c.o.d. viagra au esgic plus overnight pharmacy how much does real viagra cost stone worktops online pharmacy korea cialis purchase online canada cheap aygestin no prescription no rx needed pharmacies buy cheap adalat cod sovradosaggio di viagra viagra pen for sale 278 buy levothyroxine 50 mcg uk proscar cost where can i buy clomid and nolvadex viagra sildenafil 100mg xenical works great buy retin a on line can a senior buy robaxin irish canadian online pharmacies tadalafil 20 mg from india antabuse implant uk canada cialis cheap no prescription is.is loc:pt cialis online sr tadalafil cialis from india amitriptyline to buy micardis and cialis homeopath medicinefor abortion buy citalopram 40 mg purchasing cialis online 100mg viagra cost per pill 114 lasix furosemide mail delisvey advair diskus overnight shipping order meds online no prescription does doxycycline work for acne men.sex.powar.hendi buy nizagara 100mg pills prescription solutions login viagra sample packs can i get albendazole online pacific care pharmacy online pharmacies cialis 5 mg where can i get metformin paxil for night sweats canadian pharmacy 24h order confirm php canadian team pharmacy ca based viagra supply levitra best generic 20 mg levitra cialis viagra blackmarket cealis where can i find avanafil cheaper doxazosin no prescription viagra for men in bangalore spironolactone buy online fast shipping viagra tips xenical with paypal cialis canandien i want to buy original viagra viagra_rezeptfrei_hamburg cheap dutasteride buy thyroid medication online fungsi obat pariet how to buy letrozole buy phenazopyridine canada google furosemide no prescription levitra billig kaufen finasteride 1 mg online pharmacy cytotec online fda viagra tablet in chennai levitra sold over the counter au quebec viagra sans ordonnance clomid mexico phrmacozmel watson 540 blue oval pill free levitra samples by mail viagra for men sales in canada levitra shop uk noprescriptionneeded 5mg cialis dexamethasone without prescription nizoral shampoo cvs healthy man radio ads albuterol sulfate echeck clomid online erythromycin quick delivery uk purchase viagra online non prescription metformin rayh viagra products xenical canadian pharcharmy online buy fucidin canada viagra from india safe generico de cialis sildenafil canadian pharcharmy online canadian pharmacymeds buy antidepressants online in uk list legitimate online pharmacies can i buy pyridium onlinr cefixime gonorrhea is bactrim safe for dog 14 years old viagra uk ebay quality doxycycline no rx buy ed natural alternative to orlistat viagra cialis combo viagra tablets best price flomax moa darwin foodies forced male cum implantation calculator pharmacy checker pharmacy international mexico colchicine cizamon levocetirizine canadian drug store cialis online diflucan overnight cheap cialis with free shipping sildenafil precios esomeprazole magnesium 40 mg online viagra chewable price of viagra in mexico prezzo levitra in farmacia fincar 5 mg india buy premarin best viagra pill suhagraat manane ka tarika medrol over the counter options colcrys 0.6 mg tablet zenegra 100 viagra samples from pfizer actavis cough syrup for sale what is sildenafil citrate can i buy fagyl at the pharmacy buy semisynthetic tetracycline actosol fertilizer buy roaccutane uk azithromycin 600 for sale reliable viagra sites levothyroxine online kaufen indiameds online pharmacy no prescription vicodin peritol cyproheptadine propecia purchase online canada drug similar to dapoxetine order alli reliable site to buy cialis buy vyvanse online without prescription buy trimethoprim sulfomethoxazole canadian sources for sialis 3 dollar viagra cytotec available in philippines buy metformin without rx canadian pharmacy overnight delivery delay ejacula where can i buy azithromycin canadian pharmacy online secure viagra expiration aciclovir zovirax tabletten kopen legitimate india pharmacies get free viagra buy cheap pfizer lyrica buy fliagra with a mastercard allopurinol without prescription map of where alligators live atomoxetine online alli weight loss amazon south american pharmacies online indian viagras 2.5 mg cialis canadian meds no prescription viagra cheapest 100mg soft hearthyman prednisone and canine fertility sex power medicine in hindi best place to buy online viagra nizoral shampoo in canada escitalopram canadian pharmacy viagra chewing gum discrete cialis terramicina capsulas viagra by mail does medicare cover cialis canadian pharmacy quick shipping tegretal order from greece harga salep elocon triamterene hctz online pharmacy hydrocodone refills online canadian pharmacy rip off cialis online uk top savings pharmacy review doxycycline monohydrate 100 mg canada non-generic cialas md pharmacy discounts cialas nombres de viagras para hombres bupropion 300 mg no prescription fastrxonlinepharmacy viagra bestellen deutschland where do i buy lipothin propecia finasteride bali contraceptove pill buy canada prix du cialis en belgique usa no prescription amitriptyline tadapox pills mebendazole commercial canada generic viagra uk suppliers kamagra oral jelly suppliers buy levitra next day delivery ciprofloxacin for sale online healthy man prescriptions canadian pharmacy accepts paypal albenza cvs purchase levitra online kamagra 100mg.oral jelly srbija cheap valtrex aborsi canada ian pharmacy cialis sale us pharmacy healthy meds pain meds online guaranteed delivery cheapviagraandcialis buy viagra on the internet deutschlnd drug discounts for sildenafil what is the work of zopranol real cialis flovent coupon 2013 viagra blog where can i buy viagra cheap ativan online in canada display pictures of accutane packing tadalafil soft tablets 20mg order ciprofloxacin 500 mg viagra ireland online urimax .4 without prescription 160 buy liquid antibiotics online supremesuppliers alli diet canada keilwerth order tretinin without prescription albuterol salbutamol generic viagra master card excepted ciprofloxacin dark urine donde comprar vermox 1748 where to buy pain pills online buspar purchase buy viagra online in india tadalafil 20 how to order vigra from vipps fasigyn dapoxetine brand name in pakistan viagra from canadian pharmacies doxycycline online ship to uk non prescriptionalloprinol cheap universities in canada gabapentin buy online venda cytotec redustat funciona fastest way to get viagra wellbutrin otc substitute benifsoxycodone acquisto viagra femminile kamagra paypal payment cost of citalopram without insurance etodolac trental 400 how to get cialis cheap is alli back on the market trazodone 100 mg generic nd buy tramadol cod viagra in uae viagra online scam prednisolone for cats treatment avodartordering medication abroad buy levitra orodispersible tabs real viagra online without prescription where can i get doxycycline tamil sexuality buy bimix or trimix online gerenic zanaflex online canada pharmacy lasix water pills buy where has 365 pharmacy gone tadalafil canadian pharmacy online how to order viagra no prescription les alchimistes order cialis canadian pharmacy find cialis in germany prescription viagra prices sildenafil citrate chewable tablets buy amoxicillin no prescription uk glucophage 850mg cheap cialis 5 mg levitra 20mg on web januvia without a perscription difference viagra cialis pills lamisil for sale where to buy cialis registered brand love without end amen chords superdrugsaver pfizer viagra pharmacy digoxin and frusemide legal viagra alternative non perscription canadian drugs viagra online germany cialis online no compare allegra-d prices enapren 5mg. effects liquid cialis research chemicals doxycycline acne cefixime over the counter plendil online without prescription fast delivery online pharmacy discount drugs no prescription viamax sildenafil kamagra 100 mg on line clindamycin and alcohol where can i buy betnovate cream order non generic baclofen buy resperidone no perscrpyion alli online usa prurivet kaufen brand viagra viagra paypal accepted indian viagra online online pharmacy review azithromycin 500mgtripak need to order cialis lexapro by mail angiozem in pace maker androgel pump price in thailand tinidazole tablets ky6 clorfenamina compuesta buy cheap lamisil buy 5mg propecia in the uk how buy viagra internet buy clozaril canada buy clomid paypal accepted buy periactins buy furosemide lasix generic levitra online pharmacy cialis tabs sale zoloft sale uk how to get viagra without insurance sex viagra sale sildenafil citrate tablets india where to buy flixonase in usa doxine for prostate infection cialis 100 mg 30 tablet lexapro generic synthroid order online where to buy estrace canada belize pharmacy donde. comprar viagra en kansas city want to buy generic viagra pills albendazole for humans for sale sildenafil verkauf canadianpharmasutical olanzapine for sale next day delivery canadian generic viagra sex information in hindi bull 100 sildenafil citrate buy metformin without doctor go secure tab brand viagra erythromicyn canada drugs erection pills for sale pharmacy online paypal cialis 5mg tablets price vt logistics buy meloxicam tablets uk azithromycin 500mg next day delivery acyclovir 400 no prescription online best pill shop sex pills like viagra 294 metformin untuk kurus cialis nz how to get clomid medicine cheap prednisone no prescription low cost viagra online canada drug pharmacy promo code cialis daily use buy online combivent on line no presciption viagra without prescription 400 mg prednisone 10 mg dose pack rx.store buy india pharmacy drugs india levitra cheap cefixime dth 24 b kamal kunj mumbai india dove posso acquistare cialis generico promethazine codeine drugs without perscription cheapest brand cialis 5 mg. abilify without a prescription order tetracycline online viagra cheap online florida viagra buy retin a online does medicare cover cialis for bhp viagra cheap online no prescription viagra frau kaufen sildenafil preis free sample valtrex viagrapfizerbrand venlafaxine xr without a prescription viagra varata 90 pills extra super cialis buy lexapro online cheap wellbutrin xl online no rx generic levitra professional buy wellbutrin xl online uk order viagra for women online tadalafil overnight delivery filitra vardenafil tablets herbal viagra green pill viagra from canada or china use viagra and cialis together buy emsam patch 35mg force culminate cialis be sactisfied with nexium ordering no prescription amitrip cialis in sri lanka buy flomaxtra why was etodolac discontinued ordering 20mg prednisone divya pharmacy baclofen side effects in elderly compare prices on viagra doxycycline for dogs price buy viagra with check canadapharmacy24h safe viagra online orders amoxicillin capsules 500mg viagra 3 day delivery buying viagra in canada reviews fluconazole alcohol side effects pcm pharmacy pfizer viagra buy clomid tablets online. canadian drug stores online silagra us buy elocon cream cheap lipitor 10mg order online usa how safe are generic viagra pills buy qsymia online no prescription can i buy clomid over the counter in uk rx online pharmacy india best online pharmacy wit 25 mg viagra acheter phenergan fluconazole cream india generic-kamagra-viagra cialis in pakistan price levitra maximum dosage periactin without prescription cheap nexium 40mg fastest viagra delivery 379 cailis finasteride online kaufen viagra for sale in texas mail.by loc:es pharmace online cialis online india postepay buy amoxicillin canada online furosemide orders cheapdiscountestrogennoprescription best and quickest viagra online cholesterol kroger drug price list lisinopril order priligy dapoxetine presidone by mail best over the counter high where can i buy clomid in italy why was cefdinir discontinued vitamix where to buy inderal online buy kamagra uk i want to buy clomid online revatio cost of buy neurontin with paypal amaryl lawsuit differin cream price in india dr reddy finasteride buy no perscription echeck forest pharmaceuticals bystolic coupon minocycline on line fake cialis how to tell cialis australia cymbalta from india voltaren pills canada buy celebrex net day zoton walmart viagra pricing how to cum more often prescriptiondrugslevitra kamagra 100mg reputable site prednisone no prescription needed how to tell if viagra is not fake tadalafil 20 mg dosage propecia precio tetracycline for chlamydia price of viagra actavis promethazine with codeine where to get vardenafil

Aptekarz Polski
Opieka farmaceutyczna
Manuał aptekarski
W aptece
Lex Apothecariorum
Farmacja na świecie
Rynek leków
Panorama samorządu
Historia farmacji
Muzealny kalejdoskop
Nowe rejestracje
Świat w pigułce
Chwila oddechu
Sport to zdrowie
Forum wydarzeń
Przegląd prasy
Warto wiedzieć
Rozmowy Redakcji
Listy do Redakcji
Z uniwersytetu
Numer 110/88 online
Menu witryny
Wydawnictwo NIA
Zamów Aptekarza

mapa strony: Start.


04.2012 - "Repetytorium do specjalizacji. Proszki w recepturze." Drukuj Email
kwiecień 2012, nr 68/46 online

    Proszki są stałą postacią leku składającą się z homogennych cząstek o określonym stopniu rozdrobnienia. W zależności od przeznaczenia wyróżniamy:
- proszki do użytku wewnętrznego (Pulveres perorales) - wielkość cząstek nie większa niż 0,5 mm;
- proszki do użytku zewnętrznego, tzw. pudry lecznicze lub zasypki (Pulveres ad usum dermicum) stosowane na skórę lub błony śluzowe - wielkość cząstek nie większa niż 0,16 mm.     
   Proszki mogą być podawane w formie stałej lub po rozpuszczeniu w formie roztworów czy zawiesin. Jeżeli stosowane są do sporządzania płynnych preparatów do oczu lub płynów infuzyjnych, muszą spełniać wymagania farmakopealne dotyczące danej postaci leku.

   Jeżeli postać leku stanowi jedna sproszkowana substancja lecznicza są to proszki proste (Pulveres simplices), a jeżeli jest to mieszanina sproszkowanych substancji, to są to proszki złożone (Pulveres compositi, Pulveres mixti).

   Wśród proszków do receptury wyróżniamy proszki rozcieńczane (Pulveres triturati) zwane również rozcierkami. Proszki rozcieńczane sporządza się poprzez roztarcie substancji bardzo silnie działającej z laktozą w stosunku 1+1 (1:2), 1+9 (1:10), 1+99 (1:100). Proszki takie przygotowuje się w celu dokładnego odważenia substancji bardzo silnie działających.  Najczęściej są to: Atropini sulfas trituratio 1:10, Strichnini nitras trituratio 1:10, Scopolamini hydrobromidum trituratio 1:100. Przykładem rozcierki sporządzonej w celu zmniejszenia higroskopijności proszku jest Belladonnae extractum siccum trituratio 1:2.
   Podstawową zasadą sporządzania proszków jest zachowanie właściwej kolejności dodawania składników. Polega to na zatarciu porów moździerza substancją, której jest najwięcej, a następnie dodawaniu substancji od najmniejszej ilości do największej. Należy pamiętać o dokładnym mieszaniu po każdym dodaniu kolejnego składnika. Nigdy nie zacieramy porów moździerza talkiem.

   Jeżeli w skład proszków wchodzi substancja lecznicza, która nie jest dostępna w postaci pro receptura, a tylko w postaci tabletek, to sporządzanie proszku należy rozpocząć od obliczenia liczby tabletek jaka będzie potrzebna do wykonania preparatu oraz zważenia ich. W takim przypadku tabletki należy miałko sproszkować przed dodaniem i wymieszaniem z następnymi składnikami.

   Trudność może sprawiać recepta z propranololem dla dziecka o masie ciała 10 kg:

Propranoli 0,001
Lactosi 0,1
M.f. pulv.

D.t.d. No XX
D.S. 1 x dziennie proszek

    Propranolol nie występuje jako proszek do receptury, a jedynie jest dostępny w postaci tabletek w dawce 10 mg i 40 mg. Przed przystąpieniem należy sprawdzić, czy nie została przekroczona dawka maksymalna propranololu obliczając ją według wzoru Clarka.

Dj max = 0,08     wg. FP IX
Dd max = 0,48

dawka dla dziecka = 0,01, a zatem dawki jednorazowa jak i dobowa dla dziecka nie zostały przekroczone.
   Aby wykonać powyższą receptę należy użyć 20 mg substancji leczniczej (2 tabletki w dawce 10 mg) i 2 g laktozy. Wybrane tabletki zważyć, sproszkować w moździerzu i wymieszać z laktozą. Po dokładnym wymieszaniu wyliczyć masę pojedynczego proszku. W tym celu należy dodać masę dwóch tabletek 0,234 g do 2 g laktozy i podzielić na 20 proszków, wówczas otrzymamy masę pojedynczego proszka równą 0,112 g. Odważyć każdą pojedynczą dawkę do kapsułki skrobiowej o odpowiedniej wielkości. Napełnione kapsułki umieścić w białej torebce z odpisem recepty.
Ephedrini hydrochloridi  0,01
Clemastini 0,0005
Calcii lactatis 0,3

M.f. pulv. D.t.d. No XV
D.S. 3 x dziennie proszek
   Do sporządzenia 15 proszków należy użyć 0,15 g chlorowodorku efedryny, 4,5 g mleczanu wapnia oraz 0,0075 g klemastyny. W aptece klemastyna znajduje sie w postaci tabletek w dawce 1 mg o masie 0,12 g. Chociaż z obliczeń wynika, że należałoby użyć 7,5 tabletki to należy jednak przygotować 8 tabletek. Zważona masa 8 tabletek wynosi 0,96 g o zawartości substancji leczniczej 0,008 g. Jeżeli 0,96 g sproszkowanych tabletek zawiera 0,008 g substancji to potrzebne 0,0075 g znajduje sie w:

0,96   - 0,008
  x       - 0,0075
x = 0,9 g sproszkowanych tabletek
    Do wykonania preparatu należy sproszkować w moździerzu 8 tabletek klemastyny. W oddzielnym moździerzu należy zatrzeć pory częścią mleczanu wapnia, dodać 0,15 g chlorowodorku efedryny, następnie dodać 0,9 g sproszkowanych tabletek oraz resztę mleczanu wapnia mieszając po każdym dodaniu nowej porcji proszku. Odważyć masę 1 proszku 0,37 g do kapsułki skrobiowej i według odważki wzorcowej rozsypać do pozostałych kapsułek skrobiowych.

   Innym problemem może być przekroczenie dawki maksymalnej. W składzie recepty występuje Pabialgina P w postaci tabletek. Chociaż nie jest ona już dostępna w aptece, to nadal jest opisywana w obowiązujących podręcznikach.

Atropini sulfatis 0,0005
Propyphenazoni  0,3
Papaverini hydrochloridi 0,04
Pabialgini P 0,3

M.f. pulv. D.t.d. No XX
D.S. 2 x dziennie proszek

    Siarczan atropiny należy do wykazu A. Do wykonania proszków zawierających tę substancję używa się wcześniej sporządzonego proszku rozcieńczonego Atropini sulfatis trituratio 1:10. W omawianej recepcie należy odważyć dziesięciokrotną ilość (tzn. 0,005 g) rozcierki z atropiny na jeden proszek. Pabialgina P w postaci tabletek składa się z propyfenazonu  220 mg oraz allobarbitalu 30 mg (220 mg + 30 mg = 250 mg) o masie 320 mg. W celu obliczenia, czy nie została przekroczona dawka maksymalna dla propyfenazonu należy obliczyć ilość propyfenazonu występującego w Pabialginie P.

   Jeżeli 250 mg (1 tabletka) Pabialginy P zawiera 220 mg propyfenazonu to w 300 mg (0,3 g) jest:

250 - 220
300 - x
x = 264 mg ≈ 0,26 g  propyfenazonu

   A zatem należy zsumować ilość propyfenazonu z Pabialginy P w ilości 0,26 g  oraz 0,3 g propyfenazonu per se: 0,26 + 0,3 = 0,56 g, co odpowiada dawce jednorazowej, natomiast dawka dobowa wynosi 2 x 0,56 = 1,12 g.

   Dawka maksymalna dobowa dla propyfenazonu wg. FP IX wynosi 0,8. Dawka maksymalna dobowa została przekroczona, należy zmniejszyć ilość propyfenazonu do dawki maksymalnej. Zatem należy podzielić dawkę dobową na 2 dawki jednorazowe: 0,8 g : 2 = 0,4 g, i zmniejszyć ilość propyfenazonu do dawki 0,4 g w następujący sposób: 0,4 - 0,26 (propyfenazon z Pabialginy P) = 0,14 g.  Jak wynika z obliczeń należy użyć na 1 proszek  propyfenazonu per se 0,14 g i Pabialginy P 0,3 g.

     Do sporządzenia 20 proszków należy użyć 0,1 g atropiny w postaci rozcierki (0,0005 x 10 x 20 = 0,1 g), 0,8g chlorowodorku papaweryny, 2,8 g propyfenazonu (0,14 g x 20 proszków = 2,8 g) oraz 24 tabletki Pabialginy P. Masa sproszkowanych 24 tabletek  wynosi 7,68 g.

   Pory moździerza zatrzeć częścią sproszkowanej Pabialginy P, następnie dodawać według kolejności 0,1 atropiny w rozcierce, 0,8 g papaweryny, 2,8 g propyfenazonu, oraz resztę Pabialginy P mieszając pistlem po każdym dodaniu nowej porcji proszku. Odważyć masę 1 proszka  0,569 g do kapsułki skrobiowej i według odważki wzorcowej rozsypać do pozostałych. Napełnione kapsułki umieścić w białej torebce z odpisem recepty.

   Innym przykładem może być niezgodność polegająca na hydrolizie kwasu acetylosalicylowego.
Belladonae extr. sicci 0,02
Acidi acetylosalicylici 0,3
Methenamini 0,5

M.f. pulv. D.t.d. No XX
D.S. 2 x dziennie proszek

    Metanamina w obecności niewielkiej ilości wody jaka znajduje się w wyciągu daje alkaliczny odczyn w którym następuje hydroliza kwasu acetylosalicylowego. Powstaje higroskopijny kwas octowy i cały proszek wilgotnieje. Należy rozdzielić składniki wydzielając kwas acetylosalicylowy. Osobno wykonuje się proszki z wyciągiem z pokrzyku i metenaminą, a osobno z kwasem acetylosalicylowym.

dr n. farm. Katarzyna Świąder
Katedra i Zakład Farmacji Stosowanej
Uniwersytet Medyczny w Lublinie

Farmakopea Polska IX. PTF Warszawa 2011.
Farmakopea Polska IV PTF Warszawa 1970.
Jachowicz R.: Receptura apteczna. Warszawa PZWL 2010.
Jachowicz R.: Farmacja praktyczna. PZWL 2010.
Janicki S. i wsp.: Farmacja stosowana. Warszawa PZWL 2002.
Krówczyński L, Jachowicz R.: Ćwiczenia z receptury. Wydawnictwo UJ 2000.
Fot. Fotolia.com
« poprzedni artykuł   następny artykuł »