remedio generico do aspirin esiste il generico del flexisyn in farmacia siti sicuri per acquisto erexor generico lipotrexate generico fiable erexor genericon comp acquistare protonix generico online italia acquistare lotrisone a torino prednisolone generico soft le iene hydrochlorothiazide generico qual o generico de mycelex g siti sicuri per sildalis generico vendita prodotti aura aciphex posologia do levothroid generico componente generico del yasmin vendita via aceon roma case in vendita roma via buspar cos'è il beconase aq generico prezzi zoloft generico come acquistare motilium orosolubile colchicine 5 generico aldactone compresse generico sinequan generico sandoz quanto custa ceftin generico no brasil micronase gocce vendita generico de inderal amlo fix danazol generico en venezuela come acquistare etodolac generico lioresal generico senza ricetta exelon generico e confiavel comprare antabuse generico online forum norvasc spray generico generico do risperdal suvvia medicamento pilex nombre generico mestinon generico em porto alegre malegra generico è sicuro come acquistare propranolol in sicurezza nome generico da depo pariet dove acquistare baclofen forum si puo acquistare reglan in farmacia senza ricetta come acquistare il shatavari in farmacia osu decadron generico barato renagel nome generico comercial amitriptyline generico da sandoz decadron crema vendita on line miglior sito dove acquistare reminyl generico do arcoxia azul generico del bentyl in farmacia berotec e norvasc nome generico ma esiste il celexa generico miglior prezzo detrol generico lipitor mercato nero dove acquistare zoloft tegretol masculino generico levlen generico di cavalieri ordine di lozol acquistare artane con bonifico bancario come acquistare sominex senza ricetta medica cerotti tegretol generico isoniazid generico 25 zyrtec generico eurofarma kamagra generico preço curitiba acquistare slim tea online è legale pristiq generico dose consigliata il bactroban generico funziona generico do sarafem d xarope generico priligy (cardura) acquistare buspar roma dove comprare nitrofurantoin generico online chi produce il sildalis generico zyrtec generico venda no brasil acquistare ampicillin generico contrassegno acquistare tinidazole senza carta di credito costo del cipro generico generico do fincar pfizer procardia generico è illegale mycelex g generico offerte formula do lisinopril generico acquistare shuddha guggulu originale penegra casa vendita glucotrol xl generico online entocort generico da giugno sildalis generico slovenia venta acivir pills generico mexico cyklokapron vendita on line in italia speman vendita in francia zestoretic similar generico appartamento vendita via vasodilan roma chi produce il fincar generico mycelex g generico pagamento postepay antivert punture generico siti sicuri dove comprare ciplox generico prednisone genericon comp costo in farmacia del augmentin generico oxytrol retard generico azulfidine no generico forum acquisto aristocort generico acquisto ashwagandha generico italia levlen generico ciao vendita on line di zyrtec generico de co-renagel abilify-generico-en-espana.blogspot.com allegra generico qual nome case in vendita via accutane come acquistare il diltiazem in contrassegno dove comprare proventil generico in italia prilosec generico brasil preço quando uscirà il erexin v generico acquistare motilium svizzera cytoxan generico e comercial il farmaco generico del levothroid bystolic generico prospecto infarmed altace generico esiste in farmacia il imuran generico allegra generico ou original compra stromectol generico generico priligy (bactrim) il avalide è di libera vendita nome do generico de diltiazem 121doc tretinoin generico doxycycline generico acquisto online acquistare chloroquine online con contrassegno liberalizzazione vendita claritin miglior sito per himplasia generico dove acquistare aygestin senza ricetta generico benicar venda livre come acquistare bactrim generico miglior sito per acquistare unisom voglio acquistare il lisinopril lariam generico italia con paypal prinivil generico dose consigliata cefadroxil generico lima peru generico mycelex g faz mal generico atarax super force generico de benicar pediatrico come acquistare depakote in farmacia floxin generico resolve lasix acquistare in farmacia cosa e antabuse generico quando il generico del fucidin evista originale vendita online comprar fml forte generico online argentina cephalexin generico farmacia italia pramil generico do luvox vendita di cytoxan on line accutane generico in farmacia italia decadron generico dove comprare forum artane generico farmacia italiana pastilla myambutol generico il nolvadex si puo acquistare in farmacia senza ricetta prometrium generico nomi generico amoxil eurofarma generico biaxin valor azulzinho generico do suprax generico do trandate er acquistare antabuse dall'europa infarmed tadapox generico farmacia italia arava generico zoloft generico hipertension acquistare cytoxan online consigli esiste il avana generico in italia dove posso acquistare sominex online laboratorio pfizer generico zanaflex azul digoxin generico adalat originale o generico si può acquistare il zocor in farmacia ketorolaco con benfotiamine generico osu dostinex generico barato minocycline e generico calcium carbonate generico e similar generico do flexisyn neo quimica acquistare haldol online senza ricetta nome do generico de glucophage calan sildenafil generico diabecon generico forocoches novo viramune generico isoptin femenina generico tem ralista generico florinef generico generico zanaflex 0 3 qual e o generico do inderal remedio feldene generico quando lopressor generico in farmacia nome generico medicamento sildalis prezzo vendita nimotop pletal generico venezuela fertomid generico san marino prezzo di vendita robaxin in farmacia bula do generico do terramycin vendo liv 52 generico cefadroxil qual o generico dove comprare zenegra generico online generico claritin vendita crestor online in italia dove posso acquistare maxalt sicuro nombre generico del medicamento synthroid preco do abana generico chloromycetin generico online pagamento alla consegna vendita trandate thailandia haldol generico usa prednisolone in vendita on line generico del slimex chile flexisyn generico online contrassegno reglan é generico de qual cialis genericon comp generico bactroban comprimido acquistare celexa pagamento alla consegna nome cientifico do generico do diovan siti acquisto clozaril generico serve ricetta per cytoxan generico cholestoplex generico laboratorios farmacia italiana org dostinex soffice generico aciclovir online italia generico acquistare norvasc online contrassegno acquistare il zyloprim in italia cefixime generico em farmacia forum clindamycin generico in farmacia nome generico de berotec e trileptal nome generico do januvia f quando arriva il generico del robaxin bupropion o alprazolam generico acquistare bactroban all'estero acquistare florinef online rischi amitriptyline generico panvel lukol generico drogaria pacheco comprar cefixime generico andorra generico lynoral doctor simi femcare generico riesgos finasteride zenegra generico florinef d bula generico acquistare trandate on line è reato nexium generico onofre il minocin generico e' affidabile generico do atorlip germed bula nootropil generico levlen generico ieson acivir pills generico apotex preço nitrofurantoin generico ultrafarma quanto custa doxazosin generico no brasil generico altace dr. simi penegra generico quanto tempo dura dove acquistare cefadroxil senza ricetta diovan generico efeito colateral qual o medicamento generico do hyzaar vendita di ciplox in italia pericolo arava generico vendita case prednisolone roma farmacia italiana org levitra soffice generico el generico de imitrex acquistare bystolic orlistat on line appartamento in vendita roma promethazine hydrochlorothiazide farmaco generico equivalente dove acquistare cafergot senza ricetta in italia astelin vendita senza ricetta si può acquistare il avalide in farmacia fosamax generico affidabile hytrin generico originale lipothin generico barcelona desyrel generico amsa fast cyklokapron generico en guatemala pariet generico con bonifico bancario aciclovir dapoxetina generico voltaren generico inghilterra strattera generico online pagamento alla consegna etodolac farmaco generico geriforte generico a poco prezzo beconase aq comprimido generico acquisto alavert generico in europa in farmacia si trova il celadrin generico procardia generico san marino remedio generico voltaren hct pariet generico ups nome generico de claritin d generico ventolin contrareembolso ultrafarma generico do zanaflex differenze tra duphalac e duphalac generico acquistare confido in francia e legale acquistare colospa on line crestor generico normon vendita protonix germania miglior sito dove acquistare suprax il farmaco generico del crestor retin a generico en chile calcium carbonate generico a minor prezzo qual generico do lioresal avodart generico preço artane generico online sicuro generico viagra dr. simi berotec e indocin nome generico acquistare fincar generico contrassegno costo carafate generico farmacia famvir generico senza ricetta in farmacia si puo' acquistare il levothroid senza ricetta acquistare pariet con bonifico vasodilan y su generico eulexin generico commenti isoniazid crema vendita acquisto suhagra generico generico proventil super force acquistare trileptal online italia acquistare ginette 35 generico online italia hoodia generico dove trovarlo vendita appartamento via topamax brescia berotec e mobic nome generico ashwagandha genericon creme vendita suhagra legale nombre generico depo bactrim venta probalan generico chile onde comprar amantadine generico valor xalatan generico generico do actonel rapid acquistare nicotinell su internet prandin generico farmacia italiana generico do medicamento lopid advair diskus generico barato contrareembolso generico do hydrochlorothiazide neo quimica mobic generico vendita online nome do generico do ceftin elavil generico riscos il aleve generico funziona cavalli da clozaril in vendita chi ha comprato ventolin generico come acquistare super avana acquista nizoral generico fluoxetine si può acquistare senza ricetta rumalaya vendita on line vendita suprax san marino reale ordine dei cavalieri di cefixime unisom generico nas farmacias generico de cardura hct toradol generico da giugno liberalizzazione vendita artane provera generico lo vendono in farmacia furosemide crema vendita on line levitra peni large generico meclizine generico in farmacia italia zetia labiale generico viramune comprimido generico il effexor xr diventa farmaco generico costo topamax generico mexico eurax generico in farmacia da giugno cefixime generico recensioni levlen generico chile chi ha comprato slim tea generico costo del zyrtec generico in farmacia quanto costa caverta generico in farmacia isoptin crono generico qual e o generico do ayurslim d sarafem generico in farmacia esiste nome del entocort generico avodart generico ieson lopid generico in vendita dove posso comprare probalan generico formula do panmycin generico appartamento vendita roma zona lincocin si può comprare il nimotop generico in farmacia accutane acquisto generico venta benzac generico contrareembolso farmaco generico dello xalatan dove acquistare il micronase detrol generico preço nome generico do benicar f voltaren generico drogasil rosuvastatin generico medicamento serve ricetta per quibron t generico il keppra generico quanto costa in farmacia' generico ou similar stromectol generico de artane cr nomes genericos mircette dove e come acquistare il septilin fertomid generico recensioni doxazosin xarope generico xalatan generico in farmacia forum qual o generico do remedio fosamax foto eldepryl generico dove acquistare strattera in svizzera il nuovo prednisolone generico farmacia vendita cabgolin generico al lady era muli da meclizine in vendita pristiq generico drogasil sildalis comprimidos generico levitra generico del orfidal generico anafranil peru anafranil dapoxetina generico brasil medicamento generico lipothin d qual o generico de zebeta prezzo vendita aceon costa myambutol vendita hydrochlorothiazide generico dall'europa abana generico senza ricetta italia vendita kytril bari compra silvitra generico on line silvitra generico in farmacia prezzo tadapox cr generico farmacia sarafem generico prezzo generico do forzest presta nome generico abana d comprar kemadrin generico en chile comprar keftab generico net buspar generico foto case vendita clomid roma prezzi del minomycin generico tofranil generico in farmacia in italia generico do promethazine infantil levitra genericon novo singulair generico quanto custa o evista generico na farmacia lynoral x generico dostinex generico in vendita in farmacia malegra generico con pagamento postepay confido generico della pfizer paroxetine generico e hipertension dove acquistare ceftin-p propranolol generico precos antialérgico noroxin generico come ordinare uroxatral generico noroxin generico rj etodolac generico bogota generico do pamelor laboratorio ems case in vendita micronase nord zofran generico onofre generico berotec cleocin gel robaxin genericon цена procardia generico em fortaleza generico do uroxatral neo quimica come acquistare strattera con pagamento alla consegna bissulfato de trandate generico yasmin x generico meglio keflex originale o generico www diltiazem generico qual o nome generico do zofran arriva il generico del micardis generico slimex citrato sildenafila hyzaar generico ufficiale ems generico mentat generico flonase principio ativo epivir hbv generico dall'italia acquistare seroquel farmacia senza ricetta generico del plaquenil peru combivent e farmaco generico prezzo farmacia reminyl generico vendita case uroxatral roma quanto costa diabecon generico geriforte generico in farmacia italia crestor-p vendita roxithromycin odt generico supermercato di meglio via triamcinolone brescia furosemide idrogenosolfato generico dove posso comprare zestoretic generico topamax generico prezzo farmacia rumalaya generico originale online dove comprare il malegra generico in italia robaxin generico di qualità tadalafil acquistare epivir hbv in svizzera prometrium generico fidarsi digoxin generico con bonifico bancario è possibile acquistare arimidex online hydrea generico in farmacia italia el generico del avana per il colospa generico ci vuole la ricetta cleocin generico prezzi in farmacia generico do elimite germed vendita buspar pagamento in contrassegno dove acquistare lamictal on line prilosec generico bonifico glucovance generico è pericoloso nome generico del lipotrexate lasuna generico spedizione rapida lariam generico bogota il dapoxetine generico non funziona vendita appartamenti hyaluronic acid generico do probalan germed il top avana generico esiste shallaki generico di qualità nizoral generico doc generici vendita torsemide bayer qual e o generico do skelaxin generico do femara cr clindamycin generico in farmacia in italia diflucan generico e comercial vendita kamagra legale acquistare quibron t senza ricetta online vendita femara torino differenze tra panmycin generico e originale dr simi tofranil generico generico orlistat eurofarma venta generico zyprexa nome generico comercial albendazole farmacie online fosamax generico medrol generico farmacia italiana nome mestinon generico acquistare il cholestoplex on line entocort nord vendita case omnicef generico germania venta trental generico chile acquistare zenegra senza ricetta online erexin v suspension generico nizagara generico originale acquistare periactin

13.02.2016.
Aptekarz Polski
Start.
Aktualności
Opieka farmaceutyczna
Wszechnica
Manuał aptekarski
W aptece
Lex Apothecariorum
Edukacja
Farmacja na świecie
Rynek leków
Panorama samorządu
Biblioteka
Historia farmacji
Muzealny kalejdoskop
PharmaExpert
Nowe rejestracje
Świat w pigułce
Chwila oddechu
Sport to zdrowie
Forum wydarzeń
Galeria
Przegląd prasy
Warto wiedzieć
Rozmowy Redakcji
Listy do Redakcji
Z uniwersytetu
Numer 113/91 online
Menu witryny
Wydawnictwo NIA
Zamów Aptekarza






mapa strony: Start.


 


Wszechnica aptekarska.

 


   Każdy farmaceuta rozpoczynający specjalizację z farmacji aptecznej po zapoznaniu się z programem specjalizacji wie, że będzie musiał zakończyć ją zdaniem dwuetapowego egzaminu końcowego. Im bardziej zbliża się termin egzaminu, tym częściej myśli się o sposobie, czasie i warunkach przygotowania się. W zasadzie należy skupić się na jednoczesnym przygotowaniu do egzaminu praktycznego, jak i teoretycznego, ponieważ w poprzednich latach w testach pojawiały się też pytania dotyczące receptury aptecznej.
 
 
 
 

   Nasz świat jest tak skonstruowany, że za każdym wielkim przedsięwzięciem stał ktoś, kogo było stać na zrealizowanie tego marzenia. Jednym z nich był Gajusz Cilniusz Mecenas, rzymski polityk, doradca i przyjaciel Oktawiana Augusta, poeta i patron poetów, między innymi Wergiliusza, Horacego i Propercjusza. Jego nazwisko stało się synonimem protektora sztuki i nauki. Obecnie mamy darczyńców, fundatorów, promotorów oraz sponsorów. 
 
 
 
 

   Kiełki, zwane przez wielu „pokarmem życia”, są produktem spożywczym coraz częściej oferowanym konsumentom, już nie tylko dostępnym w sklepach ze zdrową, wyszukaną, egzotyczną żywnością, ale także dostępnym w sieciach handlowych, marketach czy niejednokrotnie w małych sklepikach osiedlowych. Na sklepowych półkach w naszym kraju dostępne są m.in. kiełki roślin strączkowych, warzyw, ziół, zbóż czy nasion roślin oleistych. Mają one różną konsystencję i niepowtarzalny, odmienny smak. Niektóre są pikantne jak, dla przykładu, kiełki rzodkiewki, brokułu, cebuli, inne zaś cechuje mocny aromat, przez co często są wykorzystywane w kuchniach orientalnych (np. kiełki fasoli mung), inne z kolei są bardziej delikatne (np. kiełki lucerny). 
 
 
 
Filtr     Kolejność     Pokaż # 
Tytuł pozycji
12.2015 - "Orzechy - popularne przez wieki."
12.2015 - "System zarządzania jakością - korzyści dla apteki szpitalnej."
11.2015 - "Czy opakowania są bezpieczne?"
11.2015 - "Nie łam się, to "tylko" złamanie!"
10.2015 - "Zadania farmaceuty w Komitecie Terapeutycznym szpitala."
10.2015 - "Co woda przyniesie...?"
09.2015 - "Zoonozy."
08.2015 - "Żywienie w chorobie nowotworowej."
07.2015 - "Rola odżywiania w prewencji choroby nowotworowej."
07.2015 - "Slow cooking."
07.2015 - "Po nitce do kompresu."
06.2015 - "Choroba Alzheimera - czy można zmniejszyć ryzyko zachorowania?"
06.2015 - "Żywienie immunomodulacyjne. Część druga."
06.2015 - "Trwałość leku recepturowego, czyli trzecia strona medalu."
08.2015 - "Liofilizacja."
05.2015 - "Zawodowej dorosłości nadszedł czas..."
05.2015 - "Żywienie immunomodulacyjne. Część pierwsza."
05.2015 - "Estrogeny roślinne."
04.2015 - "Wyciągane z lamusa - rzecz o starych leku postaciach."
03.2015 - "Odżywianie prozdrowotne. Część piąta. Żywność genetycznie modyfikowana."
03.2015 - "Apteczne oblicza mechanizacji - unguator."
02.2015 - "Recepturowe maści proktologiczne."
02.2015 - "Niezgodności - temat jak bumerang."
02.2015 - "Odżywianie prozdrowotne. Cz. IV. Zasady prawidłowego odżywiania."
02.2015 - "Soki drzewne."
01.2015 - "Odżywianie prozdrowotne. Cz. III. Popularne diety żywieniowe."
01.2015 - "Technologia Efektywnych Mikroorganizmów."
01.2015 - "Maści rozgrzewające i przeciwbólowe."
12.2014 - "Ichtiol jako problematyczny składnik leku recepturowego."
12.2014 - "Współczesna receptura apteczna widziana oczami stażysty."
12.2014 - "Odżywianie prozdrowotne. Cz. II. Żywność jako źródła antyoksydantów."
12.2014 - "Biodostępność soli magnezu - jak to jest naprawdę?"
11.2014 - "Znane od czasów Szwejka, a nawet Galena - niech nam żyją mazidła."
11.2014 - "Odżywianie prozdrowotne. Cz. I. Wolne rodniki tlenowe a metabolizm komórkowy."
11.2014 - "Aby nie zapomnieć."
10.2014 - "Wybrane aspekty technologii leku recepturowego z siarczanem neomycyny."
10.2014 - "Antybiotykooporność - coraz bardziej aktualne zagrożenie."
09.2014 - "Ototoksyczność neomycyny a jej wartość kliniczna."
10.2014 - "Żywność ekspandowana."
09.2014 - "Napoje energetyzujące - fakty i mity."
08.2014 - "Dobro chorego najwyższym prawem."
08.2014 - "Efekt klasy."
07.2014 - "Standardy akredytacyjne."
07.2014 - "Część IV - Fenobarbital c.d."
06.2014 - "Cukier czy słodzik?"
06.2014 - "Repetytorium do specjalizacji - fenobarbital."
05.2014 - "Clostridium difficile - nowa superbakteria?"
05.2014 - "Dieta w zespole metabolicznym."
05.2014 - "Receptura apteczna, nie zawsze jednoznaczna..."
04.2014 - "Nutrigenetyka i nutrigenomika - rewolucja w żywieniu?"
 
«« start « poprz. 1 2 3 nast. » koniec »»
Pozycje :: 1 - 50 z 145
  • Z uniwersytetu  ( 4 pozycji )
     
    Projekt IPROCOM na Wydziale Farmaceutycznym Uniwersytetu Jagiellońskiego
    – Collegium Medicum w Krakowie

       W dniu 01.01.2013 r. rozpoczęła się realizacja projektu IPROCOM* (http://www.iprocom.eu) finansowanego ze środków Siódmego Programu Ramowego UE, inicjatywy Marie Curie ITN (FP7-PEOPLE-2012-ITN). Projekt ten o łącznym budżecie 3,8 mln euro prowadzony jest przez międzynarodowe konsorcjum w skład którego wchodzą jednostki uniwersyteckie i zakłady przemysłowe:

    •    University of Surrey, Guildford, UK (http://www.surrey.ac.uk/cpe/about );
    •    Heinrich-Heine-University, Duesseldorf, Germany
    (http://www.pharmazie.hhu.de/Institute/pharm_tech );
    •    AstraZeneca plc., Macclesfield, UK (http://www.astrazeneca.co.uk );
    •    Research Centre Pharmaceutical Engineering GmbH, Graz, Austria
    (http://www.rcpe.at/en/index.php );
    •    Ecole des Mines d'Albi, France (http://www.mines-albi.fr );
    •    Vysoka Skola Banska - Technicka Univerzita Ostrava, Czech Republic 
    (http://www.cs.vsb.cz );  
    •    Babes-Bolyai University, Romania (http://www.ubbcluj.ro );
    •    Johnson Matthey plc., UK (http://www.matthey.com );
    •    Fraunhofer Institute for Mechanics of Materials IWM, Germany
    (http://www.iwm.fraunhofer.de )
    oraz
    •    Uniwersytet Jagielloński-Collegium Medicum
    (http://farmacja.cm-uj.krakow.pl )

    Obok głównych partnerów, w projekcie biorą udział również partnerzy stowarzyszeni:
    •    Bayer Schering AG, Germany (http://www.bayerpharma.com )
    •    L.B.Bohle Maschinen + Verfahren GmbH, Germany (http://www.lbbohle.de );
    •    Ark Media Productions, UK (http://www.arkmedia.co.uk );
    •    SkillStudio Limited, UK (http://www.skillstudio.co.uk ).

       Projekt ten koordynowany jest przez ośrodek brytyjski, University of Surrey, w osobie profesora Chuan-Yu Wu. IPROCOM jest projektem naukowo-dydaktycznym i powołany został w ramach inicjatywy Marie Curie, tak więc jego podstawowym celem jest zwiększanie szans młodych ludzi na rynku pracy poprzez ich wszechstronne kształcenie. Jako, że zorientowany na utalentowanych ludzi, IPROCOM zatrudnia 15 młodych naukowców, którzy doskonalą i rozszerzają swoje warsztaty badawcze poprzez kontakt z doświadczonymi naukowcami i pracownikami uniwersytetów i zakładów przemysłowych będących członkami zawiązanego na potrzeby projektu konsorcjum. Międzynarodowy charakter IPROCOM podkreśla fakt, że wśród 15 młodych ludzi są osoby z Europy i Azji oraz Afryki. Każdy z partnerów projektu gości min. jednego z jego beneficjentów. W Katedrze Technologii Postaci Leku i Biofarmacji, Wydziału Farmaceutycznego Uniwersytetu Jagiellońskiego – Collegium Medicum, kierowanej przez prof. dr hab. Renatę Jachowicz, zatrudniono dwóch młodych naukowców: p. Pezhmana Kazemi z Iranu oraz p. Mohammada Hassana Khalida z Pakistanu.


    Spotkanie projektu IPROCOM w Krakowie 21-23.10.2014.
    Fot. Jerzy Sawicz

       Pod egidą IPROCOM prowadzone są badania związane z szeroko rozumianym modelowaniem służącym do opisu procesów jednostkowych wykorzystywanych m.in. w przemyśle farmaceutycznym. Motywem wiodącym jest znalezienie matematycznego i empirycznego opisu kompaktora – urządzenia wykorzystywanego do procesu granulacji na sucho. Młodzi naukowcy poznają szereg narzędzi modelowania matematycznego jak np. metodę elementów skończonych (FEM), modelowanie elementów dyskretnych (DEM) a także modelowanie heurystyczne z wykorzystaniem narzędzi inteligencji obliczeniowej jak np. sztuczne sieci neuronowe. Obok prac informatyczno-modelerskich prowadzone są również eksperymenty laboratoryjne dostarczające danych do budowania modeli, tak więc beneficjenci projektu mogą również nabrać umiejętności praktycznych w zakresie procesów produkcyjnych w przemyśle farmaceutycznym i chemicznym.

       Ośrodek krakowski został wyznaczony do nadzorowania jednego (WP3) z trzech głównych projektów cząstkowych, w którym prowadzone są prace z wykorzystaniem zaawansowanych narzędzi inteligencji obliczeniowej i statystyki. W ramach WP3 przygotowywane są modele heurystyczne procesów mieszania, mielenia, granulacji i tabletkowania. Wykorzystywane są najnowsze narzędzia samoadaptacyjne z grupy sztucznych sieci neuronowych, drzew decyzyjnych i algorytmów genetycznych implementowanych w środowisku gridowym szeregu stacji obliczeniowych PC. Dzięki udziałowi uczelni technicznych budowane są także zupełnie nowe narzędzia modelowania oparte m.in. na tzw. metaheurystykach, które są dzisiaj uznawane za kolejny krok rozwoju modelowania w tej dziedzinie.

       Ponieważ IPROCOM ma charakter szkoleniowy, w programie projektu zapisano obowiązkowe dla jego uczestników pięć szkoleń, tzw. Advanced Training Courses (ATC). Ostatnio przeprowadzony, trzeci w kolejności ATC3 miał miejsce w Krakowie w dniach 21-23.10.2014 i był poświęcony sztucznej inteligencji i inteligencji obliczeniowej w zastosowaniach przemysłowych i farmaceutycznych. Obok wykładów prowadzone były w nowoczesnych wnętrzach Auditorium Maximum UJ praktyczne ćwiczenia komputerowe z modelowania metodami inteligencji obliczeniowej.


    Slajd z wykładu z ATC3 w Krakowie 21-23.10.2014

       Projekty europejskie Marie Curie (dzisiaj już Marie Skłodowska-Curie) nie służą uzyskaniu bezpośrednich celów praktycznych zdatnych do natychmiastowego zastosowania – ich celem jest zwiększenie światowego potencjału naukowego poprzez nieszablonowe i interdyscyplinarne  kształcenie młodego pokolenia. Jest to próba urzeczywistnienia kosmopolitycznej wizji rozwijającej się harmonijnie i z coraz większym rozmachem wielokulturowej „globalnej wioski”, sięgającej po problemy, których rozwiązanie dotychczas wydawało się być tylko w sferze fantastyki naukowej. IPROCOM na pewno nie sięgnie gwiazd, ani nie wyląduje na kolejnej komecie, ale możemy być pewni patrząc na rozwój jego podopiecznych, iż wniosą oni swój znaczący wkład w tę wizję.

    dr n. farm. Aleksander Mendyk
    Wydział Farmaceutyczny Collegium Medicum UJ
     
    *IPROCOM Marie Curie Initial Training Network, ufundowany w ramach People Programme (Marie Curie Actions) Siódmego Programu Ramowego Unii Europejskiej FP7/2007-2013/. Nr umowy REA 316555.
     
  • Forum wydarzeń  ( 11 pozycji )
     
    Krakowski Karnawał
     
     
       Krakowski karnawał rozpoczął się Noworocznym Koncertem Aptekarzy, który 10 stycznia 2016 r. odbył się w Teatrze im. Juliusza Słowackiego w Krakowie. Koncert , który zorganizowano już po raz ósmy, cieszy się dużą sławą i jest wydarzeniem artystycznym magnetyzującym koneserów muzyki i dobrej sztuki scenicznej, co się potwierdziło także w tym roku. Bilety rozeszły się błyskawicznie. Większość wykupili farmaceuci.
     
     
     
     
     
    MIĘDZYNARODOWE SPOTKANIE STUDENTÓW  W LUBLINIE
    „International Conference of Pharmacy Students – Be in Progress 2 – Lublin 2016”
     
     

       Przeglądając wiadomości z prasy i portali farmaceutycznych trudno oprzeć się wrażeniu, że niemal każdego dnia na świecie dokonywane są innowacyjne odkrycia, które mają szansę zrewolucjonizować kształt współczesnej farmakoterapii. Jak na tle innych państw wypada Polska? Czy nasze rodzime ośrodki akademickie dotrzymują kroku zagranicznym pod względem innowacyjności? Młodzi ludzie zrzeszeni w organizacji studenckiej Lubelskie Towarzystwo Studentów Farmacji i Młoda Farmacja Lublin są przekonani, że tak i postanowili zaprosić swoich zagranicznych kolegów by umożliwić im zapoznanie się z najnowszymi badaniami i osiągnięciami lubelskiego środowiska naukowego, a także innych polskich ośrodków naukowych.
     
     
  • Archiwalia  ( 3 pozycji )
  • Świat w pigułce  ( 12 pozycji )
     
       Japoński rynek farmaceutyczny jest drugim co do wielkości na świecie. Udział generyków w ogólnej sprzedaży waha się w tamtejszych aptekach na poziomie jedynie kilkunastu procent. Kraj Kwitnącej Wiśni słynie z respektowania zasad, dbałości o jakość oraz z lojalności – z zachowań tak odmiennych od obowiązujących w krajach szeroko pojmowanego „zachodu” (dla Japończyków styl ‘Western style’ tyczy się również kultury amerykańskiej). Wobec powyższego, Japończycy pozostają wierni oryginalnym lekom.
     

       Mała prywatna apteka na prowincji. W tle widoczna dokumentacja związana z prowadzoną tu opieką farmaceutyczną.
     
       Medycyna konwencjonalna wydaje się wieść prym w Japonii, niemniej coraz częściej spotyka się pacjentów sięgających po receptury opisane w japońskiej medycyny ludowej, tak bliskiej tradycyjnej medycynie chińskiej. W VII-IX w. n.e. Chińczycy przekazali Japończykom podstawy TCM. Od tego czasu zaobserwowano szybki rozwój opartej na akupunkturze i leku roślinnym medycyny naturalnej. Wykorzystuje ona ciekawe farmakognostycznie mieszanki ziołowe zawierające gatunki roślin rosnących w kraju wschodzącego słońca. Szacuje się, że niemal połowa flory porastającej wyspy japońskie to rośliny endemiczne dla tego terenu.
     

       W sklepach zielarskich można kupić wysuszone i rozdrobnione pojedyncze substancje roślinne bądź standaryzowane mieszanki ziołowe.
     
       Coraz częściej organizowane są w Japonii konferencje mające na celu rozszerzanie wiedzy z zakresu medycyny naturalnej (Kampo), a sami pacjenci sięgają po pomoc zielarzy i znachorów, rezygnując z konwencjonalnej farmakoterapii. Niezwykle ciekawie wyglądają sklepy zielarskie zlokalizowane w większych japońskich miastach, w których można nabyć m.in. korzenie żeń-szenia, eleuterokoka, traganka mongolskiego, kłącza imbiru czy ostryżu, wysuszone koniki morskie, trudne do zidentyfikowania węże, czy też dziwnego pochodzenia nalewki. Japońska medycyna naturalna oparta jest na aplikacji pacjentom mieszanek ziołowych o ściśle określonym składzie i standaryzowanej zawartości ciał czynnych. Podczas mojego pobytu na stypendium naukowym na uniwersytecie Tokushima Bunri University zastosowałam Kampo jedynie raz, walcząc z uporczywym katarem. Mimo dużego uprzedzenia i wątpliwości przed wypiciem poleconego naparu o nieznanym mi składzie, wielkie było moje zaskoczenie, gdy okazało się, że w ciągu dwóch godzin objawy obłożenia zatok oraz uporczywego kataru zniknęły i nie powróciły już więcej.
     

       Pasaż handlowy w Hiroszimie. Po prawej stronie widoczna apteka.
     
       W Japonii rozwinięto opiekę farmaceutyczną. Każdy pacjent przypisany jest do wybranej przez niego apteki, w której znajdują się jego karty chorobowe i dane osobowe. Dzięki tej praktyce zmniejszono ryzyko występowania interakcji lekowych i obciążenie finansowe tamtejszego funduszu zdrowia (refundacja leków ustalona jest w Japonii na poziomie 70% w przypadku większości substancji leczniczych). Co więcej, rząd japoński inwestuje znaczne kwoty w program kontroli masy ciała obywateli. Przekroczenie dopuszczalnego obwodu talii przez pacjenta kwalifikuje go do spotkania z dietetykiem i psychologiem. Otyli pacjenci, których w Japonii jest wciąż niewielu, zobowiązani są do wykonywania ćwiczeń, stosowania odpowiedniej diety i jak najszybszej redukcji masy ciała. Rząd japoński unika tym samym kosztownej hospitalizacji, a liczba zgonów wywołanych powikłaniami sercowo-naczyniowymi jest redukowana do minimum.
     

        Czekając na poradę farmaceutyczna w nowoczesnej aptece w centrum Osaki.
     
       Półki w drogeriach i aptekach japońskich uginają się pod licznymi suplementami diety fortyfikowanymi witaminami. Większość napojów słodzonych posiada także ich dodatek. To właśnie Japończycy zapoczątkowali trend suplementacji diety związkami mineralnymi i witaminami. Być może związane jest to z niewielką podażą tych ostatnich z dietą. Zdecydowana większość potraw kuchni japońskiej opiera się na gotowanych, marynowanych lub blanszowanych warzywach, co uwidacznia się dużą zapadalnością na cukrzycę.

       Japończycy to ludzie żyjący najdłużej na świecie. Średnia wieku mężczyzn sięga 79 lat, a kobiet aż 86. Recepta na długowieczność to ponoć dyscyplina w ograniczaniu porcji żywnościowych, codzienne spożywanie alg morskich, sfermentowanej soi i tofu, jak również aktywności fizyczna. Widok jeżdżących na rowerze bez względu na pogodę starszych ludzi nikogo tam nie dziwi. Dlaczego nam, Polakom, wciąż tak daleko do tego stylu życia…?
     
    dr n. farm. Wirginia Kukuła-Koch
    Uniwersytet Medyczny w Lublinie
     
    Fot. nadesłane przez Autorkę
     
  • Muzealny kalejdoskop  ( 27 pozycji )
     
     
    WYSTAWA
     
    O FERDYNANDZIE KARO
     
    W MUZEUM FARMACJI


       Dnia 11.06.2015 roku miał miejsce wernisaż nowej wystawy czasowej w Muzeum Farmacji, Oddziale Muzeum Warszawy, której autorkami są dr hab. Iwona Arabas prof. PAN i kustosz Magdalena Ciepłowska. Wystawa, której pełen tytuł brzmi „Dziedzictwo kulturowe warszawskiego farmaceuty Ferdynanda Karo na tle inwentaryzacji świata”, ma na celu zaprezentowanie szerokiej publiczności zasług tego badacza, oraz wpisanie jego nazwiska do grona odkrywców, których pasja przyczyniła się do poznania świata wraz z jego różnorodnością przyrodniczą i kulturową.
     

     
     
    JUBILEUSZ 30-LECIA MUZEUM FARMACJI
     
    IM. MGR ANTONINY LEŚNIEWSKIEJ,
     
    ODDZIAŁ MUZEUM WARSZAWY
     
     
       21 kwietnia 2015 roku odbyło się uroczyste spotkanie z okazji jubileuszu 30-lecia istnienia Muzeum Farmacji. W uroczystości uczestniczyli przedstawiciele środowiska farmaceutycznego, jak również liczne grono muzealników i pracowników naukowych. Wśród gości znaleźli się między innymi: dr Lucyna Samborska - prezes Okręgowej Podkarpackiej Rady Aptekarskiej,  Lidia Czyż – Przewodnicząca Sekcji Historii Farmacji PTFarm, dr Grzegorz Kucharewicz - Prezes Naczelnej Rady Aptekarskiej, dr Marek Jędrzejczak, wiceprezes NRA, mgr Alina Fornal wiceprezes NRA i prezes Okręgowej Izby Aptekarskiej w Warszawie, Waldemar Firek - dyrektor biura Okręgowej Izby Aptekarskiej, prof. Agnieszka Pietrosiuk - prodziekan Wydziału Farmaceutycznego oraz prof. Zbigniew Wójcik z Komitetu Historii Nauki Polskiej Akademii Nauk.
     
     
     
  • W aptece.  ( 101 pozycji )
     
     
     
    Zajrzyj w siebie! W twoim wnętrzu jest źródło,
    które nigdy nie wyschnie, jeśli potrafisz je odszukać
    Marek Aureliusz

       Do pierwszego artykułu, wysłanego do Aptekarza Polskiego w 2009 roku, przylgnął w mojej pamięci taki obraz – do dużej pustej skrzyni wrzucam piłeczkę i słyszę odgłos jej wpadania, słyszę, bo jest wokół niej dużo wolnego miejsca. Kiedy w roku 2016 piszemy ostatni tekst, to już nie wrzucam go do tej skrzyni, ale wkładam z dużą uwagą, bo brakuje wolnej przestrzeni. Szukam tej przestrzeni i stwierdzam, że musi nastąpić zmiana kierunku, że nadszedł czas wybierania. Jest takie zdanie (dla mnie bardzo ważkie) – Tyle możesz dać innym, ile sam posiadasz. Zadaję sobie pytanie, jak na drodze dawania, dzielenia się refleksją z czytelnikami, zwiększył się stan naszego posiadania. Co wyraźniej, mocniej sobie uświadomiłyśmy, na ile wchodzenie w przestrzeń apteki wpłynęło na szersze, głębsze rozumienie świata.

       Dawanie i branie. W naturze przeciwstawne orientacje zawsze utrzymywane są w równowadze. Na gruncie relacji międzyludzkich to prawo również znajdzie swój wyraz w zachowaniu harmonii między dawaniem i braniem. Co chciałyśmy dać, a co zyskałyśmy?
     
       Ewo, jest druga połowa 2010 roku. Od tej chwili będę miała przyjemność wspólnego, razem z Tobą, przygotowywania artykułów do Aptekarza Polskiego. Obraz, który noszę w sobie, to obraz niepokoju – czy dam radę być twórczym, refleksyjnym, rzetelnym partnerem w tym działaniu? Czy odnajdę w sobie takie refleksje, które będą ważne dla czytelników Aptekarza Polskiego, czy wystarczy mi doświadczeń, aby dojrzale i w wyważony sposób odnosić się do zgłaszanych przez nich potrzeb, problemów. Co aptekarze chcieliby odnaleźć w zakładce „W aptece”? Czy my, nie będąc aptekarzami, będziemy umiały tym oczekiwaniom sprostać?

       Za chwilę skończy się rok 2015. Odczuwam wzruszenie. Kończy się nie tylko rok. Pierwsza refleksja dotyczy upływu czas. Druga - to poczucie jego dobrego wykorzystania. Pytania, które zadałam sobie w 2010 roku, wskazały mi drogę postępowania. Pracować rzetelnie i odpowiedzialnie, dotrzymywać wyznaczonych terminów. To, co się przydarza w życiu osobistym i w zawodowym, reflektować „tu i teraz” oraz wtedy, gdy emocje już opadną. Pozwolić sobie na wysłuchanie opinii innych. Uznać, że doświadczenia naszej zawodowej drogi mają szerszy charakter i mogą być cenne dla kogoś, kto wykonuje zupełnie inną pracę. Sentencja Marka Aureliusza, którą zamieściłyśmy w jednym z pierwszych wspólnych artykułów, a która dziś rozszerza tytuł, staje się sentencją prawdziwą.
     
       Magdo, Panie Redaktorze, Czytelniku! Adresuję wspólnie, bo to właśnie odbiorcy (ty, Madziu i Pan Redaktor - zawsze pierwsi) są najważniejsi w obdarzaniu i obdarowywaniu. Pozwoliliście, aby mój „stan posiadania” umocnił się w przekonaniu, iż mimo, że wokół coraz mocniej rozkwita (a właściwie panoszy się) powierzchowne opisywanie zjawisk i zatrzymywanie się na tym, co zewnętrzne, to są osoby, które chcą sięgać głębiej i dostrzegać istotę rzeczy.
     
       Ewo, kiedy myślę o dawaniu i otrzymywaniu, nie mogę pominąć doświadczeń wspólnej pracy. Wzajemnego dzielenia się pomysłami i spostrzeżeniami. To, co było dla mnie bardzo ważne – obdarzania się energią i siłą. Wspólnego, wielogodzinnego przeczesywania się przez książki specjalistyczne, artykuły popularnonaukowe – tak, aby nasze rozważania wzbogacić o cenne fakty, sprawdzone opinie, wyniki badań specjalistów. Wspólne wertowanie własnych notatek. Ustalanie treści kolejnych artykułów i ich ostatecznej wizji. Nasza wspólna praca staje się dla mnie, po raz kolejny, okazją do czerpania z Twojej mądrości i rozwagi. W tym ostatnim artykule nie może więc zabraknąć kierowanych do Ciebie słów podziękowania oraz słów wdzięczności dla pana Redaktora i Czytelników. I za okazane niegdyś zaufanie, i za ten wspólny czas.
     
        Zaufanie i wspólny czas (dobro, którego doświadczyłam również od Ciebie, Magdo) kieruje moją myśl na poczucie wspólnoty zawodowej. Moja wewnętrzna strefa posiadania (jestem pewna, że Twoja również) wzbogaciła się o refleksję, że kodeksy etyki regulujące zawodowe funkcjonowanie, przynależność do organizacji zrzeszających przedstawicieli danego zawodu, mimo, że naznaczone wieloma skazami, służą wspólnocie. Czynią ją silniejszą.

       Chcę się podzielić jeszcze jednym dobrem, którego doświadczyłam – „ponadzawodowość” wartości. To może dziwne słowo, ale nie znajduję innego na opisanie rzeczy. Wartość, czyli to, co naprawdę cenne. Cenne nie przez wysoką wartość materialną, lecz przez atrybut nieprzemijalności - dobro, uważność, szacunek, dostojność, godność są uniwersalne. Umiejscowienie ich
    w przestrzeni apteki tylko wyostrzyło ich powszechny charakter.
     
       Ewo, kiedy podsumowuję mijające lata, nie mogę pominąć wartości stałego doskonalenia się. Przede wszystkim - uważne obserwowanie rzeczywistości. Nagle okazuje się, że przecież znamy wielu aptekarzy - to nasi najbliżsi, przyjaciele, sąsiedzi. Inaczej już czujemy się w przestrzeni apteki. Przez te lata będzie ona nie tylko miejscem, w którym kupujemy leki, otrzymujemy poradę i dodatkowe wskazówki. Staniemy się bardziej uważnymi pacjentami i z niemal dziennikarską dociekliwością będziemy notować w sobie (czasami notować dosłownie) sytuacje, których jesteśmy albo podmiotami, albo świadkami. Wszystko może być punktem wyjścia do szerszych refleksji. To, co dotychczas było tylko jednostkowym wydarzeniem, teraz staje się sygnałem pewnych mechanizmów, zależności lub uwarunkowań. Pytanie „O czym to świadczy, czy warto przyjrzeć się temu dokładniej, co może posłużyć aptekarzowi” coraz częściej towarzyszy naszym wizytom w aptece. Nie mówiąc już o tym, jak inaczej odczytujemy pracę farmaceuty. Jeszcze mocniej zaznacza się to, jak profesjonalnie, z cierpliwością i z uprzejmością, a jednocześnie rzetelnością pracują aptekarze.

       I przekonanie, poparte już teraz doświadczeniem opisanej pracy, że „uczenie się przez całe życie” może być świadomie przyjętą przez nas postawą wobec tego, co nas spotyka i wobec propozycji, które otrzymujemy. Wzmocniło się we mnie przeświadczenie, że swoje umiejętności można wykorzystywać na tych polach, których wcześniej nie braliśmy pod uwagę. Nie ma umiejętności zmarnowanych. Każda z nich buduje ocenę, poczucie sprawstwa i przede wszystkim konkretne kompetencje. Ważny jest dla mnie także wysiłek włożony w wywiązanie się ze zobowiązania. Coraz bardziej doceniam odpoczynek po czasie przeżytym w sposób pracowity i pełny. Jeszcze raz okazuje się, że doświadczenie pracy rozwija w nas i profesjonalistę, i osobę.
     
       Doświadczenie wypełniania przestrzeni własnej i cudzej myśli jest bezcenne. Comiesięczne zobowiązanie do napisania artykułu nie pozwoliło w tej materii na lenistwo.
    Redaktorowi Naczelnemu, całej Redakcji i wszystkim Czytelnikom dziękujemy za mobilizację do ciągłego rozwoju i życzymy w Nowym Roku 2016 i w każdym następnym wszelkiego dobra.

    Z wyrazami najgłębszego szacunku

     Ewa Sitko i Magdalena Bucior
     
    Fot. Fotolia.pl
     
  • Historia farmacji.  ( 104 pozycji )
     

       Człowiek od zarania dziejów, trapiony wieloma dolegliwościami, poszukiwał i poszukuje nadal skutecznych środków przeciwko nim. Nasi przodkowie dążąc do wynalezienia uniwersalnego leku stworzyli teriak, najdziwniejszy medykament, jaki znała sztuka aptekarska. Ten preparat wymyślony jako odtrutka w razie zastosowania przez politycznych rywali trucizny przeciwko królowi Pontu Mitrydatesowi VI (ok.131-63), po latach znalazł zastosowanie jako doskonały preparat „na wszystko”. Początkowo teriak (theriacum) zwany także mitrydatem, zawierał 45 składników roślinno-zwierzęcych, z czasem jego skład powiększono do 89 różnorakich składników. Dostępny był tylko w wybranych aptekach. Wytwarzany był uroczyście, publicznie wobec lekarzy i aptekarzy miejskich, którzy stwierdzali prawidłowość wykonania preparatu, co skutkowało nadaniem przywileju sprzedaży tego znakomitego środka medycznego, stosowanego jako cenne panaceum i antidotum w Europie aż do 1908 roku [1]. Wybitny lekarz i profesor Akademii Krakowskiej Sebastian Petrycy na przełomie XVI/XVII wieku polecał teriak, nazywając go z polska driakiew: „driakiew przeciwko wszystkim jadom stosować należy, nad driakiew nie masz nic lepszego” [2].

       Poszukiwanie panaceum ściśle wiązało się z rozwojem farmacji i było inspiracją dla wielu odkryć naukowych. Prace nad uzyskaniem uniwersalnego leku dawały nadzieję chorym, ale także skutkowały negatywnymi następstwami. Byli i są bowiem różnego rodzaju „czarodzieje”, którzy wykorzystując naiwność ludzi oferują rzekomo cudowne środki na wszystkie dolegliwości. Z tego typu ofertami spotykamy się także współcześnie w agresywnych reklamach. Naszym celem było odnalezienie informacji o „cudownych preparatach na wszystko” w prasie, która ukazywała się w Opolu na przełomie XIX/XX wieku, czyli w czasach, gdy Śląsk Opolski włączony był do państwa niemieckiego. Przegląd dostępnych materiałów archiwalnych zawęziłyśmy do przejrzenia numerów polskojęzycznej „Gazety Opolskiej” oraz dodatków do tej gazety, na przykład kalendarzy.

       Do połowy XIX wieku na Śląsku władze niemieckie torpedowały inicjatywy Polaków dążących do założenia własnych polskojęzycznych czasopism; przykładem niech będzie odmowa przyznania koncesji Józefowi Lompie czy też księdzu Szafrankowi. Od 1816 roku ukazywał się w Opolu „Amtsblatt der Koniglichen Oppelnschen Regierung”, w której to gazecie umieszczano zarządzenia rejencji oraz informacje o charakterze porządkowym. Do roku 1850 wszystkie miasta Śląskie posiadały swoje niemieckojęzyczne dzienniki urzędowe (Amtsblaty) redagowane przez sekretarzy czy też burmistrzów, stroniących od polityki. Inteligenckie środowiska na początku XIX wieku abonowały gazety berlińskie lub wrocławskie. Brak środowiska typowo literackiego skutkował tym, że prasa niemieckojęzyczna nie była samodzielna, artykuły do tutejszej prasy przejmowano z pism ogólnoniemieckich, czy z pobliskiego Wrocławia. W czerwcu 1848 roku, korzystając z ożywczego wpływu Wiosny Ludów i zawieszenia cenzury prasowej w Prusach, patriotycznie nastawieni działacze polscy rozpoczęli wydawanie czasopisma dla ludu pt. „Dziennik Górnośląski”, nazwany później „Dziennikiem Bytomskim”, a w Piekarach wydawano „Tygodnik Katolicki” propagujący sprawy moralne, ładu społecznego, w tym zwalczanie pijaństwa, podnoszenie poziomu kultury i etyki. Obawiając się nieodwracalnych skutków postępującej germanizacji na Śląsku, starania o prasę polskojęzyczną podejmowali działacze miejscowi, jak i przybywający na przykład z Wielkopolski. Pomocne okazały się fundusze konspiracyjnej Ligii Polskiej (z zaboru rosyjskiego), które w 1890 były przekazane w formie subwencji na założenie nowej polskojęzycznej „Gazety Opolskiej” [3].

     
    Rys. 1. Strona tytułowa "Gazety Opolskiej".
    Źródło: "Gazeta Opolska" 1923, R.33, nr 115
    *kliknij, aby powiększyć
     
       Beneficjentem wspomnianej subwencji, która pomogła zrealizować pomysł założenia, redagowania oraz wydawania wspomnianej „Gazety Opolskiej” był Bronisław Koraszewski (1864-1924), działacz oświatowy i dziennikarz, urodzony na Kujawach w Kijewicach pod Inowrocławiem. Uczył się w Gnieźnie i Poznaniu, gdzie był członkiem tajnego kółka filaretów kierowanego przez Jana Kasprowicza. Obawiając się aresztowań, Koraszewski wraz z przyjacielem Janem Kasprowiczem razem udali się z Wielkopolski na Śląsk, do Raciborza, a stamtąd w 1890 roku do Opola. Tu Koraszewski działał na rzecz obrony robotników, założył pierwszy w Opolu związek zawodowy o nazwie Związek Wzajemnej Pomocy oraz Bank Ludowy. Pracował także w czasopiśmie „Katolik”. Jesienią 1890 roku dzięki wsparciu finansowemu wspomnianej uprzednio Ligii Polskiej, założył i wydawał polskojęzyczną „Gazetę Opolską” [4].

       Pełny tytuł gazety brzmiał „Gazeta Opolska. Pismo dla ludu polsko-katolickiego”, które poświęcone było sprawom politycznym i społecznym. Faktycznie, o czym można i dziś się przekonać, zawierała dużo ciekawych wiadomości ze świata, ważne artykuły na tematy polityczne, społeczne. Drukowano także fragmenty literatury polskiej m.in. Henryka Sienkiewicza. W Pamiętnikach Opolan mieszkanka wsi Górki koło Opola, Paulina Nieszpór, zamieściła wpis świadczący o Gazecie Opolskiej jako źródle informacji, a także podkreśliła znaczną rolę w podtrzymywaniu polskości: "A czytać to ja bardzo lubię. Tylko że dawniej to nie było tego wiela. Chyba tylko książki kościelne: <Żywoty Świętych>, albo . Z inkszych to tylko gazety my mieli w domu, bo tatulek prenumerowali „Gazetę Opolską”, a mój mąż potem „Nowiny Codzienne”, chore otrzymywaliśmy aż do rozpoczęcia wojny. Wiele w nich było ciekawych rzeczy powiedzianych a nie raz piekne powiastki się znajdowały (…). Gazeta wielką uwagę na politykę zwracała, tochmy się z niej wiele także takich rzeczy dowiedzieli, chore nam radziły, że ta nasza ziemia to staro polsko ziemia. A my to i tak dobrze wiedzieli, że tu Polsko była, nim Prusaki tu przyszły” [5]. Oprócz głównego tytułu, którym była „Gazeta Opolska”, wydawnictwo Koraszewskiego drukowało także dodatki do gazety, m. in. „Gościa Niedzielnego”, gazetę „Rolnik”, kalendarz Opolanin, nazwany w latach późniejszych Staropolanin.

       Obecnie można przeglądać dawne egzemplarze „Gazety Opolskiej” oraz kalendarze Staropolanin w Opolskiej Bibliotece Wojewódzkiej. Dla zabezpieczenia przed zniszczeniem historycznych egzemplarzy czasopism, przeniesiono teksty na zwoje mikrofilmów, z których z zaciekawieniem korzystałyśmy. W każdym numerze Gazety umieszczone były reklamy aptek, drogerii oraz preparatów przez nie polecanych.


    Rys. 2. Reklama Drogerii "Fortuna".
    Źródło: Staropolanin.
    Kalendarz na rok 1912, dodatek do "Gazety Opolskiej, nlb.
    *kliknij, aby powiększyć
     
         Siedziba wydawnictwa „Gazety Opolskiej” mieściła się w centrum Opola, między Rynkiem a Katedrą, przy ulicy ówcześnie nazwanej Oderstrasse, obecnie Koraszewskiego 6. Co ciekawe, pod tym samym adresem na parterze budynku, działała duża Drogerya Fortuna aptekarza Wicherskiego [6]. Drukarnia „Gazety Opolskiej” reklamowała rozmaite usługi, wśród nich także wydruk blankietów recept, jak w ofercie zamieszczonej na łamach Staropolanina - kalendarza na 1912 roku [7].
     

    Rys. 3. Reklama Drukarni "Gazety Opolskiej". Źródło: Staropolanin.
    Kalendarz na rok 1912. Dodatek do "Gazety Opolskiej", nlb.
    *kliknij, aby powiększyć

       Poszukiwania reklam i ogłoszeń w opolskiej prasie zawęziłyśmy do okresu ukazywania się „Gazety Opolskiej”, to jest od 1890 do 1924 roku. Spośród odnalezionych reklam jako pierwszą przedstawiamy reklamę zamieszczoną w kalendarzu Staropolanin (dodatek do ”Gazety Opolskiej”) z roku 1900, która dotyczyła Jerozolimskiego Balsamu Antoniego polecanego w aptece Pod Złotym Lwem u Exnera przy Rynku nr 1 w Opolu [8]. Wspomniana apteka zapisała się w pamięci Opolan jako jedna z najstarszych placówek, ciesząca się dużą renomą, a nestor opolskich farmaceutów mgr Sylwester Świtała (1908-2013) pracował w tejże aptece w czasach przed drugą wojną światową do 1952 roku, następnie w innych opolskich aptekach; dożył sędziwego wieku, zmarł w wieku 105 lat.
     

    Rys. 4. Reklama Jerozolimskiego balsamu Antoniego.
    Źródło: Staropolanin. Kalendarz na rok 1900.
    Dodatek do "Gazety Opolskiej", nlb.
    *kliknij, aby powiększyć

       Balsam ten, jak można przeczytać, wykazywał bardzo szeroki zakres działania leczniczego, cytuję: „balzamem tym można ukąszenia, oparzelinę, jako też skaleczenia wszelkiego rodzaju bardzo łatwo wygoić. Jest on również wybornym środkiem przeciwko kolkom, febrze, kurczom, bólom żołądka i chrostom na szyi”. Co więcej, preparat ten uśmierzał bóle zębów, umacniał zdrowe zęby i uzdrawiał spróchniałe; co dziwi wobec niemożności rozwiązania tego stomatologicznego problemu do dnia dzisiejszego. Reklamodawca z pełnym przekonaniem zachęca do zakupu tegoż balsamu, zapewniając, iż jest to – cytuję: „skuteczny środek na cierpienia wszystkiego rodzaju”.


    Rys. 5. Reklama Dr. Fernesta esencji życia.
    Źródło: "Gazeta Opolska" 1896, R7, nlb
    *kliknij, aby powiększyć
     
       Innym preparatem, który zwrócił naszą uwagę podczas przeglądania numerów „Gazety Opolskiej”, jest reklamowana w wydaniu gazety z 1896 roku dr. Fernesta Esencya życia, do nabycia w aptekach Exnera Pod Złotym Lwem, Muhra i Hofera w Opolu a także w aptekach w Gogolinie, Kupach i Pokoju [9]. Jak czytamy w reklamie, esencya ta od przeszło 40 lat było polecana, cytuję: „przeciw wszystkim chorobom pochodzącym ze złego trawienia i ze słabości narządów krwionośnych, jako to kurcz żołądkowy, zgaga, katar żołądkowy, zaflegmienie, brak apetytu, wymioty, hemoroidy, zatwardzenie, ból głowy, wyrzuty skórne, kurcze, reumatyzm, bicie serca, gruczoły, wzdęcia itp”. Reklamodawca esencji życia nie tylko wskazał szerokie zastosowanie tego preparatu, lecz także zamieścił pełny skład recepturowy w języku łacińskim, a nawet oferował do wglądu setki poświadczeń potwierdzających jej skuteczność. Podziękowania pacjentów dotyczyły wyleczenia z takich chorób, jak dolegliwości żołądkowe, wątrobowe i nerkowe, braku apetytu, kaszlu, hemoroidów, reumatyzmu, bicia serca, bicia krwi do głowy i do piersi, blednicy, braku krwi i wielu innych. Przykładem podziękowania jest pismo dziękczynne nadesłane przez pacjenta z Westfalii: „Z pańską słynną na cały świat Dr. Fernesta Esencyą życia odzyskałem znakomite skutki. Cierpiałem długi czas na bicie serca, żgania w boku, reumatyzm, obezwładnienia itd. i muszę esencyę tę uznać jako najlepszy środek domowy". [10] W reklamach przedstawionych specyfików podkreślano konieczność upewnienia się, czy kupowany preparat jest „prawdziwy”, to znaczy z polecanej firmy i posiadający markę ochronną.

       Kolejnym preparatem reklamowanym na łamach „Gazety Opolskiej”, który można uznać jako panaceum, było wino ziółkowe Huberta Ullricha [11]. Czytając tekst reklamy czytelnik dowiaduje się, iż „wszystkim tym, którzy z powodu przeziębienia lub przeładowania żołądka, z powodu niedostatecznych, ciężko strawnych, za gorących lub za zimnych potraw, lub z powodu nieregularnego sposobu życia nabawili się cierpień żołądkowych, jak kataru żołądkowego, kurczu żołądkowego, boleści żołądka, ciężkiej niestrawności lub zaflegmienia poleca się niniejszym dobry środek domowy, którego wyśmienita skuteczność dawno już jest wypróbowaną. Wino ziółkowe podnieca apetyt, wzmacnia trawienie i pożywienie podnieca wymianą pierwiastków, przyspiesza i ulepsza tworzenie krwi, uspokaja wzburzone nerwy i przysparza choremu nowych sił i wlewa weń nowe życie. Dowodzą tego liczne uznania i pisma dziękczynne”. Rangę wina ziółkowego podnosi informacja na temat składu reklamowanego preparatu oraz wskazanie aptek, w których jest dostępne do nabycia.

       W „Gazecie Opolskiej” z 13 lutego 1894 roku zamieszczono reklamę w formie scenki rozgrywającej się przy drogerii [12]. Znajomi dwaj panowie – lekarz i aptekarz, rozprawiają na temat kondycji finansowej doktora. Lekarz żali się, iż „źle jestem markotny od czasu jak sobie ludzie z ziół złoto - deszczowych sami sobie likier przyrządzają, jest wszystko zdrowe!”. Grolicha złoty deszcz była to mieszanina ziół służąca do przyrządzania likieru. Preparat ten przyspieszał trawienie i wpływał pomyślnie na ogólny stan zdrowia. Oprócz wymienionych zalet, likier ten jest „niezapłaconą wartością dla starszych osób”.
     
    Rys. 6. Reklama mieszanki ziół Grolicha złoty deszcz.
    Źródło: "Gazeta Opolska" 1894, R.5, nlb.
    *kliknij, aby powiększyć

       Jak w każdej reklamie, także w tej zamieszczono ostrzeżenie przed zakupem zafałszowanego produktu oraz wskazano adres drogerii prowadzonej przez aptekarza Mentzla, w której polecają kupno mieszanki ziół do wyrobu likieru w warunkach domowych.

       Reklamy wyżej wymienionych preparatów przekonywały o dużej skuteczności i o szerokim zakresie działania leczniczego. Aby potwierdzić skuteczność leków, powoływano się na poświadczenia i podziękowania - jak twierdzono - otrzymane od wdzięcznych pacjentów. Jesteśmy przekonane, iż omówione preparaty mogły wykazywać jakieś działania w terapii wielu schorzeń, co w opinii pacjentów zbliża je do panaceum. Jest jednak niemożliwym, aby apteki z przełomu XIX i XX w dysponowały preparatem, który jak głosiła reklama jest skuteczny w wielu chorobach, a nawet „uzdrawia spróchniałe zęby”, co było ewidentnym nadużyciem w celu podniesienia zalet preparatu i miało powodować wzrost jego sprzedaży. Wątpliwości co do wszechstronności zastosowania reklamowanych preparatów wzbudzają także liczne schorzenia różnych pacjentów, na które miały rzekomo skutecznie działać. Przedstawienie wielu zalet preparatu „skutecznego na cierpienia wszystkiego rodzaju”, czyli wymarzonego panaceum, było celowym zabiegiem marketingowym. Dopełnieniem wiary pacjentów w skuteczność preparatów było to, iż były one do nabycia w aptekach. Reklamy kierowały pacjentów do aptek, a jak wiadomo aptekarz cieszył się dużym autorytetem. Przekonująca reklama i wiedza fachowa aptekarza utwierdzały kupującego, iż kupuje wymarzony preparat na swoje dolegliwości, a jak wiemy wiara w skuteczność jest nieodzownym elementem terapii, także w obecnych czasach. Reklamy te, choć zawierały elementy półprawdy, były „szlachetnym szalbierstwem”, gdyż dawały choremu nadzieję.

       Podjęłyśmy także próbę odpowiedzi na pytanie: czy placebo w pewnych warunkach można traktować jako panaceum? Wprawdzie w skład placebo wchodzą substancje obojętne farmakologicznie, jednak podane choremu w ramach terapii wywołują pożądane efekty. Tak jak dawniej, tak i obecnie w aptece szpitalnej Opolskiego Szpitala Neuropsychiatrycznego wydawane są na oddziały szpitalne tabletki placebo. Podawane są one pacjentom zastępując benzodiazepiny i jej pochodne w różnych schorzeniach psychiatrycznych. Według opinii fachowego personelu szpitala, po podaniu placebo uzyskuje się pożądany efekt leczniczy w okresie 2 godzin, co daje możliwość zmniejszenia ilości podawanych leków chemicznych. Szeroki zakres możliwości stosowania placebo daje podstawy do zaszeregowania go do preparatów o znamionach panaceum [13].

       Głównym celem tej pracy było odnalezienie naszych regionalnych produktów leczniczych reklamowanych w prasie opolskiej i przedstawianych w reklamach prasowych jako panaceum. Przeglądając prasę z czasów przełomu XIX i XX wieku, przekonałyśmy się, że tak na łamach „Gazety Opolskiej”, jak i w „Dzienniku Kujawskim”, w tym samym czasie ukazywały się reklamy tych samych preparatów dostępnych w aptekach. Przykładem preparatu reklamowanego w obu wspomnianych dziennikach była Dr. Fernesta esencya życia. Dowodzi to, iż preparaty reklamowane w prasie opolskiej jako znakomite panaceum nie były typowo opolskimi, lecz szeroko znanymi specyfikami sprzedawanymi w aptekach na terenie ówczesnych Niemiec. Cieszyły się pewną popularnością także wśród Polaków zamieszkujących na przełomie XIX i XX wieku Opolszczyznę, o czym świadczy kierowana do nich reklama w języku polskim, informująca o szczegółach ich działania.
    mgr. farm. Maria Pająk
    mgr. farm. Małgorzata Tomańska
    Okręgowa Izba Aptekarska w Opolu
     

    [1] L. Mazan, Po driakiew do apteki, Kraków 2012, s. 16
    [2] W. Roeske, Polskie apteki. Wrocław 1991, s.34
    [3] J. Glensk, 200 lat prasy polskiej na Śląsku, Opole 1992, s.14
    [4] J. Glensk, op.cit., s.24
    [5] J. Glensk, op.cit., s. 3
    [6] Reklama [w:]. „Staropolanin” kalendarz na 1912., dodatek do „Gazety Opolskiej”, nlb.
    [7] Reklama [w:]. „Staropolanin” kalendarz na 1912., dodatek do „Gazety Opolskiej”, nlb.
    [8] Reklama. [w:]. „Staropolanin” kalendarz na 1900., dodatek do „Gazety Opolskiej”, nlb.
    [9] Reklama. [w:]. „Gazeta Opolska” 1896, nr 86, s.27
    [10] Reklama. [w:]. „Dziennik Kujawski” dodatek specjalny 1894, nr 117, nlb.
    [11] Reklama. [w:]. „Gazeta Opolska” 1899, z 2 kwietnia, nlb.
    [12] Reklama. [w:]. „Gazeta Opolska” 1894, z 13. Lutego,nlb.
    [13] A. Woźniak, Placebo, niepublikowany wywiad, przeprowadziła M. Pająk w dniu 8.03.2015
     
  • Rynek leków.  ( 77 pozycji )
     
       Selen (Se) jest niemetalem odkrytym w 1817 przez szwedzkich chemików J.J. Berzeliusa i J.G. Gahna. Jego nazwa pochodzi od greckiej nazwy księżyca - "selene". Jest mikroelementem niezbędnym człowiekowi do życia, każdy człowiek zawiera, zależnie od spożywanej diety, około 3-30 mg selenu. Siarczek selenu (SeS2) stosowany jest w szamponach przeciwłupieżowych i w lekach przeciwgrzybiczych, a selenian sodu (Na2SeO3) jest silnym insektycydem [1].
     
     
    Główne działania selenu
     
     
       Selen wykazuje wiele niezwykle ważnych dla człowieka działań, takich jak: zwiększenie odporności, płodności, opóźnienie starzenia, poprawa funkcjonowania mózgu, działanie przeciwcukrzycowe, przeciwwirusowe, przeciwastmatyczne i przeciwnowotworowe (rycina 1). Dodatkowo Se ma działanie przeciwutleniające, antyseptyczne, przeciwtrądzikowe i ochronne na wątrobę. To ostatnie działanie polega na hamowaniu peroksydacji lipidów i unieszkodliwianiu nadtlenków kwasów tłuszczowych. Dodatkowo selen hamuje rozwój wielu bakterii, wirusów i grzybów. Może być stosowany pomocniczo w zatruciu arsenem, rtęcią, glinem, ołowiem i kadmem. Co ciekawe selen działa ochronnie na tkanki podczas chemioterapii oraz radioterapii.  
     
     
    Rycina 1. Kierunki działania selenu.
     
     
    Spożycie selenu
     
     
       W Polsce zalecane, dzienne spożycie Se dla osoby dorosłej wynosi 60-70 µg, a dla dzieci połowę tej dawki. Z kolei Food & Drug Administration zaleca co najmniej 55 µg Se/dzień. Na świecie średnia ilość spożywanego selenu jest bardzo różnorodna. Najwięcej Se spożywają mieszkańcy Stanów Zjednoczonych  (100-250 µg) oraz Wenezueli (300 µg), poniżej zalecanej normy dziennej - Włoch i Finlandii (30-50 µg), Polski (45-50 µg) oraz niektórych regionów Chin (10-15 µg). W przypadku stwierdzenia niedoboru selenu, zalecane jest spożycie 100 µg/dzień. Selen jest stosunkowo bezpieczny, aby go przedawkować trzeba by przyjmować 900 µg/dzień przez dłuższy czas. Jednakże, jego nadmierne spożywanie może spowodować działanie teratogenne, dlatego kobietom w ciąży zaleca się nie przekraczanie dawki 100 µg selenu dziennie. Z drugiej strony, całkowita rezygnacja z suplementacji selenu lub rezygnacja z pokarmów bogatych w selen przez kobiety ciężarne nie jest wskazana. Wiąże się to z faktem, że selen działa ochronnie na DNA i zapobiega mutacjom, a niektóre wady rozwojowe płodu są związane z jego niedoborem [2, 3]. Odpowiednia dieta jest najprostszym sposobem utrzymania odpowiedniego poziomu Se w organizmie człowieka. Dlatego zalecane jest spożywanie produktów roślinnych i zwierzęcych bogatych w ten pierwiastek. Doskonałym źródłem Se są groch, fasola, brukselka, cebula, czosnek, mięso wołowe i wieprzowe, wątroba, żółtko jaj, pestki słonecznika, orzechy brazylijskie, kiełki pszenicy, ryby i owoce morza. Selen zawierają również otręby, ziarna kukurydzy, jęczmień, brązowy ryż, a także soja. Co ważne wszystkie połączenia selenu występujące naturalnie w żywności wchłaniają się dobrze z przewodu pokarmowego [1].
     
     
    Niedobór selenu
     
     
       Konieczność suplementacji selenu występuje szczególnie u palaczy, osób cierpiących na chorobę Leśniowskiego-Crohna, pacjentów żywionych pozajelitowo, osób z podwyższonym ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych, astmatyków, osób mających problemy z niepłodnością, pacjentów z zapaleniem trzustki oraz osób z predyspozycjami do wystąpienia nowotworów [4]. Jego niedobór powoduje szereg groźnych dla zdrowia człowieka działań, takich jak: ograniczenie sprawności układu odpornościowego, powiększenie i niewydolność serca, powiększenie i niedoczynność tarczycy, zwiększenie podatności na działanie związków rakotwórczych, zwiększenie ryzyka uszkodzenia wątroby. Dodatkowo jego niedobór u kobiet w ciąży może powodować patologię płodu [5].
     
     
    Źródła selenu
     
     
       Najlepszym źródłem selenu są drożdże wzbogacone lub biomasa bakteryjna. Zaletami drożdży jest wysoka zawartość białka, stanowiąca doskonały nośnik dla selenu, oraz łatwa w kontroli hodowla ich biomasy. Dodatkowo, biodostępność selenu z drożdży wzbogacanych jest 1,5-2 razy wyższa niż selenu pochodzącego z innych źródeł. Drożdże hodowane na pożywkach seleno-wzbogaconych łatwo wbudowują selen zamiast siarki w białkach, głównie jako połączenie selen-metionina (Se-Met). W tym momencie jedyną produkowaną odmianą drożdży wzbogacanych w selen jest Saccharomyces cerevisiae [6-9].
     
     
    Składniki drożdży
     
     
       W skład drożdży wchodzi wiele witamin i minerałów. Główne z nich to: biotyna (wit. B7), która hamuje siwienie i wypadanie włosów oraz przywraca ich sprężystość, kwas pantotenowy (wit. B5), który regeneruje skórę, pirydoksyna (wit. B6), która aktywizuje enzymy trawienne, dzięki czemu pomaga osobom odchudzającym się, niacyna (wit. PP) wspomagająca w leczeniu dolegliwości psychicznych, cukry o działaniu przeciwwirusowym, cynk, który zapobiega cukrzycy oraz oczywiście selen. Dodatkową zaletą drożdży jest ich mała kaloryczność, 100 g to tylko 85 kalorii. Co ciekawe, ich spożycie zmniejsza apetyt.
     
     
    Preparaty drożdżowe
     
     
       Na rynku występują wiele preparatów drożdżowych. Wiele z nich nie jest wzbogacanych selenem, a drożdże w nich zawarte nie są modyfikowane w celu zwiększenia produkcji Se. W zależności od dodatkowych składników oraz ilości tabletek lub kapsułek preparaty te kosztują od kilkunastu do kilkudziesięciu złotych. Dodatkowo mogą one zawierać między innymi skrzyp polny, pokrzywę oraz inne witaminy. Stosowane są głownie jako suplementy diety mające korzystnie wpływać na skórę, włosy i paznokcie. Na rynku obecny jest również preparat zawierający drożdże tworzące mikroflorę układu pokarmowego, szczególnie zalecane podczas kuracji antybiotykowej.  

       Obecnie na polskim rynku występują 3 preparaty zawierające “drożdże selenowe”. Pierwszy z nich zawiera 200 µg selenu związanego z drożdżami w jednej tabletce. Jego zalecana dzienna dawka wynosi tylko 1 tabletkę. Co istotne, związki selenowe w nim zawarte pochodzą z drożdży wytwarzanych wyłącznie w celu pozyskiwania związków selenu. Reasumując, 1 tabletka zawiera drożdże piwne pozyskiwane z pszenicy i jęczmienia (628,6 mg) oraz selen (z drożdży 200 µg). Preparat ma za zadanie działać wspomagająco na funkcje metaboliczne, procesy rozrodcze, mechanizmy obronne układu immunologicznego, nieznacznie poprawia pracę mózgu i układu krążenia [10].

       Kolejny preparat zawiera dodatek pyłku kwiatowego, w 1 kapsułce znajduje się 445 mg pyłku kwiatowego oraz 55 mg drożdży Saccharomyces cerevisiae zawierających selen. Producent zaleca spożycie 1 kapsułki dziennie. Preparat wykazuje głównie działania powiązane z obecnością drożdży oraz pyłku kwiatowego takie jak: zwalczanie osłabienia, podnoszenie witalności, wzmocnienie naturalnych procesów obronnych organizmu oraz poprawa wyglądu włosów i paznokci [11].

       Ostatni preparat zawiera dodatek lucerny. W 1 tabletce (dawka dzienna) znajduje się: 60 mg witaminy C, 12 mg witaminy E, 10 mg cynku, 6mg beta-karotenu oraz 55 µg selenu pozyskanego z drożdży selenowych. Preparat pomaga zachować zdrowe włosy i paznokcie, wspiera działanie układu odpornościowego, wspomaga pracę tarczycy, przyczynia się do prawidłowego przebiegu spermatogenezy oraz wspomaga ochronę komórek przed stresem oksydacyjnym [12].
     
     
    Podsumowanie
     
     
       Jak pokazują badania, w Polsce spożywa się około 45-50 µg selenu dziennie a zalecane dzienne spożycie Se dla osoby dorosłej wynosi 60-70 µg. Niewielka różnica pomiędzy zalecanym a faktycznym spożyciem Se sprawia, że rzadko obserwuje się niedobory tego pierwiastka. Jednakże badania przeprowadzone w Stanach Zjednoczonych pokazują, że spożywanie odpowiedniej ilości Se powoduje szereg korzystnych dla zdrowia działań. Oczywiście zbyt duża ilość spożywanego selenu, również może być groźna dla zdrowia.
       Zarówno nadmiar i niedobór selenu mogą niekorzystnie wpływać na organizm człowieka. Dla zachowania zdrowia i równowagi należy rozsądnie korzystać z suplementacji selenu oraz innych mikro- i makroelementów.

    mgr farm. Andrzej Polski
    Katedra Farmacji Stosowanej
    Uniwersytet Medyczny w Lublinie
     
    Fot. Fotolia.pl
    Rycina - nadesłana przez Autora.
     
    Piśmiennictwo:
    1. Kuczyńska, J., Biziuk, M.: Biochemia selenu i jego monitoring w materiałach biologicznego pochodzenia ludzkiego. Ecological Chemistry and Engineering, 2007, 14: 47-64.
    2. Gertig, H., Przysławski J.: Bromatologia. Zarys nauki o żywności i żywieniu, PZWL, 2006.
    3. Johnson, L. E.: Selenium Deficiency and Toxicity, Merc Manual, March 2015.
    4. Rayman, M. P.: The importance of selenium to human health. Lancet, 2000, 356: 233-241.
    5. Wasowicz, W., Gromadzinska J, Rydzynski K, Tomczak J.: Selenium status of low-selenium area residents: Polish experience. Toxicological Letters, 2003, 137(1-2): 95-101.
    6. Amoako, P., Uden, P. C., Tyson, J. F.: Speciation of selenium dietary supplements; formation of S-(methylseleno)cysteine and other selenium compounds. Analytical Chimica Acta, 2009, 652: 315-23.
    7. Behne, D., Alber, D., Kyriakopoulos, A.: Long-term selenium supplementation of humans: selenium status and relationships between selenium concentrations in skeletal muscle and indicator materials. Journal of Trace Elements in Medicine and Biology, 2010; 24: 99-105.
    8. Aguilar, F., Autrup, H., Barlow, S., Castle, R., Crebelli, R., Dekant, W., Engel, K.-H., Gontard, N., Gott, D., Grilli, S., Gürtler, R., Larsen, J.-C., Leclercq, C., Leblanc, J.-C., Malcata, F. X., Mennes, W., Milana, M.-R., Pratt, I., Rietjens, I., Tobback, P., Toldrá, F.: Selenium-enriched yeast as a source for selenium added for nutritional purposes in foods for particular nutritional uses and foods (including food supplements) for the general publication Journal of  European Food Safety Authority, 2008, 766: 1-142.
    9. El-Bayoumy, K., Das, A., Russel, S., Wolfe, S., Jordan, R., Renganathan, K., Loughran, T. P., Somiari, R.: The effect of selenium enrichment on baker's yeast proteome Journal of Proteomics, 2012, 75: 1018-30
    10. http://www.solgar.pl (07.01.2015 11:21).
    11. http://www.gal.com.pl (21.05.2015 16:43) (07.01.2015 11:48).
    12. http://www.sanbios.pl (07.01.2015 12:01).
     
     
  • Panorama samorządu.  ( 113 pozycji )
     
     
    O projekcie ustawy o zawodzie farmaceuty
     
    i izbach aptekarskich
     
     
       Dobiegają końca prace nad projektem ustawy regulującej najważniejsze zawodowe zagadnienia dla aptekarzy i pozostałych farmaceutów. Przez kilkanaście miesięcy miałem zaszczyt kierować pracami wielu osób, których celem było przygotowanie projektu ustawy o zmianie ustawy o izbach aptekarskich oraz ustawy – Prawo farmaceutyczne.
    Obecna wersja projektu to efekt kilkunastoletniej dyskusji na temat zasad wykonywania zawodu farmaceuty w nowych warunkach prawnych, organizacyjnych i ekonomicznych. Dokument, który został wypracowany, uwzględnia dotychczasowy dorobek samorządu aptekarskiego, a przede wszystkim nie uchyla i zmienia norm prawnych uchwalonych dzięki staraniom członków Naczelnej Rady Aptekarskiej poprzednich kadencji.

       W swoich pracach kierowaliśmy się nakazem Krajowego Zjazdu Aptekarzy. Przygotowaliśmy przepisy, które muszą się znaleźć w każdej ustawie regulującej wykonywanie zawodu zaufania publicznego oraz działanie samorządu takiego zawodu. Projekt nawiązuje wprost do dotychczasowego dorobku samorządu aptekarskiego i rozwija rozwiązania, które zawarto
    w dokumentach uchwalanych przez Naczelną Radę Aptekarską. Plon wieloletnich prac nad projektem ustawy o zawodzie farmaceuty, uzgodniony przez wszystkie izby aptekarskie, znalazł odzwierciedlenie w przygotowanym dzisiaj projekcie. Projekt nie zawiera żadnych bardzo kontrowersyjnych rozwiązań, które byłyby nieznane członkom samorządu aptekarskiego; jest efektem dyskusji, która toczy się od początku istnienia samorządu aptekarskiego.

       Moim zdaniem, musimy pamiętać i stale podkreślać, że w obecnie obowiązującej ustawie o izbach aptekarskich mamy wiele ważnych norm prawa, które uchwalono na wniosek samorządu aptekarskiego. Stanowią one wynik pracy i starań członków poprzednich rad aptekarskich, zarówno okręgowych, jak i Naczelnej Rady Aptekarskiej. Już wcześniej samorząd aptekarski wywalczył ustawową definicję opieki farmaceutycznej oraz wprowadził zasadę, że tylko osoby  o nienagannej postawie etycznej i dające swoim dotychczasowym zachowaniem rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu farmaceuty mogą otrzymać prawo wykonywania zawodu farmaceuty.

       Podejmując prace nad projektem ww. ustawy, przyjęliśmy założenie, że procedowanie dwóch odrębnych projektów ustaw, tzn. projektu nowej ustawy o zawodzie farmaceuty i projektu ustawy o zmianie ustawy o izbach aptekarskich łączyłoby się z koniecznością ponownego uchwalenie wielu przepisów, które już obowiązują. Taka sytuacja spowodowana byłaby potrzebą przeniesienia części przepisów z ustawy o izbach aptekarskich do ustawy o zawodzie farmaceuty. Oznaczałoby to konieczność ponownego bronienia instytucji opieki farmaceutycznej i wielu innych korzystnych rozwiązań, na przykład prawa do opiniowania przez radę aptekarską wniosku o udzielenie lub cofnięcie zezwolenia na prowadzenie apteki lub hurtowni.

       W istniejących warunkach, uwzględniając trudności, jakie samorząd aptekarski napotka w trakcie prac legislacyjnych, przyjęto strategię rozszerzenia zakresu przedmiotowego ustawy o izbach aptekarskich i zmiany tytułu ustawy na „ustawę o zawodzie farmaceuty i izbach aptekarskich”.

       Opracowując projekt ustawy, chcieliśmy scalić wszystkie przepisy dotyczące wykonywania zawodu farmaceuty w jednym akcie prawnym. Projekt ustawy nie narusza - wypracowanych na gruncie obowiązującej ustawy o izbach aptekarskich - idei samorządności zawodowej i rozwiązań systemowych w zakresie sprawowania pieczy nad zawodem zaufania publicznego, jakim jest zawód farmaceuty. Z uwagi na uwarunkowania historyczne i dorobek samorządu aptekarskiego zostaje pozostawiona w ustawie nazwa samorządu aptekarskiego: Naczelna Izba Aptekarska i okręgowe izby aptekarskie.

       Trzeba wyraźnie zaznaczyć, że ustawa o izbach aptekarskich zawiera materię charakterystyczną dla ustaw zawodowych – reguluje bowiem dokładnie te same kwestie, co ustawy dotyczące innych zawodów. Przedstawiony projekt nawiązuje do usankcjonowanych w Polsce zasad regulowania samorządów zawodowych zawodów zaufania publicznego. Dokładna analiza ustaw zawodowych wskazuje, że w doskonałej większości obowiązuje zasada jeden zawód – jedna ustawa, a nawet kilka zawodów w jednej ustawie. Zasada ta dotyczy samorządu lekarzy weterynarii, diagnostów laboratoryjnych oraz psychologów, a w przypadku zawodów zaufania publicznego, tzw. niemedycznych, zasada: jeden zawód – jedna ustawa nie ma żadnych wyjątków.

       Projekt ustawy porządkuje w jednym akcie prawnym wymagania kwalifikacyjne uprawniające do podejmowania i wykonywania zawodu farmaceuty, zasady dostępu do wykonywania zawodu farmaceuty, wymogi formalne, które muszą być spełnione w przypadku świadczenia przez farmaceutów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej usług w tym zakresie oraz zasady doskonalenia zawodowego.

       Zasady odpowiedzialności zawodowej, postępowanie przed rzecznikami i sądami odpowiedzialności zawodowej zostały unormowane w sposób, jaki obecnie narzuca orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, tzn. poprzez kompleksowe uregulowanie w ustawie, a nie w rozporządzeniu wykonawczym.

       Najważniejsza część projektu to rozdział dotyczących „Zasad wykonywania zawodu farmaceuty”. Proponujemy wprowadzenie zasady, że zawód farmaceuty, będący zawodem medycznym, może wykonywać wyłącznie osoba posiadająca prawo wykonywania zawodu farmaceuty, która złożyła ślubowanie i jest wpisana do rejestru farmaceutów prowadzonego przez właściwą okręgową izbę aptekarską.

       Ustawowo normujemy zasady, które dla każdego farmaceuty powinny być oczywiste, chociażby tę, że świadomie i dobrowolnie bierzemy na siebie obowiązek służenia pacjentom. Wskazujemy, że farmaceuta wykonuje swoje czynności ze starannością wynikającą z wiedzy farmaceutycznej, doświadczenia zawodowego oraz zasad etyki i deontologii zawodowej ustalonych na podstawie ustawy. Farmaceuta ma obowiązek kierowania się wartościami humanistycznymi oraz wartościami aptekarstwa polskiego, dbania o najwyższą jakość usług farmaceutycznych udzielanych w ramach czynności zawodowych.

       Unormowano obowiązek świadczenia usług farmaceutycznych w przypadkach nagłych, gdy zwłoka w ich udzieleniu mogłaby spowodować niebezpieczeństwo utraty życia, ciężkiego uszkodzenia ciała lub ciężkiego rozstroju zdrowia, oraz w innych przypadkach niecierpiących zwłoki. Doprecyzowaliśmy także obowiązek farmaceuty w postaci udzielania pełnej i przystępnej informacji o produktach leczniczych i wyrobach medycznych, będących przedmiotem obrotu w aptekach i hurtowniach farmaceutycznych oraz porad dotyczących ich stosowania.
    Wprowadzono do projektu ustawowy nakaz poszanowania przez farmaceutę intymności i godności osobistej pacjenta podczas świadczenia usług farmaceutycznych, a także obowiązek dbania, aby inne współpracujące z nim osoby przestrzegały w postępowaniu z pacjentem tego obowiązku. Zaproponowaliśmy przepis, zgodnie z którym farmaceuta może odmówić wydania produktu leczniczego, jeżeli jego wydanie może zagrażać życiu lub zdrowiu pacjenta. Doprecyzowano obowiązek zachowania w tajemnicy informacji związanych z pacjentem, a uzyskanych w związku z wykonywaniem swoich czynności zawodowych. Projekt przewiduje prowadzenie przez farmaceutę indywidualnej dokumentacji aptecznej produktów leczniczych i wyrobów medycznych wydawanych pacjentowi z apteki. Dodano normę, że farmaceuta wykonujący zawód w aptece szpitalnej lub w dziale farmacji szpitalnej ma prawo wglądu do dokumentacji medycznej w zakresie niezbędnym do świadczenia usług farmaceutycznych.

       W projekcie podkreślono rolę i samodzielność funkcji kierownika apteki, ustalając, że farmaceuta odpowiedzialny za kierowanie apteką, punktem aptecznym, działem farmacji szpitalnej lub hurtownią farmaceutyczną, zwany dalej „kierownikiem”, samodzielnie podejmuje decyzje w sprawach dotyczących kierowania apteką, punktem aptecznym lub hurtownią farmaceutyczną, wynikających z odrębnych przepisów i nie jest związany w tym zakresie poleceniami podmiotu prowadzącego aptekę, punkt apteczny lub hurtownię farmaceutyczną.

       Przyjęto zasadę, że kierownik wykonuje zawód na podstawie umowy o pracę, w pełnym wymiarze czasu pracy, chyba że kierownik wykonuje usługi farmaceutyczne w prowadzonej przez siebie aptece ogólnodostępnej lub hurtowni farmaceutycznej, której jest właścicielem lub współwłaścicielem.

       Farmaceuta będzie mógł pełnić funkcję kierownika apteki lub hurtowni farmaceutycznej po uzyskaniu zgody okręgowej rady aptekarskiej okręgowej izby aptekarskiej, której jest członkiem. Okręgowa rada aptekarska wydawać będzie zgodę na pełnienie funkcji kierownika apteki lub hurtowni farmaceutycznej, jeżeli farmaceuta spełniać będzie ustawowe warunki określone w art. 88 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne oraz wykazywać będzie nienaganną postawę etyczną i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię należytego pełnienia funkcji kierownika apteki lub hurtowni farmaceutycznej.

       Dodano zasadę, że okręgowa rada aptekarska dokonuje wizytacji i oceny wykonywania zawodu przez farmaceutę będącego członkiem okręgowej izby aptekarskiej. Rozbudowano rozdział 5 „Odpowiedzialność zawodowa”, który został opracowany przy uwzględnieniu obecnych regulacji prawnych w zakresie postępowania karnego oraz zasad wynikających z Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

       Mam nadzieję, że projekt znajdzie się w planie prac Ministerstwa Zdrowia i Rządu w 2015 roku.


                                dr n. farm. Marek Jędrzejczak
     
     
  • Opieka farmaceutyczna.  ( 22 pozycji )


       Apteka należy do placówek ochrony zdrowia publicznego, a farmaceuta świadomie i dobrowolnie bierze na siebie obowiązek służenia pacjentom. Bycie farmaceutą to ogromna odpowiedzialność, ponieważ potrzebna jest nie tylko wiedza medyczna, ale również umiejętność wykorzystania jej w praktyce. Nie chodzi przecież o to, żeby rolą farmaceuty było wydawanie leków i przekazywanie schematycznej, standardowej informacji o zasadach ich przyjmowania, ale przede wszystkim o udzielanie fachowych porad medycznych indywidualnie dobranych do konkretnego chorego. Dlatego pacjenci oczekują od farmaceuty większego zaangażowania w ich problemy zdrowotne oraz umiejętności słuchania. Nie  traktują apteki tylko jako punktu zaopatrzenia w leki, ale również jako placówkę służby zdrowia, w której zasięgną konsultacji medycznych w sprawie stosowania zakupionych leków. Farmaceuci starają się sprostać tym zadaniom i podnosić świadomość zdrowotną pacjentów poprzez ich edukację.

       Wśród oferowanych przez aptekę usług znajdują się m.in.: wydawanie ulotek, demonstracje zasad używania produktów leczniczych czy regularne przeglądy lekowe (dotyczy aptek prowadzących opiekę farmaceutyczną). Jednak istotnym problemem, któremu powinno się poświęcić więcej uwagi jest kontrolowanie i zarządzanie interakcjami leków.  

       Większość pacjentów jest nieświadomych interakcji, które zachodzą przy przyjmowaniu kilku leków jednocześnie. Olbrzymia ilość dostępnych na rynku farmaceutyków wydawanych bez recepty sprawia, że pacjent jest często zdezorientowany i kupuje wiele preparatów o podobnym składzie. Dodatkowo w połączeniu ze stosowaną farmakoterapią przepisaną przez lekarza, przyjmuje łącznie nawet do kilkunastu leków w ciągu doby.

       Im więcej leków przyjmuje pacjent w tym samym czasie, tym większe jest prawdopodobieństwo wystąpienia reakcji niepożądanych. Definicja interakcji leków mówi, że jest to wpływ jednego leku na efekt drugiego jednocześnie podanego. Konsekwencją interakcji może być zahamowanie działania leku, powstanie toksycznych metabolitów, przekroczenie stężenia maksymalnego leku w krążeniu ogólnym lub inne poważne powikłania. Przykładem może być równoczesne podanie statyn z lekami przeciwgrzybiczymi należącymi do pochodnych azolowych. Występuje wówczas ryzyko uszkodzeń mięśni szkieletowych w postaci miopatii.

       Rodzaje interakcji mogą być różne. Niektóre mogą kończyć się nawet hospitalizacją, inne nie mają wpływu na przebieg leczenia. Należy również wspomnieć o interakcjach korzystnych, które przejawiają się wzmocnieniem działania farmakologicznego, np. leki moczopędne – tiazydy w połączeniu z β-blokerami powodują lepszy efekt w obniżeniu ciśnienia tętniczego, niż przy stosowaniu tych leków oddzielnie.

       Pomimo, że nie wszystkie interakcje są negatywne, to jednak leczenie pacjentów kilkoma lekami naraz jest ryzykowne i trzeba posiadać olbrzymią wiedzę farmakologiczną, aby dobrać właściwe leki, które mogą się wzajemnie uzupełniać i dawać efekt synergistyczny.

       Innym aspektem dotyczącym interakcji leków jest zmienność reakcji pacjentów na te same interakcje. Jeżeli u jednego pacjenta występuje poważna reakcja niepożądana związana z interakcją leków, to nie oznacza, że u innego wystąpi podobna. Jednak nie można w tym przypadku ryzykować zdrowiem pacjenta i należy przyjąć, że taka interakcja może zajść u każdego przyjmującego równocześnie dane leki. Wobec tego, do interakcji należy podchodzić z zasobem wiedzy w sposób fachowy, żeby pomóc pacjentowi, przedstawić mu rozwiązanie problemu, a jeśli nie jest to możliwe, skierować do lekarza pierwszego kontaktu.

       Czasami wystarczy poinformować pacjenta, żeby leki, które przyjmuje, zażywał osobno lub w odstępie kilku godzin, dopóki nie zajdzie metabolizm pierwszego leku. I właśnie tu zaczyna się rola farmaceuty. Od magistra farmacji oczekuje się już nie tylko wydania leku, ale również fachowej porady na temat jego działania, działań niepożądanych i możliwych interakcji.

       Farmaceuta powinien kontrolować zakupione przez pacjenta leki oraz rozwiązywać problemy związane z interakcjami w miarę swoich możliwości. Nie powinien ingerować w dawki leków, a także nie jest w stanie w pełni monitorować pacjenta. Może jedynie ocenić interakcje z punktu widzenia istotności. Jeżeli interakcji można uniknąć, farmaceuta powinien poinformować pacjenta, w jaki sposób i jednocześnie ostrzec o potencjalnych działaniach niepożądanych, których mona się spodziewać po przyjęciu kilku leków naraz.

       Natomiast w przypadku przepisanych na recepty lekarskie leków działających przeciwstawnie względem siebie, pacjent powinien być poinformowany przez farmaceutę o konieczności konsultacji z lekarzem pierwszego kontaktu.

       Jeżeli pacjent zamierza nabyć leki, które mogą za sobą reagować dając interakcje zagrażające nie tylko zdrowiu, ale i życiu pacjenta, farmaceuta powinien poinformować o zagrożeniu i zaproponować inny, bezpieczniejszy zestaw leków. Właściwe podejście farmaceuty do interakcji leków przyczynia się do zwiększenia bezpieczeństwa farmakoterapii.

       W pracy farmaceuty pomocne są różne narzędzia informacyjne. Oprócz fachowej literatury i aktualnych doniesień ze źródeł internetowych, do dyspozycji aptekarzy są także moduły zaimplementowane do komputerowych programów aptecznych z zainstalowanym modułem „Interakcje”. Apteki, które dysponują programem z wdrożonym takim programem, mają dostęp do najważniejszych interakcji leków, dzięki temu farmaceucie nie umknie żadna informacja, która pomaga wykryć problemy lekowe.

       Przykładowo, poniższa tabela przedstawia rodzaj i zakres informacji w module „Interakcje” opracowanym przez firmę Kamsoft.

     

    Lp.

     

     RODZAJ INFORMACJI

     

    ZAKRES INFORMACYJNY

    1

    Indeks BL07

    Unikalny kod Produktu o długości 7 znaków numerycznych

    2

    Kod EAN

    Unikalny kod produktu nadawany przez ministra właściwego dla spraw zdrowia

    3

    Nazwa leku do interakcji

    Nazwa leku dla którego poszukiwana jest interakcja z innymi lekami

    4

    Składnik leku do interakcji

    Nazwa substancji czynnej w leku dla którego szukana jest interakcja

    5

    Nazwa leku z interakcją

    Nazwa leku który wchodzi w interakcje z lekiem dla którego szukana jest interakcja

    6

    Składnik leku z interakcją

    Nazwa substancji czynnej w leku która wchodzi w interakcję z lekiem dla którego szukana jest interakcja

    7

    Waga interakcji

    Waga oznaczona symbolami 0-mała,1-słaba, 2-średnia, 3-wysoka (autoryzacja naukowa)

    8

    Opis wagi

    Opis tekstowy wagi interakcji (autoryzacja naukowa)

    9

    Uwagi

    Komunikat w przypadku małej mocy składnika


       Zakres informacji w programie komputerowym obejmuje opis interakcji pomiędzy zakupionymi lekami ze wskazaniem na wagę wykrytej interakcji. Nawet, jeśli składnik leku wykazuje małą moc, na ekranie wyświetla się komunikat.

       Poniższy przykład przedstawia interakcję istotną i jej opis uzyskany przy pomocy modułu "Interakcje":
     
     
    • Interakcja: Lek Cordarone, substancja czynna Amiodaroni hydrochloridum
    • Lek Plavix, substancja czynna Clopidogrelum
    • Waga interakcji: istotna
    • Opis: Przyjmujesz leki zawierające w swoim składzie klopidogrel oraz Amiodaron. Skutkiem jednoczesnego stosowania tych leków może być osłabienie działania przeciwzakrzepowego klopidogrelu, co oznacza zwiększone ryzyko zakrzepicy żylnej i zatorów. Jeżeli leki zostały przepisane przez różnych lekarzy, wskazana jest konsultacja w celu ustalenia, czy leki te mogą być jednocześnie stosowane, a jeśli tak, to czy nie zachodzi konieczność zmiany zaleceń odnośnie dawkowania. W przypadku, gdy leki zaordynował ten sam lekarz, przestrzegaj schematu dawkowania. Regularnie wykonuj zlecone przez lekarza badania krwi i informuj go o wszelkich niepokojących objawach."
     
     
       Inne przykłady potencjalnie groźnych interakcji to:
     

    Insulinum

    Bisoprololi fumaras

    Bisoprolol nasila działanie przeciwcukrzycowe insuliny, co może doprowadzić do nadmiernego spadku stężenia glukozy we krwi.

    Amiodaroni hydrochloridum

    Hydroxyzini hydrochloridum

    Stosowanie obu leków równocześnie może powodować wystąpienie groźnych zaburzeń rytmu serca.

    Spironolactonum

    Metformini hydrochloridum

    W wyniku interakcji może czasem wzrosnąć stężenie glukozy i kwasu mlekowego we krwi.

    Prednisoni acetas

    Formoteroli fumaras

    Stosowanie obu leków równocześnie może powodować nadmierne zmniejszenie stężenia potasu we krwi.


       Opisy interakcji stanowią pomocne narzędzia w pracy aptekarza, ale wiedza farmaceuty jest wartością nadrzędną, ponieważ tylko on potrafi ocenić, jak ważny jest problem i jak go rozwiązać.
     
       Dlatego pacjenci powinni zaufać swojemu farmaceucie i wykorzystać jego porady w stosowaniu leków. Tym bardziej, że problem interakcji realnie istnieje i wielu pacjentów jest narażonych nie tylko na działania niepożądane, ale również na utratę zdrowia lub nawet życia w wyniku niewłaściwego łączenia kilku leków ze sobą.
     
       Dodatkowo ważnym elementem jest monitorowanie działań niepożądanych. Obowiązkiem farmaceuty jest przekazanie informacji o działaniach niepożądanych, które zgłasza pacjent odpowiednim organom. Posłuży to opracowaniu nowych interakcji i ustrzeże innych pacjentów przed skutkami stosowania niewłaściwych leków.

    dr n. med. Beata Skibska

    Katedra Farmacji Stosowanej,

    Zakład Farmacji Aptecznej

    Uniwersytet Medyczny w Łodzi

     


     
  • Biblioteka farmaceuty.  ( 44 pozycji )
     
     
    Monografia
     
    "Sprzeciw sumienia farmaceutów.
     
    Aspekty etyczne, teologiczne i prawne”
     
    Małgorzaty Prusak
     
     
        Nie ulega wątpliwości, że farmaceuta musi sprostać wysokim zobowiązaniom, jakie m.in. zawarte są w przysiędze składanej u progu zawodu, na wzór przysięgi Hipokratesa. Ślubujemy „wykonywać swoje obowiązki  sumiennie, (…) mając zawsze na uwadze dobro pacjenta, wymogi etyki zawodowej i obowiązujące prawo, (…) zaś w postępowaniu swoim kierować się zasadami godności, uczciwości i słuszności”. Czy ma to związek z naszym sumieniem? A jeżeli tak, czy mamy obowiązek uczestniczyć w działaniach zmierzających do zabijania życia – tego poczętego, np. poprzez doradzanie i wydawanie pacjentce środka wczesnoporonnego, albo zabijania osób chorych, poprzez sprzedaż zestawów do eutanazji, jak ma to miejsce w Holandii? Czy farmaceuta powinien mieć prawo do sprzeciwu sumienia?

       Zdania będą w środowisku farmaceutycznym podzielone. Jak bardzo? Ustalenie aktualnej sytuacji to był jeden z celów pracy doktorskiej Pani dr Małgorzaty Prusak, praktykującego farmaceuty i teologa w jednej osobie. Z przeprowadzonej ankiety wśród 151 pracowników aptek wynika, że 52% zdecydowanie nie zgadza się z potrzebą ustanowienia „klauzuli sumienia”, prawa pozwalającego farmaceucie na niewydawanie środków antykoncepcyjnych. Z problemem sumienia w takich sytuacjach na co dzień zmierza się natomiast 17% farmaceutów.

       Świetne opracowanie tematu sprzeciwu sumienia, od strony etycznej, teologicznej i prawnej, jakim jest omawiana książka polecam wszystkim farmaceutom. Pomimo ogromnego zaangażowania Autorki w działania zmierzające do prawnej akceptacji sprzeciwu sumienia dla aptekarzy, monografia przygotowana jest jako profesjonalna analiza historycznych i współczesnych poglądów i uwarunkowań, bez emocji i wyrażania osobistych poglądów. Całość, licząca 445 stron, jest napisana w sposób bardzo interesujący. Daje szansę poznania problemu, tak jak rozważany był przez wieki oraz aktualnie, a także jak widziany jest w różnych krajach, w rozwiązaniach prawnych i opracowaniach naukowych. Nie wątpię, że każdy farmaceuta interesujący się filozofią, etyką, czy ogólnie naukami humanistycznymi, będzie usatysfakcjonowany lekturą. Każdy z nas znajdzie też tam argumenty, które można wykorzystać podczas prezentowania własnych poglądów, chociaż będzie ich oczywiście więcej dla osób uznających wagę sumienia w pracy służącej ochronie zdrowia i życia. Dobrze byłoby, gdyby książka tak bardzo poświęcona dylematom środowiska farmaceutycznego znalazła się w naszych biblioteczkach, również tych w aptece.
     
      
       Książka została wydana w roku 2015 w serii bioEtyka przez wydawnictwo Św. Stanisława BM w Krakowie (strona internetowa www.stanislawbm.pl, cena 29,90 zł).
     
     
     
    Prof. dr hab. Małgorzata Sznitowska
    Kierownik Katedry i Zakładu Farmacji Stosowanej
    Gdański Uniwersytet Medyczny
     
     
  • Rozmowy Redakcji.  ( 11 pozycji )


     
     
     
     
     
     
     
     
     
     CHCEMY WZIĄĆ Z WAS PRZYKŁAD
     
       Rozmowa Aptekarza Polskiego z Profesorem Eduardasem Taraseviciusem, prezesem Litewskiego Towarzystwa Farmaceutycznego, gościem Naczelnej Rady Aptekarskiej na obchodach X Ogólnopolskiego Dnia Aptekarza w dniu 18 września 2013 roku w Warszawie.

     - Korzystamy z okazji, że jest Pan Profesor gościem polskich aptekarzy  i chcemy prosić o krótką rozmowę.
     
    - Zgoda na rozmowę. Biorę udział w tym spotkaniu na zaproszenie pana doktora Grzegorza Kucharewicza, prezesa Naczelnej Rady Aptekarskiej. Byłem przyjemnie zaskoczony tym zaproszeniem. Jest mi bardzo miło, że mogę uczestniczyć wraz z polskimi aptekarzami w obchodach X Ogólnopolskiego Dnia Aptekarza. Idea obchodów Dnia Aptekarza, który jest świętem całej rodziny aptekarskiej zyskała poparcie Międzynarodowej Federacji Farmaceutycznej. Święto to jest obchodzone także w innych krajach.
     
    - Czy na Litwie także świętuje się Dzień Aptekarza?

    Tak. Podobnie jak w Polsce nasze święto nawiązuje do postaci Świętych Kosmy i Damiana. Nasze obchody odbędą się kilka dni później, 25 września w kościele Świętego Jana położonym na terenie Uniwersytetu Wileńskiego. W tym kościele znajduje się obraz naszych Świętych Patronów.   
     
    - Ilu członków liczy Litewskie Towarzystwo Farmaceutyczne? Proszę przybliżyć nam profil działania Towarzystwa, któremu Pan Profesor prezesuje.

    - Na Litwie nie ma Izby Aptekarskiej. Przynależność farmaceutów do naszej organizacji jest dobrowolna. Do Towarzystwa należy 500 członków. Farmaceuci związani z sieciami aptek nie zgadzają się w pełni z naszym programem.
    - Pomimo, że nie skupiamy wszystkich litewskich aptekarzy, to mamy pozytywny program dla aptekarstwa. Walczymy z dobrym skutkiem. Oto przykład z ostatnich tygodni. Litewski Parlament uznając przedstawiane przez nasze Towarzystwo argumenty przeciwko wprowadzeniu leków do obrotu pozaaptecznnego odrzucił projekt ustawy zezwalającej na obrót lekami na stacjach benzynowych.

    - Jaka jest sytuacja aptek na Litwie? Proszę przedstawić obraz litewskiego aptekarstwa.

    - Wiele aptek należy do sieci. Około 200 aptek to apteki indywidualne. Na litewskim rynku aptecznym jest ostra konkurencja. Apteki indywidualne są zmuszone do podjęcia narzuconej przez sieci walki konkurencyjnej. Sytuacja ekonomiczna aptek indywidualnych nie jest dobra.
     
     - Czy na Litwie możliwa jest reklama leków oraz reklama aptek?

    - Niestety, reklama jest u nas dozwolona, co uznajemy za niewłaściwe. Reklamują się zwłaszcza apteki sieciowe. Chcemy wziąć z Was przykład i doprowadzić do wprowadzenia zakazu reklamy aptek i ich działalności.

    - Jakie jeszcze postulaty dotyczące ładu na rynku farmaceutycznym przedkłada rządowi i ustawodawcy Litewskie Towarzystwo Farmaceutyczne?

    - Przed kilku laty nasze Towarzystwo złożyło w ministerstwie zdrowia projekt nowelizacji prawa w celu ustanowienia racjonalnej struktury i liczby aptek. Domagamy się wprowadzenia tak zwanej geografii i demografii.

    - Jak się układają kontakty Towarzystwa z polskim samorządem aptekarskim?

     
     - Są to kontakty częste. Już niedługo, w listopadzie, na Uniwersytecie Kowieńskim odbędzie się międzynarodowa konferencja farmaceutyczna. Spodziewamy się gościć na tej konferencji przedstawicieli Naczelnej Izby Aptekarskiej. Serdecznie ich zapraszamy. Wydarzeniem towarzyszącym konferencji będzie otwarcie nowej siedziby Wydziału Farmaceutycznego Uniwersytetu w Kownie.

    - Czego życzy Pan Profesor polskim aptekarzom z okazji Dnia Aptekarza?

    - Życzę zadowolenia i satysfakcji z pracy dla pacjentów. Życzę poprawy sytuacji ekonomicznej aptek. Naczelnej Izbie Aptekarskiej życzę, żeby podjęła działania w celu przystąpienia do Międzynarodowej Federacji Farmaceutycznej (FIP), która jest prężną organizacją. Organizowane przez FIP kongresy są ważnymi wydarzeniami wytyczającymi kierunki rozwoju farmacji na świecie. Wszystkim okręgowym izbom aptekarskim życzę jedności w działaniach na rzecz realizacji programowych celów waszego samorządu.

    Rozmawiał Zbigniew Solarz
    Tekst rozmowy nieautoryzowany
     
  • Listy do Redakcji  ( 34 pozycji )
  • Warto wiedzieć.  ( 31 pozycji )
    13th Annual Congress
     
    of International Drug Discovery Science & Technology,
     
    Therapy and EXPO-2015

       W dniach 20-22.10.2015 r. odbyła się międzynarodowa konferencja w Chinach, w Pekinie poświęcona odkryciom z dziedziny technologii i terapii lekowej. W konferencji uczestniczyło 350 naukowców z 40 krajów z całego świata. Największym zainteresowaniem cieszył się wykład dotyczący zastosowania nanomedycyny do walki z rakiem. Nowoczesne technologie pozwalają dotrzeć do komórek nowotworowych nie uszkadzając zdrowych tkanek. Wykłady przedstawiane były w formie prezentacji multimedialnych, które prezentowały również nowoczesne postaci leków.  

       Wśród uczestników konferencji  znaleźli się również naukowcy z Polski: farmaceutka Agata Kowalczyk z Katedry Fizjologii Doświadczalnej i Klinicznej Uniwersytetu Medycznego w Łodzi, dr Beata Skibska z Katedry Farmacji Stosowanej Uniwersytetu Medycznego w Łodzi i kierownik apteki „Medicus” oraz prof. Lech Kozerski z Instytutu Chemii Organicznej PAN w Warszawie.

       Pełni wrażeń z tego niezwykłego kraju i egzotycznych miejsc, naukowcy wynieśli nie tylko wspaniale wspomnienia, ale przede wszystkim bogatą wiedzę i nawiązali liczne kontakty, które w przyszłości mogą zaowocować współpracą. Udział w tak prestiżowej konferencji udowadnia, że farmaceuci dbają o rozwój swojej dziedziny nauki i są widoczni na arenie międzynarodowej.

     
     
  • Edukacja  ( 22 pozycji )
    OFERTY PRACY
     
    NA RYNKU FARMACEUTYCZNYM
     
       Wybór kierunku studiów często wiąże się z decyzją określającą dalszy rozwój zawodowy. Do kierunków, które cieszą się nadal dużą popularnością należą studia farmaceutyczne. Rozwój aptek prywatnych na początku lat 90 spowodował duże zainteresowanie farmacją. Wraz ze wzrostem ich liczby powstawały nowe miejsca pracy. Studenci pytani, dlaczego wybrali farmację odpowiadali, że zaraz po studiach od razu mają zapewnione miejsce pracy. Tak było przez wiele lat. Niestety wzrastająca liczba aptek, a co za tym idzie często ich słabsza kondycja finansowa, zmiana struktury ich własności, a także zmiany legislacyjne przyczyniły się do tego, że rynek pracy dla farmaceutów stawał się coraz trudniejszy. Nie bez znaczenia było również pojawienie się licznych szkół kształcących techników farmacji, którzy mieli zbliżone do farmaceutów uprawnienia w aptece. Według danych Głównego Urzędu Statystycznego, który w 2013 roku objął badaniami 12,2 tys. aptek ogólnodostępnych, 34 apteki zakładowe i 1,3 tys. punktów aptecznych na ogólną liczbę 30,5 tys. osób uprawnionych do wykonywania zawodu farmaceuty blisko 90% pracowało bezpośrednio z pacjentem. W aptekach ogólnodostępnych i punktach aptecznych pracowało łącznie 25,5 tys. magistrów farmacji i 27,5 tys. techników farmacji. [1]
     
       Od czasu wejścia Polski do Unii Europejskiej otworzyły się miejsca pracy dla farmaceutów w innych krajach. Najbardziej popularna była Anglia. Na uczelniach często pojawiali się przedstawiciele firm rekrutujących do pracy za granicą. Dla wielu absolwentów wydziałów farmaceutycznych była to ogromna szansa, wielu też z niej skorzystało. Mając dyplom ukończenia studiów, po przeszkoleniu mogli oni podjąć pracę w swoim zawodzie. Wcześniej stosunkową dużą barierą była nostryfikacja dyplomu, która zniechęcała „na starcie” do wyjazdu z kraju.

       Zdecydowana większość absolwentów wydziałów farmaceutycznych wybiera aptekę jako miejsce dalszej pracy. Ten stan rzeczy jest często uwarunkowany odbywanym w trakcie 11 semestru studiów stażem w aptece. Stażyści już w tym okresie dostają propozycję kontynuacji pracy. Ci którzy nie lubią zmian i obserwują rynek pracy, często decydują się na pozostanie, bo praca już jest. Tylko niewielka część z nich dalej poszukuje dla siebie miejsca w przestrzeni życiowej. Jakie są zatem ich możliwości?

       Jak pokazały wyniki badań ankietowych przeprowadzonych przez Zespół ds. Rekrutacji, Oceny Jakości Kształcenia i Absolwentów Uniwersytetu Medycznego w Lublinie [2], blisko 83% szukających zatrudnienia absolwentów farmacji korzysta z ofert zamieszczanych w Internecie. Analiza rynku pod względem miejsca pracy związanego z farmacją pokazuje zmieniający się trendy. Według popularnego portalu pracuj.pl [3] określając zawód jako „przedstawiciel farmaceutyczny” otrzymano wynik 893 ofert pracy, podczas gdy dla zawodu „farmaceuta” 99 oferty. Zatem stosunek miejsc pracy jest około 10:1. Najwięcej ofert dla przedstawicieli farmaceutycznych było w województwie mazowieckim - 105, małopolskim - 72, śląskim i wielkopolski po 67 ofert. Pracodawcy poszukują farmaceutów, w tym też i techników farmacji, ponieważ w zbiorze występują obok siebie te dwie grupy zawodowe, najwięcej w województwie mazowieckim - 27, najmniej ofert, jedna,  była w województwie opolskim. Jak widać z powyższych przykładów, to nie apteki poszukują pracowników z wykształceniem farmaceutycznym na rynku pracy.
     

       Na absolwentów czeka również praca w przemyśle farmaceutycznym pod tym hasłem znaleziono 66 ofert pracy. Oczywiście, w tym przypadku jest to oferta zróżnicowana. Pracodawcy poszukują osób do pracy na różnych szczeblach od mechaników maszyn do Specjalistów. Mniej ofert znaleziono dla „Kierownik apteki”, (21). Główny Inspektorat Farmaceutyczny zamieścił 1 ogłoszenie szukając osoby na stanowisko Specjalista - Inspektor ds. Obrotu Hurtowego w województwie mazowieckim.

       Kolejnym miejscem pracy dla farmaceutów związanym z ich wykształceniem zawodowym jest hurtownia farmaceutyczna. W Polsce jest ich ponad 600 [4]. Przedsiębiorca, który zamierza prowadzić działalność polegającą na prowadzeniu hurtowni farmaceutycznej powinien zatrudnić osobę wykwalifikowaną – kierownika hurtowni – odpowiedzialną z prowadzenie hurtowni. Farmaceuta chcący pełnić tę funkcję według obowiązującego Prawa farmaceutycznego musi posiadać dwuletni staż pracy w hurtowni farmaceutycznej lub w aptece. Na rynku ofert pracy znaleziono 36 propozycji.

       Wydziały farmaceutyczne starają się również dostosowywać swoje programy studiów do wymagań rynku pracy oferując ciekawe specjalności przeddyplomowe. Farmaceuci kończący studia oprócz dyplomu i prawa wykonywania zawodu otrzymują także wartość dodaną w postaci przygotowania do pracy, nie tylko jako w aptece jako aptekarze, ale także wykształcenie mogące być przydatne w poszukiwaniu innych ofert pracy. Biorąc pod uwagę, że rocznie 1200 absolwentów farmacji kończy studia to na prawie każdego z nich na chwilę obecną czeka miejsce pracy. Oczywiście pracodawcy wymagają doświadczenia zawodowego, ale czasem warto postarać się, aby przekonać ich, że studia były wystarczającym stażem, aby podjąć pracę.

       Opracowaniem objęto ogólnie rynek farmaceutyczny na podstawie słów kluczowych, bez szczegółowej weryfikacji wymagań pracodawców. ■

    dr n farm. Tomasz Baj
    specjalista w dziedzinie Farmacja przemysłowa,
    specjalista w dziedzinie Lek roślinny


    W opracowaniu wykorzystano dane:
    1.    Główny Urząd Statystyczny. Zdrowie i ochrona zdrowia w 2013 r. Warszawa, 2014.
    2.    Zespół ds. Rekrutacji, Oceny Jakości Kształcenia i Absolwentów UM w Lublinie. Analiza potrzeb rynku pracy dla kierunku farmacja. Lublin, 2013.
    3.    www.pracuj.pl (dostęp 6.10.2015 r.)
    4.    Rejestr Hurtowni Farmaceutycznych http://rhf.rejestrymedyczne.csioz.gov.pl/_layouts/15/rhf/glowna.aspx
     
  • Lex Apothecariorum.  ( 51 pozycji )
     

       Ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo farmaceutyczne oraz niektórych innych ustaw dokonano istotnych zmian w ustawie z dnia 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2008 r. Nr. 45, poz. 271, z późn. zm.). Zmiany - co do zasady - obowiązywać będą od dnia 12 lipca 2015 r.
     
     

        Ostatnie regulacje prawa farmaceutycznego wprowadzone kolejno: ustawą z dnia 19 grudnia 2014 r. o zmianie ustawy Prawo farmaceutyczne i niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r., nr 0, poz. 28), Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie wymagań Dobrej Praktyki Dystrybucyjnej (Dz.U. z 2015 r. nr 0, poz.381) oraz ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo farmaceutyczne oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r. nr 0, poz.788), wnoszą szereg zmian w obszar dystrybucji hurtowej produktami leczniczymi. W istotnych kwestiach, zmiany te mają też wpływ na obrót detaliczny produktami leczniczymi i w bezpośredni sposób przekładają się na współpracę pomiędzy hurtowniami farmaceutycznymi oraz aptekami.
  • Farmacja na świecie.  ( 36 pozycji )

     
    Zaawansowane i refundowane usługi farmaceutyczne
    w wybranych krajach europejskich
    – wdrażane w roku 2015
    oraz aktualna ocena doświadczeń wcześniejszych projektów
     
     
       W coraz większej liczbie krajów europejskich wdrażane są zaawansowane i refundowane usługi farmaceutyczne. Jednak w niektórych przypadkach pierwsze miesiące lub nawet lata wprowadzania w życie w aptekach ogólnodostępnych nowych usług farmaceutycznych nie są łatwe.    

       Od lipca 2014r. rozpoczął funkcjonowanie w Saksonii i w Turyngii pilotażowy program o nazwie Arzneimittelinitiative (ARMIN) wprowadzający bardzo interesujące rozwiązania nowych zasad współpracy aptek i lekarzy w zakresie farmakoterapii pacjentów chorych przewlekle. Jest on również związany oferowaniem przez apteki zaawansowanych i refundowanych usług farmaceutycznych. W roku 2015 będą już pierwsze znaczące efekty wprowadzanych w życie nowych rozwiazań i wiele wskazuje na to, że sukces programu ARMIN może być porównywalny z wprowadzeniem w Niemczech o sierpnia 2013r. dopłat do dyżurów nocnych.

       ARMIN składa się z trzech modułów, które będą stale rozwijane:
    1. Przepisywanie leków przez lekarza w postaci nazw międzynarodowych (Wirkstoffverordnung)
    2. Katalog farmakoterapii (Medikationskatalog) zawierający wytyczne do wyboru określonych substancji czynnych
    3. Nadzór farmakoterapii (Medikationsmanagement) obejmujący nadzór nad całym procesem farmakoterapii, z uwzględnieniem leków OTC wybieranych w procesie samoleczenia oraz optymalizację i zwiększenie bezpieczeństwa farmakoterapii – szczególnie w przypadku pacjentów stosujących wiele różnych leków

       Przepisywanie leków w postaci nazw międzynarodowych i katalog farmakoterapii wdrożone zostały od 1 lipca 2014r. Nadzór farmakoterapii – zacznie funkcjonować na początku 2015r.

    Nazwy międzynarodowe

       Lekarz przepisuje leki w postaci nazw międzynarodowych (z pomocą odpowiedniego programu komputerowego) natomiast wybór konkretnego preparatu następuje w aptece.

       Pacjent rozpoznaje nazwy międzynarodowe stosowanych leków, które są umieszczane na recepcie i na opakowaniach leków – wzmacnia to stosowanie się pacjentów do przepisanej terapii.

       W uzasadnionych przypadkach lekarz morze przepisać preparat konkretnego producenta.

       W pierwszej kolejności w wyniku prac wielu instytucji i urzędów odpowiedzialnych za bezpieczeństwo stosowania leków w Niemczech wytypowanych zostało - 188 substancji czynnych (w tym 16 kombinacji dwóch substancji czynnych) występujących w 25 000 zarejestrowanych leków (przewidziane jest regularne uzupełnianie tej listy).

       Z systemu przepisywania leków w postaci nazw międzynarodowych wyłączone są w szczególności następujące postaci leków:

    - stosowane na skórę (np. maści, żele)
    - leki oczne i do uszu (np. krople oczne, krople do uszu)
    - plastry lecznicze (np. plastry przeciwbólowe)
    - inhalacje (np. leki stosowane w leczeniu astmy)
    - leki parenteralne (np. insuliny)

    Katalog farmakoterapii

       Systematyka podziału substancji czynnych:

    - substancje standardowe, które są stosowane u większości pacjentów w danej sytuacji
    - substancje rezerwowe, które są stosowane u tych pacjentów, których leczenie nie jest możliwe substancjami standardowymi
    - substancje pozostałe, stosowane w szczególnych sytuacjach ze względu na swoje specyficzne właściwości

       W pierwszej kolejności wybrane zostały następujące wskazania:

    - nadciśnienie
    - choroba wieńcowa, niewydolność serca, arytmia serca
    - zaburzenia przemiany lipidów
    - osteoporoza
    - choroba Alzheimera, demencje
    - depresja

       Rozszerzona lista wskazań od 1 stycznia 2015r.

    - cukrzyca typu 2
    - antybiotykoterapia górnych i dolnych dróg oddechowych
    - antybiotykoterapia dróg moczowych

    Nadzór farmakoterapii

    1) Aptekarz określa wszystkie leki stosowane przez pacjenta. Następnie pacjent jest rejestrowany w aptece, przynosi w ustalonym terminie do apteki wszystkie stosowane leki – aptekarz przeprowadza w aptece rozmowę z pacjentem, która trwa ok. 1 godz.
    Aptekarz analizuje również leki stosowane przez pacjenta w ciągu ostatnich 6 miesięcy – na podstawie danych otrzymanych z Kasy Chorych.
    2) Aptekarz sporządza wstępny plan farmakoterapii. Dokonuje analizy - w szczególności pod względem interakcji i bezpieczeństwa farmakoterapii. Pacjent otrzymuje wypełniony „dzienniczek farmakoterapii”, który przedstawia w trakcie wizyty u lekarza.
    3) Lekarz wartościuje stosowane leki i uzupełnia plan farmakoterapii. Wprowadza adnotacje w „dzienniczku farmakoterapii”, przekazywane następnie aptekarzowi.
    4) Aptekarz określa kompletny plan farmakoterapii. Aptekarz określa stosowane preparaty i drukuje dla pacjenta plan farmakoterapii.
    5) Okresowa modyfikacja planu farmakoterapii, najczęściej w cyklu kwartalnym.

       Za pierwszą rozmowę z pacjentem w ramach programu ARMIN apteka otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 94,50 Euro. Za każdą kolejną rozmowę przeprowadzaną w cyklu kwartalnym apteka będzie otrzymywać wynagrodzenie w wysokości 21,00 Euro. Ponadto, za każdą wydaną pozycję na recepcie realizowanej w ramach programu ARMIN, kiedy leki na recepcie przepisywane są w postaci nazw międzynarodowych, apteka będzie otrzymywać dodatkowo 0,20 Euro.

       Przedstawione powyżej główne założenia programu ARMIN są bardzo interesujące i zbieżne z tematami licznych dyskusji prowadzonych na temat przyszłości zawodu i zwiększenia kompetencji zawodowych aptekarzy w Polsce. Wnikliwa analiza doświadczeń wdrażanego w Niemczech programu będzie miała istotne znaczenie w pracach Naczelnej Izby Aptekarskiej nad ustawą o zawodzie aptekarza, która powinna uwzględniać możliwości i nowe wyzwania aptekarstwa polskiego w XXI wieku. Z pewnością pierwsze podsumowania dotyczące realizacji tego programu zostaną zaprezentowane w trakcie Saksońskiego Dnia Aptekarza w kwietniu 2015r., natomiast kolejne wnikliwe analizy będą też prezentowane w trakcie Zjazdu Niemieckich Aptekarzy, który odbędzie się jesienią 2015r.

    mgr farm. Piotr Bohater
    Koordynator Departamentu Spraw Zagranicznych NRA 
     
  • Galeria.  ( 31 pozycji )
     
    VII Krajowy Zjazd Aptekarzy

    Jachranka 30 stycznia 2016 r.
     
     
    FOTOGALERIA
     
     
     
     
     
    FOTOGALERIA
     
     
     
     
  • Manuał aptekarski.  ( 256 pozycji )

     

       Któż z nas nie doświadczył takich odczuć jak lęk, napięcie, niepokój, bezsenność? Są to jedne z najczęściej występujących objawów psychopatologicznych w społeczeństwach europejskich. Mogą występować samodzielnie, ale nierzadko towarzyszą różnym stanom chorobowym, zarówno somatycznym jak i psychicznym. Objawy te powodują dyskomfort i pogorszenie jakości życia porównywalne do uporczywych zespołów bólowych.
     
     
     
     
       Wśród wielu substancji biologicznie aktywnych pochodzenia roślinnego, które znalazły zastosowanie w medycynie, na szczególną uwagę zasługują polisacharydy, a w nich grupa glukanów. Charakteryzuje je duża różnorodność odmian, w których cząsteczki glukozy połączone są ze sobą wiązaniami: (1-3)-α-glikozydowymi, (1-3), (1-6)-β-glikozydowymi oraz hetero-β-glukany. Najsilniejszym działaniem i aktywnością odznaczają się głównie β-glukany. Są to długołańcuchowe polimery z bocznymi łańcuchami, zbudowanymi z cząsteczek glukozy [1, 4].
     
     
     
  • Przegląd prasy.  ( 20 pozycji )

       Od kilku lat Polska zajmuje miejsce w pierwszej dziesiątce krajów świata pod względem ilości spożywanych leków (zarówno tych przepisywanych na receptę, jak i tych dostępnych w sprzedaży odręcznej), a rynek farmaceutyczny w naszym kraju jest jednym z największych w Europie. Przyczynami skłonności do niepohamowanego, niekontrolowanego nadużywania (ang. abuse) leków, czyli lekomanii, są rozwój i komercjalizacja rynku farmaceutycznego oraz dolegliwości psychosomatyczne naszego społeczeństwa. Ta druga przyczyna ma związek z jednej strony z niezadowalającą samooceną stanu zdrowia i/lub starzeniem się społeczeństwa, a z drugiej ze wzrostem świadomości dotyczącej stanu zdrowia i zapotrzebowania na nowoczesne formy leczenia, nadmierną wiarą w skuteczność leków oraz poszukiwaniem komfortu psychicznego. Konsumentami dużej ilości leków w Polsce są dwie zróżnicowane wiekowo grupy pacjentów: osoby powyżej i poniżej 65 roku życia. Osoby starsze (powyżej 65 roku życia) nadużywają leków często samowolnie, z uwagi na współwystępowanie różnych dolegliwości, poczucie niepewności jutra oraz stałą obawę o własne zdrowie. Drugą grupę wiekową (poniżej 65 roku życia) stanowią mieszkańcy wielkich miast, którzy nadużywają leków (często najnowszych i drogich) świadomie, oraz osoby zamieszkujące małe miasta i wsie, które stosują leki bezrefleksyjne w wyniku modelowania zachowań i pod wpływem reklam w mediach.

       Problem lekomanii w Polsce dotyczy wielu różnorodnych medykamentów, a wśród nich na pierwsze miejsce wysuwa się nadużywanie leków przeciwbólowych, zwłaszcza tych dostępnych bez recepty. Inne nadużywane leki to te o działaniu przeciwkaszlowym, przeciwgorączkowym, przeciwzapalnym, uspokajającym i nasennym, przeciwlękowym, pobudzającym, hamującym łaknienie (anorektyki), leki hormonalne, przeczyszczające oraz preparaty zawierające w składzie alkohol (głównie krople nasercowe i krople żołądkowe).

       Konsekwencje lekomanii są różnorodne w zależności od rodzaju i ilości zażywanej substancji oraz okresu nadużywania. Najszybciej obserwowanymi objawami nadużywania leków są objawy niepożądane (bóle i zawroty głowy, bóle brzucha, nudności, osłabienie, reakcje alergiczne, zmiany na skórze i inne) lub zatrucie organizmu wymagające interwencji na oddziałach toksykologicznych. Poważną konsekwencją nadużywania leków jest uzależnienie (ang. addiction) – przewlekła choroba ośrodkowego układu nerwowego obejmująca obok zaburzeń psychicznych także szerokie spektrum objawów somatycznych i wegetatywnych. Najważniejszymi cechami uzależnienia są przymus sięgania po substancję uzależniającą i głód narkotykowy. Te cechy decydują o rozróżnieniu pomiędzy nadużywaniem substancji (ang. drug abuse), czyli procesem, nad którym człowiek jeszcze panuje i który może zwalczyć, a uzależnieniem. Uzależnienie cechuje się też nawrotowością (ang. relapse), pojawiającą się nawet po bardzo długim okresie abstynencji. Zgodnie z kryteriami ICD-10 ustalonymi przez Światową Organizację Zdrowia uzależnienie następuje, gdy w ciągu 12 miesięcy chorego cechują co najmniej 3 spośród wymienionych objawów:
     

    1.    Silna, natrętna potrzeba zażywania substancji (przymus).
    2.    Upośledzona zdolność kontrolowania zażywania substancji.
    3.    Występowanie objawów abstynencyjnych po odstawieniu substancji (głód narkotykowy).
    4.    Tolerancja na zażywaną substancję.
    5.    Postępujące zaniedbywanie alternatywnych do zażywania przyjemności, zachowań czy zainteresowań.
    6.    Zażywanie substancji pomimo wiedzy o szkodliwości dla zdrowia.
     
     
       Przyczynę uzależnienia należy wiązać ze zmianami zachodzącymi pod wpływem substancji uzależniających w układach funkcjonalnych mózgu, mianowicie w układzie nagrody, układzie wzbudzenia oraz w układzie poznawczym (kognitywnym). Spośród nich układ nagrody odgrywa zasadniczą rolę w inicjacji i podtrzymywaniu nałogu. Układ ten w warunkach fizjologicznych odpowiedzialny jest za pobieranie pokarmu, wody, zachowania seksualne i agresywne, natomiast patologiczne aktywacje tego układu występują pod wpływem nagród sztucznych, w tym nielegalnych substancji uzależniających oraz leków. Z punktu widzenia lokalizacji w mózgu układ nagrody to ściśle określony układ ośrodków i szlaków neuronalnych, których pobudzenie wywołuje reakcje wskazujące na subiektywne przyjemne odczuwanie tej stymulacji i w związku z tym dążenie do ponowienia bodźca. Układ nagrody tworzą mezolimbiczne szlaki dopaminergiczne, biegnące z pola brzusznego nakrywki śródmózgowia do różnych struktur limbicznych. Mezolimbiczne szlaki dopaminergiczne kontrolują zachowania motywacyjne związane z działaniem zewnętrznych dodatnich bodźców wzmacniających (odczuwanych jako przyjemne) i to właśnie im przypisuje się duże znaczenie w rozwoju uzależnień. Sygnał o przyjemnym charakterze pobudza dopaminowe neurony pola brzusznego nakrywki, czego konsekwencją jest wzrost uwalniania dopaminy z zakończeń aksonalnych w jądrze półleżącym przegrody. Pomimo iż dopamina decyduje o wartościach wzmacniających bodźca odbieranego, w neurochemiczną regulację układu nagrody zaangażowane są też inne neuroprzekaźniki. Należą do nich: serotonina, GABA, glutaminian i peptydy opioidowe, których ilość w przestrzeni synaptycznej – zmienna w wyniku działania bodźców nagradzających lub awersyjnych – moduluje homeostazę układu dopaminowego.

       Do nadużywanych leków, które bezpośrednio (przez wpływ na transporter dopaminowy, enzymy syntetyzujące lub rozkładające dopaminę) lub pośrednio (przez wpływ na wychwyt zwrotny lub aktywację receptorów innych neuroprzekaźników) modulują aktywność mezolimbicznego układu dopaminowego, należą pochodne opioidowe obdarzone działaniem przeciwbólowym lub przeciwkaszlowym, leki działające poprzez kompleks receptora GABAA (nasenne, uspokajające i przeciwlękowe), leki poprawiające sprawność umysłową (ang. cognitive enhancers). Warto też wspomnieć o występujących objawach zależności psychicznej pod wpływem substancji hamujących łaknienie lub niektórych leków przeciwdepresyjnych.

       Wymienione wyżej leki (dostępne z przepisu lekarza lub bez recepty) stanowią legalne źródło substancji uzależniających. Dlatego też stosowanie leków, zwłaszcza psychotropowych, powinno być racjonalne, czasowe i w jak najmniejszych dawkach, po dokładnie zebranym wywiadzie od pacjenta na temat wcześniejszych epizodów nadużywania substancji uzależniających.

       Zaleca się także zwiększenie czujności pracowników służby zdrowia mających bezpośredni wpływ na dystrybucję leków na możliwość nadużywania substancji teoretycznie bez potencjału psychoaktywnego i uzależniającego. Do takich „nieuzależniających” leków należą benzydamina i ksylometazolina. W ostatnich latach opisano przypadki ich nadużywania i pojawienia się objawów zagrażających zdrowiu bądź życiu.

       W związku z epidemią uzależnień lekowych konieczne są działania zapobiegające nadużywaniu leków: edukacja na temat zdrowotnych i społecznych konsekwencji ich pobierania (w innej dawce lub innych celach niż zalecanie) prowadzona przez pracowników służby zdrowia, farmakologów oraz toksykologów; ograniczenie reklamy leków i podawanie precyzyjnej informacji o składzie leku. Duże znaczenie mają także: przestrzeganie ograniczeń i zakazów dotyczących odręcznej sprzedaży leków bez recepty lekarskiej, wprowadzenie systemu monitorowania działań niepożądanych leków oraz stworzenie odpowiednich rozwiązań prawnych dla terapii osób uzależnionych od leków.

    prof. dr hab. Małgorzata Filip

    Katedra Toksykologii, Wydział Farmaceutyczny,
    Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum, Kraków;
    Pracownia Farmakologii Uzależnień,
    Zakład Farmakologii,
    Instytut Farmakologii PAN, Kraków.
     
    Fot. Fotolia.com
    Piśmiennictwo u autorki.

        Redakcja Aptekarza Polskiego dziękuje Autorce oraz Wydawcy i Redakcji Biuletynu Farmacja Krakowska za udostępnienie powyższego artykułu. Artykuł był opublikowany w numerze 1/2014 Farmacji Krakowskiej .
     
  • Sport to zdrowie.  ( 28 pozycji )

    Uwaga!

    Mistrzostwa Narciarskie Karpacz 2016 odwołane.

       Z uwagi na panujące od dłuższego czasu niekorzystne warunki atmosferyczne oraz brak perspektyw na to, by warunki te do połowy lutego br. poprawiły się na tyle, aby można było przeprowadzić zawody jesteśmy zmuszeni odwołać  XVI Mistrzostwa Polski Farmaceutów w Narciarstwie Alpejskim, które miały się odbyć w dniu 20 lutego 2016r.

       Wszystkich, którzy chcieli wziąć w nich udział, startować, a także pobawić się w trakcie  uroczystej kolacji w Chacie Karkonoskiej podsumowującej całe zawody bardzo przepraszamy za zaistniałą sytuację i serdecznie zapraszamy na przyszłoroczną edycję. Mamy nadzieję, że decyzja nasza spotka się z Państwa zrozumieniem.

    źródła: http://www.dia.com.pl

     
     
     
  • Chwila oddechu.  ( 96 pozycji )
    Laureaci

    I Ogólnopolskiego

    Konkursu Fotograficznego Farmaceutów

    - FotoFarm - 2015
     
     
    K1. "Apteka i aptekarz w obiektywie"
    Tytuł zdjęcia: Autoportret - farmaceuta na urlopie
    Data wykonania zdjęcia: sierpień 2015 r.
    Miejsce wykonania zdjęcia: Karlskrona (Szwecja)
    Nr zdjęcia: 68
    Imię i nazwisko autora: mgr farm. Marek Andrzejczak
    OIA: Gdańsk
     

    K2. "Farmacja na świecie"
    Tytuł zdjęcia: Farmacja na świecie - Indie
    Miejsce wykonania zdjęcia: Indie
    Nr zdjęcia: 12
    Imię i nazwisko autora: mgr farm. Joanna Szlańszok-Magiera
    OIA: Katowice

     
    K3. "Nie samą pracą żyje aptekarz"
    Tytuł zdjęcia: Mgiełka okiem farmaceuty - paralotniarza
    Data wykonania zdjęcia: 10.09.2015 r.
    Miejsce wykonania zdjęcia: okolice Drezdenka
    Nr zdjęcia: 1
    Imię i nazwisko autora: mgr farm. Maciej Kurłowicz
    OIA: Zielona Góra


    K4. "Varia"
    Tytuł zdjęcia: Wiatr
    Data wykonania zdjęcia: 02.08.2015 r.
    Nr zdjęcia: 62
    Imię i nazwisko autora: mgr farm. Marta Misiewicz
    OIA: Białystok

    Wyróżnienia w K4:
     

    Tytuł zdjęcia: Bosfor
    Data wykonania zdjęcia: kwiecień 2014 r.
    Miejsce wykonania zdjęcia: Stambuł (Turcja)
    Nr zdjęcia: 17
    Imię i nazwisko autora: mgr farm. Rafał Pawlik
    OIA: Katowice
     

    Tytuł zdjęcia: Rozmowy późnym popołudniem
    Data wykonania zdjęcia: sierpień 2015 r.
    Miejsce wykonania zdjęcia: ICE Centrum Kongresowe, Kraków
    Nr zdjęcia: 95
    Imię i nazwisko autora: mgr farm. Anna Sielawa
    OIA: Kraków

    Kategoria - plebiscyt publiczności:

    Tytuł zdjęcia: Skąpane słońcem…
    Data wykonania zdjęcia: lipiec 2014 r.
    Miejsce wykonania zdjęcia: Pola Przezchlebie k/Gliwic
    Nr zdjęcia: 51
    Imię i nazwisko autora: Małgorzata Misiaszek
    OIA: Katowice

     

  • Barometr PharmaExperta.  ( 89 pozycji )




    Grudzień 2015: +1,6%

    Rok 2015: +4,8%
     
       Rynek apteczny w grudniu 2015 r. zanotował sprzedaż na poziomie 2 786 mln PLN. Jest to o 44 mln PLN (+1,62%) więcej niż w analogicznym okresie ubiegłego roku. Natomiast w porównaniu do listopada 2015 r. wartość sprzedaży zwiększyła się aż o 336 mln PLN (+13,70%). 


    Tabela 1: Wartość sprzedaży w kluczowych segmentach rynku
    i porównanie do roku 2014
     
    *kliknij, aby powiększyć

       Grudzień, podobnie jak wszystkie poprzednie miesiące 2015 roku zanotował wzrost wartości sprzedaży rynku względem analogicznych okresów poprzedniego roku. Wartość sprzedaży rynku aptecznego w 2015 wyniosła blisko 29,9 mln PLN i była wyższa o 1 382 mln PLN (+4,85%) wobec wartości rynku za rok 2014. Największy wzrost rynek osiągnął na lekach refundowanych, które stanowiły ponad 55% procent całkowitego wzrostu rynku.

     
    Statystyczna apteka
     
     
       W grudniu 2015 r. wartość sprzedaży dla statystycznej apteki wyniosła 190,5 tys. PLN. Wartość sprzedaży statystycznej apteki była niższa o 1,5 tys. PLN (-0,78%) od wartości z grudnia 2014 r. Natomiast względem listopada 2015 r. nastąpił wzrost wartości o 22,5 tys. PLN (+13,99%).
     
    Tabela 2: Sprzedaż wartościowa statystycznej apteki
    w (ceny dla pacjenta) w kluczowych segmentach rynku
    i porównanie do roku 2014
     

    *kliknij, aby powiększyć
     
       Statystyczna apteka w roku 2015 osiągnęła o 23 tys. PLN większą sprzedaż niż w roku 2014, co stanowiło wzrost o 1,13%. Średnioroczna wartość sprzedaży statystycznej apteki wyniosła 172,13 tys. PLN i była wyższa o 1,13% od analogicznej wartości z roku 2014. W tym wzroście należy uwzględnić również fakt, iż ilość aptek w roku 2015 wzrosła o 3,70%.

       Średnia cena produktów sprzedawanych w aptekach w grudniu 2015 r. wyniosła 17,53 PLN. W porównaniu do grudnia 2014 r. cena wzrosła o 3,62%, a wobec poprzedniego miesiąca 2015 roku zwiększyła się o 1,21%. Średnia cena produktu w roku 2015 wyniosła 17,08 PLN i wzrosła o 3,55% wobec średniej ceny z 2014 roku.

    Tabela 3: Średnia cena opakowania (ceny dla pacjenta)
    w kluczowych segmentach rynku
    i porównanie do roku 2014
     
    *kliknij, aby powiększyć

       Marża apteczna była tylko o 0,81 pp niższa od marży z grudnia 2014 r. Względem listopada 2015 r. marża zmniejszyła się o 0,84 pp. Średnia marża w roku 2015 była na poziomie 25,83%, tj. o 1,27 pp mniej od średniej marży w 2014 r. W przypadku marży aptecznej w roku 2015 mieliśmy odwrotny trend do wysokości średniej ceny. O ile cena w każdym miesiącu była wyższa względem analogicznego miesiąca 2014 roku, to marża apteczna co miesiąc była niższa od marży z analogicznego okresu poprzedniego roku.

    Tabela 4: Średnia wartość marży (narzutu) per opakowanie
    w statystycznej aptece w kluczowych segmentach rynku
    i porównanie do roku 2014
     
    *kliknij, aby powiększyć
     
     
    Pacjent
     
      
       W grudniu 2015 r. statystyczną aptekę odwiedziło średnio 3 810 pacjentów. To o 3,25% więcej niż w analogicznym okresie 2014 r. Liczba pacjentów była natomiast zdecydowanie wyższa (+12,39%) niż w poprzednim miesiącu 2015 r. Średnia liczba pacjentów w 2015 r. odwiedzających statystyczną aptekę wyniosła 41 670, co daje średnią miesięczną na poziomie 3 473 pacjentów. Liczba pacjentów była niższa o 0,24% wobec liczby pacjentów z roku 2014.

    Tabela 5: Ilość pacjentów w statystycznej aptece
    w kluczowych segmentach rynku i porównanie do roku 2014

    *kliknij, aby powiększyć
     
       Średnia wartość sprzedaży przypadająca na pacjenta wyniosła w grudniu 50,00 PLN i była o 3,91% niższa niż w grudniu 2014 roku (52,03 PLN). Względem poprzedniego miesiąca 2015 roku (49,56 PLN) wartość ta wzrosła o 0,89%. Średnia wartość sprzedaży na pacjenta w roku 2015 r. wyniosła 49,57 PLN i była wyższa o 1,37% wobec poprzedniego roku.

    Tabela 6: Średnia wartość refundacji i zapłata pacjenta
    na opakowanie w statystycznej aptece i porównanie do roku 2014
     
    *kliknij, aby powiększyć

       Poziom współpłacenia pacjentów za leki refundowane w grudniu br. wyniósł 30,98%. Wskaźnik ten był większy o 0,14 pp niż w listopadzie 2015 r. Udział pacjenta w dopłacie do leków refundowanych był o 2,69 pp większy niż w analogicznym miesiącu 2014 roku. W grudniu pacjenci wydali na leki refundowane 322,6 mln PLN, tj. o 38,8 mln PLN więcej niż miesiąc wcześniej oraz o 36,6 mln PLN więcej niż w grudniu 2014 r.

       W grudniu pacjenci zapłacili 74,20% z 2 786 mln PLN, stanowiącej całkowitą wartość sprzedaży w aptekach (pozostałą część stanowi refundacja ze strony Państwa). Względem listopada 2015 r. udział ten zwiększył się o 0,17 pp, a wartościowo wydatki pacjentów zwiększyły się wobec poprzedniego miesiąca o 253,3 mln PLN. W grudniu pacjenci wydali na wszystkie produkty lecznicze zakupione w aptekach ponad 2 067 mln PLN. To o 50,8 mln PLN więcej niż w analogicznym okresie 2014 r. Udział pacjentów w zapłacie za leki był o 0,65 pp wyższy od udziału z grudnia 2014 r.

       Poziom współpłacenia w roku 2015 wyniósł 30,06%. Udział pacjenta w dopłacie leków refundowanych wzrósł o 2,61 pp względem 2014 roku. Pacjenci w 2015 roku dopłacili do zakupionych leków refundowanych 3,38 mld PLN, to o 504,4 mln PLN więcej (+17,56%) niż w 2014 roku.

     
    Realizacja
     
      
       Wartość sprzedaży dla całego rynku aptecznego na koniec 2015 roku wyniosła blisko 29,9 mld PLN i była wyższa o 4,8% względem wyniku jaki osiągnął rynek w 2014 r. Natomiast wartość refundacji leków na koniec 2015 r. wyniosła prawie 7,9 mld PLN, tj. o 3,5% więcej niż wartość refundacji za poprzedni rok.

       Ilość pacjentów jaka odwiedziła statystyczną aptekę w roku 2015 to 41 670. Było ich o 0,2% mniej niż w 2014 r. Średnio w aptece pacjent wydano podczas jednej transakcji 49,57 PLN (+1,4%), a za jedno opakowanie pacjent zapłacił 17,08 PLN, tj. o 3,5% więcej niż w poprzednim roku. Marża apteczna na koniec 2015 roku wyniosła 25,77% i była o 3,8% niższa od marży za rok 2014.

    dr Jarosław Frąckowiak
         Prezes PharmaExpert
     
  • Nowe rejestracje  ( 296 pozycji )
       Na łamach działu "Nowe rejestracje" dr n. farm. Jarosław Filipek z IMS Health prezentuje nowości lekowe na polskim rynku farmaceutycznym oraz zestawienia nowo zarejestrowanych preparatów. Zestawienia produktów dopuszczonych do obrotu przedstawiamy z podziałem na wydane przez Komisję Europejską (UE) oraz na wydane przez polski Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (PL) .
     
     
      
     
     
     
                    
     
     
     
  • Biblioteczka.  ( 1 pozycji )
  • Reklama  ( 132 pozycji )
  • Kalendarium.  ( 1 pozycji )

     

    *kliknij, aby uzyskać szczegóły
     

     

  • Aktualności.  ( 74 pozycji )
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
    Warszawa, dn. 3 lutego 2016 r.

    Szanowni farmaceuci - członkowie samorządu aptekarskiego.
    Szanowne Koleżanki! Szanowni Koledzy!


         30 stycznia 2016 roku VII Krajowy Zjazd Aptekarzy powierzył mi w drodze wyboru funkcją prezesa Naczelnej Rady Aptekarskiej. Tę zaszczytną i bardzo zobowiązującą funkcję objęłam dzięki zaufaniu ponad dwustu delegatów na zjazd, którzy zdecydowali, komu warto powierzyć samorządowy ster. Bezpośrednio po wyborze dziękowałam delegatom, ale w tym liście chcę, wobec Was wszystkich, uczynić to po raz drugi, gdyż mający wolny mandat delegaci, byli reprezentantami całego środowiska aptekarskiego.

       Dojście do miejsca, z którego piszę do Was ten list nie było łatwe. Podjęcie decyzji o kandydowaniu wymagało odwagi, na którą zdobyłam się przede wszystkim dzięki zachętom licznych farmaceutów z mojej macierzystej izby aptekarskiej oraz członków Naczelnej Rady Aptekarskiej, których miałam szczęście spotkać na swojej drodze i z którymi miałam okazję współpracować. Wszystkim tym osobom, które umocniły mnie w przekonaniu, że decyzja o. moim udziale w rywalizacji o funkcję prezesa NRA jest dobrą decyzją dziękuję. Dodaliście mi skrzydeł.

       Kampania wyborcza była dla mnie wyzwaniem, podobnie jak długi marsz jest wyzwaniem dla śmiałka wstępującego na nieprzebytą przez niego drogę.

       Jako kandydatka na funkcję prezesa Naczelnej Rady Aptekarskiej spotykałam się z Koleżankami i Kolegami aptekarzami, podczas których poznałam osobiście wielu z Was.

       Dziękuję, że byliście obecni na spotkaniach, które dzięki uprzejmości i zaangażowaniu prezesów i działaczy okręgowych izb aptekarskich były organizowane w kilkunastu regionach, w wielu miejscowościach naszego kraju. Spotkania te były, najważniejszymi wydarzeniami w ramach kampanii wyborczej, którą prowadziłam. Każde spotkanie dodawało mi siły. Wsłuchiwałam się w Wasze wypowiedzi. Każdy głos w dyskusji na temat aptekarskich i samorządowych spraw był na wagę złota. Opinie, uwagi, oraz podpowiedzi wzbogacały moją wiedzę o złożonej materii aptekarstwa. Traktowałam je jak cegiełki, z których budowałam mój program, jako program dla aptekarstwa i dla farmacji. Dziękuję, że przekazaliście mi dobre emocje i poświęciliście mi czas.

       Z powodu wygranej w wyborach i wyraźnego pokonania konkurenta, nie przypisuję sobie wielkich zasług, ponieważ wygrałam rywalizację dzięki rzeczowości programu i wymiernej perspektywie jego realizacji, któremu Wy podczas wyborczych spotkań ze mną, jako kandydatką nadaliście ostateczny kształt. To dzięki Wam wygrałam rywalizację. Wygrałam ją dla wszystkich aptekarzy.

       Dzisiaj, po kilku dniach od zakończenia VII Krajowego Zjazdu Aptekarzy mam już za sobą pierwsze kroki w roli prezesa Naczelnej Rady Aptekarskiej i gospodarza przy Długiej 16 w Warszawie. Deklaruję, że drzwi Naczelnej Izby Aptekarskiej oraz mojego gabinetu są szeroko otwarte dla wszystkich aptekarzy. Będziecie tu mile widziani. Zapraszam członków samorządu ze wszystkich izb aptekarskich do współdziałania w realizacji programu. Mojemu hasłu z kampanii wyborczej - samorząd aptekarski koalicją izb aptekarskich, dodaję rozszerzenie - samorząd aptekarski naszą wspólną sprawą, o którą musimy jako farmaceuci dbać wszyscy.

       Jest nas ponad 31 tysięcy członków samorządu aptekarskiego. Jako aptekarze jesteśmy obdarzani zaufaniem społeczeństwa. Nasz społeczny kapitał stanowi solidną podstawę do wyjścia z propozycją reform w obszarze aptekarstwa i farmacji. W kampanii wyborczej oraz podczas zjazdu składałam deklaracje i zobowiązania. Nie brak mi siły woli i hartu ducha, żeby niełatwe zadania, które są przede mną wykonać w pełni.

       Zdaję sobie sprawę, że wyruszam, jak na przysłowiowy bój, podczas którego zmagać się będę z oponentami a nierzadko przeciwnikami rozwiązań prawnych, o które będę wraz z Naczelną Radą Aptekarską zabiegać. Proszę Was wszystkich, żebyście w chwilach próby byli gotowi wspierać mnie i Naczelną Radę Aptekarską. Z wami wygramy.

       Czasu, który jest prezesowi i Naczelnej Radzie Aptekarskiej dany nie możemy zmarnować. Wiemy co pro farmaciae bono robić. Powierzyliście nam sprawy samorządu i macie prawo oczekiwać, że wywiążemy się z zadania.

       Czy wraz z wyborem dobiegłam do mety? To retoryczne pytanie nurtuje mnie od pierwszych chwil po wyborze na funkcję prezesa Naczelnej Rady Aptekarskiej. Metaforycznie rzecz ujmując dobiegłam, ale meta kampanii to start do biegu, który właśnie się zaczyna. Jeżeli osiągnę cel, to cieszyć się będę razem z Wami.

    Elżbieta Piotrowska-Rutkowska
    Prezes
    Naczelnej Rady Aptekarskiej
     
cookies.jpg
Wydarzenia
Patronat medialny
aptekarzmalutki.jpg
DOKUMENTY
strategia.jpg