how fast does viagra start working discount canadian pharmacy differin liquid cialis sublingual review omnicef and birth control pills generic drug for flomax chloromycetin with no perscription naprosyn discount voucher celexa generic walmart viagra sale south africa order leukeran online cytotec without a script premarin cream and weight gain order lamictal 50 mg buy accutane cream mg buy depakote us valproic prescription florinef pharmacy order buy drugs without prescriptions in canada i pill keftab website acheter pas cher acticin where do i suhagra in mexico avalide dose range celebrex where to get stieva a cream 0.01 zyrtec d uk buy neurontin mg online kamagra gold from europe buy capoten bulk valtrex fast mexico buy antabuse online from australia shatavari kalpa price in india buy clomifene usa para que sirve el clomifeno 50 mg furosemide 40 mg tablet gasex medicine online metoclopramide prescription medicine buy metocarbamol boots order provera from canada without prescription buy phexin in uk celebrex drug in canada pharmacy radio live in italia where cozaar losartan potassium medicine over the counter dilantin paxil pill shop discount code buyers of obelit canada buy zestril no prescription fast delivery what is xeloda side effects compare prices tadalis sx buy orlistat (xenical) where to buy metformin online without rx cialis sublingual buy without mestinon barato atorvastatin and fenofibrate tablets how to buy oxybutyninum buy dilantin online canada where citalopram antidepressant buy lanoxin 0.25 mg buy levitra online no prescription us aygestin canada prescription buy disulfiramo uk didronel side effects long term use ventolin drugstore com pricing prescriptions fast side effects of zyban 150mg cheap abilify 100 mg buy yasmin in india online online pharmacy uk levitra super active actonel sale can i get pregnant on provera buy strattera pills in the mexico singulair online india roaccutan drugstore com pricing buy over the counter prazosin online buy oristal online from canada healthy diet for 19 year old male how to take staxyn tablet wisconsin pharmacy meds ru what is the usual dosage for celebrex can benadryl brain hemorrhage western drug movalis buy tomtom go live 1005 valacyclovir online pharmacy can i order trial erection packs 2 no prescription in the usa is prometrium available on line in canada acquisto cefixime sicuro online order ampicillin per pill safe to buy generic ponstel from canada buy anteovin uk benzac 5mg tablets where do i metocarbamol in canada generic celexa india omnicef dose for children cytoxan tablets for sale mobic prescription coupon side effects of sarafem tretinoin 0,05 with no perscription alli drugstore com what is zyprexa medication used for eurax in the uk now what is the best depression medication for women usa clamelle where can i buy ethionamide mg frusemide prescription only how fast does viagra work buy chloroquine boots what does topamax make you feel like eurax canadian medications without prescription lotrisone cream online betamethasone dipropopionate side effects of aleve pain relief thalidomide babies now buy aleve tablets uk singulair where can i buy it bisoprololi fumaras online without prescription zenegra online pharmacy uk altace not generic sarafem women buy do you need rx janumet buy zyrtec tablets usa trusted tablets coupon diltiazem maximum dosage all types zaditor pills cheap canadian demadex no prescription albuterol fat loss review seroquel 25 mg street value stromectol ships from india can you order actonel lotensin mail order can order zedd online lioresal costco buy propranolol in ireland yagara now co uk canadian thyrohormone generic from flonase amoxil dosage for adults genuine augmentin best price ciprofloxacina order in the us avalide tablets from buy how much does walgreens pay an hour in new jersey how to buy thyrox in london terramycin pills online in the india evista customer reviews cardura not generic where to buy levitra plus online india buy strattera visa buy prinivil online pharmacy order differin on line usa aprovel in croatia proscar online mexico acnetane prices bupropion hydrochloride 100 mg order stediril on line canada what is triamterene hctz 37.5 25 mg cp how long does it take for allegra to start working how to lose weight with acai berry pills salbutamol tablets from buy finasteride use in sport metronidazol refills losec mups dosage for babies tadalis sx usa is it illegal to order generic hydrea viagra jelly coupon code buy toys online australia free shipping how to get tinidazole in australia zoloft without script order lisinopril on line canada dangers using viagra recreationally buy actos 15mg hydrochloride buy cheap astelin nasal spray cialis jelly medication on line vpxl with prescription albenza buy online us compazine daily use reviews flomax mexico no prescription missed first dose of clomid long term side effects of benadryl elocom cheap india pharmacy interactive clomid calculator sumycin capsules methotrexate dosage instructions hydrochlorothiazide triamterene dosage where to buy birth control online cheapest acnetane tablets uk cipla pharma india ltd cheap doxycycline 20mg purchase plavix in mexico order betnovate online canada where to buy atomoxetin online india order diovan from canada roaccutan online ordering is 77 canada pharmacy legitimate side effects of taking antibiotics for chlamydia ventolin medication on line buy antara online india no prescription uk buy vagifem without prescription reglan fast usa amlodipin drug canadian pharmacy letrozole pbs australia what is otomax drugs all types midamor pills abilify from mexico drug market order anacin best price for real oxytrol buying zoloft online no prescription can you buy nordette over the counter in germany what is retin a cream for where to buy permethrinum online canada microzide uk buy overnight floxin canadian pharmacies no rx needed dostinex online coupon code brand name acticin online buy brand viagra paypal accepted paxil dose for dogs cheap canadian clincin no prescription seroquel generic price purchase generic depakine chrono antabuse canada overnight delivery abana himalaya healthcare can i get tadapox generic vantin paypal coumadin buy online ireland alesse canada no prescription tricor buy uk viagra pharmacies usa himcolin price india where can i buy water pills over the counter norvasc canada sale fluss 40 birth control online australia canadian family magazine review where to get acai berry cafergot discount medications advair without prescription pills purchase clincin pills how to use biaxin can you take mentax daily buy aristocort online thru paypals buy ephedraxin without a script donde comprar tadalafil mexico grifulvin v price purchase actos on line in india seroquel 100 mg street price buy anteovin with a mastercard pct for test prop anavar cycle trimix albuterol vs clenbuterol cutting zerit without script how much is fluoxetina tablets what is the medicine zoloft prescribed for online pharmacy viramune is plavix available in generic form safe lipitor buy cheap himcolin free delivery overseas pharmacy no prescription valaciclovir hydromorphone 2 mg vs hydrocodone buy retin a gel 0,1 online with out prescription retin no rx how to use salvent cheap ondansetrona no prescription chloromycetin online from uk cost of zitromax cialis 0.5mg mexican pharmacy no prescription finpecia citalopram mail order reglan pills side effects cefixime ordering no prescription alli amazon uk where to buy shallaki online india nexium oral suspension spc arimidex birth control online us buy generic valtrex online no prescription pharmacy cialis delivery canada nolvadex without prescrip discount viagra jelly otc coversyl generic australia how to order illegal drugs online can order voltaren canada aleve limited india depakote rx assistance mail order voveran sr online mens health cialisis buy doxycycline online without a prescription dutas 100mg buy methotrexate side effects anxiety buy anteovin mg where to buy betoptic ointment raloxifeno cheap australia pharmacy non [perscriptio viagra walmart pharmacy $4 rx methocarbamol dosage for adults is generic inderal available in usa prozac tablets uses lopid dosage instructions getting pregnant after depo provera pulmicort generico italiano ic doxycycline side effects lamisil without a prescription from us safe to buy generic ranitidine from usa online no prescription uk for triamterene buy cialis sublingual without a script us pharmacy online zyban acai berry weight loss tablets review discount allegra how much is trial erection packs 1 tablets no prescription caffeine ergotamine loratadine generic for claritin pyridium without where do i stediril in uk buy dramamine online pharmacy order hyzaar 50 12.5 mg cheapest cymbalta brand viagra online in us generic crestor 40mg caprysin where can i buy buy tulasi plant in usa ordering bupron usa liv standard contract of sale where do i trazodone in india buy viagra metro manila oral methylprednisolone for ms luvox drug in mexico pharmacy purchase curacne in us can order floxin canada stediril drug class prevacid usa cvs prices forzest 20 mg bupropion weight loss 2009 generic for trileptal independent pharmacy support group based in croydon citalopram in the uk now order shallaki online uk benzac ac onde comprar half price ondansetrona maximum dosage of benfotiamine allegra over counter how much does finasteride cost in uk olanzapine tablets from buy order viagra sublingual online no prescription with a echeck micronase drug canadian pharmacy buy canada no prescription for triamterene elocom prospecto can you buy prometrium in ireland female cialis generic 2013 drugs neurontin to buy in australia is cialis safe to take where to buy keppra with visa azurette mg buy naprosyn pills build order allies red alert 3 detrol usage liquid aricept review trazodone online no prescription bentyl drug schedule buy bactroban 100 buy generic roaccutan online with prescription what is lynoral used for best site to buy ampicilina safe place order colchicina ordering sumycin on line buying fluoxetina using paypal cefixime capsules dissolution generic zoloft versus name brand liquid amoxycillin review meloxicam enolat from uk brand levitra prices cvs hydrochlorothiazide delivery uk allopurinol for dogs buy omeprazole side effects in women cheap albenza uk canadian drug company ranitidine can you cialis professional in ireland 25mg buy viagra buy aygestin tablets india what does antivert do ranitidine pill shop discount code which is safer clomid or femara side effects using betnovate cream buy fosamax online cheap safe to buy generic zanaflex from canada how to buy albenza online comprar estro en argentina neurontin cheap mexico pharmacy how to order lantus orlistatum over counter dilantin drug in fr pharmacy comprar haridra portugal toprol xl phone orders is generic atorlip 20 effective can you buy hyzaar mometasona dosage too high can buy avapro online kytril now how to by trileptal online lowest priced finpecia get elavil toronto overseas pharmacy no prescription lamisil retin a ge from canada apcalis sx thailand generic valtrex cheapest betnovate pills buy what is the symbol equation for hydrochloric acid and calcium carbonate metronidazole alcohol 24 hours canadian alli buy online discount sertralina medicamento dosis what is isoptin sr purchase prilosec in canada how to buy warafin in london oder mg tablets of serpina united states online pharamcy side effects of citalopram hbr 20 mg nifedipine tablets pregnancy is mail order viagra jelly safe sertralina delivered to your home se puede comprar yasmin sin receta medica cleocin gel drugs online purchases online pharmacy lamisilate prometrium pills side effects canadian generic pharmaceutical assn. v. canada half price digoxin kelnor from china plendil without script order serophene online without rx long term side effects of ceftin buy zyrtec online canada extendaquin tablets side effects generic uk paypal cozaar fucidin generic for how to order fluoxetine online how to get vasotec drug clomid challenge test results purchase zanaflex cheap buy doxazosin uk buy betnovate online is there a difference between proscar and finasteride where to buy water pills levitra generic safety does aricept make you gain weight buy minocycline online safely canadian drugstore cialis best price januvia pill rx health order altace products what is the dosage for valtrex 500mg elocom shoppers drug mart flunil cheap mexico pharmacy ordering zentel on line can you take methotrexate daily glucovance canada no prescription ranitidine pas cher italie ashwagandha purchase in canada no prescription cheap janumet sale uk quickest levitra plus how much will minomycin cost canadian pharmacy online dramamine lexapro reviews australia online pharmacy no prescription needed haldol best place to buy dyazide in canada discount alavert from usa lotrisone over counter uk how to order furosemide tetracycline drug in germany pharmacy elimite pills buy nymphomax online australia astrazeneca casodex sales buy micronase online no prescription uk purchase cipralex on line in australia metronidazol over the counter medicine that acts as maxaman order elavil online discounts dapoxetine 100mg cheep himcolin trusted online drug stores in canada where to buy flovent with amex buy dulcolax in bulk how to buy microzide online legal buy medazole online canada can you get high off citalopram 20 mg where can i buy benadryl for my dog funny generic names for viagra can you buy rumalaya gel over the counter in germany drug market order ceftin maxifort 100mg where can i buy calan in canada alesse medication get contraceptive gabapentin high bluelight is effexor cheaper than cymbalta buy online metoclopramide generic modo de usar parlodel aleve tablets us online get predalone toronto motrin next day delivery purchasing feldene online buy shuddha guggulu without rx where can i buy levaquin in canada generic florinef canada buying prednisone for dogs withdrawal from protonix microzide uk companies only mexico pharmacies online that sell vytorin order arzomicin online no prescription with a visa best online pharmacy generic prednisolone buy depakote without rx non prescription zyvox 600 mg isoptin online shipping glucofage uk sale discount ciprofloksacin otc safe to buy generic femara from uk advair diskus suppliers overseas customer reviews on alli diet pill flonase tablets can you get tested for chlamydia in the mouth claritin reditabs side effects generic eurax overnite shipping uroxatral generic price mail order ondansetrona online where to buy benadryl online india lisinopril usa cvs prices avandamet tablets can you open prazosin capsules pfizer pharmaceuticals mailing address dog antibiotics without prescriptions zyban on line for sale no script ranitidine without prescription medication caffeine ergotamine canadian online levaquin dosage too high pariet no prescription fedex ups is generic viagra ok to use comprar lamisilate original en madrid forum buy seroflo online bronchitis how to purchase motilium cafergot for sale australia glucofage suppositories buy acheter viagra en ligne au canada medication from mexico septilin liv refill pack xenical shopping list himcolin online coupon code can you buy priligy over the counter eurax drug in germany pharmacy buy rogaine 2 with paypal long term adderall abuse celapram online ordering cheapest cialis 20mg benicar generic price generic seroquel in usa how much will tinidazole cost what is rosuvastatin used for propranolol over the counter uk comprar tamoxifen online can you order avalide best ginseng prices florinef trusted online drug stores in canada ampicilina pas cher trazodone with paypal payment buying levitra in australia how to get abilify free seroquel no prescription needed canadian online pharmacy levothyroxin prescription coupon canadian speman calan where can i buy it is there a shortage of estradiol valerate to buy augmentin clonidine side effects children order flonase online no prescription with a mastercard buy eulexin 10 how to get rid of bactrim rash toprol xl discount coupon adalat canada antara where to buy in canada cardizem online without prescription advair diskus canada drug store comprar proscar sin receta predalone shortage

Aptekarz Polski
Opieka farmaceutyczna
Manuał aptekarski
W aptece
Lex Apothecariorum
Farmacja na świecie
Rynek leków
Panorama samorządu
Historia farmacji
Muzealny kalejdoskop
Nowe rejestracje
Świat w pigułce
Chwila oddechu
Sport to zdrowie
Przegląd prasy
Warto wiedzieć
Rozmowy Redakcji
Listy do Redakcji
Forum wydarzeń
Z uniwersytetu
Numer 98/76 online
Menu witryny
Wydawnictwo NIA
Zamów Aptekarza

mapa strony: Start.


04.2012 - "Repetytorium do specjalizacji. Proszki w recepturze." Drukuj Email
kwiecień 2012, nr 68/46 online

    Proszki są stałą postacią leku składającą się z homogennych cząstek o określonym stopniu rozdrobnienia. W zależności od przeznaczenia wyróżniamy:
- proszki do użytku wewnętrznego (Pulveres perorales) - wielkość cząstek nie większa niż 0,5 mm;
- proszki do użytku zewnętrznego, tzw. pudry lecznicze lub zasypki (Pulveres ad usum dermicum) stosowane na skórę lub błony śluzowe - wielkość cząstek nie większa niż 0,16 mm.     
   Proszki mogą być podawane w formie stałej lub po rozpuszczeniu w formie roztworów czy zawiesin. Jeżeli stosowane są do sporządzania płynnych preparatów do oczu lub płynów infuzyjnych, muszą spełniać wymagania farmakopealne dotyczące danej postaci leku.

   Jeżeli postać leku stanowi jedna sproszkowana substancja lecznicza są to proszki proste (Pulveres simplices), a jeżeli jest to mieszanina sproszkowanych substancji, to są to proszki złożone (Pulveres compositi, Pulveres mixti).

   Wśród proszków do receptury wyróżniamy proszki rozcieńczane (Pulveres triturati) zwane również rozcierkami. Proszki rozcieńczane sporządza się poprzez roztarcie substancji bardzo silnie działającej z laktozą w stosunku 1+1 (1:2), 1+9 (1:10), 1+99 (1:100). Proszki takie przygotowuje się w celu dokładnego odważenia substancji bardzo silnie działających.  Najczęściej są to: Atropini sulfas trituratio 1:10, Strichnini nitras trituratio 1:10, Scopolamini hydrobromidum trituratio 1:100. Przykładem rozcierki sporządzonej w celu zmniejszenia higroskopijności proszku jest Belladonnae extractum siccum trituratio 1:2.
   Podstawową zasadą sporządzania proszków jest zachowanie właściwej kolejności dodawania składników. Polega to na zatarciu porów moździerza substancją, której jest najwięcej, a następnie dodawaniu substancji od najmniejszej ilości do największej. Należy pamiętać o dokładnym mieszaniu po każdym dodaniu kolejnego składnika. Nigdy nie zacieramy porów moździerza talkiem.

   Jeżeli w skład proszków wchodzi substancja lecznicza, która nie jest dostępna w postaci pro receptura, a tylko w postaci tabletek, to sporządzanie proszku należy rozpocząć od obliczenia liczby tabletek jaka będzie potrzebna do wykonania preparatu oraz zważenia ich. W takim przypadku tabletki należy miałko sproszkować przed dodaniem i wymieszaniem z następnymi składnikami.

   Trudność może sprawiać recepta z propranololem dla dziecka o masie ciała 10 kg:

Propranoli 0,001
Lactosi 0,1
M.f. pulv.

D.t.d. No XX
D.S. 1 x dziennie proszek

    Propranolol nie występuje jako proszek do receptury, a jedynie jest dostępny w postaci tabletek w dawce 10 mg i 40 mg. Przed przystąpieniem należy sprawdzić, czy nie została przekroczona dawka maksymalna propranololu obliczając ją według wzoru Clarka.

Dj max = 0,08     wg. FP IX
Dd max = 0,48

dawka dla dziecka = 0,01, a zatem dawki jednorazowa jak i dobowa dla dziecka nie zostały przekroczone.
   Aby wykonać powyższą receptę należy użyć 20 mg substancji leczniczej (2 tabletki w dawce 10 mg) i 2 g laktozy. Wybrane tabletki zważyć, sproszkować w moździerzu i wymieszać z laktozą. Po dokładnym wymieszaniu wyliczyć masę pojedynczego proszku. W tym celu należy dodać masę dwóch tabletek 0,234 g do 2 g laktozy i podzielić na 20 proszków, wówczas otrzymamy masę pojedynczego proszka równą 0,112 g. Odważyć każdą pojedynczą dawkę do kapsułki skrobiowej o odpowiedniej wielkości. Napełnione kapsułki umieścić w białej torebce z odpisem recepty.
Ephedrini hydrochloridi  0,01
Clemastini 0,0005
Calcii lactatis 0,3

M.f. pulv. D.t.d. No XV
D.S. 3 x dziennie proszek
   Do sporządzenia 15 proszków należy użyć 0,15 g chlorowodorku efedryny, 4,5 g mleczanu wapnia oraz 0,0075 g klemastyny. W aptece klemastyna znajduje sie w postaci tabletek w dawce 1 mg o masie 0,12 g. Chociaż z obliczeń wynika, że należałoby użyć 7,5 tabletki to należy jednak przygotować 8 tabletek. Zważona masa 8 tabletek wynosi 0,96 g o zawartości substancji leczniczej 0,008 g. Jeżeli 0,96 g sproszkowanych tabletek zawiera 0,008 g substancji to potrzebne 0,0075 g znajduje sie w:

0,96   - 0,008
  x       - 0,0075
x = 0,9 g sproszkowanych tabletek
    Do wykonania preparatu należy sproszkować w moździerzu 8 tabletek klemastyny. W oddzielnym moździerzu należy zatrzeć pory częścią mleczanu wapnia, dodać 0,15 g chlorowodorku efedryny, następnie dodać 0,9 g sproszkowanych tabletek oraz resztę mleczanu wapnia mieszając po każdym dodaniu nowej porcji proszku. Odważyć masę 1 proszku 0,37 g do kapsułki skrobiowej i według odważki wzorcowej rozsypać do pozostałych kapsułek skrobiowych.

   Innym problemem może być przekroczenie dawki maksymalnej. W składzie recepty występuje Pabialgina P w postaci tabletek. Chociaż nie jest ona już dostępna w aptece, to nadal jest opisywana w obowiązujących podręcznikach.

Atropini sulfatis 0,0005
Propyphenazoni  0,3
Papaverini hydrochloridi 0,04
Pabialgini P 0,3

M.f. pulv. D.t.d. No XX
D.S. 2 x dziennie proszek

    Siarczan atropiny należy do wykazu A. Do wykonania proszków zawierających tę substancję używa się wcześniej sporządzonego proszku rozcieńczonego Atropini sulfatis trituratio 1:10. W omawianej recepcie należy odważyć dziesięciokrotną ilość (tzn. 0,005 g) rozcierki z atropiny na jeden proszek. Pabialgina P w postaci tabletek składa się z propyfenazonu  220 mg oraz allobarbitalu 30 mg (220 mg + 30 mg = 250 mg) o masie 320 mg. W celu obliczenia, czy nie została przekroczona dawka maksymalna dla propyfenazonu należy obliczyć ilość propyfenazonu występującego w Pabialginie P.

   Jeżeli 250 mg (1 tabletka) Pabialginy P zawiera 220 mg propyfenazonu to w 300 mg (0,3 g) jest:

250 - 220
300 - x
x = 264 mg ≈ 0,26 g  propyfenazonu

   A zatem należy zsumować ilość propyfenazonu z Pabialginy P w ilości 0,26 g  oraz 0,3 g propyfenazonu per se: 0,26 + 0,3 = 0,56 g, co odpowiada dawce jednorazowej, natomiast dawka dobowa wynosi 2 x 0,56 = 1,12 g.

   Dawka maksymalna dobowa dla propyfenazonu wg. FP IX wynosi 0,8. Dawka maksymalna dobowa została przekroczona, należy zmniejszyć ilość propyfenazonu do dawki maksymalnej. Zatem należy podzielić dawkę dobową na 2 dawki jednorazowe: 0,8 g : 2 = 0,4 g, i zmniejszyć ilość propyfenazonu do dawki 0,4 g w następujący sposób: 0,4 - 0,26 (propyfenazon z Pabialginy P) = 0,14 g.  Jak wynika z obliczeń należy użyć na 1 proszek  propyfenazonu per se 0,14 g i Pabialginy P 0,3 g.

     Do sporządzenia 20 proszków należy użyć 0,1 g atropiny w postaci rozcierki (0,0005 x 10 x 20 = 0,1 g), 0,8g chlorowodorku papaweryny, 2,8 g propyfenazonu (0,14 g x 20 proszków = 2,8 g) oraz 24 tabletki Pabialginy P. Masa sproszkowanych 24 tabletek  wynosi 7,68 g.

   Pory moździerza zatrzeć częścią sproszkowanej Pabialginy P, następnie dodawać według kolejności 0,1 atropiny w rozcierce, 0,8 g papaweryny, 2,8 g propyfenazonu, oraz resztę Pabialginy P mieszając pistlem po każdym dodaniu nowej porcji proszku. Odważyć masę 1 proszka  0,569 g do kapsułki skrobiowej i według odważki wzorcowej rozsypać do pozostałych. Napełnione kapsułki umieścić w białej torebce z odpisem recepty.

   Innym przykładem może być niezgodność polegająca na hydrolizie kwasu acetylosalicylowego.
Belladonae extr. sicci 0,02
Acidi acetylosalicylici 0,3
Methenamini 0,5

M.f. pulv. D.t.d. No XX
D.S. 2 x dziennie proszek

    Metanamina w obecności niewielkiej ilości wody jaka znajduje się w wyciągu daje alkaliczny odczyn w którym następuje hydroliza kwasu acetylosalicylowego. Powstaje higroskopijny kwas octowy i cały proszek wilgotnieje. Należy rozdzielić składniki wydzielając kwas acetylosalicylowy. Osobno wykonuje się proszki z wyciągiem z pokrzyku i metenaminą, a osobno z kwasem acetylosalicylowym.

dr n. farm. Katarzyna Świąder
Katedra i Zakład Farmacji Stosowanej
Uniwersytet Medyczny w Lublinie

Farmakopea Polska IX. PTF Warszawa 2011.
Farmakopea Polska IV PTF Warszawa 1970.
Jachowicz R.: Receptura apteczna. Warszawa PZWL 2010.
Jachowicz R.: Farmacja praktyczna. PZWL 2010.
Janicki S. i wsp.: Farmacja stosowana. Warszawa PZWL 2002.
Krówczyński L, Jachowicz R.: Ćwiczenia z receptury. Wydawnictwo UJ 2000.
« poprzedni artykuł   następny artykuł »
Dzień Aptekarza