole for thrush oral is bactrim better than keflex blue pillar candles cheap can buy zyvox online side effects of thalidomide drug drinking after accutane treatment lithium australia price metformin buy on line best price for glycomet naprosyn otc australia mircette best price metaxalone and diclofenac potassium tablets side effects med cab diakof health canada motrin western drug calcium carbonate donde puedo comprar pilexil anticaida generic reviews forum buy viagra diamox sequels generic pharmacy promethazine diclofenac pot 50 mg tablet trim active plus slimming tablets what is celexa prescribed for buying clomid in the uk online i pill blopress website most reliable place to buy cytotec online buy phenamax in ireland buy diclofenac over counter uk rumalaya forte australia pharmacy buy inhlaer without [erscribtion online very cheap kamagra chewable aciclovir para que se usa online forum cheap benadryl without citalopram 20 mg while pregnant xenical legal in england how to buy zerit furadonin tabletes viagra jelly sale prescription pill shop where can i get some apcalis sx liv no prrescription extendaquin medication luvox shopping cost of serpina without insurance cheap wellbutrin uk eldepryl prescription coupon alesse medication estrogen pulmicort in croatia buy zebeta uk strattera coupons how to get diclofenac buy online in uk cheap kamagra mestinon sold over counter pariet side effects rash cialis eli lilly and company tetracycline 500mg for chlamydia plan would delay sales generic lipitor med cab xeloda my viagra plus coupons fucidin to purchase without a prescription neo-medrol acne lotion for sale most reliable place to buy estrace online take prednisone 5mg tablets reliable canadian online pharmacies lipitor price malaysia no rx motilium online deltasone precio mexico top canadian schools medicine to buy suprax in uk generic name for flagyl er where to buy zoloft online usa discount code for grifulvin v diflucan usa sale cialis dosage information can you get pregnant on dostinex insurance jobs manchester viagra en espanol steam stats zovirax purchase online viagra drugs online india pharmacy no prescription needed order aleve tablets top drugstore foundation for dry skin buy renagel tablets online buy alli online thru paypals canada pharmacies online that sell lexapro finasteride 5mgbuy canada online pharmacy accutane fml forte prices lincocin brand positioning celexa pregnancy lawsuit ashwagandha without insurance exelon order canada no prescription actonel sale cozaar medication guide buy cheap robaxin generic acticin uk paypal lisinopril and hydrochlorothiazide 10mg/12.5mg order evista 120 mg is sinequan legal in uk fluoxetine weight gain 10mg how to purchase lioresal online cost of generic augmentin 875 mg augmentin tablets 1 g bottle you order diflucan online brand levitra now co uk voveran sr generic release date what is celebrex made of where can i get gyne-lotrimin pills where to get abilify buy singulair paypal accepted buy haridra uk does levothroid make you gain weight order avodart medication by mail serophene woldwide shipping generic for tegretol xr generic zyvox available cheap blopress price generic viagra "does not work" buy cymbalta with no rx where to buy amoxicillin for cats order minipress yasmin anticonceptivo precio mexico 2012 diflucan medication treatment levaquin health canada chloroquine tablets boots research grade bentyl bactrim from australia ordering amaryl buy levitra without a script generic pills for glyset keflex online why has retino-a cream 0,025 been discontinued what drug category is prometrium alli customer reviews uk order acivir pills cheap tez ariqlamaq ucun dietalar professional store pharmacy cheap viagra what is ampicillin resistance gene neurontin capsules tablets major pharmacy chains in canada floxin to buy in the canada without a prescription 100mg of clomid success viagra soft with american express list of all pills that can get you high cefixime discount voucher what is hydrochlorothiazide 25 mg tqua used for serevent without script where lamisil is used nitrofurantoin cheap what is prinivil zestril does ditropan xl come in generic cheapest levitra professional in the uk genuine zenegra 100mg where to buy midamor ointment canadian health&care mall legit where to buy cialis sublingual in canada safely can you only get starlix on prescription 1 eur to usd dollar buy cymbalta online amazon cotton pharmacy los algodones mexico buy aceon online overnight padre chelo 2012 trazodone medication Purchase aciphex 20mg online Purchase order cyklokapron online legality online pharmacies india online pharmacy no prescription needed benzac ambien erowid experience zyrtec tired next day buy dapoxetine online no prescription united states cheap buy generic zyvox comprar cialis farmacia andorra cialis 2.5 hyaluronic acid shelf life buy paxil cr valtrex generico italiano getting pregnant after taking clomid buy chloromycetin discount where do i buy orlistat cytotec fast delivery is 100 mg of prednisone safe where to flonase maxalt brand order side effects of celebrex 200 mg order plavix cheap clopidogrel lowest brand levitra shoppers drug mart caverta online overnight what quantity of aspirin is contained in most over the counter asprin products viagra super active canadian pharmacy generic pharmacy franchise cost ranitidine 300 mg film-coated tablets glucotrol xl and metformin when does allie brosh book come out online pharmacies without prescription paypal retail price of zetia cephalexin tablets side effects anastrozole without steroids vytorin dosage strengths where purchase remeron cialis viagra or levitra 1 man vs 1 jar what is valtrex medication used for fucidin cheap us pharmacy buy online nexium generic buy seroflo australia generico do levitra no brasil benicar for men sale in uk chloramphenicol dosage instructions can order diltiazem canada duphalac online legally augmentin bid 1000 mg fiyat? buy brand levitra overseas order generic doxazosin buy differin 0.3 canada lithium uk brand name buy glycomet online cheap buy trental generic atacand hct dosage information cialis jelly dosage instructions zyprexa class action lawsuit 2012 non prescription lamisil flexeril 10mg where can i order lanoxin propecia tablets online long term side effects of omeprazole where to pulmicort estrace not generic amantadine discounted is there a generic pill for valtrex buy lisinopril online usa cialis 20 grs vente de actonel au quebec order 0.5 mg dostinex online buy shallaki new zealand online gonorrhea and chlamydia symptoms in women diltiazem hydrochloride cream 2 lanoxin cost without insurance what types of didronel are there generic starlix buy canada estrofem ivf keppra spc compazine rx prescription alli buy voltaren cream online plavix for discount amitriptyline online no prescription gyne-lotrimin for sale philippines where to buy periactin online healthy weight for 5 foot 8 inch man levaquin in the uk cheapest baclofen in the uk can you buy viagra at shoppers drug mart cymbalta usa today does keflex cause weight gain generic from trileptal trazodone reviews for sleep clomid pregnancy test calculator zithromax on the internet buy florinef 50 help buying januvia viagra without script acheter viagra sans ordonnance pharmacie paris nizoral australia price diclofenac brand order zestoretic 10 mg order kamagra by phone eldepryl uk buy ashwagandha usa pariet 10mg tabs indinavir discount adam man vs food healthy how to buy calcium carbonate finasteride 1mg generico mexico ditropan overnight propecia no prescription online oxytrol generic name nitrofurantoin online price fluoxetine capsules usp 20 mg can i take viagra and cialis together canadian viagra pharmacy online buy viagra professional mexican pharmacies what is femara norco sight 3 se purchasing relafen online uk is fucidin h good for acne generic uk paypal retino-a cream 0,05 purchase proventil on line in the uk can you buy acai get trileptal las vegas health canada v-gel zoloft 50mg price cheap inhalers online brand name zocor online youtube broadcast yourself google search zanaflex canada drugs sales uk online cialis jobs in cipla ltd bangalore para que sirve lexapro 10 mg which uk site to buy pilex capoten without prescription miami motrin 800 mg dosage instructions forzest ordering no prescription provera uses medication online lopressor india is aricept a prescription drug purchase valtrex online ringworm medication for cats purchase provera online expel water pills gnc buy cheap aricept online over the counter antibiotics for bacterial conjunctivitis levlen woldwide shipping clomid lawsuit information cheap unisom pills zoloft weight loss side effects how to get compazine amaryl india m1 tab where to buy retin-a cream prescription aciphex heartburn relief i pill cabana website drug arimidex without prescription medication how to take hydrochlorothiazide 25 mg acivir pills through what does atarax feel like patient shortage of toradol buying yagara for dogs mirapex bipolar reviews cheap detrol free delivery fast prandin delivery where to buy cheap generic extendaquin nombre del viagra generico what are the side effects of fertility drugs buy cephalexin in usa hydromorphone vs morphine iv what allergies does flonase treat nasal spray isoniazid 100mg buy singulair annual sales billion generic finax usa pharmacy indian generic viagra safe buy nexium tablets generic aciphex in usa online pharmacy ukraine arimidex for purchase do i need a prescription for speman buy adalat usa cod himcocid shelf life zovirax shop net order abana online canada coreg cr and weight gain recommended dose of siberian ginseng tamoxifen without radiation buy betnovate paypal accepted what is maxalt-mlt safe buy hoodia online buy generic lamisil online low price extendaquin uk elavil dosage for ibs combivent refill pack paroxetine 20 mg weight gain cost of ventolin inhaler to buy tinidazole lipitor with prescription sildenafil tablets in dubai do you need prescription for propecia in canada kamagra chewable over counter uk safe buy exelon online canada drugs zofran with prescription order cefixime no prescription lloyds pharmacy allergy reliever safe for pregnancy cytotec reviews levothroid medication online order reglan medication by mail precose pill shortage para que sirve diclofenaco sodico 75 mg dilantin sold over counter buy lisinopril with can i buy propranolol in canada cleocin order in the us injectable benadryl shortage comprar baclofen pela internet ordering betnovate canada cost of aciphex 20 mg buy requip lowest price cheapest paxil cipro cost comparison where to buy cordarone sertralina de 50 mg bula retin-a 0,05 lawsuit canada order atorlip 20 to buy acai the mail order pharmacy at express scripts medrol tablets dogs zithromax order online cheap viagra 50mg uk prevacid otc side effects bactroban over the counter canada where purchase maxalt claritin ingredients side effects lady era lawsuit cephalexin tablets alcohol can i get dutas online prescriptions australia nitrofurantoin uti how long craigslist londonderry northern ireland ral viagra buying benemid using paypal hydrochlorothiazide uses medication best deal on cialis canadian pill generic of protonix 20 mg aspirin 1000 mg brand name strattera online how to buy lincocin med cable limited once a day cialis from canada ordering buy ampicillin pharmacy zantac dose for dogs viagra for women for sale in the uk side effects of compazine treatment viagra gel sachets uk is there a drug comparative to doxycycline best ed pills suhagra buy usa lithium online meds risperdal medicine information generic zyprexa date alesse through effects medication strattera shelf life where is the cheapest place to buy alli diet pills drugs buying motilium using paypal buy probalan boots generic keflex safe price of seroquel without insurance flan cafe rico rico dvds australia buy online diflucan 150 mg for sale isoptin generic cheap costs minoxidil rogaine boots cost of lipitor vs crestor benicar from india how to write a prescription for medrol dose pack order strattera on line uk cuanto es el precio de las pastillas cytotec viagra usage in women to buy tricor buy cytotec from mexico online accutane buy online approved generic rocaltrol online vasotec rx unisom sleepgels australia long term side effects of viagra plus low blood pressure medication during pregnancy amaryl medication class do you need rx lukol etodolac tablets on line to buy purchase periactin uk where to get nizoral shampoo buy crestor online without prescription what does fruit juice say to allegra drugs from mexico legal zovirax shortage valtrex side effects yeast infection minipress mail order what is the dosage for bactrim ds generic name for yasmin birth control where cyklokapron is generic abilify available order cardizem lowest price can you buy phenergan over counter procardia online australia can you buy xenical online no prescription zovirax legal in england viagra without perscription buy tetracycline lowest overnight codeine promethazine syrup champix nhs scotland actonel ordering online pharmacy claritin dose for 3 year old cheapest furosemide tablets uk order avapro online costco leicester christmas opening times will voltaren gel show up drug test lopid tablets on line to buy can order kamagra chewable canada online united states pharmacy no prescription side effects of taking l-tryptophan atorlip-5 for sale australia viagra from china most reliable place to buy promethazine online methotrexate injections nausea what does lipitor do to your liver caverta online apotheke how to become a drug sales rep fucidin lawsuit canada buy effexor xr online without prescription fluoxetine discount medications tretinoin cream vs differin gel what is betnovate scalp application used for cheap generic geriforte cipro for uti 3 days why is generic lexapro so expensive himalaya liv 52 medicine crestor prices costco colchicine discount pharmacy generic diflucan generic australia glucophage shoppers drug mart

Aptekarz Polski
Opieka farmaceutyczna
Manuał aptekarski
W aptece
Lex Apothecariorum
Farmacja na świecie
Rynek leków
Panorama samorządu
Historia farmacji
Muzealny kalejdoskop
Nowe rejestracje
Świat w pigułce
Chwila oddechu
Sport to zdrowie
Przegląd prasy
Warto wiedzieć
Rozmowy Redakcji
Listy do Redakcji
Forum wydarzeń
Z uniwersytetu
Numer 99/77 online
Menu witryny
Wydawnictwo NIA
Zamów Aptekarza

mapa strony: Start.


04.2012 - "Repetytorium do specjalizacji. Proszki w recepturze." Drukuj Email
kwiecień 2012, nr 68/46 online

    Proszki są stałą postacią leku składającą się z homogennych cząstek o określonym stopniu rozdrobnienia. W zależności od przeznaczenia wyróżniamy:
- proszki do użytku wewnętrznego (Pulveres perorales) - wielkość cząstek nie większa niż 0,5 mm;
- proszki do użytku zewnętrznego, tzw. pudry lecznicze lub zasypki (Pulveres ad usum dermicum) stosowane na skórę lub błony śluzowe - wielkość cząstek nie większa niż 0,16 mm.     
   Proszki mogą być podawane w formie stałej lub po rozpuszczeniu w formie roztworów czy zawiesin. Jeżeli stosowane są do sporządzania płynnych preparatów do oczu lub płynów infuzyjnych, muszą spełniać wymagania farmakopealne dotyczące danej postaci leku.

   Jeżeli postać leku stanowi jedna sproszkowana substancja lecznicza są to proszki proste (Pulveres simplices), a jeżeli jest to mieszanina sproszkowanych substancji, to są to proszki złożone (Pulveres compositi, Pulveres mixti).

   Wśród proszków do receptury wyróżniamy proszki rozcieńczane (Pulveres triturati) zwane również rozcierkami. Proszki rozcieńczane sporządza się poprzez roztarcie substancji bardzo silnie działającej z laktozą w stosunku 1+1 (1:2), 1+9 (1:10), 1+99 (1:100). Proszki takie przygotowuje się w celu dokładnego odważenia substancji bardzo silnie działających.  Najczęściej są to: Atropini sulfas trituratio 1:10, Strichnini nitras trituratio 1:10, Scopolamini hydrobromidum trituratio 1:100. Przykładem rozcierki sporządzonej w celu zmniejszenia higroskopijności proszku jest Belladonnae extractum siccum trituratio 1:2.
   Podstawową zasadą sporządzania proszków jest zachowanie właściwej kolejności dodawania składników. Polega to na zatarciu porów moździerza substancją, której jest najwięcej, a następnie dodawaniu substancji od najmniejszej ilości do największej. Należy pamiętać o dokładnym mieszaniu po każdym dodaniu kolejnego składnika. Nigdy nie zacieramy porów moździerza talkiem.

   Jeżeli w skład proszków wchodzi substancja lecznicza, która nie jest dostępna w postaci pro receptura, a tylko w postaci tabletek, to sporządzanie proszku należy rozpocząć od obliczenia liczby tabletek jaka będzie potrzebna do wykonania preparatu oraz zważenia ich. W takim przypadku tabletki należy miałko sproszkować przed dodaniem i wymieszaniem z następnymi składnikami.

   Trudność może sprawiać recepta z propranololem dla dziecka o masie ciała 10 kg:

Propranoli 0,001
Lactosi 0,1
M.f. pulv.

D.t.d. No XX
D.S. 1 x dziennie proszek

    Propranolol nie występuje jako proszek do receptury, a jedynie jest dostępny w postaci tabletek w dawce 10 mg i 40 mg. Przed przystąpieniem należy sprawdzić, czy nie została przekroczona dawka maksymalna propranololu obliczając ją według wzoru Clarka.

Dj max = 0,08     wg. FP IX
Dd max = 0,48

dawka dla dziecka = 0,01, a zatem dawki jednorazowa jak i dobowa dla dziecka nie zostały przekroczone.
   Aby wykonać powyższą receptę należy użyć 20 mg substancji leczniczej (2 tabletki w dawce 10 mg) i 2 g laktozy. Wybrane tabletki zważyć, sproszkować w moździerzu i wymieszać z laktozą. Po dokładnym wymieszaniu wyliczyć masę pojedynczego proszku. W tym celu należy dodać masę dwóch tabletek 0,234 g do 2 g laktozy i podzielić na 20 proszków, wówczas otrzymamy masę pojedynczego proszka równą 0,112 g. Odważyć każdą pojedynczą dawkę do kapsułki skrobiowej o odpowiedniej wielkości. Napełnione kapsułki umieścić w białej torebce z odpisem recepty.
Ephedrini hydrochloridi  0,01
Clemastini 0,0005
Calcii lactatis 0,3

M.f. pulv. D.t.d. No XV
D.S. 3 x dziennie proszek
   Do sporządzenia 15 proszków należy użyć 0,15 g chlorowodorku efedryny, 4,5 g mleczanu wapnia oraz 0,0075 g klemastyny. W aptece klemastyna znajduje sie w postaci tabletek w dawce 1 mg o masie 0,12 g. Chociaż z obliczeń wynika, że należałoby użyć 7,5 tabletki to należy jednak przygotować 8 tabletek. Zważona masa 8 tabletek wynosi 0,96 g o zawartości substancji leczniczej 0,008 g. Jeżeli 0,96 g sproszkowanych tabletek zawiera 0,008 g substancji to potrzebne 0,0075 g znajduje sie w:

0,96   - 0,008
  x       - 0,0075
x = 0,9 g sproszkowanych tabletek
    Do wykonania preparatu należy sproszkować w moździerzu 8 tabletek klemastyny. W oddzielnym moździerzu należy zatrzeć pory częścią mleczanu wapnia, dodać 0,15 g chlorowodorku efedryny, następnie dodać 0,9 g sproszkowanych tabletek oraz resztę mleczanu wapnia mieszając po każdym dodaniu nowej porcji proszku. Odważyć masę 1 proszku 0,37 g do kapsułki skrobiowej i według odważki wzorcowej rozsypać do pozostałych kapsułek skrobiowych.

   Innym problemem może być przekroczenie dawki maksymalnej. W składzie recepty występuje Pabialgina P w postaci tabletek. Chociaż nie jest ona już dostępna w aptece, to nadal jest opisywana w obowiązujących podręcznikach.

Atropini sulfatis 0,0005
Propyphenazoni  0,3
Papaverini hydrochloridi 0,04
Pabialgini P 0,3

M.f. pulv. D.t.d. No XX
D.S. 2 x dziennie proszek

    Siarczan atropiny należy do wykazu A. Do wykonania proszków zawierających tę substancję używa się wcześniej sporządzonego proszku rozcieńczonego Atropini sulfatis trituratio 1:10. W omawianej recepcie należy odważyć dziesięciokrotną ilość (tzn. 0,005 g) rozcierki z atropiny na jeden proszek. Pabialgina P w postaci tabletek składa się z propyfenazonu  220 mg oraz allobarbitalu 30 mg (220 mg + 30 mg = 250 mg) o masie 320 mg. W celu obliczenia, czy nie została przekroczona dawka maksymalna dla propyfenazonu należy obliczyć ilość propyfenazonu występującego w Pabialginie P.

   Jeżeli 250 mg (1 tabletka) Pabialginy P zawiera 220 mg propyfenazonu to w 300 mg (0,3 g) jest:

250 - 220
300 - x
x = 264 mg ≈ 0,26 g  propyfenazonu

   A zatem należy zsumować ilość propyfenazonu z Pabialginy P w ilości 0,26 g  oraz 0,3 g propyfenazonu per se: 0,26 + 0,3 = 0,56 g, co odpowiada dawce jednorazowej, natomiast dawka dobowa wynosi 2 x 0,56 = 1,12 g.

   Dawka maksymalna dobowa dla propyfenazonu wg. FP IX wynosi 0,8. Dawka maksymalna dobowa została przekroczona, należy zmniejszyć ilość propyfenazonu do dawki maksymalnej. Zatem należy podzielić dawkę dobową na 2 dawki jednorazowe: 0,8 g : 2 = 0,4 g, i zmniejszyć ilość propyfenazonu do dawki 0,4 g w następujący sposób: 0,4 - 0,26 (propyfenazon z Pabialginy P) = 0,14 g.  Jak wynika z obliczeń należy użyć na 1 proszek  propyfenazonu per se 0,14 g i Pabialginy P 0,3 g.

     Do sporządzenia 20 proszków należy użyć 0,1 g atropiny w postaci rozcierki (0,0005 x 10 x 20 = 0,1 g), 0,8g chlorowodorku papaweryny, 2,8 g propyfenazonu (0,14 g x 20 proszków = 2,8 g) oraz 24 tabletki Pabialginy P. Masa sproszkowanych 24 tabletek  wynosi 7,68 g.

   Pory moździerza zatrzeć częścią sproszkowanej Pabialginy P, następnie dodawać według kolejności 0,1 atropiny w rozcierce, 0,8 g papaweryny, 2,8 g propyfenazonu, oraz resztę Pabialginy P mieszając pistlem po każdym dodaniu nowej porcji proszku. Odważyć masę 1 proszka  0,569 g do kapsułki skrobiowej i według odważki wzorcowej rozsypać do pozostałych. Napełnione kapsułki umieścić w białej torebce z odpisem recepty.

   Innym przykładem może być niezgodność polegająca na hydrolizie kwasu acetylosalicylowego.
Belladonae extr. sicci 0,02
Acidi acetylosalicylici 0,3
Methenamini 0,5

M.f. pulv. D.t.d. No XX
D.S. 2 x dziennie proszek

    Metanamina w obecności niewielkiej ilości wody jaka znajduje się w wyciągu daje alkaliczny odczyn w którym następuje hydroliza kwasu acetylosalicylowego. Powstaje higroskopijny kwas octowy i cały proszek wilgotnieje. Należy rozdzielić składniki wydzielając kwas acetylosalicylowy. Osobno wykonuje się proszki z wyciągiem z pokrzyku i metenaminą, a osobno z kwasem acetylosalicylowym.

dr n. farm. Katarzyna Świąder
Katedra i Zakład Farmacji Stosowanej
Uniwersytet Medyczny w Lublinie

Farmakopea Polska IX. PTF Warszawa 2011.
Farmakopea Polska IV PTF Warszawa 1970.
Jachowicz R.: Receptura apteczna. Warszawa PZWL 2010.
Jachowicz R.: Farmacja praktyczna. PZWL 2010.
Janicki S. i wsp.: Farmacja stosowana. Warszawa PZWL 2002.
Krówczyński L, Jachowicz R.: Ćwiczenia z receptury. Wydawnictwo UJ 2000.
Fot. Fotolia.com
« poprzedni artykuł   następny artykuł »